Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-73 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-56/639-221
Karar Tarihi : 4.7.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kavacık Rüzgarlıbahçe 95. Sok. No.6 Beykoz / İstanbul
20
D. TARAFLAR : Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kavacık Rüzgarlıbahçe 95. Sok. No.6 Beykoz / İstanbul
Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi Ltd. Şti
Merkez Mah. Gaziosmanpaşa Cad. No:28 Güngören / İstanbul
Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş.
Adapazarı Şeker Fabrikası Adapazarı
S.S. Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi 30
Karasu Cad. No:23 Sakarya
E. DOSYA KONUSU: Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş ve S.S. Adapazarı Pancar
Ekicileri Kooperatifi’nin Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’deki sırasıyla, %6,25 ve
%12,50 oranındaki hisselerinin ½’sinin Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye
hisselerin ½’lik diğer kısmının ise Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi
Ltd. Şti.’ne devredilmesi işlemlerine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.5.2007 tarih ve 3515 sayı ile giren ve
en son 19.06.2007 tarih ve 4229 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 40
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 22.6.2007
tarih ve 2007-3-73/Öİ-07-ŞYA sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 25.6.2007 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/131 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-56 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’de
sırasıyla, % 6,25 ve % 12,5 hisse oranlarına sahip bulunan Adapazarı Şeker
Fabrikası A.Ş ve S.S. Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi’nin bu hisselerin ½’şerlik 50
07-56/639-221
2
kısmını sırasıyla, Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Atlas Alışveriş Hizmetleri
Gıda Sanayi Ltd. Şti.’ye devretmeleri işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörüldüğü
şekilde, devre konu teşebbüs üzerinde kontrol değişikliği yaratma şartını taşımaması
nedeniyle aynı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında birleşme devralma sayılan hallerden
olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. (Kütahya Şeker)
60
Hisseleri kısmen devre konu olan teşebbüsün %56 oranındaki hissesi 8.10.2004
tarihinde Özelleştirme Yüksek Kurulu tarafından Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret
A.Ş’ye devredilmiş, Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş ise devraldığı bu hisselerin
%28’lik bölümünü Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda San. ve Tic. Ltd’ye; %1,5’lik
kısmını Mehmet Torun’a ve %1,5’lik kısmını da Aziz Torun’a devretmiştir. Atlas
Alışveriş Hizmetleri ve Gıda San. ve Tic. Ltd ise daha sonra hisselerinin %1,5’lik
bölümünü Nahit Kiler’e, %1,5’lik kısmını ise Ümit Kiler’e devretmiştir.
H.1.2.Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Torunlar)
70
İstanbul Ticaret Sicili’nde 198545-146078 sicil no ile kayıtlı bulunan şirket pirinç ve
şeker satışı alanlarında faaliyet göstermektedir. Yönetim kurulu üyeliklerini Mehmet
Torun, Aziz Torun ve Yunus Emre Torun’un yürüttüğü şirketin ortaklık yapısına
Tablo1’de yer verilmiştir.
Tablo 1:Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı Hisse Oranı (%)
Aziz Torun 48
Neslihan Torun 2
Mehmet Torun 49.96
Osman Ali
(Velayeten Mehmet Torun) 0.02
Yunus Emre Torun 0.02
TOPLAM 100
H.1.3.Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (Atlas)
İstanbul Ticaret Sicili’nde 455310-402992 sicil numarası ile kayıtlı bulunan şirketin 80
kurucu ortakları Nahit ve Ümit Kiler’dir. Gıda ağırlıklı perakende ticaretiyle uğraşan
Atlas’ın ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2: Atlas’ın Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı Hisse Oranı (%)
Nahit Kiler 11,83
Ümit Kiler 11,83
Vahit Kiler 11,83
Kiler Holding A.Ş 64,50
TOPLAM 100
07-56/639-221
3
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, devralan teşebbüslerin, Kütahya Şeker Fabrikası
A.Ş. dışında şeker üretimi ve satışı konusunda herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı
anlaşılmaktadır.
H.1.4. Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş (Adapazarı Şeker)
Sakarya Ticaret Sicili’nde 2720 sicil numarası ile kayıtlı bulanan, yönetim kurulu 90
Ahmet Mülayim, Ahmet Aya, Sebahattin Karasakal, Cevdet Sağlık ve Recep Şevket
Kökçü’den oluşan şirketin ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmiştir.
Tablo 3:Adapazarı Şeker’in Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı Hisse Oranı (%)
S.S Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi 95,37
Amasya Şeker Fab. A.Ş. 3,43
S.S Alpullu Pancar Ekicileri Kooperatifi 0,47
S.S. Eskişehir Pancar Ekicileri Kooperatifi 0,47
Diğerleri 0,26
TOPLAM 100
H.1.5. S.S. Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi (Adapazarı Kooperatifi)
Sakarya Ticaret sicilinde 373 sicil numarası ile kayıtlı bulunan muhtelif ortaklı
kooperatifin yönetim kurulu Ahmet Mülayim, Ahmet Aya, Sebahattin Karasakal,
Ferda Özten ve Recep Şevki Kökçü’den oluşmaktadır.
100
H.2.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme veya Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendinde “ Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi “ ifadesine yer verilmiştir.
İncelenen devralma işleminde Kütahya Şeker Fabrikası Anonim Şirketi’nde sırasıyla,
%6,25 ve %12,5 hisse oranlarına sahip bulunan Adapazarı Şeker ve Adapazarı
Kooperatifi’nin bu hisselerinin ½’şerlik kısmını sırasıyla, Torunlar ve Atlas’a 110
devretmeleri söz konusudur.
Ortaya konması gereken husus, “kontrol” olgusunda devir işlemi sonrasında bir
değişikliğin meydana gelip gelmediğidir. Bu konunun aydınlatılabilmesi için öncelikle,
hisse devrine konu Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş’nin devir öncesi ve devir sonrası
hisse yapısı ile şirket ana sözleşmesi uyarınca karar/kontrol mekanizmasının ne
şekilde tasarlandığının incelenmesi gerekmektedir.
Tablo 4: Kütahya Şeker’in Devir Öncesi Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı/ Sahip Olduğu Hisse Grubu Hisse Oranı (%)
Aziz Torun (A) 1,50
Mehmet Torun 1,50
Nahit Kiler (B) 1,50
Ümit Kiler (B) 1,50
Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. ( C) 25,00
Atlas Alışveriş Hizm.Gıda San.Tic. Ltd. (C) 25,00
Adapazarı Şeker Fabrikası AŞ (D) 6,25
Adapazarı Pancar Ekicileri Koop. (D) 12,50
Kütahya Pancar Ekicileri Koop. (D) 16,69
Budur Pancar Ekicileri Koop. (D) 2,69
07-56/639-221
4
Dinar Pancar Ekicileri Koop. (D) 1,87
Pankobirlik ( D) 4,00
Toplam 100,00
Tablo 5:Kütahya Şeker’in Devir Sonrası Ortaklık Yapısı 120
Ortağın Adı Soyadı/
Sahip Olduğu Hisse Grubu Hisse Oranı (%)
Aziz Torun (A) 1,50
Mehmet Torun 1,50
Nahit Kiler (B) 1,50
Ümit Kiler (B) 1,50
Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (C) 34,375
Atlas Alışveriş Hizm.Gıda San.Tic. Ltd. (C) 34,375
Kütahya Pancar Ekicileri Koop. (D) 16,69
Budur Pancar Ekicileri Koop. (D) 2,69
Dinar Pancar Ekicileri Koop. (D) 1,87
Pankobirlik ( D) 4,00
Toplam 100,00
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre 24.11.1954’te kurulan şirketin ana
sözleşmesi, şirketin Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 27.6.2003 tarih ve 2003/40
sayılı özelleştirme kapsamına alma kararı üzerine 4046 Sayılı Kanun’un 20/A
maddesi gereğince bu kanun hükümlerine uygun hale getirilmesi amacıyla yeniden
düzenlenmiştir.
Yönetim kurulu üyeliği görevi halihazırda Mehmet Torun, Nahit Kiler, Mahmut
Karabıyık, Basri Haser, Atilla Yılmaz, Hasan Evren tarafından yürütülen şirketin ana
sözleşmesinin 6. maddesine göre şirket hisseleri A,B,C ve D grubu olmak üzere dört 130
gruba ayrılmıştır. Bu gruplardan A,B ve D grubu hisseler nama yazılıyken C grubu
hisseler ise hamiline yazılıdır.
Şirket yönetim kuruluna ilişkin olarak ana sözleşmenin 11. maddesine göre şirket
yönetim kurulu hissedarlar veya dışarıdan genel kurul tarafından seçilecek 6 üyeden
oluşacaktır. Maddenin devamında ise bu üyelerden ikisinin A grubu hissedarları
temsilen, ikisinin B grubu hissedarları temsilen, ikisinin ise D grubu hissedarları
temsilen, bu grupların kendi gruplarını temsil etmek üzere gösterdiği adaylar
arasından genel kurul tarafından seçileceği hükme bağlanmıştır.
140
Bu düzenlemeden öncelikle ortaya çıkan durum, C grubu hisselerin yönetim
kurulunda temsil edilmemesidir.
Ana sözleşmenin 16. maddesinde yönetim kurulunun toplanması konusu
düzenlenmektedir. Bu madde hükmüne göre, başkan dahil 6 kişiden oluşan yönetim
kurulu A ve B grubunu temsilen seçilen üyelerin asgari birerinin toplantıda hazır
olması şartıyla, en az dört üyenin katılımı ile toplanacak ve kararları toplantıya
katılanların oy çokluğu ile alacaktır. Bu kararların geçerli olabilmesi için maddede bir
kıstas daha getirilmiştir. Buna göre kararların geçerliliği için A ve B gruplarını
temsilen seçilen ve toplantıya katılan üyelerin kabul oyu vermiş olması şarttır. 150
Maddenin devamında ise oylarda eşitlik halinde görüşülen hususun reddedilmiş
sayılacağı ifade olunmaktadır.
07-56/639-221
5
Bu hükmün matematiksel sonucuna göre yönetim kurulu en az dört kişi ile
toplanabilecek ve 3 kişi ile karar alabilecektir. Bu durumda D grubunu temsilen
yönetim kurulunda yer alacak üyelerin pozisyonu ne olursa olsun, A ve B grubunu
temsilen kurulda yer alan üyelerin iradelerinin şirketin kontrolü noktasında belirleyici
olduğu, bu iki grup temsilcilerinin aynı yöndeki iradeleriyle istenilen kararı alabildikleri,
bu iki grup temsilcisi arasında fikir ayrılığı bulunması halinde ise herhangi bir karar
çıkarılmasının mümkün olmadığı, yani, şirketin mevcut düzenlemelere göre A ve B 160
grubunu temsil eden üyelerin ortak kontrolü altında bulunduğunu ifade etmek isabetli
olacaktır.
Bu veriler ışığında yapılabilecek ikinci tespit, D grubu hisselerin C grubu
hissedarlarına satılması sonucu C grubunun da yönetimde söz sahibi olmasının
mümkün olmadığı, çünkü D grubu temsilcileri her ne yolla seçilirse seçilsin bu
durumun yukarıda ifade olunan A ve B grubu hissedarlarının ortak kontrollerini
değiştirmeyeceğidir.
Diğer bir husus da halihazırda A ve B grubu hissedarları olan gerçek kişilerin, C 170
grubu hisselere sahip tüzel kişilerin de ortağı olmalarıdır. Devir öncesinde her ikisi de
%25’er hisseye sahip olan bu tüzel kişilerin devir sonrasında %34,375’lik bir hisseye
sahip olmaları, A grubu ve B grubu hisselere sahip gerçek kişilerin şirket üzerindeki
ortak kontrollerini, daha da kuvvetlendirme şeklinde etkileyecektir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak 180
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında olmadığına OYÇOKLUĞU ile karar
verilmiştir.
07-56/639-221
6
Rekabet Kurulu’nun 04.07.2007 Tarih ve 07-56/639-221 Sayılı Kararına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Kurul çoğunluk görüşü ; Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. ve S.S.
Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi’nin Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’deki
sırasıyla, %6,25 ve %12,50 oranındaki hisselerinin ½ ‘sinin Torunlar Gıda
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye hisselerin ½’lik diğer kısmının ise Atlas Alışveriş
Hizmetleri ve Gıda Sanayi Ltd. Şti.’ne devredilmesi işleminin, 1997/1 sayılı
Tebliğ’de öngörüldüğü üzere, devre konu teşebbüs üzerinde kontrol değişikliği
yaratma şartını taşımaması nedeniyle aynı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında
birleşme devralma sayılan hallerden olmadığı şeklindedir.
4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. ve Rekabet
Kurulun’dan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkındaki
1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2/b maddesine göre karara konu hisse devri bir
devralmadır. 4054 Sayılı Kanun’un Birleşme ve Devralma başlıklı 7. maddesi,
“bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık
paylarının TÜMÜNÜ VEYA BİR KISMINI ya da kendisine yönetimde hak
sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak
üzere DEVRALMASINI rekabet hukuku bakımından devralma olarak kabul
etmektedir. Görüleceği üzere Kanun ortaklık payının “bir kısmını” veya
sözcüğüyle “tümünü” devralmadan ayrı ve müstakilen bir devralma işlemi
olarak kabul etmektedir. Keza payların bir kısmını “kendisine yönetimde hak
sahibi olma yetkisi” vermesi ile irtibatlandırmaksızın YA DA sözcükleri ile
hissenin bir kısmının devralınması “devralma” olarak kabul edilmiştir. 1997/1
sayılı tebliğin 2. maddesinin başlığı “Birleşme veya Devralma Sayılan Haller”
dir. 2. maddenin b bendinde aynen “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer
bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü VEYA bir kısmını
YA DA kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
VEYA kontrol etmesinin” devralma sayılacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla karara konu devralma işleminin 4054 Sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7 nci ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu gözönünde bulundurularak buna göre
karar verilmesi gerekir. Aksine olan çoğunluk görüşüne ve karara
katılmıyorum.
M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy