Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-4-118 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-53/614-203
Karar Tarihi : 20.6.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Uygar GAZİOĞLU, Evren SESLİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Kansuk Laboratuarları San. ve Tic. A.Ş.
Beşyol Mh. Eski Londra Asfaltı No:4
Sefaköy/İSTANBUL
Temsilcileri: Av. Alaattin KARA, Av. Cenk GÜNEŞ
İstanbul Cd. Morsümbül Sk. No:1 Kat:4 Daire:43
34720 Bakırköy/İSTANBUL 20
D. DOSYA KONUSU : Rekabet Kurulu’nun 14.7.2005 tarih, 05-47/676-M sayılı
kararının iptaline ilişkin Danıştay 13. Dairesi’nin 18.10.2006 tarih ve
2005/9483 E., 2006/4044 K. Sayılı kararı üzerine, kan ürünleri ve özellikle kan
torbası sektöründe ulusal alanda en önemli alıcı olarak hakim durumda
bulunan Türkiye Kızılay Derneği’nin 2004 yılı sonundan itibaren ihtiyaçlarını
ihale açmaksızın tek bir firma üzerinden karşılamasının 4054 sayılı Kanun’un
4. ve 6. maddelerine aykırı olduğu iddiasına yönelik dosya konusunun
yeniden değerlendirilmesi.
E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.6.2005 tarih, 3879 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 5.7.2005 tarih, 2005-4-118/BN-05-KT sayılı Bilgi 30
Notu, Rekabet Kurulu’nun 14.7.2005 tarih, 05-47 sayılı toplantısında görüşülerek
şikayetin reddine karar verilmiştir.
Anılan karar 13.7 2005 tarihinden itibaren yedi üyeden teşekkül eden Kurul’un bu
sayının üzerinde toplantı ve karar yeter sayısı oluşturarak karar alınmasında
hukuka uyarlılık bulunmadığı” gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi’nin 18.10.2006
tarih ve 2005/9483 E., 2006/4044 K. sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Konuya ilişkin olarak hazırlanan 20.4.2007 tarihli Bilgi Notu, Kurul’un 3.5.2007
tarih ve 07-37 sayılı toplantısında görüşülmüş ve “Dosya konusunun rapora
bağlanarak Kurul gündemine getirilmesine” karar verilmiştir. 15.6.2007 tarih,
2005-4-118/İİ-07-UG sayılı İlk İnceleme Raporu 15.06.2007 tarih, 40
REK.0.08.00.00-110/200 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-53 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, Türkiye Kızılay Derneği’nin kan
torbası alımlarını aynı ekonomik bütünlük içinde bulunduğu Kansaş Kan ve Sağlık
07-53/614-203
2
Hizmetleri A.Ş.’den (Kansaş) karşılamasının 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6.
maddeleri kapsamında bir ihlale yol açmadığı, şikâyet konusuna ilişkin olarak
4054 Sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı
görüşlerine yer verilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde teşebbüs; “Piyasada mal veya hizmet 50
üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve
ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler” olarak tanımlanmıştır.
22.5.1993 tarih, 21588 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Türkiye Kızılay Derneği Tüzüğü’nde, Kızılay’ın görevleri savaşta veya hükümetin
ilan ettiği olağanüstü hallerde; barışta ve uluslararası yardımlaşmalarda olmak
üzere üç ana başlık halinde sınıflandırılmıştır. Kızılay’ın şikâyet konusu kan ve
kan türevlerine ilişkin görevleri “barışta” gerçekleştirdiği faaliyetlerine ilişkindir.
Ayrıca kamuya yararlı dernek statüsünde olan Kızılay’ın yönetimi ve temsili,
dernek tüzüğünde belirtilen esaslara göre kendi üye ve delegelerinin seçtiği yetkili
kurullar eliyle yapılmaktadır. Hem yönetim hem de temsil açısından bağımsız bir 60
nitelik taşıyan ve ticari faaliyetlerde de bulunan Türkiye Kızılay Derneği 4054
sayılı Kanun kapsamında bir teşebbüstür.
25.6.1983 tarih, 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kan
Kanunu, kan ve kan ürünleri hizmetlerini yürüten kamu kurum ve kuruluşları ile bu
alanda faaliyette bulunan gerçek kişileri ve özel hukuk tüzel kişilerini kapsamakta,
kan ve kan ürünlerine ilişkin düzenlemeleri içermektedir. Dernek Tüzüğü’ne göre
kan yardımı ile kan türevleri sağlayacak teşkilatı kurma, yönetme ve teşkilatın yurt
düzeyinde gelişmesi için gereken önlemleri alma görevi Türkiye Kızılay
Derneği’ne verilmiştir. Ayrıca, Kan Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca Türkiye
Kızılay Derneği’ne kan ve kan ürünleri ile ilgili yürütmekte olduğu hizmetleri 70
geliştirmek amacıyla imkânlar ölçüsünde devletçe mali destek ve personel desteği
sağlanacağı belirtilmiştir.
Kansaş; Kızılay, Türk Silahlı Kuvvetleri Elele Vakfı ve Sosyal Sigortalar
Kurumu’nun ortaklığıyla Kızılay’ın kan ve kan ürünleri ihtiyacını karşılamak
amacıyla 1999 yılında kurulmuştur. Ortakların hissedar yapısı ve ana sözleşmenin
şirketin yönetime ilişkin hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Kansaş’ın
kontrolünün Kızılay’ın elinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, aynı
ekonomik bütünlük içinde bulunan Kansaş ve Kızılay Vakfı 4054 sayılı Kanun
bakımından tek bir teşebbüs niteliğindedir.
Kızılay ile Kansaş arasındaki anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini 80
ihlal ettiği iddiasına yönelik değerlendirme
Yukarıda açıklandığı üzere Kızılay ile Kansaş aynı ekonomik bütünlük içinde yer
almaktadır. Kansaş ile Kızılay arasındaki her tür ticari ilişki yahut anlaşma, 4054
sayılı Kanun anlamında bağımsız iki teşebbüs arasında yapılan bir anlaşma
olarak kabul edilemeyeceğinden, bu tür bir ilişkinin 4. maddeyi ihlal etmesi
mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca, taraflar bağımsız iki teşebbüs olsa dahi,
taraflar arasında yalnızca bir girdinin temini konusunda yapılan bir anlaşmanın,
bünyesinde başka kısıtlamalar bulundurmadıkça Kanun’un 4. maddesinin ihlaline
yol açması mümkün bulunmamaktadır.
07-53/614-203
3
Kızılay’ın alımlarını ihale açmaksızın Kansaş kanalıyla gerçekleştirmesinin 90
Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiasına yönelik değerlendirme
Kanun’un 6. maddesi bakımından bir ihlalden söz edilebilmesi asıl olarak hakim
durumun varlığı ve kötüye kullanma sayılabilecek eylemin varlığı şeklinde iki
temel hususun tespitini gerektirmektedir: İnceleme konusu olay bakımından
Kızılay’ın hakim durumda bulunup bulunmamasından bağımsız olarak, iddia
konusu eylemlerinin bir kötüye kullanma hali olarak kabul edilmesi mümkün
görülmemektedir. Herhangi bir teşebbüsün, hakim durumda olsun ya da olmasın,
kendi ekonomik bütünlüğü içinde belirli bir girdiyi sağlamak üzere kurulmuş bir
firma bulunması halinde, girdinin söz konusu firmadan sağlanması, rasyonel firma
davranışı olup ekonomik hayatta benzer uygulamalara sıkça rastlanmaktadır. 100
İnceleme konusu bakımından da Kansaş başta en büyük ortağı Kızılay olmak
üzere ortakları tarafından esasen Kızılay’ın kan ve kan ürünlerini ihtiyacını
karşılamak üzere kurulmuş bir firmadır. Bu çerçevede, Kızılay’ın bazı girdiler
konusundaki ihtiyacını bu amaçla kurulmuş firmasından karşılamasının rekabeti
kısıtlayıcı bir boyutu bulunmamaktadır.
Gerek Kızılay gerekse Kansaş tarafından yapılacak alımların ihale yapılmaksızın
gerçekleştirilmesinin de Kanun’un 6. maddesi anlamında bir kötüye kullanma hali
olarak değerlendirilmesi söz konusu değildir.
H. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu şikâyet ile 110
ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy