Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-68 (İlk inceleme)
Karar Sayısı : 07-62/737-265
Karar Tarihi : 26.7.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Cengiz SOYSAL, Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Çiğdem ÜNAL
C. ŞİKAYET EDEN : Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş.
Söğütlü Çeşme Cad. No:87 34716 Kadıköy/İstanbul
Temsilcisi Av. Nazmi TEKİN
Ziya Gökalp Cad. 22/27 06420 Kızılay/Ankara
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü
Konya Yolu Üzeri 06330 Etiler Ankara 20
E. DOSYA KONUSU: Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü
(DHMİ)’nün havaalanlarında yer tahsis hizmetlerine ilişkin olarak kiracı
teşebbüsler arasında ayrımcılık yapmak suretiyle hâkim durumunu kötüye
kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Devlet Hava Meydanları İşletmeleri
Genel Müdürlüğü’nün, farklı metrekare bedelleri içeren yer tahsisi tarifeleri yayınlamak
ve kiralamalar yapmak suretiyle havacılık yakıtları pazarına giriş engeli yarattığı ve
pazardaki rekabeti engellediği iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.6.2007 tarih ve 3888 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 13.7.2007 tarih, 2007-1-68/İİ-07-CS sayılı İlk İnceleme Raporu, 30
16.7.2007 tarih, REK.0.05.00.00-110/136 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-62 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş. (Akpet)
adına Av. Nazmi Tekin tarafından yapılan şikayetle aynı konuda yapılan önaraştırma
neticesinde konuya ilişkin ihlalin 4.7.2007 tarih ve 07-56/668-231 sayılı Kurul kararı ile
tespit edilmiş olması ve yine bu karar çerçevesinde DHMİ’ye Kanun’un 9. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca yazılı görüş gönderilmiş olması dikkate alınarak, bu şikayete
ilişkin önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı
görüşlerine yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 40
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusu bakımından ilgili ürün/hizmet pazarı “havaalanlarında yer tahsislerine
yönelik havaalanı işletmeciliği” olarak tespit edilmiştir.
07-62/737-265
2
I.1.1. İlgili Coğrafi Pazar
DHMİ yer tahsislerine yönelik havaalanı işletmeciliği konusunda tüm havaalanlarında
faaliyette bulunmaktadır. DHMİ, bu faaliyetlerini yürütürken imtiyaz nitelikli bir hak
kullanmakta ve bu hakka dayanarak Türkiye’deki bütün sivil hava meydanlarının
işletmesini yapmakta ya da yaptırmaktadır. Bu çerçevede, ilgili coğrafi pazar “Türkiye’de 50
kurulu sivil havaalanları” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
Yapılan şikayette, Türk havacılık yakıtları pazarında, DHMİ’nin farklı metrekare bedelleri
içeren “Yer Tahsisleri Bedelleri” yayınlamasının pazara giriş engeli yarattığı ve ayrıca
sonradan pazara girmiş olanlar açısından rekabet koşullarında dezavantajlı bir duruma
yol açtığı ileri sürülmektedir.
Başvuru dilekçesinin eklerinden ve raportörlerce 3.7.2007 tarihinde Akpet temsilcisi ile
yapılan görüşmeden, DHMİ’nin 2005, 2006 ve 2007 yılları için yayınlamış olduğu yer
tahsisleri tarifelerinin aşağıdaki gibi olduğu anlaşılmıştır:
Tablo-1: Arazi Yer Tahsis Tarife Tablosu (2005) 60
Havaalanı
Hava Taşıyıcıları, Yer Hizmet
Kuruluşları ve Diğer
Kuruluşlar
Sadece İç Hat İşletme Ruhsatı
Bulunan Hava Taşıyıcıları ve
Havacılık Kulüpleri
(m2/Ay/YTL)
Atatürk, Antalya, Esenboğa, A.
Menderes 1 0,60
Dalaman, M. Bodrum, Adana,
Trabzon, Kapadokya,
Çarşamba, B. Yenişehir
0,80 0,40
Diğer Havaalanları 0,70 0,30
Tablo-2: Arazi Yer Tahsis Tarife Tablosu (2006)
Havaalanı
Hava Taşıyıcıları, Yer Hizmet
Kuruluşları ve Diğer
Kuruluşlar
Sadece İç Hat İşletme Ruhsatı
Bulunan Hava Taşıyıcıları ve
Havacılık Kulüpleri
(m2/Ay/YTL)
(31.12.2005’e kadar yapılan yer tahsisleri için geçerlidir)
Atatürk, Antalya, Esenboğa, A.
Menderes 1,10 0,70
Dalaman, M. Bodrum, Adana,
Trabzon, Kapadokya,
Çarşamba, B. Yenişehir
0,90 0,45
Diğer Havaalanları 0,80 0,35
(01.01.2006’dan sonraki yer tahsisleri için geçerlidir)
Atatürk, Antalya, Esenboğa, A.
Menderes 5 2,50
Dalaman, M. Bodrum, Adana,
Trabzon, Kapadokya,
Çarşamba, B. Yenişehir
4 2
Diğer Havaalanları 3 1,50
07-62/737-265
3
Tablo-3: Arazi Yer Tahsis Tarife Tablosu (2007)
Havaalanı
Hava Taşıyıcıları, Yer Hizmet
Kuruluşları ve Diğer
Kuruluşlar
Sadece İç Hat İşletme Ruhsatı
Bulunan Hava Taşıyıcıları ve
Havacılık Kulüpleri
(m2/Ay/YTL)
(31.12.2005’e kadar yapılan yer tahsisleri için geçerlidir)
Atatürk, Antalya, Esenboğa, A.
Menderes 1,30 0,80
Dalaman, M. Bodrum, Adana,
Trabzon, Kapadokya,
Çarşamba, B. Yenişehir
1,00 0, 50
Diğer Havaalanları 0,90 0,40
(01.01.2006’dan sonraki yer tahsisleri için geçerlidir)
Atatürk, Antalya, Esenboğa, A.
Menderes 5,60 2,80
Dalaman, M. Bodrum, Adana,
Trabzon, Kapadokya,
Çarşamba, B. Yenişehir
4,50 2,30
Diğer Havaalanları 3,40 1,70
Yukarıda verilen tablolardan da anlaşılacağı üzere; DHMİ, 2005 yılı için tek bir tarife
yayınlamışken 2006 ve 2007 yılları için yayınladığı tarifelerde 31.12.2005 tarihinden
önce yapılan yer tahsisleri ve 1.1.2006 tarihinden sonraki yer tahsisleri için fiyatlar 70
farklılaştırılmıştır.
1997 yılından itibaren akaryakıt dağıtım şirketi olarak faaliyet gösteren Akpet ise
havacılık yakıtları pazarına girebilmek amacıyla, 1.2.2006 tarihinde DHMİ ile 1.2.2006 -
31.3.2007 dönemi için Milas-Bodrum Havalimanı’nda bulunan 4850 m²’lik boş arazide
hava ikmal yakıt tesisi kurmak üzere bir kira sözleşmesi imzalamıştır. Henüz havacılık
yakıtı satışına başlamamış olan Akpet, söz konusu yer için KDV dahil aylık m² başına
4,61 € kira ödemektedir.
Başvuru dilekçesinde; 2007 yılında Akpet’in kiralamasına konu olan Milas-Bodrum
Havalimanı’nda 31.12.2005 tarihinden önce yer tahsisi yapılanlar için 1,00 YTL bedel
söz konusuyken, 1.1.2006 tarihinden sonraki yer tahsisleri için 4,50 YTL, kiralamalar için 80
ise 4,61 € bedel belirlendiği vurgulanmış ve bu durumun sırasıyla 31.12.2005 tarihinden
önce yer tahsisi alanların ödediği bedelin yaklaşık 5 katı ve 7 katı kadar bedel ödemek
durumunda bırakıldıkları, bu durumun da maliyetleri büyük ölçüde etkilediği belirtilmiştir.
J. DEĞERLENDİRME
Şikayet konusu ilk bakışta “havacılık yakıtları pazarı”nı ilgilendiriyor gibi görünse de,
esas itibarıyla DHMİ’nin “havaalanlarında yer tahsislerine yönelik havaalanı işletmeciliği”
pazarındaki faaliyetlerinden kaynaklanmakta ve sadece akaryakıt dağıtım şirketlerini
değil, havaalanlarında hizmet vermekte olan havayolu şirketlerini, yer hizmetleri
şirketlerini ve diğer kurum/kuruluşları da etkilemektedir. 90
Nitekim, Kurum kayıtlarına 13.3.2007 tarih ve 1964 sayı ile intikal eden SAS Havacılık İç
ve Dış Ticaret Ltd. Şti. Genel Müdürü Salih Zeki ÖZTÜRK tarafından yapılan başvuruda
da DHMİ’nin yer tahsisleri tarifesi nedeniyle aynı iş kolunda faaliyet gösteren
teşebbüsler arasında ayrımcılık yaparak hakim durumunu kötüye kullandığı iddia
edilmiş, bu başvuru üzerine hazırlanan 5.4.2007 tarih ve 2007-4-44/İİ-07-SEC sayılı İlk
İnceleme Raporu’nun görüşüldüğü 07-31 sayılı toplantıda Kurul, yer tahsislerine yönelik
07-62/737-265
4
havaalanı işletmeciliği faaliyeti bakımından hakim durumda olan DHMİ’nin ilgili pazarda
hakim durumunu kötüye kullanıp kullanmadığının tespiti ve yer tahsis tarifelerinin
DHMİ’nin ilgili hizmetlerinden yararlanan teşebbüsler arasındaki rekabet üzerine
etkilerinin incelenmesi amacıyla 4054 sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca 100
önaraştırma yapılmasına karar vermiştir. Konuya ilişkin hazırlanan Önaraştırma
Raporu’nun görüşülmesinin ardından alınan 4.7.2007 tarih ve 07-56/668-231 sayılı Kurul
kararı ile:
“1. DHMİ’nin “Yer Tahsis Tarifeleri”nde havaalanlarında arazi ve/veya üzerinde yer
alan tesisleri kiralayan teşebbüsler arasında “31.12.2005 tarihinden önce ve
sonra yer tahsisi yapılanlar” şeklinde bir ayrıma gitmek ve bu kritere göre
belirlediği fiyat tarifeleri yoluyla ilgili pazardaki hakim durumunu kötüye kullanmak
suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal
ettiğine,
2. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca; 110
- DHMİ’nin 2008 yılından itibaren “Yer Tahsis Tarifesi”nde yer alan “31.12.2005
tarihinden önce ve sonra yer tahsisi yapılanlar” şeklindeki ibarenin kaldırılması,
- DHMİ tarafından yayımlanan tüm tarifelerdeki 4054 sayılı Kanun’a aykırılık
teşkil edebilecek hükümlerin gözden geçirilerek yeniden düzenlenmesi,
- yer tahsislerine yönelik olarak taraflar arasında imzalanan “Kira
Sözleşmeleri”ndeki başta “Ödemelerin Şekli” başlıklı 7. maddede yer alan
hükümler olmak üzere tüm hükümlerin standart hale getirilmesi,
aksi halde haklarında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılacağı hususunda Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel
Müdürlüğü’ne yazılı görüş gönderilmesine” 120
karar verilmiştir.
Akpet tarafından yapılan şikayete dönülecek olursa, havaalanlarında yer kiralayan
teşebbüslerin arasında akaryakıt dağıtım şirketlerinin yanı sıra havayollarına teknik
hizmet veren şirketler, kargo şirketleri ve yer hizmetleri ile iştigal eden şirketlerin de
bulunduğu ve yer tahsis edilen teşebbüsün faaliyet alanının tahsislerin
gerçekleştirilmesinde herhangi bir önem arz etmediği göz önüne alındığında, söz
konusu şikayetin 4.7.2007 tarih ve 07-56/668-231 sayı ile karara bağlanan şikayet ile
birebir örtüştüğü görülmektedir. Bu bağlamda, Akpet tarafından yapılan şikayet her ne
kadar Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir önaraştırmayı gerektirse de, aynı konuda bir
önaraştırmanın yapılmış ve 4.7.2007 tarihinde karara bağlanmış olduğu ve bu karar 130
kapsamında DHMİ’ye 11.7.2007 tarih ve 2512 sayı ile Kanun’un 9. maddesi uyarınca
yazılı görüş gönderilmiş olduğu dikkate alındığında, konuya ilişkin önaraştırma
yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek bulunmayıp, bu aşamada DHMİ’ye bir
görüş yazısı yazılması yeterli olacaktır.
07-62/737-265
5
K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına gore, dosya konusu şikayetle aynı
konuda yapılan önaraştırma neticesinde konuya ilişkin ihlalin 4.7.2007 tarih ve
07-56/668-231 sayılı Kurul kararı ile tespit edilmiş olması ve yine bu karar çerçevesinde
DHMİ’ye Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yazılı görüş gönderilmiş
olması dikkate alınarak, bu şikayete ilişkin olarak da aynı kapsamda görüş yazısı 140
gönderilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy