Rekabet Kurumu - Karar Sayı 07-61/716-248

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-4-226 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 07-61/716-248
Karar Tarihi : 25.7.2007

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya
ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Evren SESLİ

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Goodyear Lastikleri Türk A.Ş.
Büyükdere Cad. Maslak Meydanı Maslak İş Merkezi
No: 41 34398 Şişli/İstanbul 20
- Temsilcisi: Av. İ. Yılmaz ASLAN
Maya Akar Center 100/10 Esentepe/İstanbul

D. TARAFLAR : - Goodyear Lastikleri Türk A.Ş.

- Goodyear Lastikleri Türk A.Ş. Bayileri

E. DOSYA KONUSU: Goodyear Lastikleri Türk A.Ş. ile bayileri arasında bir
franchising şebekesi kurmaya yönelik olarak hazırlanan Premio Franchise
Anlaşması’na menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. 30

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 26.4.2007 tarih ve 2941 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 5.7.2007 tarih, 2006-4-226/MM-07-SC sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu 6.7.2007 tarih, REK.0.08.00.00-130/226 sayılı
Başkanlık önergesi ile 07-59 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek ek çalışma
yapılmak üzere Kurul gündeminde incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
Anılan Karar uyarınca yapılan ek çalışma sonucu hazırlanan 20.7.2007 tarihli Bilgi
Notu, 20.7.2007 tarih ve REK.0.08.00.00-130/240 sayılı Başkanlık önergesi ile
25.7.2007 tarih ve 07-61 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek bildirim karara
bağlanmıştır. 40

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- Lastik ürün grubuna ilişkin olarak içerdiği rekabet yasağı ve lastik dışı ürün
gruplarında satın alma zorunluluğu içeren ortak satın alma anlaşması niteliği
07-61/716-248

2
taşıması nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8.
maddesinde düzenlenen menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı;
- Lastik ürün grubuna ilişkin olarak öngörülen rekabet yasağının 2005/4 sayılı
Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’nin 6. maddesi kapsamında yer alması nedeniyle bu Tebliğ ile
sağlanan muafiyetten yararlanamayacağı; 50
- Lastik dışı ürün gruplarında tesis edilen satın alma zorunluluğu içeren ortak
satın alma sisteminin yatay rekabet kısıtlaması niteliği taşıması nedeniyle 2005/4
sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında yer almadığı;
- Kurulması tasarlanan sistemin 4054 Kanun’un 5. maddesinde öngörülen şartları
sağladığı tespit edildiğinden iki yıl süre ile aynı Kanun’un 4. maddesi
uygulamasından muaf tutulmasının yerinde olacağı
görüşlerine yer verilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Goodyear Lastikleri Türk A.Ş.; otomobil, hafif ticari araç, otobüs, kamyon, traktör ve
iş makinesi lastiklerinin üretimi, ihracatı ve yurt içi pazarlaması alanlarında faaliyet
göstermektedir. Bildirim konusu Premio Franchise Sözleşmesi’yle Goodyear
Lastikleri Türk A.Ş., araçların ilk üretiminden ziyade lastik değişimleri esnasında
ihtiyaç duyacakları lastiklerin dağıtımını sağlamayı amaçlamaktadır. Diğer bir
ifadeyle, bildirim konusu anlaşma, orijinal ekipman lastik pazarından ziyade lastik
yenileme pazarına yöneliktir.
Premio Franchise Sözleşmesi ile lastik dışında amortisör, motor yağı, antifiriz, fren 70
hidroliği, cam suyu, akü, çeşitli fren parçaları, paspas, elektrik malzemeleri, hava
filtresi, jant ve silecek gibi ürünlere yönelik çeşitli hizmetler de verilecektir.
Dolayısıyla, inceleme konusu işlem bakımından esas alınacak ilgili ürün pazarları
arasında, yukarıda sayılan ürünleri kapsayacak şekilde "otomobil yedek parça
satışı” pazarı da kabul edilmiştir.
Ayrıca Bildirim konusu anlaşma ile otomobillerin satış sonrası bakım ve onarım
hizmetlerine yönelik bir sistemin kurulacağından “otomobillerin satış sonrası bakım
onarım hizmetleri" de ilgili ürün pazarları arasında yer almaktadır.

H.1.2. Coğrafi Pazar 80
Otomobillerin satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetlerinin tüm
Türkiye çapında verildiği ve herhangi bir bölgeyle sınırlı olmadığı göz önüne
alınarak, bildirim konusu işlemde ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti sınırları"
olarak belirlenmiştir.



07-61/716-248

3


H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 90

H.2.1. Tarafa İlişkin Bilgiler: Goodyear Lastikleri Türk A.Ş. (Goodyear)
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli Goodyear Tire&Rubber Company’e
bağlı olan Goodyear; otomobil, minibüs, kamyonet, kamyon, otobüs, traktör,
biçerdöver, iş makinesi, silindir ve backhoeloader lastiği; lastik kaplama; taşıtlara,
tarım makinelerine ve iş makinelerine yönelik Goodyear, Fulda, Dunlop ve Sava
markalı lastiklerin üretimi, ihracatı ve yurt içi pazarlaması alanlarında faaliyet
göstermektedir. Goodyear’ın hisselerinin %74,60’ı Goodyear Tire&Rubber
Company’e ait iken, %25,40’ı halka arz edilmiştir. Goodyear’ın 2005 yılı cirosu (…)
YTL olarak gerçekleşmiştir. 100

H.2.2. Bildirim Konusu Sistem ve Sözleşmeler
Bildirim Formu’nda Premio Franchise Sözleşmesi ile bağımsız servislerin organize
edilmesi suretiyle kaliteli, hızlı ve ucuz servis hizmetinin güvenilebilir bir marka
altında (Premio) yeknesak standartlarla verilmesi ve bu hizmetlerin yaygınlaşması
sonucunda Goodyear, Fulda, Dunlop ve Sava lastiklerinin daha fazla satılması
amaçlandığı ifade edilmektedir.
29.8.2006 tarihinde Adapazarı’nda faaliyete geçmiş olan Metay Otomotiv San. ve
Tic. Koll. Şti. (Franchise alan) ile Goodyear (Franchise veren) arasında imzalanan
Premio Franchise Sözleşmesi’nin inceleme bakımından önemli olan maddelerine 110
aşağıda yer verilmiştir.
“1. Sözleşmenin Konusu
1. İşbu Sözleşmenin konusu, Franchise alan taraf “Premio” kavramını ve konseptini
takip etmek suretiyle profesyonel şekilde bir lastik ve servis işletmesini yürütmesine
izin veren ve Franchise veren tarafından kendisine aktarılan haklar ile ilgilidir. İşbu
Sözleşmenin süresi içerisinde Franchise veren taraf Franchise alan tarafa, mevcut
Sözleşme ve ekleri, Premio El Kitabı (madde2) içindeki düzenlemelere uygun
olarak bir lastik ve servis işletmesini yürütmesi (”Franchise”) için “Premio Franchise
Sistemi”-PFS’yi kullanma hakkını verecektir.
2. PFS’nin özellikleri, detayları ve Premio adı ile ilgili kullanım hakları ve benzer 120
konular, Sözleşmenin ayrılmaz parçası sayılan Premio El Kitabında yer almaktadır.
3. Franchise alan iş bu sözleşmenin süresi boyunca Sözleşmede yer alan şartlar
ve amaç doğrultusunda “Premio” adını kullanmaya yetkili ve yükümlüdür. Bu
Sözleşme ile tahsis edilen adın/markanın kullanım hakkı, ayrı bir beyana gerek
duyulmaksızın bu Sözleşmenin herhangi bir zamanda ve herhangi bir sebeple
sona ermesiyle kendiliğinden sona erecektir.
4. Franchise alan tarafın “Premio” adı ve işbu Sözleşme ile tahsis edilen diğer tüm
haklar üzerinde hiçbir münhasır hakkı bulunmamaktadır. Aynı doğrultuda
Franchise alan taraf “Premio” adını kendi şirketinin bir unsuru veya parçası olarak
gösteremez veya kendi adına tescil ettiremez ve kaydını yaptıramaz. 130
07-61/716-248

4


2. Premio El Kitabı
1. Franchise veren, kendi sistemine özel profesyonel bir lastik ve servis
işletmesinin yürütülmesi konusundaki know-how bilgilerini Franchise alan taraf işbu
sözleşmenin süresi boyunca verecektir.
…Bu know-how, bir yandan Franchise alan tarafın görevlerini yerine getirmesi için
sağlanmakta ve diğer yandan uzman lastik ve servis işletmesinin, Franchise veren
tarafın marka imajına uygun olarak gerçekleştirilmesi hedefini gütmektedir…
3. Danışma Kurulu 140
Franchise veren ve Franchise alan taraflardan, kuruluşu, yapısı, görevleri, çalışma
alanları ve sair detaylar El Kitabı’nda belirlenmiş bir Danışma Kurulu
oluşturulacaktır.
4. Franchise Alan Tarafın Genel Yükümlülükleri
…
2. Franchise alan tarafın Franchise konusu işleri iş bu sözleşme ve El Kitabı
hükümlerine uygun bir biçimde ekonomik ve hukuksal açılardan bağımsız bir tacir
olarak yürütmesi gerekmektedir. Franchise alan taraf, çalışmanın süresi, zamanı,
türü veya yeri bakımlarından talimat altında değildir. Kendi adına alır ve satar ve
Franchise veren tarafı temsil etmek için hiçbir yetkiye sahip değildir. 150
3. Franchise veren, lastik ve servis işletmesinin dış ve iç görünümü ve dizaynı ile
ilgili olarak Franchise verenin El Kitabı’nda belirttiği koşulları sağlamak ve
Sözleşme süresince de aynen devam ettirmekle yükümlüdür…
…
7. Franchise alanın ortaklık yapısında olası herhangi bir değişiklik Franchise veren
tarafa derhal bildirilmelidir. Sözleşme süresi içerisinde Franchise alan şirketin
ortaklık yapısında %20’yi aşan orandaki değişiklikler Franchise verenin ön iznine
tabidir. Premio Sistemi içerisinde yer alan diğer üyelere sözleşme ile yapılacak
devirler bu sınırlamaya tabi değildir. Ancak Franchise verene bildirim yapılması
zorunludur. 160
8. Franchise alan, Ek 1’de yer alan satış performansını gerçekleştirmek koşulu ile
Franchise verenden alacağı 25.000 ABD Doları Franchise Destek Primini El
Kitabı’na uygun ve Franchise verenin belirlediği şekilde kullanacaktır. Franchise
alanın Ek 1’de yer alan yıllık satış performansını gerçekleştirememesi durumunda,
Franchise alan, Franchise Destek Priminin ilgili yıla ilişkin gerçekleştirilemeyen
satış tutarına tekabül eden kısmını Franchise verene ABD Doları olarak geri öder.
…
9. Franchise alan, Franchise verenin kendisine sağlayacağı 25.000 ABD Doları
tutarında Franchise Destek Primi’nin teminatını teşkil etmek üzere (–) ABD Doları
tutarında süresiz bir teminat mektubunu Franchise verene tevdi edecektir. … 170
5. Franchise Veren Tarafın Yükümlülükleri/PFS’nin İçeriği
07-61/716-248

5
1. Franchise veren, lastik ve servis işletmesinin karlılığı ve satış cirosunu artırmak
için ve piyasa şartları dolayısıyla ortaya çıkması muhtemel fırsatlar dahil, reklam ve
pazarlama kavramları ve uygulamaları, donanım/ekipmanlar konusunda, bir lastik
ve servis işletmesini ilgilendiren tüm ticari, örgütsel ve reklamcılık faaliyetlerinin
tam olarak yerine getirilmesi amacıyla bilgi ve danışmanlık hizmeti vererek
Franchise alan tarafa destek sağlayacaktır. Franchise veren bu danışmanlık
hizmetlerini hem kurulum ve gelişme aşaması sırasında ve hem de süregelen ticari
faaliyetler için de sağlayacaktır…
6. Premio Ticari Faaliyetleri 180
…
2. Franchise alan, Franchise verenin belirlediği bilgisayar sistemini ve yazılımını
kullanacaktır. Bu sistemin kurulum ve işletim masrafı Franchise alan tarafından
ödenecek olup, bu masraf Franchise alanın Franchise verene ödeyeceği başlangıç
ücretinin içinde yer alacaktır…
9. Premio Ürün Çeşidi ve Mal Alımı
1. Franchise konusu ürün marka ya da ürün çeşidi, Franchise veren tarafından
zaman zaman değiştirilebilir.
2. Franchise veren tarafından belirlenmiş markalar dışında farklı markaların teşhiri
ve/veya satışı gerçekleştirilmeyecektir. 190
3. Ürün tedarikçileri ve Sipariş prosedürleri işbu Sözleşme ekinde (Ek-1)
belirlenmiştir. Franchise veren, tedarikçiler ve sipariş prosedürlerinde zaman
zaman değişiklik yapabilecek olup bu değişiklikler de taraflarca imza altına alınarak
işbu Sözleşmenin eki haline getirilecektir.
10. Ücretler
1. Franchise alan, Franchise veren’e aşağıda yazılı rakamlar üzerinden
hesaplanacak yıllık Premio lisans ücretini ödeyecektir. …
5. Franchise alan, kendisine kullanması ve uyması için verilecek know-how, El
Kitabı ve Premio işleri ile ilgili tüm dokümantasyon, ilk başlangıç eğitimi, Franchise
işleri yürütülürken kullanılacak bilgisayar sistemi ve yazılımının kurulması, lastik ve 200
servis işletmesinin açılması ile ilgili hazırlıklara ilişkin verilecek yardım ve
danışmanlık hizmeti için bir defaya mahsus olmak üzere Sözleşme’nin imzasıyla
beraber herhangi bir başlangıç ücreti ödemeyecektir.
11. Reklam Giderleri için Ödenek-Reklam Bütçesi (RB)
Franchise veren sistem özelliklerine göre ve El Kitabı’na uygun olarak Franchise
alan ile beraber reklam bütçesinin hesabını yapar. Reklam faaliyetleri, bütçenin
belirlenmesi, reklam giderleri için ödenek sağlanması, ödeneğin kullanımı ve diğer
detaylar El Kitabı’nda belirlenmiştir. Franchise verenin, Reklam Bütçesi’nin
uygulamaya sokulması ve ödenmesi ile ilgili değer ve kriterleri yeniden belirleme
hakkı saklıdır… 210
19. Anlaşmazlık Konuları
İş bu sözleşme ile ilgili karşılıklı hak ve yükümlülükler konusunda ortaya çıkması
muhtemel anlaşmazlıklar ilk önce Franchise veren ile Franchise alan arasında
07-61/716-248

6
dostane görüşmeler yoluyla çözülmeye çalışılacaktır. Bu yolla çözülmemesi
durumunda, taraflar anlaşmazlığı bağımsız bir uzmana götürebileceklerdir. Bu
şekilde hakeme müracaat edilmesi hakkı tarafların mahkemeye başvurma haklarını
haleldar etmez.
20. Süre ve Sona Erme
1. Sözleşme, taraflarca imzalandığı tarih itibariyle yürürlüğe girecek olup süresi 5
yıldır. 220
2. Sözleşmenin, sona ereceği tarihten en geç 6 ay önce taraflar görüşme yaparak,
Sözleşmenin süresinin uzatılması veya süre bitiminde sona erdirilmesi konusunda
mutabık kalacaklardır. Taraflardan herhangi biri Sözleşmenin sona ereceği tarihten
en geç 6 ay öncesine kadar karşı tarafa anlaşmayı yenilememe isteğini bildirirse,
belirlenen süre sonunda anlaşma sona erer.
21. Sözleşmenin Feshi
1. Franchise alan, eğer Sözleşmenin hükümlerinden herhangi birini ihlal etmişse
Franchise veren söz konusu ihlali sona erdirmek ve Sözleşmede yazılı şart ve
hükümlere uygun hareket etmek üzere Franchise alana yazılı bildirimde bulunur.
Franchise alan yazılı bildirimde kendisine tanınan makul süre içerisinde ihlali sona 230
erdirmez ve Sözleşme hükümlerine uygun hareket etmezse Sözleşme, Franchise
veren tarafından feshin objektif gerekçelerinin belirtileceği yazılı bildirimle derhal
tek taraflı olarak feshedilir…
22. Temlik ve Devirler
1. Franchise verenin iş bu sözleşmenin hak ve yükümlülüklerini temlik etme hakkı
vardır. Franchise alan temlik işlemine onay verdiğini şimdiden kabul eder.
2. Franchise alan ise Franchise verenin yazılı onayı olmaksızın, iş bu sözleşmeden
doğan yükümlülüklerini ve haklarını PFS üyeleri dışında yer alan bir üçüncü tarafa
devredemez.
3. Franchise alan, lastik ve servis işletmesini, Franchise verenin onayı olmaksızın 240
üçüncü şahıslara devredemez…
25. Sözleşmenin Yürürlüğe Girmesi İçin Ön Şartlar
Sözleşme, tarafların imzası ile beraber aşağıdaki şartların hepsinin tamamlanması
ile yürürlüğe girecektir.
- Başlangıç ücretinin ödenmesi…”
Başlıca maddeleri yukarıda aktarılan Premio Sözleşmesi’nin 1 no’lu ekinde yer
alan belgede ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“1. MAL TEDARİĞİ
Franchise alan Premio Servis işletmesinde aşağıda marka ve tanımları yapılmış
ürün gruplarına ait ürünleri (ÜRÜNLER) kullanacaktır. 250
2. LASTİK ÜRÜN GRUBU
Franchise alan Servis İşletmesinde münhasıran GOODYEAR, DUNLOP, FULDA
ve SAVA markalı lastikleri kullanacaktır.
07-61/716-248

7

3. MOTOR YAĞA ÜRÜN GRUBU
Franchise alan servis işletmesinde münhasıran BP ve CASTROL markalı ürünler
kullanacaktır.
4. AKÜ VE YEDEK PARÇA ÜRÜN GRUBU
Franchise alan servis işletmesinde münhasıran aşağıda belirtilen markalı ürünleri
kullanacaktır. 260
Monroe ve Delphi marka amortisörler,
Delphi Marka Akü,
Delphi Marka fren parçaları,
Itameks Marka Paspas,
Eurofil Marka Hava Filtresi,
Valeo Marka Silecek,
5. JANT ÜRÜN GRUBU
Franchise alan servis işletmesinde münhasıran CMS markalı ürünleri kullanacaktır.
6. OTO BAKIM ÜRÜNLERİ TEDARİĞİ
Franchise alan servis işletmesinde münhasıran Mequiar’s markalı ürünler 270
kullanacaktır.
Başvuru sahibi tarafından Premio Franchise Sözleşmesi’nin, Sözleşme’de
belirlenen seçim kriterlerine uyulması halinde bağımsız servislerle veya mevcut
yetkili satıcılarla akdedileceği tarafımıza bildirilmiştir.
Goodyear ile Delta Oto Aksamı Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanlı teşebbüs arasında
akdedilmiş olan ürün tavsiye anlaşmasının “Anlaşmanın Konusu” başlıklı 1.
maddesinde:
“Anlaşmanın konusu, Goodyear’ın Premio markası adı altında franchise hakkı
verdiği …………… adresindeki Premio servisinde (kısaca “Servis”) münhasıran
“Delphi” markalı akü, fren parçaları, amortisör, filtre ve ön takım ürünleri, “Orsam” 280
markalı ampul ürünleri, “Asaş” ve “Eurofil” markalı filtre ürünleri, “Valeo” ve “Bosch”
markalı fren ürünleri, “Teknorot” markalı ön takım ürünleri, “itameks” markalı
paspas ürünleri, “Bosch” ve “Valeo” markalı silecek ürünleri (kısaca “ürün” veya
“ürünler”) kullanılmasının Goodyear tarafından tavsiye edilmesidir.”
ifadeleri yer almaktadır.
Diğer taraftan, Anlaşmanın “Deltanın Yükümlülükleri” başlıklı 4. maddesinde:
“Yatırım Desteği
a) Delta münhasıran anlaşma konusu servisteki ticari faaliyetin geliştirilmesinde
kullanılmak üzere, Goodyear’a toplam USD 10000 (onbin Amerikan Doları)
tutarında yatırım destek primini… verecektir. 290
b) Yapılan yatırım desteği sonucunda işleticinin 5 yıl süresince (her yıl için) USD
62.500 (…) tutarında ürün alım performansı beklenmektedir.

07-61/716-248

8
Ciro Primi
c) Delta işleticinin satın alacağı ürünlerin toplam net bedeli (…) üzerinden
Goodyear’a %10 )…) oranında ciro primi (…) ödemeyi kabul etmiştir.
d) Ciro priminin ödenmesi…”
ifadeleri yer almaktadır.
Goodyear’ın franchise’a konu olan know how’ı nasıl elde ettiği sorusuna ilişkin
olarak ise Goodyear temsilcisi tarafından Goodyear Premio International 300
faaliyetlerinin Almanya’da mukim Goodyear GmbH&Co. KG tarafından
yürütüldüğü, ancak bu teşebbüs ile Goodyear arasında herhangi yazılı bir anlaşma
bulunmadığı, tüm standartların ve know how’ın Almanya;’daki merkezden
aktarıldığı, yılın belli dönemlerinde Premio aktiviteleri ile ilgili toplantılar
düzenlendiği, Premio know how bilgilerinin Goodyear’e “Premio System Manual”
ve “Premio Retail Manual” kitapçıkları ile aktarıldığı ifade edilmiştir.

H.2.3. Değerlendirme

H.2.3.1. Bildirim Konusu Sözleşmenin Niteliği 310
Bildirim konusu Premio Franchise Sözleşmesi ile taraflar otomobil yedek parça ve
aksesuarlarının sağlanmasının yanında otomobilin yağ değişimi, lastik bakımı, akü,
fren sistemi, amortisör veya egzoz kontrolü gibi hizmetlerin de sunulacağı bir
sistem kurmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda franchise veren
konumundaki Goodyear kendi sistemine ilişkin know-how bilgilerini; Premio adını
kullanma hak ve yükümlülüğünü; profesyonel, marka imajına ve kalite standardına
uygun hizmetler sunulmasını sağlayacak materyalleri franchise alan konumundaki
teşebbüse vermeyi taahhüt etmektedir.
Diğer taraftan, alıcı konumundaki teşebbüs, Sözleşme’nin 10. maddesinde
düzenlenen yıllık Premio lisans ücretini ödemeyi kabul ederek sağlayıcı tarafından 320
öngörülen şartlar altında Premio Servisi olarak hizmet verme imkânı elde edecektir.
Franchise veren konumundaki teşebbüs franchise konusu olduğu ifade edilen
mallardan yalnızca lastik grubunun üreticisi ve dağıtıcısı konumundadır. Buna
karşılık, inceleme konusu sözleşmenin franchise veren tarafında yer alan
Goodyear’ın, sözleşmeye konu edilen lastik dışı ürün gruplarının üretim, dağıtım ve
satışında yer almadığı görülmektedir. Bu nedenle, bildirim konusu sözleşmeye
paralel olarak ikinci bir “Ürün Tavsiye Sözleşmesi” yapıldığı tespit edilmiştir. Bu
Sözleşme’de, kurulacak franchise sisteminde satışa sunulacak belirli markalı
ürünlerin, Goodyear tarafından franchise alanlara tavsiye edilmesi halinde prim
ödenmesine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. 330
Diğer yandan, Premio Franchise Sözleşmesi’nin 9. maddesi ve 1 No’lu eki
düzenlemeleri ile franchise alanlara hem franchise veren konumundaki
Goodyear’ın üretim ve dağıtımını yaptığı lastik grubu ürünlerini münhasıran
dağıtmaları hem de yukarıda anılan “Ürün Tavsiye Anlaşması” ile belirlenen ve
Goodyear tarafından Premio Franchise Sözleşmenin 1 No’lu eki ile franchise
alanlara bildirilen ürünlerin münhasır satışı öngörülmektedir. Buna karşılık “Ürün
Tavsiye Anlaşması” ile belirlenen miktarlarda yatırım desteği ve prim Goodyear’a
07-61/716-248

9
ödenecektir. Goodyear, bildirim formunda söz konusu prim gelirlerinin sistemin
geliştirilmesi amacıyla ve franchise alanların reklam, hizmet kalitesini artırıcı
faaliyetler, tanıtım, yönetim, denetim işlemleri gibi maliyet kalemlerinden tasarruf 340
sağlayacak şekilde kullanılacağını ifade etmektedir.
Dolayısıyla inceleme konusu sistemin bir yandan lastik üreticisi ve dağıtıcısı
konumundaki Goodyear ile lastik temin etme yükümlülüğü altına girdiği teşebbüsler
arasındaki dikey bir anlaşma niteliğini taşıdığı görülmektedir. Diğer yandan
inceleme konusu sistem, Goodyear önderliğinde bir araya gelen teşebbüslerin
belirli markalı ürünlerin satın alınmasına ve böylece elde edilecek pazarlık gücünün
kullanılması ile finansal fayda sağlanmasına yönelik bir “ortak satın alma
anlaşması”nı da içermektedir ki kurulacak sistemin bu unsuru yatay rekabet
kısıtlaması niteliği taşımaktadır.
Başvuru konusu sistem Rekabet Hukuku düzenlemeleri çerçevesinde 350
değerlendirilirken, sistemin her iki unsurunun da nihai etkileri ve amaçları ışığında
ve bütünlük içerisinde ele alınması gerekmektedir.

H.2.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde; ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Kurul’un, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine
aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebileceği hükmü yer
almaktadır.
Premio Franchise Sözleşmesi’nin “Premio Ürün Çeşidi ve Mal Alımı” başlıklı 9. 360
maddesi çerçevesinde alıcıya rekabet yasakları getirildiği ayrıca Goodyear’ın
üretiminde ve dağıtımında rol almadığı ürünlerin satın alınmasına ilişkin bir ortak
satın alma sistemi kurulduğu ve satın alma zorunluluğu getirildiği yukarıda ifade
edilmişti. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabet
kısıtlamaları içeren sözleşmeye Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilmesi mümkün değildir.

H.2.3.3. 2005/4 Sayılı Grup Muafiyeti Tebliği Kapsamında Yapılan İnceleme
1.1.2006 itibarıyla yürürlüğe giren 2005/4 Sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki
Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin “Kapsam” 370
başlıklı 2. maddesinde “Yeni motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının tamir ve
bakım hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmalar,
dikey sınırlamalar içermeleri halinde bu Tebliğ’de düzenlenen koşullara uymak
kaydıyla, Kanun’un 4 üncü maddesindeki yasaklamadan Kanun’un 5 inci
maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur.” hükmü yer
almaktadır.
Premio Franchise Sistemi’nin, yatay bir rekabet kısıtlaması niteliğindeki lastik ürün
grubu dışındaki ürün grupları bakımından satın alma zorunluluğu içeren ortak satın
alma anlaşması unsuru 2005/4 sayılı Tebliğ ile getirilen muafiyetten
yararlanabilecek nitelikte değildir. Bununla birlikte, inceleme konusu sistemin dikey 380
07-61/716-248

10
unsuru niteliğindeki lastik grubu ürünlerinin sağlanması ve dağıtımı bakımından,
başvuru konusu sistem 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmiştir.
2005/4 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi grup muafiyetinin uygulanması için anlaşmaların
uyması gereken genel koşulları belirlemektedir. Bu çerçevede, ilk olarak muafiyetin
uygulanmasını belirli pazar payı eşiklerine bağlayan hükümler yer almaktadır.
Tebliğ’de muafiyet hükümlerinin motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve
onarım hizmeti pazarına yönelik olarak sağlayıcının payının %30’u geçmemesi
durumunda uygulanacağı belirtilmektedir. Goodyear’ın binek, minibüs ve kamyonet
lastikleri yenileme pazarındaki payının %(…), otobüs ve kamyon lastikleri yenileme
pazarındaki payının da %(…) olduğu, ayrıca hâlihazırda otomobil bakım onarım 390
pazarında faaliyeti bulunmadığı dikkate alındığında pazar payı eşiğinin sağlandığı
anlaşılmaktadır.
Yeni taşıt satıcılarının veya bakım-onarım hizmeti sağlayıcılarının dinamik rekabete
girmesine izin veren ve daha istikrarlı bir çerçeve tesis etmek amacıyla getirilen
koşullardan biri anılan Tebliğ’in 4/3. maddenin (a) fıkrasında; “sağlayıcı ile dağıtıcı
veya yetkili servis arasında yapılan anlaşmada, dikey anlaşmadan doğan hakların
ve yükümlülüklerin, dağıtım sisteminde bulunan ve dağıtıcı veya yetkili servis
tarafından seçilen başka bir dağıtıcıya veya yetkili servise aktarılmasına
sağlayıcının rıza göstermesi” şeklinde düzenlenmiştir. Premio Franchise
Sözleşmesi’nin 22. maddesinde “Temlik ve Düzenlemeler” başlığı altında getirilen 400
düzenlemeler 2005/4 sayılı Tebliğ’in 4/3. maddenin (a) fıkrasında düzenlenen
koşulu yerine getirmektedir.
Tebliğ’in 4/3. maddenin (b) fıkrasında ise sözleşmenin feshinin detaylı ve objektif
gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak yapılması yükümlülüğü getirilmiştir. Premio
Franchise Sözleşmesi’nin 21. maddesinde yer alan “Franchise alan yazılı
bildirimde kendisine tanınan makul süre içerisinde ihlali sona erdirmez ve
Sözleşme hükümlerine uygun hareket etmezse Sözleşme, Franchise veren
tarafından feshin objektif gerekçelerinin belirtileceği yazılı bildirimle derhal tek
taraflı olarak feshedilir.” şeklindeki hüküm 2005/4 sayılı Tebliğ’e uygun olarak
düzenlenmiştir. 410
2005/4 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre grup muafiyetinden yararlanabilmek için
getirilen son şart; anlaşmanın her iki tarafa da anlaşmadan kaynaklanan
yükümlülüklerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkan anlaşmazlıkları,
tarafların mahkemeye başvurma hakkına halel getirmeksizin, bağımsız bir uzmana
ya da hakeme götürme hakkının tanınmasıdır. Bu son koşulun da Premio
Franchise Sözleşmesi’nin 19. maddesi ile yerine getirildiği değerlendirilmiştir.
Tebliğ’in “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar”
başlıklı 5. maddesinde rekabeti ağır şekilde kısıtladığı kabul edilen uygulamalar
sırarak, bu kısıtlamalardan bir ya da daha fazlasının bir anlaşmada bulunmasının
yalnızca söz konusu dikey kısıtlamanın değil, tüm anlaşmanın grup muafiyetinden 420
yararlanmasını engelleyeceği hükme bağlanmıştır. Premio Franchise
Sözleşmesi’nin hükümleri incelendiğinde, anılan Tebliğ’in 5. maddesinde getirilen
sınırlamaların Sözleşme’de yer almadığı tespit edilmiştir.
07-61/716-248

11
Diğer taraftan, Premio Franchise Sözleşmesi’nin “Premio Ürün Çeşidi ve Mal Alımı”
başlıklı 9. maddesi ile alıcıya lastik ürün grubu bakımından getirilen sınırlama ve
rekabet etmeme yükümlülüğünün 2005/4 sayılı Tebliğ’in “Özel Hükümler” başlıklı 6.
maddesinde yer verilen ve muafiyetten yararlanamayacakları düzenlenen rekabet
kısıtlamalarından biri olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

H.2.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi 430
Premio Franchise Sözleşmesi’nin “Premio Ürün Çeşidi ve Mal Alımı” başlıklı 9.
maddesi ve Sözleşme’nin 1 No’lu eki 1. ve 2. maddeleri ile getirilen ve dikey bir
rekabet kısıtlaması niteliği taşıyan hükümleri ile 2005/4 sayılı Tebliğ ile sağlanan
muafiyetten yararlanamayacağı tespit edilen lastik grubu rekabet etme yasağı ile
yine Sözleşme’nin 9. maddesi ve 1 No’lu ekin 3., 4.. 5. ve 6. maddeleri ile
düzenlenen satın alma zorunluluğu içeren ortak satın alma anlaşması bireysel
muafiyet hükümleri çerçevesinde değerlendirilmiştir.
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme
ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
Bu hüküm çerçevesinde hangi hallerin ekonomik yarar sağladığının somut olayın 440
özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, üretim ve
dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın
sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim
tekniklerinin bulunması ekonomik yararın sağlandığı hususlar arasında
görülmektedir.
İnceleme konusu olay bakımından ele alındığında özellikle araçların satış sonrası
bakım onarım hizmetleri ile bu çerçevede kullanılan yedek parçaların satışı
alanında bir gelişme sağlanması muhtemel görülmektedir. Zira bilindiği üzere
otomobillerin satış sonrası bakım ve onarımları, ağırlıklı olarak yetkili servis ağları
kapsamında gerçekleştirilmektedir. Bu eğilim daha ziyade tüketicinin yeterli bilgi ve 450
donanıma sahip olmaması nedeniyle alınan hizmetin niteliğini
denetleyememesinden kaynaklanmaktadır. Söz konusu denetleme imkânının
bulunmaması tüketiciyi otomobil üreticisi ve dağıtıcısının hizmet kalitesine güvence
verdikleri yetkili servis ağlarına yönlendirmektedir. Pazarın doğasından
kaynaklanan bu eğilim neticesinde ve dikey sözleşme ağlarının da etkisiyle
rekabetin önemli ölçüde etkisini kaybettiği yetkili servis ağları sisteminden hizmet
alan tüketici, yüksek fiyat ödemek durumunda kalmaktadır. Nitekim, 2005/4 sayılı
Tebliğ de bu tespitten hareketle yetkili servis ağları sistemi içerisindeki marka içi ve
markalar arası rekabeti canlandırmak üzere tasarlanmıştır. Tebliğ’in bu amaca
ulaşmak için benimsediği iki yol yetkili servislerin çok markalı hizmet vermelerini 460
teşvik etmek ve özel servislerin bilgi ve teknolojiye ulaşmalarını kolaylaştırarak
hizmet kalitelerini yetkili servisler ile eşdeğer düzeye çıkarmalarını sağlamaktır.
Görüldüğü üzere, anılan tedbirler hâlihazırda pazarda yerleşik teşebbüslerin
rekabet kısıtlamaları ile birtakım faaliyetlerden alıkonulmalarının engellenmesine
dayanmaktadır. Ancak bu tedbirlerin pazara yeni teşebbüs girişini teşvik etme ve
kolaylaştırma konusunda etkileri daha kısıtlı olacaktır. Pazarda yeni dağıtım
kanallarının ve faaliyet biçimlerinin ortaya çıkışı, şüphesiz yerleşik teşebbüsler
üzerinde yeni bir rekabetçi baskı yaratarak, pazarın amaçlanan şekilde
07-61/716-248

12
şekillenmesinde etkili olacaktır. Bu şekilde ortaya çıkacak yeni dağıtım kanalları,
pazarın büyümesi ve gelişmesini sağlayacaktır. 470
Bu çerçevede vurgulanması gereken bir diğer husus, hızlı tamir zincirlerinin AB
ülkelerinde uzun zamandan beri faaliyette bulundukları ve amortisör, yağ, lastik
değişimi, fren bakımı benzeri konularda önemli pazar payları elde ettikleridir.
2005/4 sayılı Tebliğin mehazı 1400/2002 sayılı Tebliğ’in yetkili ve özel servislerin
yanında hızlı tamir servislerinin de önemli yer tutukları bir pazar yapısına yönelik
olduğu dikkate alınmalıdır. Dolayısıyla Tebliğ, bu zincirlerin kurulduktan sonra
faaliyet etmelerini kolaylaştıracak tedbirler içermekle birlikte, bu zincirlere kuruluş
aşamasında ihtiyaç duyulabilecek istisnai nitelikli koruma ve desteği sağlayacak
nitelikte değildir. Hızlı tamir zincirlerinin kurulması ve yaygınlaşması, satış sonrası
otomobil bakım ve onarım hizmetleri pazarı ile yedek parça satış pazarlarındaki 480
rekabet düzeyini artırarak, sektörde genel bir iyileşme sağlama potansiyeline
sahiptir.

b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
Muafiyetin ikinci şartı; anlaşmanın tüketicilere ortaya çıkan objektif faydadan adil
bir pay alma imkânı tanıması gereğidir. Kanun'un 4. maddesi anlamında rekabeti
sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, yukarıda değinilen
malların dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasından elde edilen iyileşmenin tüketiciye
yansıtılması ve ortaya çıkan ekonomik fayda ile tüketicinin elde edeceği menfaat
arasında makul bir denge olması gerekmektedir. Bu çerçevede; fiyatlar 490
seviyesindeki düşüş, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması,
tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması
gibi koşullar tüketicinin elde edeceği menfaat kapsamında
değerlendirilebilmektedir.
İnceleme konusu yukarıda da değinildiği gibi pazarda oluşturulacak yeni bir dağıtım
kanalı tüketicinin nitelikli hizmet alma ve hizmet sunucular arasında seçim yapma
imkânını artıracak, alınacak hizmetin niteliği artarken fiyatların düşmesini
sağlayacak niteliktedir.

c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması 500
Muafiyetin üçüncü şartı, anlaşmanın veya kararın teşebbüslere ilgili piyasanın
önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırma imkânı tanımaması, bir başka
deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar
sağlamasının rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamasıdır.
Bu şartın amacı, rekabetin kısmen sınırlandırılmasına izin verilen piyasalardaki reel
ve potansiyel rekabetin devamının teminidir.
İnceleme konusu başvurunun ilgili ürün pazarlarındaki yapı ve rekabet durumu
dikkate alındığında Premio Franchise Sözleşmesi’nin bu pazarlarda rekabeti
ortadan kaldırmasının muhtemel olmadığı görülmektedir. Nitekim, sözleşme
konusu mal ve hizmetlerin tamamı bakımından alternatif temin kaynakları ve 510
dağıtım kanalları mevcuttur. İnceleme konusu dağıtım sistemi, yerleşik kanallara
bir alternatif olarak ortaya çıkma iddiasındadır.

07-61/716-248

13

d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen bu son koşul gereği, tüketicilere yansıtılan
ekonomik gelişme ve iyileştirmenin elde edilmesinde rekabeti daha az sınırlayan
bir yöntem mevcut ise anlaşmaya muafiyet tanınamayacaktır. Bu koşula aykırılık,
ya izlenen amacın elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanması ya da 520
rekabetin sınırlanması gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir.
Muafiyet değerlendirmesine konu edilen rekabet kısıtlamalarının kurulması
tasarlanan sistem bakımından gerekliliği değerlendirilirken iki farklı açıdan
yaklaşılması gerekmektedir: sistemin finansal başarısı ve sistem imajı. Bildirim
Formu’nda, ağırlıklı olarak finansal başarı etkeni üzerinde durmaktadır. Nitekim,
franchise veren konumundaki teşebbüs franchise alanların kurulacak sistemin
yedek parça sağlayıcısı konumundaki üçüncü teşebbüsten (Delta) yapacakları
alımlar üzerinden prim alacaktır. Bu primler sistemin işletim, olumlu imaj oluşturma
ve kurumsal kimlik harcamaları için kullanılacaktır. Dolayısıyla, sisteme dahil olan
teşebbüslerin, bu amaçlarla yapacakları doğrudan harcama miktarı azalacaktır. 530
Premio Franchise Sözleşmesi, asıl itibarıyla kurumsal bir kimlik ve olumlu bir
marka imajı yaratmak suretiyle satış sonrası bakım onarım hizmetleri ve yedek
parça satış pazarlarında yetkili bayilere alternatif oluşturmayı amaçlayan bir sistem
kurmayı amaçlamaktadır. Kurumsal kimlik ve olumlu marka imajının, kurulacak
sistemin başarısının ve rekabetçi gücünün temel belirleyicisi olacağı
anlaşılmaktadır. Bu nedenle, özellikle kuruluş aşamasında sistem içi tek tipliğin,
sisteme tüketici gözündeki tutarlı ve güvenilir bir imaj kazandırılmasına katkı
sağlayabileceği değerlendirilmiştir. Diğer yandan kuruluş ve yerleşme aşamasında
tüketici gözünde tutarlı ve güvenilir bir imaj oluşturarak rekabet edebilir bir pazar
konumu elde etme amacına yönelik olarak, birtakım rekabet kısıtlamaları hoş 540
görülebilir olmakla birlikte, amaç hasıl olduktan sonra söz konusu rekabet
kısıtlamalarının 4054 sayılı Kanun’un 5(d) maddesi bakımından rekabetin zorunlu
olandan fazla kısıtlanması niteliği kazanacakları da dikkate alınmalıdır.
Ayrıca, kurulacak fon yaratma sistemi asıl itibarıyla sistem ortaklarının rekabet
özgürlüklerinden toplu halde vazgeçilmesi karşılığında elde edilecek primlere
dayanmaktadır. Yukarıda aktarıldığı üzere bu sisteme verilecek muafiyetin altında
yaratılacak fonun sistemin kurulması ve yerleştirilmesinde kullanılacağı kabulü
yatmaktadır. Buna karşılık yaratılacak fonların, sistem işleticisinin karlılığının bir
unsuru haline dönüşmesi de, muafiyet tanınan rekabet kısıtlamalarının amacının
aşılması niteliğini taşıyacaktır. 550
Bu çerçevede ele alınması gereken son bir husus da sistem işleticisinin, kurulacak
franchise sistemi aracılığı ile dağıtılacak mallardan birini, hâlihazırda başka bir
dağıtım kanalı aracılığı ile dağıtmakta olması ve bu dağıtım kanalı bakımından
2005/4 sayılı Tebliğ’in yasaklarına tabi olmasıdır. Başka bir deyişle, Goodyear
hâlihazırda kullanmakta olduğu bayilik sisteminde rekabet yasağı getirememekte,
ancak % 30 oranında satın alma şartı öngörebilmektedir. Başvuru konusu
franchise sisteminin, lastik dağıtım kanalı üyelerinin devşirilmesi ile kurulması
franchise sistemine tanınacak muafiyetin denetlenmesini gerektirmektedir.
07-61/716-248

14
Yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığında, başvuru konusu Premio Franchise
Sözleşmesi’ne üç yıl süre ile muafiyet tanınmasının yerinde olacağı kanaatine 560
ulaşılmıştır.

I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Lastik ürün grubuna ilişkin olarak içerdiği rekabet yasağı ve lastik dışı ürün
gruplarında satın alma zorunluluğu içeren ortak satın alma anlaşması niteliği
taşıması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit
belgesi verilemeyeceğine,
2. Lastik ürün grubuna ilişkin olarak öngörülen rekabet yasağının 2005/4 sayılı
“Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup 570
Muafiyeti Tebliği“nin 6. maddesi kapsamında yer alması nedeniyle bu Tebliğ ile
sağlanan muafiyetten yararlanamayacağına,
3. Lastik dışı ürün gruplarında tesis edilen satın alma zorunluluğu içeren ortak
satın alma sisteminin yatay rekabet kısıtlaması niteliği taşıması nedeniyle 2005/4
sayılı Tebliğ kapsamında yer almadığına,
4. Kurulması tasarlanan sistemin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen
şartları sağladığı tespit edildiğinden 3 yıl süre ile bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy