Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-116
Karar Sayısı : 07-61/726-257 (Devralma)
Karar Tarihi : 25.7.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, 10
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Adnan AKGÜN, Evrim Özgül KAZAK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Türk Telekomünikasyon A.Ş
Temsilcisi Av.Dr. Mehmet KÖMÜRCÜ
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara
D. TARAFLAR :- Türk Telekomünikasyon A.Ş
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara
- Anel Telekomünikasyon Elektronik Sistemleri A.Ş. 20
1. Esenşehir, Atatürk Caddesi, No:4 34775Y Dudulu/İstanbul
- Plastik Kart Akıllı Kart İletişim Sistemleri A.Ş.
Ali Paşa Köyü Sinekli Yolu Silivri, İstanbul
- Aydın ERSÖZ
Yalı Konaklar No.14 Kemerburgaz, Eyüp/İstanbul
- Ümit ATALAY
Serenat Sok B3/1, Angora Evleri, Beysukent/Ankara
- Mahmut ERDOĞAN
Tepegöz Sok. Nural Köşkü Konutları No. 41 A Blok,
Daire 14, Göztepe,İzmir 30
- Hilmi GÜVENAY
Vaniköy Evleri No.19, Üsküdar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Anel Telekomünikasyon Elektronik Sistemleri A.Ş.,
Plastik Kart Akıllı Kart İletişim Sistemleri A.Ş., Aydın ERSÖZ, Ümit ATALAY,
Mahmut ERDOĞAN ve Hilmi GÜVENAL’ın sahip oldukları İnnova Bilişim
Çözümleri A.Ş. hisselerinin Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.7.2007 tarih ve 4447 sayı ile giren
başvuru ile ilgili olarak 9.7.2007 tarih, 2498 sayılı yazı ile konu hakkındaki
Telekomünikasyon Kurumu’nun görüşü talep edilmiş ancak ilgili cevap yazısı Kuruma 40
ulaşmamıştır.
Başvuru konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesine ilişkin 19.7.2007
tarih, 2007-2-116/Öİ-07-MÇ sayılı Ön inceleme Raporu, 19.7.2007 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/231 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul gündemine alınarak 07-
61 sayılı Kurul toplantısında karara bağlanmıştır.
07-61/726-257
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir işlem olmadığı, Hisse Satış ve Satın Alım Sözleşmesi’nin 9. 50
maddesinde yer alan rekabet yasağının yan sınırlama sayılmasının yerinde olacağı
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)
Türk Telekom, 406 sayılı Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket
statüsünde olup, Bakanlar Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı “Türk
Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nin %55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak
Satışına İlişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Karar’ın Yürürlüğe Konulması Hakkında
Karar” uyarınca %55 oranındaki hissesinin blok olarak Ojer Telekomünikasyon 60
A.Ş.’ye satışı suretiyle özelleştirilmiş bulunmaktadır. Türk Telekom’un kalan %45
oranındaki hissesi ise T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından kontrol
edilmektedir.
406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine
dair Türk Telekom’un yetkisine ilişkin hak ve yükümlülüklerin görev sözleşmesi
ve/veya görev sözleşmeleri ile belirleneceği hükme bağlanmış olup, bu çerçevede
Telekomünikasyon Kurumu’yla Türk Telekom arasında imzalanmış bulunan Görev
Sözleşmesi, Türk Telekom’da kamu payının %50’nin altına inmesiyle imtiyaz
sözleşmesi olarak yeniden düzenlenmiştir.
Ana sözleşme hükümleri uyarınca Türk Telekom yönetim kurulu; Ojer Telekom’un 70
sahip olduğu A grubu hisseleri temsil eden 6, Hazine’nin sahip olduğu B tipi hisseleri
temsil eden 3 ve yine Hazine’nin sahip olduğu bir adet C grubu imtiyazlı hisseyi (altın
hisse) temsil eden 1 üye olmak üzere toplam 10 üyeden oluşmaktadır.
Türk Telekom, Türkiye’nin üçüncü GSM operatörü olan Avea İletişim Hizmetleri
A.Ş.’nin (Avea) %81 oranındaki hissesine sahiptir. Aycell Haberleşme ve Pazarlama
A.Ş. ve İş-Tim Telekomünikasyon A.Ş.’nin (Aria) 18.2.2004 tarihi itibarıyla TT-TIM
İletişim Hizmetleri A.Ş. adı altında birleşmeleri ile faaliyetlerine başlayan Avea, “TT-
TIM İletişim Hizmetleri A.Ş” ticari unvanını 23.6.2004 tarihi itibarıyla Avea İletişim
Hizmetleri A.Ş. olarak değiştirmiştir.
Bunun yanı sıra, Telekomünikasyon Kurulu’nun 9.5.2006 tarihli kararıyla kablolu ve 80
kablosuz internet servis sağlayıcılığı hizmetini sunmak/altyapısını kurup işletmek için
genel izin kapsamında kayıtlamak suretiyle yetkilendirilmiş bulunan TTNet A.Ş.’nin
%99.96’sı da Türk Telekom tarafından kontrol edilmektedir.
H.1.2. İnnova Bilişim Çözümleri A.Ş. (İnnova)
İnnova, hemen her sektörden büyük kuruluşlara yenilikçi yazılım ve özel donanım
çözümleri sunan bir bilgi teknolojisi hizmetleri şirketidir. Şirket bu alanda,
danışmanlık, tasarım, uygulama, geliştirme, entegrasyon, satış sonrası destek gibi
bilişim hizmet ve ürünlerinin tüm yaşam sürecini kapsayan çözümler üreterek,
müşterilerinin gereksinimlerine cevap vermektedir.
İnnova birçok sektörde (finans, satış, dağıtım, telekomünikasyon vb.) faaliyet 90
göstermekle birlikte, 2003 yılından itibaren uluslararası arenada hizmetlerini
sunmaya başlamıştır. İnnova, İstanbul’da (merkez) ve Ankara’da bulunan iki ana ofis
ve İzmir’de bulunan müşteri destek merkezi aracılığıyla hizmetlerini sürdürmektedir.
07-61/726-257
3
Şirketin, önde gelen kuruluşların temel gereksinimlerini tek elden karşılama stratejisi
doğrultusunda ana faaliyet alanı, müşterinin gereksinimlerine tam olarak uyan özel iş
uygulamalarını geliştirmek ve projelendirmektir. Bu uygulamalar geniş bir yelpazeyi
kapsamaktadır.
İnnova’nın 2006 yılı toplam cirosu (……………) YTL’dir. Şirketin, Türk bilişim
sektörünün bağımsız araştırma kuruluşu Interpromedya’nın sınıflandırmasına uygun
olarak ayrı ayrı faaliyet alanlarına ayrılmış ciro dağılımı aşağıdaki şekildedir: 100
Tablo1 : İnnova gelirlerini faaliyet alanlarına göre gösterir tablo
Kur: 1,43
USD YTL
Çeşitli İş Uygulamaları (……….) (……….)
ERP Danışmanlığı (……….) (……….)
Güvenlik (……….) (……….)
Kiosk (……….) (……….)
Toplam (……….) (……….)
H.1.3. Anel Telekomünikasyon Elektronik Sistemleri A.Ş. (Aneltech)
Aneltech, Anel Grubu bünyesinde bir şirkettir. Aneltech’in ana faaliyet alanı,
entegrasyon, mühendislik-tasarım, üretim, servis, kalibrasyon, bakım-onarım,
danışmanlık, destek hizmetleri ve telekomünikasyon/enerji/denizcilik sektörünün
ihtiyacı olan çeşitli ürünleri sunmaktadır. Aneltech, telekomünikasyon sistemlerinin
altyapısını oluşturan santral, data ve transmisyon üniteleri, kartlı telefon ve uç
cihazların üretimini, bakımını ve onarımını yapmak üzere 2003 yılında kurulmuştur.
H.1.4. Plastik Kart Akıllı Kart İletişim Sistemleri A.Ş (Plastkart)
Plastkart, “akıllı kart”ların Türkiye’de üretimi için kurulmuş olan 100% Türk sermayeli 110
bir şirkettir. Silivri-İstanbul’da 6,000 m² alan üzerinde kurulmuş bir üretim tesisi
bulunmaktadır. Yıllık kapasitesi 2005 yılı sonu itibarıyla, 50 milyon adet kart üretimi
ve 5 milyon adet personalizasyon hizmeti üzerindedir. Plastkart dünyadaki TUVIT
TU4 (akıllı kart üretim ve kodlama güvenliği) belgesine sahip 4 kart üretim şirketinden
biridir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İnnova’nın ana faaliyet alanı, müşterinin gereksinimlerine tam olarak uyan özel iş
uygulamaları geliştirmek ve projelendirmektir. Dosyadaki bilgilere göre, bir bağımsız
araştırma şirketi olan Interpromedya’nın bir çalışmasında pazar segmentlerine göre 120
aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır.
ERP (Enterprise Resource Planning) Danışmanlığı: İnterpro, danışmanlık
hizmetlerini, “bilgi sistemlerinde yönetim, süreç, uygulama, planlama, strateji ve
teknik danışmanlık hizmetleri” olarak tanımlamaktadır. Türk bilişim pazarında
danışmanlık hizmetlerinin ağırlığını ERP danışmanlığının oluşturduğu
düşünülmektedir. İnnova ERP danışmanlığı alanında Oracle şirketinin partneri olup,
sadece Oracle ürünlerinin uygulaması gerçekleştirmektedir. ERP danışmanlığı
alanında da çok sayıda şirket faaliyet göstermekte olup, satışların tümü resmi ihale
koşulları veya rekabetin yer aldığı satın alma süreçleri ile yapılmaktadır.
Güvenlik: Bu faaliyet alanı ağların ve internet temelli bilgi işlemin güvenliğini 130
sağlamaya ve sistemleri korumaya yönelik her türlü güvenlik ve şifreleme amaçlı
yazılım ürünlerini içerir. Bu alanda, İnnova Symantec başta olmak üzere uluslararası
teknoloji şirketlerinin çok sayıda çözüm ortağından biridir.
07-61/726-257
4
Kiosk ve Özel Donanım: Küçük bir pazar olması vesilesiyle Interpro’nun ayrıca yer
vermediği bu faaliyet alanı “KİOSK” adı verilen genel kullanıma açık özel kabin ve
donanımlı cihazları ve PC mimarisine sahip diğer özel donanımı içermektedir.
Türkiye’de bu cihazların en önemli müşterileri finans, belediye, eğitim ve üretim
sektörlerinde yer almaktadır. Bu alanların hepsinde rekabetin oldukça yoğun olduğu,
satışların tümünün resmi ihale koşulları veya rekabetin yer aldığı satınalma süreçleri
ile yapıldığı belirtilmektedir. 140
Yukarıda yer verilen pazarlar ayrı ayrı ilgili ürün pazarı olarak belirlenebileceği gibi
hızlı teknolojik gelişmelerin getirdiği alt pazarlar arası yakınsama, kullanıcıların ilgili
ürün ve hizmetlere tek noktada ulaşma yönündeki talebi, sektördeki arzın ikame
edilebilirlik seviyesinin yükselmesi, pazara girişin son derece kolay olması gibi
nedenlerle ilgili ürün pazarı “bilişim teknolojileri hizmetleri” pazarı şeklinde daha geniş
olarak tespit edilebilecektir. İnceleme kapsamında ilgili işlem. 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında bildirim yükümlülüğünün
belirlenebilmesi amacıyla pazarlar en dar şekilde değerlendirilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Mevcut dosya özelinde, Alıcı’nın devir konusu işlem öncesinde ilgili ürün pazarında 150
faaliyetinin olmaması nedeniyle yapılabilecek herhangi bir ilgili coğrafi pazar
tanımının işbu başvuru değerlendirmesini etkilemeyeceği düşünüldüğünden, dosya
bakımından ilgili coğrafi pazar tanımlanmasına gerek görülmemiştir.
H.3. Yapılan Tespitler Ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesinin
(b) bendine göre; “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi”
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve
devralma olarak kabul edilmektedir. 160
İnceleme konusu işlem Aneltech, Plastkart ve gerçek kişi ortaklar Aydın Ersöz, Ümit
Atalay, Mahmut Erdoğan ve Hilmi Güvenal tarafından İnnova’da sahip olunan
hisselerin tamamının Türk Telekom tarafından devralınmasıdır. Bu bağlamda
tarafların beyanları doğrultusunda, bildirim konusu işlem 1997/1 Tebliğ’in 2/b
maddesi anlamında bir devralma işlemidir.
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde, “Bu Tebliğin 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı [yirmi beş milyon Yeni Türk Lirası] aşması 170
halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur. ” hükmü yer almaktadır.
Dosyada yer verilen bilgilere göre, Türk Telekom’un ya da doğrudan ya da dolaylı
olarak kontrol ettiği şirketlerin ilgili pazar(lar)da herhangi bir ciro ya da pazar payı
bulunmamaktadır. Dolayısıyla işlem değerlendirilmesinde tanımlanan en dar
pazarlarda İnnova’nın 2006 yılına ait pazar payları ve ciro rakamları dikkate
alınmıştır. Bildirim formundaki ve dosyadaki pazar payı ve ciro verilerinin anılan
Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmadığı, bu nedenle işlemin Rekabet Kurulu’ndan izin
alınması gereken bir işlem olmadığı anlaşılmaktadır.
Hisse Satış ve Satın Alım Sözleşmesi’nin “Gizlilik; Rekabet Etmeme; İş Teklif
Etmeme” başlıklı 9. maddesinde aşağıdaki ifadelere yer verildiği görülmektedir: 180
07-61/726-257
5
“Hilmi Güvenal haricindeki Satıcılar, kendilerinin veya kendi iştiraklerinin, Kapanış
Tarihinde başlayan ve bu tarihten itibaren üç (3) yıl devam eden bir süreyle,
Türkiye’de İnnova ile rekabet eden BT işinde faaliyet göstermeyeceğini ifade ederler.
Hilmi Güvenal haricindeki Satıcılar, Kapanıştan itibaren üç (3) yıllık bir süreyle,
doğrudan veya dolaylı olarak, İnnova’nın Çalışanlarından veya memurlarından
herhangi birine iş teklif etmeyecek ve işe almayacak ve kendi İştiraklerinin de bu
şekilde hareket etmelerini sağlayacaktır. Kapanıştan bir yıl sonra, Satıcılar, Alıcının
onayını alır veya Çalışanların iş akitleri çalışanın kendi kusuruna atfedilen haklı bir
neden olmaksızın İnnova tarafından feshedilen İnnova çalışanlarını işe alabilirler.”
Rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını tam olarak almalarının 190
bir aracı olarak görülmektedir. Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece
taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kıstaslarını sağlaması
gerekmektedir. Bildirim konusu işlemde yer alan rekabet yasağı, yoğunlaşma işlemi
ile doğrudan ilgili ve gereklidir. Söz konusu kişi ve konu bakımından sınırlı
yükümlülüklerin sadece alıcılara getirildiği ve üçüncü kişilerin ticari faaliyetlerini
sınırlayıcı bir yönü bulunmadığı görülmektedir. Hisse Satış ve Satın Alım
Sözleşmesi’nin yukarıda anılan maddesi ile getirilen rekabet yasağı devir tarihinden
itibaren İnnova’nın faaliyet alanı ile sınırlıdır. Dolayısıyla rekabet yasağı kapsam
bakımından da orantılıdır. Orantılılık kıstasına süre yönünden bakıldığında da, 200
bildirim konusu devralma işlemi bakımından, know-how devrinin de söz konusu
olduğu göz önünde bulundurularak 3 yıllık rekabet yasağı süresi makul olarak
değerlendirilmiştir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Bildirim konusu işlemin 4054 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in 4. maddesinde belirtilen pazar
payı ve ciro eşiklerinin aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığına,
2. Hisse Satış ve Satın Alım Sözleşmesi’nin 9. maddesinde yer alan 3 yıl süreli
rekabet etmeme ve istihdam etmeme/iş teklif etmeme yükümlülüklerinin devralma 210
işleminin yan sınırlaması olduğuna,
İkinci Başkan Tuncay SONGÖR’ün farklı gerekçesi ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
220
FARKLI GEREKÇE
(25.07.2007 tarihli ve 07-61/726-257 sayılı Kurul Kararı)
Bildirim konusu devralma işleminin, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2. maddesinin (b)
bendi anlamında bir devralma işlemi olduğu konusunda kuşku yoktur.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelere göre ilgili ürün pazarlarındaki ciro ve pazar
payları, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde
belirlenen eşikleri aşmadığından bildirim konusu işlem izne tabi değildir. İşlem izne
tabi olmasa bile menfi tespit değerlendirilmesinin yapılmasının yerinde olacağını
düşünüyorum. Bugün itibariyle ciro ve pazar payı yönüyle eşikleri aşmadığından
bahisle izne tabi olmayan bir birleşme ya da devralmada, ileride eşiklerin aşılması
durumunda, anlaşmanın içeriği itibariyle menfi tespit veya muafiyet değerlendirilmesi
yapılmamışsa işlem bu yönüyle incelenmemiş olacak ve ileride sorunlar
çıkarabilecektir. Bu dosyada da olduğu gibi bildirim konusu işlem sadece ciro ve
pazar payları itibariyle incelenmiş, menfi tespit değerlendirilmesine tabi tutulmamıştır.
Kaldı ki, başvuru formunda “eşikler geçmediğinden işlemin izne tabi
olmadığına karar verilmesi halinde, menfi tespit talep edildiği”
belirtilmiştir.
Menfi Tespit, 4054 sayılı Kanun’un 8.maddesinde düzenlenmiştir.
Bu maddenin gerekçesinde de “Teşebbüsler ve teşebbüs birlikleri
yaptıkları anlaşma, karar, uyumlu eylem veya yoğunlaşmaların yasal
belirliğini ve güvenliğini sağlamak amacıyla Rekabet Kurulu’na
başvurarak yaptıkları işlemlerin rekabet kurallarına aykırılık teşkil
etmediğine dair bir belgenin kendilerine verilmesini isteyebilmelidir. Bu,
ticari hayatın belirsizlikten kurtulması açısından bir zorunluluktur” ifadesi
yer almaktadır.
Gerekçeden de açıkça anlaşıldığı gibi burada önemli olan
teşebbüsleri yaptıkları işlemler ile ilgili ticari hayatta karşılaşabilecekleri
belirsizliklerden kurtarmaktır. İşte teşebbüsler bazen bireysel veya grup
muafiyetleri ile bazen de menfi tespit başvurusu yaparak alacakları menfi
tespit belgesi ile bu belirsiz durumlarını netleştirebileceklerdir.
Dosya konusu işlemde de teşebbüs devralma için izin istemiş,
bunun izne tabi olmadığına karar verilmesi halinde menfi tespit
değerlendirilmesi yapılmasını da açıkça belirtmiştir.
Kaldı ki, teşebbüsün bu talebi 1997/1 sayılı Tebliğin (Rekabet Kurulundan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ) 8.maddesine uygundur.
8.maddeye göre; Rekabet Kurulu bildirilen işlemin birleşme veya devralma olmadığı
sonucuna ulaşırsa, bu bildirimi menfi tespit ya da muafiyet başvurusu olarak
değerlendirebilir.
07-61/726-257
7
Bu durumda, bildirim konusu işlemin eşikler altında olduğundan bahisle izne
tabi olmadığına dair çoğunluk görüşüne katılmakla birlikte, menfi tespit talep eden
teşebbüs lehine inceleme yapılarak teşebbüsün ticari hayattaki belirsizliğinin açıklığa
kavuşması gerektiğini düşünüyorum.
Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan
Full & Egal Universal Law Academy