Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-51 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-63/763-267
Karar Tarihi : 2.8.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Ali Fuat KOÇ
C. ŞİKAYET EDEN : Hasan ÇELİK
Dallas Birahanesi
Pazaryeri Hal Binası Keşan / Edirne
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.
Esentepe Mah. Anadolu Cad. No:3 Kartal 81440 Istanbul
Tanmer Pazarlama ve Tic Ltd. Şti.
İzzetiye Yolu üzeri Keşan Edirne
E. DOSYA KONUSU: Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.’nin 22.4.2005
tarih ve 05-27/317-80 sayılı Rekabet Kurulu Kararı çerçevesinde yerine
getirmesi gereken yükümlülüklerini yerine getirmediği ve bu kapsamda 30
şikayetçi taraf aleyhine aralarındaki sözleşmeye uymayarak başka marka
ürünleri satışa arz ettiği gerekçesiyle dava açtığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle:
- Başvuru sahibi Dallas Birahanesi işleticisi olan Hasan Çelik ile Efes Pazarlama
ve Dağıtım Tic. A.Ş. (Efpa) ve Efpa Keşan Bölge Bayi olan Tanmer Pazarlama ve
Tic. Ltd. Şti. (Tanmer) arasında 15.9.2002 tarihinde satış nokta sözleşmesi
(sözleşme) akdedildiği,
40
- Sözleşmenin tek nüsha olarak tanzim edildiği, sözleşmedeki boşlukların ve
cezai şartın kendisinin bilgisi olmaksızın doldurulduğu,
- Sözleşme ile öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesine rağmen, söz
konusu sözleşmedeki cezai şarta dayanılarak Keşan 1. Asliye Hukuk
07-63/763-267
2
Mahkemesinde Efpa’nın 2005/302 E. Sayılı dava dosyası ile dava açtığı ve
davanın 2006/375 K. sayı ile karara bağlandığı,
- Efpa ve Tanmer’in 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Rekabet Kurulu Kararı
çerçevesinde yerine getirilmesi gereken yükümlülükleri yerine getirmediği ve bu 50
kapsamda şikayetçi taraf aleyhine başka marka ürünleri satışa arz ettiği ve
aralarındaki sözleşmeye uymadığı gerekçesiyle dava açtığı ve dava sonucunda
Hasan Çelik aleyhine karar verildiği,
belirtilerek Rekabet Kurulu Kararına aykırı hareket eden Efpa ve Tanmer
hakkında ilgili Kurul kararında da belirtildiği üzere, soruşturma açılması ve 4054
sayılı Kanun’un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.4.2007 tarih, 2561 sayı ve 7.5.2007
tarih, 3195 sayı ile intikal eden başvurular üzerine, 4054 sayılı Rekabetin 60
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucu
düzenlenen 15.5.2007 tarih ve 2007-3-51/İİ-AÇ sayılı İlk İnceleme Raporu
Rekabet Kurulu’nun 23.5.2007 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 07-42/460-Mİ
sayılı karar ile ilgili dosya konusunun, Hukuk Müşavirliğinin mütalaası ve Daire
Başkanlığı’nın ek çalışması ile birlikte Kurul gündemine getirilmek üzere,
incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
İlgili karar üzerine hazırlanan 20.7.2007 tarih ve 2007-3-51/BN-07-AÇ sayılı Bilgi
Notu 20.7.2007 tarih, REK.0.07.00.00-110/156 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-
63 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 70
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili rapor be bilgi notunda;
I. a) 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile grup
muafiyeti kapsamından çıkarılan sözleşmelerinde gerekli değişiklikleri yapmayan
ve sözleşmeleri rekabet ihlali içeren hükümleri ile birlikte uygulamaya devam
eden Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.’nin söz konusu eylemlerinin 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği,
80
b) Bu itibarla Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş. hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca soruşturma başlatılmasının
yerinde olacağı;
c) Ayrıca, 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Rekabet Kurulu Kararı
doğrultusunda yapılması gereken değişiklikler yapılmadan söz konusu
sözleşmeleri uygulamaya devam eden Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesinin (c) bendi uyarınca süreli para
cezasının uygulanması gerektiği,
90
07-63/763-267
3
II. Öte yandan şikayet dilekçesinde adı geçen Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic.
A.Ş. Keşan Bölge Bayi Tanmer Pazarlama ve Tic Ltd. Şti.’nin, ihlal içerisinde
olduğuna dair herhangi bir tespit bulunmadığından söz konusu teşebbüsün
soruşturmaya dahil edilmesine gerek olmadığı
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 100
Rekabet Kurulu’nun 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararında;
1) Hakim durumda olan bir teşebbüsün yer aldığı, bu teşebbüsün güçlü bir
markaya sahip olduğu, bu teşebbüsten başka pazarda belli bir güce sahip
sadece tek bir teşebbüsün yer aldığı, yabancı teşebbüslerin hakim durumdaki
teşebbüs ile lisans anlaşması yaparak pazara ürün sunmayı tercih ettiği,
üretici olarak pazara girişin zor olduğu ve ithalatın önemli boyutta olmadığı
düopolistik bir yapı sergileyen bira pazarında teşebbüsler arasında etkin
rekabetin bulunmadığına, 110
2) Pazara girme niyetinde olan veya yeni giren teşebbüslerin, kapasiteleri
ve/veya ithalat potansiyelleri itibari ile bu pazarda etkin rekabet yaratmaktan
uzak olduğuna,
3) Öte yandan, Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. ve Bimpaş Bira ve
Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin kendilerinin veya distribütörlerinin / bayilerinin
hem açık satış yapan nihai satış noktaları hem de kapalı satış yapan nihai
satış noktaları ile akdettikleri tek elden satın alma anlaşmalarında yer alan
rekabet etmeme yükümlülüklerinin (münhasırlık şartı) ve bu etkiyi doğuran 120
diğer sınırlamaların (tek elden satın alma yükümlülükleri, asgari satın alma /
satış yükümlükleri, verilen krediler ve indirim vs. diğer katkıların tek marka
satma şartına bağlanması gibi yükümlülükler), bira pazarında etkin rekabetin
oluşmasının önünde önemli bir engel olduğuna,
4) Alıcı konumundaki açık ve kapalı satış yapan noktaların ihtiyaçlarının küçük
de olsa bir kısmını (2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen %80 oranından çok
daha düşük olsa dahi) Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. ve Bimpaş
Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş. ürünlerine yönlendirmelerine yol açacak her
türlü düzenlemenin yasaklanan rekabet etmeme yükümlülüğü tanımı 130
içerisinde değerlendirilmesi gerektiğine,
5) Pazarda etkin rekabetin tesis edilmesi bakımından, Efes Pazarlama ve
Dağıtım Ticaret A.Ş.’nin, Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin
kendilerinin ya da distribütörlerinin / bayilerinin hem açık satış yapan nihai
satış noktaları hem de kapalı satış yapan nihai satış noktaları ile akdettikleri
07-63/763-267
4
bu tür münhasırlık içeren tek elden satın alma anlaşmalarına 2002/2 sayılı
Tebliğ ile tanınan muafiyetin Kanun’un 13. maddesi uyarınca geri alınmasına,
6) Ayrıca, Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş.’nin, Bimpaş Bira ve Meşrubat 140
Pazarlama A.Ş.’nin kendilerinin ya da bu teşebbüslerin distribütörlerinin /
bayilerinin nihai satış noktalarına vermiş oldukları soğutucu dolaplara rakip
ürünlerin konulmasını engellemelerinin piyasada rekabetin oluşmasının
önünde önemli bir engel olduğuna, bu yüzden soğutucu dolaplara rakip bira
ürünlerinin konulmasının yasaklanması uygulamasına son verilmesine,
7) Karar tarihinden önce akdedilmiş sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme
yükümlülüklerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki diğer yükümlülüklerin anılan
sözleşme metinlerinin tamamından çıkarılmasına, bu değişikliklerin
yapılabilmesi için kararın tebliği tarihinden itibaren taraflara 90 gün süre 150
verilmesine, bu süre içinde gerekli değişikliklerin yapıldığının Efes Pazarlama
ve Dağıtım Ticaret A.Ş. ve Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.
tarafından Rekabet Kurulu’na tevsik edilmesine, gerekli düzeltme yapılmadan
uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve
4054 sayılı Kanun’un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının adı
geçen taraflara bildirilmesine,
8) Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. ve Bimpaş Bira ve Meşrubat
Pazarlama A.Ş. ürünlerinin satışına ilişkin olarak nihai satış noktalarına
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilemeyeceğine ve soğutucu dolaplara rakip 160
bira ürünlerinin konulmasının Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş.,
Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş. ve bu teşebbüslerin
bayi/distribütörleri tarafından engellenemeyeceğine dair işbu Kararın
bayi/distribütörlere ve nihai satış noktalarına Efes Pazarlama ve Dağıtım
Ticaret A.Ş. ve Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş. tarafından
bildirilmesine ve bu yükümlülüğün yerine getirildiğinin adı geçen
teşebbüslerce kararın tebliği tarihinden itibaren 90 gün içerisinde Rekabet
Kurulu’na tevsik edilmesine
karar verilmiştir. 170
Karar Efpa’ya 17.6.2005 tarihinde tebliğ edilmiş ve ardından 15.9.2005 tarihinde
alınan tevsik yazısında, sözleşmelerde değişiklikler yapılarak Karar gereğince bu
değişikliklerin nihai satış noktalarına bildiriminin yapıldığı ifade edilmiştir.
Geri bildirimlerin değerlendirildiği 6.10.2005 tarihli Bilgi Notu, 14.10.2005 tarih ve
REK.0.07.00.00/251 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul’a sunulmuş ve Kurul’un
31.10.2005 tarih ve 05-76/1031-288 sayılı kararı ile, taraflarca bayi/distribütörlere
yapılan bildirimlerin özellikle soğutucu dolaplara ilişkin kısmının Kurul’un
22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Kararına aykırı olduğu sonucuna varılmış 180
ve gerekli değişikliklerin yapılabilmesi için teşebbüslere 30 gün süre verilmiştir.
07-63/763-267
5
Kurul’un 31.10.2005 tarihli kararının Efpa’ya 7.11.2005 tarihinde bildirilmesinin
ardından, bu teşebbüsten 7.12.2005 tarihinde alınan yazıda, karar gereği olan
bildirimlerin bayi/distribütörlere ve nihai satış noktalarına yapıldığı ifade edilmiştir.
Geri bildirimlerin değerlendirildiği 26.12.2005 tarihli Bilgi Notu, 2.1.2006 tarih ve
REK.0.07.00.00-130/2 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul’a sunulmuş ve Kurul,
4.1.2006 tarihinde, Efpa’nın bayi/distribütörlere yapmış oldukları bildirimlerin 05-
76/1031-288 sayılı Karar doğrultusunda olduğundan 06-1/8-MB sayı ile bilgi 190
almıştır.
Başvuru dilekçesi ekinde yer alan 7.11.2005 tarihli dava dilekçesinde Efes
Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.’yi temsilen Av. Teoman Malkoçlar, Efpa,
bayi/distribütör Tanmer ve davalı işletici Hasan Çelik arasında 15.9.2002
tarihinde sözleşme imzalandığını, işletici Hasan Çelik’in sözleşmenin birinci
maddesinde belirtilen “işyerinde başka marka bira bulundurulamaz ve satılamaz”
hükmünü ihlal ettiğini belirtmiştir. Efpa ayrıca Hasan Çelik’in işletmesinde başka
bira markaları (Pera Pilsener) sattığına dair Keşan Sulh Hukuk Mahkemesine
12.8.2005 tarihinde başvurarak, 2005/53 D.İş sayı ile yaptırdığı tespite dava 200
dilekçesinde değinmiştir.
Hasan Çelik söz konusu davaya ilişkin yapmış olduğu savunmada; Efpa ile
aralarında akdettikleri sözleşmeyi ihlal etmediğini, Efpa’ya 15.8.2005 tarihinde
ihtarname çekerek aralarındaki sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini
bildirdiğini ve Efpa’ya ait bira satış malzemelerini şirket yetkilisi Yusuf Gürbüz’e
teslim ettiğini ifade etmiştir.
Söz konusu davaya ilişkin olarak Keşan Asliye 1.Hukuk Mahkemesi 22.12.2006
tarihinde 2005/302 Esas ve 2006/375 Karar No ile karar vermiştir. Mahkeme 210
kararında, “Sözleşmede taraflarca kararlaştırılan sözleşme süresi ve Keşan Sulh
Hukuk mahkemesince yapılan tespit tarihi itibariyle davalının işletmekte olduğu
büfesinde sadece Efes Pilsen ürünleri satacağını taahhüt etmiş olmasına rağmen
işyerinde “Pera Pilsener-İstanbul” yazısının bulunduğu bu şekilde davalının
başka firmalara ait ürünleri satışa arz ettiği, dolayısıyla sözleşme ile kendisine
yüklenen yükümlülüğü yerine getirmediği, sözleşmenin 14. maddesinde belirtilen
cezai şartı ödemekle yükümlü olduğu kanaatine varılmıştır. Dava tarihi itibariyle 1
USD nin YTL cinsinden karşılığı Merkez Bankası Edirne Şubesinden sorulmuş ve
cezai şart olarak ön görülen 7000 USD nin dava tarihindeki YTL cinsinden değeri
hesaplanarak bu miktarın T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli kredilere 220
uyguladığı değişir oranlardaki iskonto reeskont faiz oranı ile birlikte davalıdan
alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş”, ifadelerine yer verilerek Hasan
Çelik’in Efpa’ya 9.404 YTL tazminat ödemesine hükmedilmiştir.
Hasan Çelik, Keşan Asliye 1.Hukuk Mahkemesi’nin 22.12.2006 tarih 2005/302
Esas No ve 2006/375 Karar No’lu bu kararına karşı 2.3.2007 tarihinde Yargıtay’a
temyizen yapmış olduğu başvuruda tehiri icra kararı verilmesi ve ilamın temyizen
bozulması kararı verilmesi talebinde bulunmaktadır. Hasan Çelik’in 2.3.2007
07-63/763-267
6
tarihli temyiz dilekçesinde, Keşan Asliye 1.Hukuk Mahkemesi’ne sunulan
savunmadaki hususlar tekrarlanmış ve ayrıca Rekabet Kurulu’nun 22.4.2005 230
tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararına atıfta bulunularak Kurul’un bu kararı
uyarınca sözleşmelerinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün geçersiz
olduğu ifade edilmiştir. Temyiz dilekçesinde ayrıca, Rekabet Kurulu’nun bu
kararını Keşan Asliye 1.Hukuk Mahkemesi’ne sunmalarına ve bilirkişi incelemesi
talep etmelerine rağmen bu taleplerinin mahkemece reddedildiği ifadesine yer
verilmektedir. Hasan Çelik’in söz konusu temyiz başvurusuna ilişkin Yargıtay
henüz bir karar vermiş değildir.
Hemen belirtmek gerekir ki, ilgili Kurul kararı ile söz konusu sözleşmelerden
2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetin Kanun’un 13. maddesi uyarınca geri 240
alınması ile birlikte, rekabet etmeme yükümlülüğü içermeye devam eden
sözleşmeler 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında ihlal teşkil etmekte ve 5.
maddesi kapsamında muafiyetten yararlanmamaktadır. Bu çerçevede Kanun’un
4. maddesine aykırı olan mevcut dosyaya konu sözleşme Kanun’un 56. maddesi
çerçevesinde geçersizdir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Efpa’nın aşağıda yer verilen açıklamaları
gönderdiği anlaşılmıştır.
“…
22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararına göre Rekabet Kurulu 250
tarafımıza tebliğ tarihi olan 17.06.2005 tarihinden itibaren, rekabet etmeme
yükümlülüklerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki yükümlülüklerin sözleşme
metinlerinden çıkarılmasına, bu değişikliklerin yapılabilmesi için kararın
tebliği tarihinden itibaren tarafımıza 90 günlük geçiş süresi verilmesine
karar vermiş ve bu geçiş süresi 17.09.2005 tarihine kadar devam etmiştir.
Şirketimiz Efes Paz. Ve Dağ. Tic. A.Ş. ve Bayimiz Tan-Mer Paz. San. Tic.
Ltd. Şti., şikayetçi Hasan Çelik ile 15.09.2002 tarihinde 3 yıllık bir
sözleşme akdetmiştir. Dolayısıyla söz konusu sözleşmenin normal sona
erme tarihi de 15.09.2005’dir. Ancak aşağıda açıklandığı üzere söz
konusu sözleşme 15.08.2005 tarihinde Hasan Çelik tarafından ekte bir 260
kopyası sunulan ihtarname ile feshedilmiş ve bu fesih üzerine bu tarihten
itibaren şirketimiz ile Hasan Çelik arasındaki tüm ilişkilerde fiilen sona
ermiştir. 12.08.2005 tarihinde bahse konu sözleşmedeki hükümlerin ihlal
edildiği iddiaları üzerine, hukuka aykırılığın tespiti için Keşan Sulh Hukuk
Mahkemesinin 2005/53 D.İş No.lu dosyası ile sonucu lehimize olacak
şekilde yapılan tespit Rekabet Kurulunun şirketimize tanıdığı geçiş süreci
içerisinde yani rekabet etmeme yükümlülüğü getirme hakkının halen
devam ettiği bir dönem içerisinde yapılmıştır.
Efes Paz. Ve Dağ. Tic. A.Ş.’yi temsilen 12.08.2005 tarihinde ilgili
mahkemece sözleşmeye aykırılığın tespiti dayanak yapılarak yine 270
sözleşmenin 14. maddesi gereğince 7.000 USD karşılığı olan 9.404 YTL
bedel talebiyle, Rekabet Kurulunun kararının uygulamasının henüz
başlamadığı dönemdeki geçiş haklarımızın karşılığı olarak 07.11.2005
tarihinde Keşan 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2005/302 Esas No. İle
07-63/763-267
7
tazminat davası açılmıştır. İşbu dava 22.12.2006 tarihinde 2006/375 K. No
ile şirketimiz lehine sonuçlanmış ve mahkeme bu ve diğer her türlü
iddiaları da değerlendirerek tazminat talebimizi haklı bulmuştur. Dava,
Hasan Çelik tarafından temyiz edildiğinden halen Yargıtay tarafından da
incelenmektedir.
Şikayetçi Hasan Çelik 15.08.2005 tarihinde yani sözleşmeye aykırılığın 280
mahkemece tepitinden sonra, Keşan 2. Noterliğinin 06748 Yevmiye No.lu
ihtarı ile bahse konu sözleşmeyi fesih ettiğini şirketimize bildirmiştir ve bu
tarihten sonra da hiçbir ticari ilişkimiz olmamıştır. Tarafımıza tanınan 90
günlük geçiş süresi içinde yani rekabet etmeme yükümlülüğü hükmünün
halen geçerli olduğu dönem içinde tespiti yapılan hukuka ve sözleşmeye
aykırı davranıştan dolayı şirketimiz, Borçlar Kanunu ve ilgili mevzuatın
kendisine tanıdığı yasal hakları kullanarak geçmişte oluşan ve tespitini
yaptırdığı aykırılıktan kaynaklanan zararını telafi etme hakkını kullanmak
üzere 07 Kasım 2005’te bu alacağına karşılık bir tazminat davası açmıştır.
Davanın açılma tarihi Kurulun tanıdığı geçiş süresi sonrasına denk 290
gelmesi Kurul Kararına aykırılık oluşturmamaktadır. Zira iş bu dava Hasan
Çelik ile zaten fesih nedeniyle ve fiilen 15.08.2005 tarihinde biten ilişkinin
devam etmesini sağlayıcı bir amaç için değil işyerine yapılan yatırımların
bedeli için tarafların ortak iradesi ile imza altına alınarak oluşturulan ve
Kurul kararının tanıdığı geçiş dönemi nedeniyle geçerliliğinin tespit tarihi
12.08.2005 tarihinde koruyan, “sözleşmeye aykırı eylem ve işlemler
nedeniyle geçmişte oluşan cezai şart talep etme hakkının” kullanıldığı bir
tazminat davasıdır. Dava ve talep hakkımızın kullanılması ve ilk derece
mahkemesinin de talebimizi haklı görmesinden başka bir durumun
olmadığı işbu davada sözleşmeye ve hukuka aykırılık fiilin Hasan Çelik 300
tarafından, Rekabet Kurulunca tarafımıza tanınan geçiş süresi içinde
gerçekleştirildiği açıktır. Yani talep hakkı 12.08.2005 tarihindeki tespit ile
doğmuştır. 12.08.2005 tarihinden işbu yazımız tarihine kadar şirketimiz ile
Hasan Çelik arasında hiçbir ticari alım/satım veya benzeri bir ilişkide
olmaması da dikkate alındığında, davanın aleyhe sonuçlanması nedeniyle
kötü niyetle yapılan bu başvurudan dolayı Kurul Kararının uygulamaya
girmediği ve rekabet etmeme yükümlülüğü hükmünün geçerliliğini
koruduğu 17.09.2005 tarihinden önceki bir sözleşme ihlali nedeniyle geçiş
dönemi içinde yapılan ihlal tespiti üzerine açılan tazminat davasının tarihi
ne olursa olsun kurumunuzca herhangi bir takibata, cezai bir yaptırıma 310
neden olmaması da hakkın gereğidir.
Dolayısıyla, Kurul kararının uygulamaya girmediği 17 Eylül 2005 tarihinden
önceki bir ihlal nedeniyle ve yine bu tarihten önce yapılan tespite
dayanarak kanuni süreler içinde açılan tazminat davasının Kurul Kararına
aykırılık oluşturmaması nedeniyle yazınızın son paragrafında belirttiğiniz
4054 sayılı Kanunun 17. maddesinin c bendinde düzenlenen süreli para
cezası uygulamasının kesinlikle hiçbir gerekçesi bulunmamaktadır. Söz
konusu süreli para cezasına verilen kurul kararlarına uyulmaması
nedeniyle hükmedilmektedir. Oysa 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 Sayılı
Kurul kararının uygulamasının 17.9.2005 tarihinden itibaren başlaması ve 320
07-63/763-267
8
ihlalin ve ihlal tespitinin bu tarihten önce gerçekleşmiş olması ve zaten bu
tarihten önce taraflar arasında tüm ticari ilişkinin sona ermesi nedeniyle,
17.9.2005 tarihinden sonra Kurul kararlarına uyulmadığını iddia etmek ve
buna dayanarak 4054 sayılı Kanunun 17 maddesinin c bendinin
uygulanması kesinlikle söz konusu olamaz.”
Görüldüğü üzere Efpa tarafından, söz konusu 22.4.2005 tarihli Kurul Kararının
kendilerine tebliğ edildiği 17.6.2005 tarihinden itibaren 90 gün sonrasında
(17.9.2005 tarihinde) uygulamaya girdiği, bu tarihe kadar sözleşmelerdeki
rekabet etmeme yükümlülüklerinin geçerli olmaya devam ettiği, rekabet etmeme 330
yükümlülüğünün geçerli olduğu bu zaman dilimine ilişkin olarak tazminat davası
açtıkları ve Kurul Kararına aykırı bir davranış içerisinde olmadıkları iddia
edilmektedir.
Benzer şekilde, Efpa’nın dağıtıcısı Tanmer’e gönderilen 28.5.2007 tarih ve 1815
sayılı yazı ile işletici Hasan Çelik’in işletmesinde başka bira markaları (Pera
Pilsener) sattığına dair tespit yaptırıp tazminat talebinde bulunup bulunmadıkları
sorulmuştur.
Tanmer, 18.7.2007 tarih ve 4859 sayılı cevabi yazısında, işletici Hasan Çelik’in 340
aralarındaki anlaşmaya aykırı olarak kendilerine Rekabet Kurulu tarafından
tanınan 90 günlük süre dolmadan rakip marka satmaya başlaması nedeniyle
durumu Efpa’ya bildirdiklerini, Efpa’nın bunun üzerine tespit yaptırarak tazminat
talep ettiğini, şirket olarak Tanmer’in bu tür tazminat davası açmadığını
belirtmektedir.
Bu noktada, Hukuk Müşavirliğinden konuya ilişkin görüşleri alınmıştır.
İşletici Hasan Çelik söz konusu sözleşmeyi feshettiğini Efpa’ya 15.8.2005
tarihinde ihtarname ile bildirmiştir. 350
22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararda, rekabet etmeme
yükümlülüklerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki diğer yükümlülüklerin sözleşme
metinlerinden çıkarılması için kararın tebliği tarihinden itibaren taraflara 90 gün
süre verilmiştir. Kararın Sonuç bölümünün (5) nolu paragrafında rekabet etmeme
yükümlülüğü içeren anlaşmalardan muafiyetin geri alındığı belirtildikten sonra bu
paragrafın yürütmesi herhangi bir süreye bağlanmamıştır. Kararın (7) nolu
paragrafında, değişikliklerin yapılabilmesi için kararın tebliği tarihinden itibaren
taraflara 90 gün süre verilmesine karar verilmiştir. Ancak bu süre sona ermeden
ihlale konu sözleşmenin feshedildiği anlaşılmıştır. 360
22.4.2005 tarihli karar Efpa’ya 17.6.2005 tarihinde tebliğ edildikten sonra, Efpa
12.8.2005 tarihinde işletici Hasan ÇELİK’in işletmesinde başka bira markaları
(Pera Pilsener) sattığına dair tespit yaptırmış ve bu tespite dayanarak 8.11.2005
tarihinde tazminat davası açmıştır. Ancak söz konusu işlem sözleşmede gerekli
görülen değişikliklerin yapılabilmesi için verilen 90 günlük süre zarfında meydana
gelmiştir.
07-63/763-267
9
J. SONUÇ
370
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş., Tanmer Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti. ve
Hasan ÇELİK tarafından akdedilen rekabet etmeme yükümlülüğü içeren
başvuru konusu 15.9.2002 tarihli sözleşmenin, 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-
80 sayılı Rekabet Kurulu Kararının tebliğ edildiği tarih itibarıyla 4054 sayılı
Kanun’un 56. maddesi uyarınca geçersiz hale geldiğine, ancak anılan karar
ile sözleşmede gerekli görülen değişikliklerin yapılabilmesi için 90 gün süre
verildiğinden ve bu süre sona ermeden ihlale konu sözleşme
feshedildiğinden, Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.’ye 4054 sayılı 380
Kanun’un 17. maddesi çerçevesinde süreli para cezası verilemeyeceğine,
İkinci Başkan Tuncay SONGÖR’ün farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile,
2. Şikayet dilekçesinde adı geçen Tanmer Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti.’nin (Efes
Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.’nin Keşan Bölge Bayi) ihlal içerisinde
olduğuna dair tespit bulunmadığından bu şirket hakkında herhangi bir işlem
yapılmasına yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
07-63/763-267
10
FARKLI GEREKÇE
(02.08.2007 tarihli ve 07-63/763-267 sayılı Kurul Kararı)
Dosya konusu ile doğrudan ilişkili olan Keşan Asliye Hukuk Mahkemesinin
22.12.2006 tarih ve 2005/302 E, 2006/375 K sayılı kararı, davalı Hasan ÇELİK
tarafından 02.03.2007 tarihinde temyiz edilmiştir. Öncelikle tehiri icra talebinde
bulunan Hasan ÇELİK temyiz dilekçesinde Keşan Asliye Hukuk Mahkemesindeki
savunmaları tekrarlamakla birlikte ayrıca, Rekabet Kurulunun 22.04.2005 tarih ve
05-27/317-80 sayılı kararı uyarınca sözleşmelerinde yer alan rekabet etmeme
yükümlülüğünün geçersiz olduğunu ifade etmiştir.
Hasan ÇELİK’in söz konusu temyiz başvurusuna ilişkin Yargıtay henüz bir
karar vermiş değildir.
Görüşülmekte olan dosya konusu ile ilgili dayanak oluşturan deliller
sadece Keşan Asliye Hukuk Mahkemesi dava dosyası kapsamındaki bilgi ve
belgelerden ibarettir. Dosya ile doğrudan ilişkili olan bu dava sonucunda alınan
karar ise Hasan ÇELİK tarafından temyiz edilmiş ve temyiz henüz
sonuçlanmamıştır.
Temyiz sonucunun beklenmesi gerektiği kanaatinde olduğumdan, Efes
Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş.’ye 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesi
çerçevesinde süreli para cezası verilemeyeceğine dair sonuca yukarıda
açıkladığım farklı gerekçe ile katılıyorum.
Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan
07-63/763-267
11
(2.8.2007 tarihli, 07-63/763-267 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş.’nin 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80
sayılı Rekabet Kurulu Kararı çerçevesinde yerine getirmesi gereken
yükümlülükleri yerine getirmediğine ilişkin yapılan şikayet üzerine alınan Kurul
kararının sonucunun 1 numaralı bölümüne aşağıda ayrıntılarına yer verilen
nedenlerden dolayı iştirak edilememiştir:
22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Kurul kararında, rekabet etmeme
yükümlülüklerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki diğer yükümlülüklerin
sözleşme metinlerinden çıkarılması için kararın tebliği tarihinden itibaren taraflara
90 gün süre verilmiştir. Karardan, 90 gün boyunca rekabet etmeme
yükümlülüğünün geçerliliğini koruduğu anlamını çıkarmak mümkün değildir.
Aksine, Kararın Sonuç bölümünün (5) nolu paragrafında rekabet etmeme
yükümlülüğü içeren anlaşmalardan muafiyetin geri alındığı belirtildikten sonra bu
paragrafın yürütmesi herhangi bir süreye bağlanmamıştır. Dolayısıyla Karar,
gerekçeleri ile birlikte taraflara tebliğ edildiği tarihten itibaren yürürlüğe girmiştir.
Nitekim, Kurul da olayı bu şekilde yorumlamış ve Kararın, tebliğ edildiği tarih
itibariyle 4054 sayılı Kanun’un 56. maddesi uyarınca geçersiz hale geldiğini tespit
etmiştir.
22.4.2005 tarihli karar Efpa’ya 17.6.2005 tarihinde tebliğ edildikten sonra,
Efpa 12.8.2005 tarihinde işletici Hasan ÇELİK’in işletmesinde başka bira
markaları sattığına dair tespit yaptırmış ve bu tespite dayanarak 8.11.2005
tarihinde tazminat davası açmıştır. Bir başka ifadeyle, Efpa, Kararın gereğini
yerine getirmediği gibi, Kararın gereği olan bir davranışta bulundu diye şikâyetçi
hakkında, aslında geçersiz olan bir sözleşmeye dayanarak, tazminat davası
açmıştır. Sözleşmelerde gerekli değişikliklerin yapılması için öngörülen 90 günlük
süre, Kurul’un kararın gereğini yerine getirmeyen ve üstelik iyi niyetli olmadığı
açık olan Efpa’ya süreli para cezasını uygulamadan bağışıklık sağlamamalıdır.
Dolayısıyla, 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesinin (c) bendi uyarınca süreli para
cezasının uygulanması gerektiğini düşünmekteyim.
Bu itibarla, Kararın ilgili bölümündeki çoğunluk görüşüne katılmam
mümkün olamamıştır.
Mehmet Akif ERSİN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy