Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-100 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-56/632-214
Karar Tarihi : 4.7.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan),
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Ebru ÖZTÜRK, Remzi Özge ARITÜRK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş.
D. TARAFLAR : - Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş. 20
Ankara Asfaltı E-5 Karayolu Üzeri Gülsuyu Mevkii
34846 Maltepe/İstanbul
- ElectronicPartner İç ve Dış Ticaret A.Ş.
Kozyatağı İş Merkezi İnönü Cad. 102 Kat:5
Kozyatağı-Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : ElectronicPartner İç ve Dış Ticaret A.Ş.’nin 5 mağazasının
içindeki stoğu, mağaza çalışanları, iş akitleri, mağaza kira sözleşmeleri,
mağaza düzeni ve ekipmanı ile birlikte Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.6.2007 tarih ve 3889 sayı ile giren
başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeye ilişkin 20.6.2007 tarih ve
2007-2-100/Öİ-07-EÖ sayılı Ön İnceleme Raporu, 21.6.2007 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/196 sayılı Başkanlık Önergesi ile Kurul gündemine alınarak 07-
56 sayılı Kurul toplantısında karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu’nda; bildirim konusu işlemin 40
izne tabi bir devralma işlemi olduğu, ancak birleşme sonucunda ilgili ürün pazarında
herhangi bir hakim durum yaratılmadığı veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmediği ve bu suretle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun söz
konusu olmadığı; Varlık Satın Alma ve Devir Sözleşmesi’nin 10. maddesinde
düzenlenen 3 yıllık rekabet etmeme ve istihdam etmeme hükümlerinin 2 yıl ile
sınırlandırılması koşuluyla bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
07-56/632-214
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş. (Teknosa) 50
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. bünyesinde yer alan ve Sabancı Grubu tarafından
kontrol edilen Teknosa, Türkiye’nin 51 ilinde toplam 170 mağazasıyla faaliyet
gösteren teknoloji ürünlerinin satıldığı bir perakende zincirdir. Teknosa telekom,
bilgisayar, fotoğraf ve video kamera, ses ve görüntü cihazları, kişisel bakım ürünleri,
oyun-hobi araçları, batarya ve beyaz eşya gibi hemen hemen tüm elektronik ev
aletleri ürünlerinin satışını gerçekleştirmektedir. Teknosa’nın 2006 yılı cirosu
(……………) YTL'dir. Teknosa’nın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1- Teknosa Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse oranı (%)
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. (…)
Tursa Sabancı Turizm ve Yatırım İşl. A.Ş. (…)
Sabancı Ailesi (…)
Toplam 100
H.1.2. Electronıcpartner İç ve Dış Ticaret A.Ş. (EP)
EP, merkezi Almanya Düsseldorf’da bulunan Electronicpartner Grubu’na bağlı bir 60
elektronik mağazalar zinciridir. EP Center’larda ses ve görüntü elektroniği (TV, video,
hi-fi, audio, CD, kaset, DVD) ürünleri, bilişim ürünleri (kişisel-dizüstü bilgisayarlar,
multimedya, telefon, faks, cep telefonu), beyaz eşya ürünleri ve aksesuarlarının satışı
yapılmaktadır. EP’nin halihazırda Türkiye’de 3’ü İstanbul, 1’i Ankara ve 1’i İzmir’de
olmak üzere 5 mağazası bulunmaktadır. EP’nin 2006 yılı Türkiye cirosu (…………)
YTL’dir. EP’nin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2- EP Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse oranı (%)
Comteam IT-Trading GmbH (……)
Sven Olaf Krauss (……)
Oliver Friedrich Haubrich (……)
Wolfgang Alexander Martin Link (……)
Medimax Electronic International GmbH (……)
ElectronicPartner GmbH (……)
Toplam 100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosyada yer alan bilgilerden bildirim konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarı 70
“elektrikli ve elektronik ev aletleri perakende satış hizmetleri” pazarı olarak tespit
edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Söz konusu ilgili ürün pazarı kapsamında yer alan ürünlerin Türkiye genelinde
satımının mümkün olması ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması
nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşleminin Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2(b) maddesine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer 80
07-56/632-214
3
bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir.
Bildirim konusu işlem ile EP, Ankara, İstanbul ve İzmir’deki beş mağazasının kiracılık
sözleşmelerini sona erdirerek, Teknosa’nın bu mağazaların malikleri ile kiracılık
sözleşmeleri yapmasına imkan tanımakta ve bu mağazaların içinde bulunan stok ve
ekipmanı da bu şirkete devretme yükümlülüklerini üstlenmektedir. Bu durumda,
içinde bulunan stok ve ekipman ile birlikte mağazalardan oluşan malvarlığı kontrolün
nesnesini oluşturmakta olup, anılan malvarlığına net bir ciro atfedilebildiği için bildirim
konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ'in anılan maddesi anlamında devralma niteliğinde 90
bir işlemdir.
Taraflar arasında imzalanan ‘Varlık Satın Alma ve Devir Sözleşmesi’nin ‘Kira
Sözleşmeleri’ başlıklı 1.4. maddesinde, “Mağazalar tarafından kullanılan mekanlar …
kira sözleşmelerine dayanarak kiralanmıştır. Kira sözleşmeleri ile ilgili olarak,
Taraflar, … Kira Sözleşmeleri’nin Alıcı’ya devredilmesi ya da … alıcı ile benzer şart
ve koşullarla yeni kira sözleşmeleri akdedilmesi için ilgili mal sahiplerinin onaylarını
almak amacıyla ellerinden gelen çabayı göstereceklerdir” ifadesi yer almaktadır. İlgili
hüküm uyarınca, anılan kira sözleşmelerinin doğrudan satıcı niteliğindeki EP’den alıcı
niteliğindeki Teknosa’ya devredilmesi durumunda söz konusu kira sözleşmeleri de
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında üzerinde kontrol devri gerçekleşen söz konusu 100
varlıklar arasında yer alacaktır. Ancak yine ilgili hüküm uyarınca, mağazalar
tarafından kullanılan mekanların sahipleri ile Teknosa arasında yeni bir kira
sözleşmesi yapılması durumunda söz konusu işlemler, bildirim konusu devir işlemi
dışında kalan bir kira sözleşmesi niteliğindedir ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir
devralma işlemi değildir.
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, “Birleşmeyi
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” 110
Dosyadaki bilgilere gore, tarafların ilgili pazardaki 2006 yılı cirosu, hisseleri
devredilen 5 EP mağazasının (…………..) YTL ve Teknosa’nın da (…………..) YTL
olmak üzere toplam (…………..) YTL’dir. Dolayısıyla işlem 25 milyon YTL’lik ciro
eşiğini aşmaktadır ve Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir devralma işlemi
niteliğindedir.
Bildirim formunda yer verilen ve GfK Panelmarket araştırma şirketinin yapmış olduğu
pazar tahminlerine aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 3- Elektrikli ve elektronik ev aletleri perakende satış hizmetleri pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin tahmini pazar payları
Şirket Adı 2006 yılı Pazar Payı (%)
TEKNOSA ve (CARREFOURSA) (…) +(….) = (…)
EP (….)
TEKNOSA + EP (….)
Vestel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. (….)
Arçelik A.Ş. (….)
Diğer (….)
Toplam 100
Tablodan da görüldüğü üzere bildirim konusu işlem ile birlikte Sabancı Grubu’nun 120
ilgili pazardaki pazar payı %(…)’lik bir artış göstererek %(…)’den %(…)’e
yükselecektir. Pazarda çok sayıda teşebbüs faaliyet göstermektedir. İlgili pazarda
07-56/632-214
4
GfK araştırma şirketi raporuna göre 32.000, Sabancı Holding 2006 Faaliyet
Raporunun ‘Teknosa’ bölümünde yer alan bilgilere göre ise 30.000 adet perakende
satış noktası bulunmaktadır. Arçelik A.Ş. ve Vestel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. gibi
her türlü elektrikli ve elektronik ev aletlerinin perakende satışını ve hatta pek çok
ürünün üretimini de gerçekleştiren belirgin derecede önemli oyuncuların yanı sıra
Bimeks, Teknomix, Teknorama, Samsung, Bosch, Tepe Mağazaları, Evkur gibi
mağazaları olan pek çok grup ve il bazında yerel nitelik gösteren şirketler pazarda ilk
akla gelen perakende satış noktalarıdır. Dosya konusu ilgili pazar, başta fiyat, ürün 130
farklılaştırması merkezli yenilik, satış sonrası hizmetler olmak üzere pek çok ölçüt
açısından yoğun rekabetin yaşandığı bir pazardır. Teknosa gibi ülke çapındaki farklı
mağaza zincirlerinin varlığı hem markalar arası hem de marka içi rekabete olumlu
katkıda bulunan bir durum olarak değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu devralma işlemi ile hakim
durumun yaratılmasının veya güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine
varılmıştır.
H.3.2. Rekabet Etmeme, İstihdam Etmeme ve Gizlilik Hükümlerinin
Değerlendirilmesi
Taraflar arasında imzalanan ‘Varlık Satın Alma ve Devir Sözleşmesi’nin ‘Rekabet ve 140
Teklif Yasağı’ başlıklı 10. maddesi rekabet etmemeye ve istihdam etmemeye ilişkin
satıcılar açısından sınırlayıcı taahhütler öngörmektedir. Buna göre;
“Satıcı, kendisinin veya bağlı şirketlerinden hiçbirinin, Geçerlik Tarihi’ni takip eden üç
(3) senelik dönemde doğrudan veya dolaylı olarak İşletme ile rekabet eden veya
rekabet etme ihtimali bulunan herhangi bir işle iştigal etmeyeceğini veya ekonomik
olarak ilgilenmeyeceğini (ortak, müdür, çalışan olarak veya diğer sıfatlarla) taahhüt
eder.
Satıcı ayrıca Satıcı’nın veya bağlı şirketlerinden hiçbirinin, Geçerlik Tarihi’ni takip
eden üç (3) senelik dönem zarfında, hiçbir Çalışanı, söz konusu Çalışanın hizmet
akdini ihlal edip etmediğine bakmaksızın, kendi bünyesinde veya bağlı şirketleri 150
bünyesinde işçi, danışman veya diğer sıfatlarla işe almayacağını veya iş teklif
etmeyeceğini taahhüt eder.”
Rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını tam olarak almalarının
bir aracı olarak görülmektedir. Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece
taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma: Doğrudan ilgili olma unsuru
sınırlamanın, işlemin gerçekleştirilmesine yardımcı olması ancak yoğunlaşmanın
nihai amacıyla kıyaslandığında ikincil nitelik taşıması anlamına gelmektedir.
Gereklilik unsuru ise işleme ilişkin sınırlamanın mevcut olmaması halinde işlemin 160
hayata geçirilmesinin daha zor ya da maliyetli olması durumunu ifade eder. Bu
açıdan bildirim konusu devralma işleminde getirilen rekabet yasağı, yoğunlaşma
işlemi ile doğrudan ilgili ve gereklidir.
Sadece taraflar açısından sınırlandırıcı olma: Rekabet yasağı bu kriter açısından
değerlendirildiğinde, yükümlülüğün sadece satıcılara getirildiği ve üçüncü kişilerin
ticari faaliyetlerini sınırlayıcı bir yönü bulunmadığı görülmektedir.
Orantılılık: Rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesinde yalnızca
kısıtlamanın niteliğinin değil, aynı zamanda kapsamının ve süresinin de işlemin
yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir. Yukarıda yer verilen devir sözleşmesinin 10. 170
07-56/632-214
5
maddesi ile getirilen rekabet yasağı EP tarafından yürütülen işlerle sınırlıdır.
Dolayısıyla rekabet yasağı kapsam bakımından orantılıdır.
Orantılılık kriterine süre yönünden bakıldığında; know-how (yöntem bilgisi) devrinin
söz konusu olduğu durumlarda üç yıllık rekabet etmeme süresi makul görülmektedir.
Know-how devrinin olmadığı ancak önemli ölçüde ticari itibar ve müşteri portföyünün
devrinin söz konusu olduğu durumlarda ise iki yıllık rekabet yasağı makul
karşılanmaktadır. Bildirim konusu işlemde taraflar perakende satış yapan firmalardır
ve know-how devri söz konusu değildir. Bu nedenle rekabet etmeme hükmünün (ve
buna paralel olarak istihdam etmeme hükmünün) iki yıl ile sınırlandırılması
gerekmektedir. 180
Devir sözleşmesinin ‘Gizlilik’ başlıklı 11. maddesine göre ise,
“Taraflardan hiçbirisi işbu Anlaşma ile ilgili hiçbir basın bülteni veya benzer halka
dönük açıklama yapmayacaklardır ve her bir Taraf, işbu Anlaşma’nın içeriğini ve
karşı Tarafa ilişkin kendisine işbu Anlaşma ya da uygulanması ile ilgili olarak ifşa
edilmiş hiçbir gizli bilgiyi karşı Tarafın açık onayı olmaksızın üçüncü bir şahsa ifşa
etmeyecektir.”
Söz konusu madde ile öngörülen gizlilik yükümlülüğünün tamamen standart nitelikte
ve rekabeti kısıtlamayacak şekilde gizli tutma olduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede
makul bir sınırlama olduğu sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ 190
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
2. Varlık Satın Alma ve Devir Sözleşmesi’nin 10. maddesinde düzenlenen 3 yıllık
rekabet etmeme ve istihdam etmeme hükümlerinin 2 yıl ile sınırlandırılması
şartıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine 200
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy