Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-9 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 07-67/815-310
Karar Tarihi : 23.8.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Abdulgani GÜNGÖRDÜ, M. Selim ÜNAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Gür Plastik Sanayi A.Ş. ve
Pamaş Plastik Amb. Malz. San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Arzu AKALIN 20
Polaris Plaza No:1 K:15 D:65 Maslak-İstanbul
D. TARAFLAR : - Feniks Uluslararası Ticaret ve Danışmanlık Ltd. Şti.
İskele Cad. Birlik. Apt. 15/6 Kadıköy-İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 3.3.2004 tarih, 04-18/156-M sayılı
kararının iptaline ilişkin Danıştay 13. Dairesi’nin 12.12.2006 tarih ve 2005/1714 E.,
2006/4713 K. sayılı iptal kararı üzerine, Feniks Uluslararası Ticaret ve
Danışmanlık Ltd. Şti.’nin ilaç kapağı satımlarında yıkıcı fiyatlandırma yolu ile
hakim durumunu kötüye kullandığı ve bu suretle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği 30
iddiasının yeniden değerlendirilmesi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına intikal eden şikayet dilekçesinde özetle;
Feniks Uluslararası Ticaret ve Danışmanlık Ltd. Şti.’nin (Feniks) Fransız Astra
Plastique şirketinden ithal ettiği ilaç kapaklarını ilaç üreticisi şirketlere sattığı; söz
konusu pazarda uzun yıllar tek başına faaliyet gösterdiği ve bu dönemde gerek satış
fiyatı gerekse satış koşulları bakımından çok katı uygulamaları olduğu; 2000 yılında
Gür Plastik Sanayi A.Ş. (Gür Plastik) ve Pamaş Amb. Malz. San. ve Tic.A.Ş.’nin
(Pamaş) pazara girmesiyle birlikte Feniks’in 1000 adet kapağın 29,57 Euro olan satış
fiyatını 1.4.2002 tarihinde 19,57 Euro’ya, 31.7.2002 tarihinde ise 15,59 Euro’ya
indirdiği; pazarda hakim durumda olduğu iddia edilen Feniks’in bu fiyat indirimlerinin 40
Gür Plastik ve Pamaş’ı pazar dışına çıkarmaya yönelik, yıkıcı fiyat olarak
değerlendirilmesi gerektiği ve dolayısıyla bu uygulamanın 4054 sayılı Kanuna aykırı
olduğu ileri sürülmüştür.
G. DOSYA EVRELERİ: Gür Plastik ve Pamaş vekili tarafından gönderilen, Feniks’in
yıkıcı fiyat uygulamak yolu ile hakim durumunu kötüye kullandığına yönelik şikayet
dilekçesi, Rekabet Kurumu kayıtlarına 15.1.2004 tarih ve 209 sayı ile intikal etmiştir.
Şikayet başvurusu ile ilgili olarak hazırlanan 26.2.2004 tarihli, 2004-1-9/BN-04-İYA
sayılı Bilgi Notu, 26.2.2004 tarih ve 27 sayılı Başkanlık önergesiyle Kurul’a havale
edilmiş, Rekabet Kurulu 3.3.2004 tarih ve 04-18/156-M sayı ile şikayetin niteliğine ve
07-67/815-310
2
düzenlenen rapora göre; başvuru konusu uygulamaya yönelik olarak 4054 sayılı 50
Kanun çerçevesinde işlem yapılmasına gerek bulunmadığına karar vermiştir.
Buna istinaden Gür Plastik, Rekabet Kurulu’nun 3.3.2004 tarihli ve 04-18/156-M
sayılı kararının iptali istemiyle Danıştay’a dava açmıştır. Danıştay 13. Dairesi
12.12.2006 tarih ve 2005/1714 E., 2006/4713 K., sayı ile anılan Rekabet Kurulu
kararını iptal etmiştir.
Bu gelişmeleri Kurul gündemine intikal ettiren 8.6.2007 tarih, 2004-1-9/BN-07-AG
sayılı Bilgi Notu ve eklerini içeren 11.6.2007 tarih, REK.0.05.00.00-110/112 sayılı
Başkanlık önergesi 07-51 sayılı toplantıda ele alınmıştır.
Rekabet Kurulu’nun 20.6.2007 tarih ve 07-53/591-M sayılı kararı ile dosya konusu
iddialara yönelik olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40. 60
maddesinin 1. fıkrası ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 55.
maddesinin 1. fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Önaraştırma sonunda hazırlanan 6.8.2007 tarih, 2004-1-9/ÖA-07-AG sayılı
Önaraştırma Raporu 14.8.2007 tarih, REK.0.05.00.00-110/150 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 07-67 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Feniks hakkında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 70
Şikayet başvurusu plastik ilaç kapağı pazarına ilişkindir. Önaraştırma kapsamında
yapılan inceleme ve görüşmelerden; plastik ilaç kapaklarının uygun üretim
koşullarında üretilen, hijyenik özellikte, sızdırmazlığı sağlayan ve plastikten mamul
kapaklar olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya bilgilerinden Türkiye’de en çok 25/16 ölçüye sahip plastik kapakların, daha
sonra 28/20 ölçüye sahip plastik kapaklar satıldığı anlaşılmaktadır. Raportörlerce
yapılan görüşmelerden; 25’in şişenin dişi üstünden alınan çapı, 16’nın ise şişenin
ağzının iç çapını ifade ettiği anlaşılmaktadır. Bu iki tür kapak, likit ecza ürünlerine
yönelik plastik ilaç kapağı olarak ifade edilebilir.
Pazarda alüminyum kapakların da kullanımı söz konusu olduğu, ancak alüminyum 80
kapakların plastik kapakların ikamesi olarak kabul edilemeyeceği ve bu ürünlerin
kullanımının büyük ölçüde azaldığı anlaşılmaktadır.
Bu bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı “plastik ilaç kapağı” olarak, alt pazarlar ise
öncelikle şikayet konusu olan “25/16 ölçüye sahip plastik ilaç kapakları” ve Gür
Plastik yetkilisinin raportörlere yaptığı açıklamalar çerçevesinde, bir diğer alt pazar
“28/20 ölçüye sahip plastik ilaç kapakları” olarak ele alınmıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşlemin değerlendirilmesinde ilgili ürün pazarları bakımından bölgesel pazar tanımı
yapılmasını gerektirecek koşullar var olmadığından, ilgili coğrafi pazarın “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. 90
I.2. Rekabet Kurulu’nun 3.3.2004 tarihli ve 04-18/156-M sayılı Kararı
15.1.2004 tarihinde yapılan şikayet başvurusu ile ilgili olarak hazırlanan 26.2.2004
tarihli, 2004-1-9/BN-04-İYA sayılı Bilgi Notu’nda özetle aşağıdaki değerlendirmeler
yer almaktadır:
07-67/815-310
3
“… plastik şurup kapakları pazarında Feniks Uluslararası Ticaret ve danışmanlık Ltd.
Şti.’nin hakim durumda olduğunu söylemenin güç olduğu, Feniks Uluslar arası
Ticaret ve Danışmanlık Ltd. Şti. hakim durumda kabul edilse bile, fiyatların
maliyetlerin üzerinde olması, rakiplerin kapasitelerini tam kullanıyor olmaları ve
rakiplerin kar elde etmeye devam etmeleri noktaları dikkate alındığında pazarda
görülen fiyat düşüşlerinin yıkıcı fiyat olarak görülemeyeceği, söz konusu düşüşlerin 100
temel nedeninin pazara yeni firmaların girmesiyle etkinlik ve işlerlik kazanan firmalar
arası rekabet olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde bir ihlalin olmadığı ve dolayısıyla Kanun’un 40 ıncı maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasının gerekli olmadığı düşünülmektedir.”
Danıştay 13. Dairesi’nin 12.12.2006 tarih ve 2005/1714 E., 2006/4713 K. Sayılı iptal
kararında ise aşağıdaki değerlendirmeler yer almaktadır:
“ Dava dosyasının incelenmesinden, ilaç kapağı pazarında (Vistop PP 25/16 tipi)
Feniks adlı şirketin, ürünü ithal ederek 2000 yılına kadar tek başına faaliyette
bulunduğu, bu ürünün ilaç sektöründe ilaç kapaklarında kullanıldığı, 25'in kapağın
çapını, 16'nın da uzunluğunu gösterdiği, bu ölçümlerin sadece Türkiye'de ve birkaç 110
Ortadoğu ülkesinde kullanıldığı, dünya ölçeğinde kabul görmüş ölçümün 28/16
olduğu, Türkiye'de 25/16 ölçüsünün kullanılma sebebinin Şişe-Cam'ın sadece bu
ölçülerde şurup şişesi üretmesi olduğu, Türkiyede tahminen ayda 10 milyon kapak
kullanıldığı, davacının da içinde bulunduğu iki firmanın kendi ürettikleri ürün ile
piyasaya girdikleri, firmaların pazar paylan konusunda resmi bir veri olmadığı, tahmini
pazar paylarının ise 2000 yılında Feniks'in pazarın %70 'ine şikâyetçi Gür Plastik'in
ise %15'ine, Pomaş'ın %14 diğerlerinin %1'ine sahip oldukları, 2003 yılına kadar çok
az değişimle yaklaşık olarak bu oranların korunduğu (2003 yılında Feniks %75 Gür
Plastik %13 Pomaş %11 Diğer % 1) adı geçen şirketin ürün için tasarım tescil belgesi
aldığı ve buna dayalı olarak davacı şirketin Endüstriyel Tasarımların Korunması 120
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı davrandığını ileri sürerek suç
duyurusunda bulunduğu, öte yandan Feniks'in, ürünü satın alan firmalara yazı
göndererek kendi üretimi dışında piyasada uygun olmayan koşullarda üretilmiş
taklitlerinin satıldığını, bunları satın almanın suç olduğunu belirterek konuya ilişkin
gerekli hassasiyetin gösterilmesini istediği ve son olarak ürünün satış fiyatını (1000
kapak) yaklaşık 29,57 avrodan 15,59 avroya indirdiği anlaşılmaktadır. Davacı şirketin
bu süreç içinde kâr etmiş olması ve satışların maliyetin üzerinde gerçekleştiği
gerekçesiyle Rekabet Kurulunca soruşturma açılmasına gerek görülmediği
anlaşılmaktadır.
Feniks adlı şirketin piyasada en büyük Pazar payın sahip durumda olduğu 130
anlaşılmakla birlikte, bu konuda resmi bir verinin bulunmadığı, tahmini Pazar
paylarının ise şikayetçi vekiliyle yapılan telefon görüşmesinden elde edildiği,
piyasada kullanılan kapak miktarının da net olarak bilinmediği bu konuda da şikâyetçi
ve piyasada faaliyet gösteren diğer firmaların temsilcileriyle yapılan telefon
görüşmeleri sonucu tahmini bir rakama ulaşıldığı firmaların kapasite kullanımı ve
maliyetlerine ilişkin bilgilerin de gene telefonla yapılan görüşmeler sonucu elde edilen
şifai bilgilerden oluştuğu, işleme dayanak olan Bilgi Notunda Feniks firmasının hakim
durumda olduğunun kabul edilemeyeceği, hakim durumda olduğu kabul edilse bile
fiyatların maliyetlerin üzerinde olması,rakiplerin tam kapasitelerini kullanıyor olmaları
ve rakiplerin kâr elde etmeye devam ediyor olmaları dikkate alındığında, pazarda 140
görülen fiyat düşüşlerinin yıkıcı fiyat olarak görülemeyeceği, söz konusu düşüşlerin
temel nedeninin pazara yeni firmaların girmesiyle etkinlik ve işlerlik kazanan firmalar
arası rekabet olduğu, bu nedenle 4054 sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamında bir
ihlalin olmadığı değerlendirmesine yer verilmişse de; Feniks firmasının hakim
07-67/815-310
4
durumda olup olmadığının tam olarak ortaya konulamadığı ve Feniks firmasının
uygulamalarının rekabet ihlali oluşturup oluşturmadığının tespiti için; Türkiye'ye özgü
kapak ölçüsü olduğuna ve buna uygun şişeler Şişe-Cam tarafından üretildiğine göre,
Şişe-Cam'dan Türkiye'de üretilen 25/16 ölçüsünde şişe miktarı sorularak, kullanılan
kapak sayısı tespit edilip, şirketlerin net üretim miktarları ile her iki şirketin de kâr ve
maliyetlerine ilişkin resmi verilere dayalı araştırma yapılmaksızın, ayrıca Feniks 150
tarafından müşterilere gönderilen 28.11.2001 tarihli yazının alıcılar üzerinde etkili
olup olmadığı araştırılmadan ve şurup kapaklarının taklit edildiği iddiasının da, 4054
sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamında bir ihlâl oluşturup oluşturmadığı
değerlendirilmeden, anılan ciddi veriler ve iddialar kapsamında önaraştırma
yapılmadan karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır…”
I.3. Yapılan İncelemeler
Gür Plastik ve Pamaş’ın Rekabet Kurumu’na gönderdikleri 14.1.2004 tarihli şikayet
dilekçesinde ileri sürülen temel iddia “Feniks’in 25/16’lık ilaç kapağı pazarında yıkıcı
fiyat uygulamak yolu ile hakim durumunu kötüye kullandığı” şeklindedir. Dilekçede
4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca Feniks’in yıkıcı fiyat uygulamasına son 160
vermesi için tedbir kararı verilmesi istenmektedir. Şikayet dilekçesindeki özetle;
Feniks’in ilaç kapağı ithal ederek ilaç üreticisi şirketlere ilaç kapağı sattığı ve
sektörde hakim durumda olduğu,
Feniks’in şikayetçi firmaların faaliyete geçmesinden önce, pazarda tek başına
faaliyet gösterdiği ve bu dönem kendi ödeme koşulları, birim fiyatı ve teslimat
koşulları tek başına belirlediği,
Vistop PP 25/16 ilaç kapağında Feniks’in 1.4.2002 tarihinden itibaren sürekli
ciddi fiyat indirimleri uyguluyor olması nedeniyle şikayetçi firmaların ciddi bir
sıkıntı içine girdikleri, Feniks’in bu şekilde devam etmesi halinde ilgili pazarın
dışına çıkmalarının söz konusu olduğu, 170
Feniks’in daha önce 1.000 adet VİSTOP 25/16 kapağını 29,57 Avro’dan
satarken, 1.4.2002 tarihinde 19,57 Avro’ya, 31.7.2002 tarihinde 15,59 Avro’ya
indirdiği,
Feniks’in şikayetçi firmaların pazar dışına itilmesi için yoğun bir gayret sarf
ettiği,
Feniks’in yıkıcı fiyat uygulamasının pazara yeni girişleri engellediği,
Feniks’in rakiplerini piyasa dışına etmek ve ilaç sektöründe tek başına faaliyet
göstermek amacı ile 2000/1753 tescil no ile 4.10.2000 tarihinden geçerli olmak
üzere bir tasarım tescil belgesi aldığı,
Feniks’in rakipleri olan Gür Plastik ve Pamaş’ı 554 sayılı Endüstriyel 180
Tasarımların Korunması KHK’ya muhalefetten Cumhuriyet Savcılığına suç
duyurusunda bulunduğu,
Feniks’in VISTOP PP 25/16 tipi ilaç kapağını satın alan büyük şirketlere faks
göndermek suretiyle Gür Plastik ve Pamaş’ı kötüleme yoluna gittiği;
28.11.2001 tarihli faks metninde rakip firmaların uygun olmayan üretim
koşullarında, taklit ürün yaptıklarını belirttiği,
Açılan dava sonucu İstanbul Fikri ve Sınai Hakları Hukuk Mahkemesi’nin
Feniks’in almış olduğu tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğüne karar verdiği,
Buna karşılık olarak Feniks’in kapak fiyatlarında indirime giderek, hakim
durumunu kötüye kullandığı 190
ifade edilmektedir.
Şikayet dilekçesinde tüm bu eylemlerin Kanun’un 6/a. maddesindeki “Ticari faaliyet
alanına bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması ya da
07-67/815-310
5
rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler” kapsamına
girdiği iddia edilmektedir.
Yine önaraştırma döneminde 9.7.2007 tarihinde raportörlerce yapılan görüşmelerde
şikayetçi Gür Plastik tarafından, Feniks tarafından 28’lik plastik kapaklarda da yıkıcı
fiyat uygulandığı iddia edilmiştir.
I.3.1. Şikayetçi Teşebbüsler
Konuyu inceleyen raportörlerce Önaraştırma kapsamında şikayetçi Gür Plastik ve 200
Pamaş ile görüşme yapılmıştır. İlgili teşebbüslerle yapılan görüşmenin içeriğine ve
elde edilen bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir.
I.3.1.1. Gür Plastik Sanayi A.Ş.
Önaraştırma kapsamında 9.7.2007 tarihinde Gür Plastik Yönetim Kurulu üyesi ile
görüşme yapılmış ve adı geçen yetkili, Gür Plastik’in 1970’li yıllardan beri ilaç
firmalarına yönelik çeşitli ürünler üretip sattığını, bu kapsamda adı geçen şirketin ilaç
firmalarına yönelik olarak plastik kapaklar, plastik dozaj pipeti, plastik ölçü kabı,
plastik şurup kaşığı, plastik şişeler, plastik damlalıklar, plastik kavanozların üretim ve
satışı ile iştigal ettiğini belirtmiş ve aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“…İlaç şirketlerine yönelik olarak üretip sattığımız plastik kapaklar 2 çeşit olup 25/16 210
ve 28/16 ölçülerindedir. 25/16’lık kapak üretimimiz yaklaşık 1999 yılında başladı. Bu
üretimimiz başladıktan sonra, Fransa’dan plastik kapak ithal edip satan Feniks
Uluslararası Tic. ve Danışmanlık Ltd. Şti.’nin (Feniks) yıkıcı fiyat uygulamalarıyla
karşı karşıya kalmıştır. Feniks, Vistop 25/16 kapaklarının 1000 adedini 9.8.2001
tarihinde 31,02 Avro’dan satmaktayken (30 gün vadeli olarak) 1.4.2002 tarihinde
20,74 Avro’ya, 31.7.2002 tarihinde ise 15,36 Avro’ya kadar düşürmüştür. Halen bu
kapaklar 16-17 Avro’dan satılmaktadır.
28/16’lık kapakları ise 8.2.2003 tarihinden itibaren üretmeye başladık. 25/16’lık
kapaklarda olduğu gibi, biz üretime başladıktan sonra Feniks 28/16’lık kapaklarda da
yıkıcı fiyat uygulamaya başladı. Adı geçen şirket halen de yıkıcı fiyat uygulamaya 220
devam etmektedir. Bahse konu olaylar neticesinde pazar payımız yaklaşık %(…-
…)’ler seviyesinden bugün %(…)’lere kadar düşmüştür. Şu anda (…………..) olan ve
kısa zamanda (…………..) üzerine çıkarabileceğimiz aylık kapasitemiz olmasına
rağmen satışlarımız bugün aylık (…………-………….) adet civarındadır …”
I.3.1.2. Pamaş Amb. Malz. S Tic. A.Ş.
Önaraştırma kapsamında 11.7.2007 tarihinde Pamaş Yönetim Kurulu Başkanı ile
görüşme yapılmış ve adı geçen yetkili, Pamaş’ın 1999 yılında plastik ilaç kapağı
üretecek kapasiteye ulaştığını, 25/16 ve 28/20 ilaç kapağı üretimi ve satışını
yaptığını, ilaç kapağı dışında özellikle (…….) firmasına yönelik plastik şişe imalatı
yapıldığını ve üretim kapasitesi aylık (……….) adet olduğunu belirtmiş ve aşağıdaki 230
hususları ifade etmiştir:
“…Rekabet Kurulu’na 2004 yılındaki başvurumuzda belirttiğimiz konularda Feniks
Uluslararası Tic. ve Danışmanlık Ltd. Şti (Feniks) hakkında şikayetimiz aynen devam
etmektedir. 2000 yılı başında 29 Avro olan (25/16 kapak 1.000 adet) fiyatları, biz
üretime başladıktan sonra Feniks zaman içinde yarı yarıya indirdi. Feniks’in yerel
üreticilere yönelik eylemeleri şu şekilde gerçekleşti: Öncelikle ürünün patent hakkını
aldı, ancak başvurumuzla mahkeme kararıyla hükümsüz hale geldi. Patent hakkı ile
birlikte alıcı olan ilaç firmalarına yazılar göndererek, “taklit ürün yaptığımız” iddiasıyla
karalama kampanyası yapıldı. Mahkeme sürecinde bilir kişi raporu ortaya çıkınca
07-67/815-310
6
Feniks fiyatını indirmeye başladı, 2-3 aylık zaman periyodunda yarı yarıya indirdi. Bu 240
fiyat indirmenin firmamızı pazar dışına itmeye yönelik olarak yapıldığını düşünüyoruz.
Firmamız halen (……….) firmasına düzenli olarak mal satışı yapmaktadır. Bunun
dışında (……….), (……….), (……….) ve (……….)firmalarına satışımız söz
konusudur. Ortalama satış fiyatlarımız (…-…) Avro civarındadır. Firmamız tam
kurumsallaşamadığından maliyet bilgilerimiz sağlıklı değildir. Ancak kar marjımızın
%(…) civarında olduğunu tahmin ediyoruz. Plastik şişe üretimi de yaptığımızdan
oradan elde ettiğimiz karı kapak imalatına transferimiz de söz konusudur. Pazar
payımız yaklaşık %(…-…) arasıdır.
Feniks’in fiyat indirmesi sonucu pazar dışına çıkmadık, özkaynaklarımızdan
yararlanarak ayakta kalmayı başardık. Ancak Feniks’in uygulaması bizim pazarda 250
büyümemizi engelledi. Yeni yatırımlar yapmayı düşündük ve hala düşünüyoruz ancak
bunu yapamıyoruz, fiilen yeni yatırım yapmamız ve kapasite artırmı yapmamız
engellenmiş oldu. Özsermaye sıkıntısı nedeniyle örneğin personelimizi eğitime
(KOSGEB eğitimleri) gönderemiyoruz. Bu da pazarda teknik gelişimizi
engellemektedir. Kendi kaynaklarımız özveri ile kullanarak faaliyet göstermekteyiz.
Sektörde kar marjı çok düştüğünden yeni firmalar pazara giremiyor. Sektör karlı olsa
pazara girmeye hazır firmalar olduğunu biliyoruz. Böylece Feniks’in uygulamları ile
pazara yeni firmaların girmesi engelleniyor denebilir.
Avrupa’da İspanya ve İngiltere’de plastik kapak üretimi yapan firmalar olduğunu
biliyoruz. Ancak bu firmalar Türkiye’ye satış yapmıyorlar.” 260
I.3.2. Feniks Uluslararası Ticaret ve Danışmanlık Ltd. Şti.’de Yapılan İnceleme
Önaraştırma kapsamında 10.7.2007 tarihinde Feniks’de yerinde inceleme yapılmış
ve şirket ortağı ile görüşülmüştür. Adı geçen yetkili, Feniks’in, Fransız menşeli olan
Astra Plastique firmasından ilaç kapağı ithal ederek ilaç üreticisi şirketlere sattığını,
1998’dan beri doğrudan ithalatçı olarak satış yaptığını, ayrıca şirketin gıda ambalajı
malzemeleri ve ambalajlama makineleri ithalat ve satışı alanında da faaliyeti
bulunduğunu belirtmiş ve sorulan sorulara aşağıdaki cevapları vermiştir:
“SORU: Plastik ilaç kapağı olarak hangi ebattaki ürünlerin satışını yapmaktasınız?
CEVAP: Türkiye’de en çok Vistop PP 25/16 satılır, daha sonra 28/20. Biz ikisinin de
satışını yapmaktayız. Bu iki tip kapak, likit ecza ürünlerine yönelik plastik ilaç kapağı 270
olarak ifade edilebilir. Az miktarda Vistop 36, GL 18 satış yapmaktayız. 25, şişenin
dişi üstünden alınan çapı, 16, ise şişenin ağzının iç çapını ifade eder. Satışlarımızın
%(….)’i 25/16 olmakla beraber bu oran gittikçe azalmaktadır, zira üreticiler gittikçe
uluslararası alanda yaygın olan 28’lik ambalajlara geçiyorlar.
SORU: Plastik ilaç kapağı üretimi ile ilgili bilgi verebilir misiniz? İkamesi var mıdır?
CEVAP: Plastik ilaç kapağı üretiminin uluslararası standartalara uygun olarak hijyenik
şartlarda yapılması gerekir. Plastik ilaç kapakları “class 10.000” denilen uluslar arası
temizlik standardına göre yapılmış üretim alanlarında üretilmelidir. Bu kapakların
üretiminde kullanılan teknoloji, plastik enjeksiyon teknolojisidir. Kullanılan
hammaddelerin uluslar arası hijyen sertifikalarına sahip olması şarttır. 280
İkame olarak alüminyum kapaklar olabilir, ancak şu sıralarda pazarda pek
kullanılmamaktadır.
SORU: Türkiye plastik ilaç kapağı pazarı hakkında bilgi verebilir misiniz? (ithalatçı
firmalar, üretici firma sayısı gibi)
07-67/815-310
7
CEVAP: Türkiye’de plastik ilaç kapağı satışı bildiğim duyduğum kadarıyla 7-8 firma
tarafından yapılmaktadır. Gür Plastik, Pamaş, Mak Plastik, Değirmen Plastik, Yağmur
Plastik ve Bericap-Türkiye adlı yabancı menşeli bir firma plastik ilaç kapağı üretimi
yapan firmalar. 2 firma ise ithalat yoluyla piyasada faaliyet gösterir. Biz doğrudan
ithalatçı olarak, başka bir firma ise 25 ve 28’lik olmayan diğer ilaç kapaklarını
Bormioli adlı firmanın acentesi olarak ithal edip satar. 290
…
SORU: Hangi ilaç üreticilerine mal satışı yapmaktasınız? Sizi tercih etmelerinin
sebebi nedir?
CEVAP: (………….), (……….), (………), (……….), (………..), (………), (……..) ve
benzeri firmalara mal satıyoruz. Ürünümüzün kalitesi ve ithal bir ürün için oldukça iyi
servis vermemiz sebebiyle bizi tercih ettiklerini düşünüyorum. Kaliteden kastettiğim
uluslar arası ilaç üretim standartlarına uygun bir ürün satıyor olmamızdır.
SORU: Plastik ilaç kapağı fiyatlarının 2001 yılından sonraki değişimi nasıl olmuştur?
Pazar nasıl etkilenmiştir?
CEVAP: Fiyatlar 2001 yılından beri yerli üretimin de başlaması ve rekabetin etkisiyle 300
sürekli olarak düşmüştür. Yaklaşık 30 Avro gibi seviyelerden 16 Avro seviyelerine
kadar düşmüştür.
SORU: Plastik ilaç kapağındaki kar marjınız ortalama yüzde kaçtır? Bu kar marjı en
düşük hangi seviyede gerçekleşmiştir?
CEVAP: Eskiden fiyatlar yüksekken biz de yüksek fiyattan ithalat yapıyorduk.
Dediğim gibi 2001 yılından itibaren fiyatlar düşmeye başlayınca biz de Astra’dan
daha ucuza alıp daha ucuza satmaya başladık. Kar oranımız alıcının alım seviyesine
göre brüt olarak %(…-…)’lardan başlayıp %(…)’ya kadar çıkmaktadır.
SORU: Plastik ilaç kapağının toplam maliyeti hangi unsurlardan oluşur? (navlun,
antrepo…) 310
CEVAP: Alış fiyatımız, uluslar arası nakliye bedeli, gümrük harcamaları, antrepo,
gümrükleme sonrası depo masrafları ve müşteriye nakliye masrafları gibi kalemler
(müşteriye nakliyeyi biz üstleniriz) maliyetleri oluşturur.
SORU: Pazar fiyatları ve firmanızın fiyatları karşılaştırınca nasıl bir tablo ortaya
çıkmaktadır?
CEVAP: Bizim Türkiye’deki fiyatlarımız, Türkiye’deki üreticilerin ortalama fiyatlarından
yaklaşık %(…-…) oranında daha fazladır. Zaten maliyetlerimiz düşünülünce daha
düşük fiyata satış yapmamız mümkün değildir.
…
SORU: Türkiye’deki pazar payınız yüzde kaçtır? 320
CEVAP: Şu an için %(…) civarında olduğunu düşünüyoruz. Alüminyum kapakların da
yaygın olduğu zamanlarda elbette pazar payımız daha düşüktü.
SORU: Tasarım tescil belgesi ile ilgili söylemek istedikleriniz nelerdir?
CEVAP: Bizim şu an satışını yaptığımız kapaklar 1975’te Asta-Plastique tarafından
bulunmuş bir modeldir. Firmamızın Astra Plastique adına yapmış olduğu tasarım
tescil başvurusu da nihayetinde kabul edilmedi.
…
SORU: Plastik ilaç kapağı satışının toplam faaliyetleriniz arasındaki yeri nedir?
07-67/815-310
8
CEVAP: Plastik ilaç kapağı satışı grubumuzun toplam faaliyetinin yaklaşık %(…)’sini,
Feniks’in ise %(…)’unu oluşturmaktadır. Feniks’in ayrıca gıda ambalajı malzemeleri 330
ve ambalajlama makineleri ithalat ve satışı alanında da faaliyeti vardır. Plastik ilaç
kapağı ciromuz 2006 yılı için yaklaşık (………..) YTL’dir.”
I.3.3. Anadolu Cam (Şişecam) Yetkilileri ile yapılan Görüşme
Önaraştırma kapsamında 11.7.2007 tarihinde, Anadolu Cam Sanayi A.Ş. Ecza,
Kozmetik Sektör Pazarlama Satış Müdürü ile görüşme yapılmıştır. Adı geçen yetkili
bu görüşmede aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Likit ecza ürünlerine ait cam ambalajların Türkiye pazarının yaklaşık %(...-…)’inin
üretimini yapmaktayız. Pazarın geriye kalan kısmını ithalat oluşturmaktadır…”
Daha sonra 12.7.2007 tarihinde Anadolu Cam A.Ş.’nin 25/16 ve 28/20’lik şişelerinin 340
yıllık satış rakamlarına ilişkin belgeler teslim alınmıştır.
I.3.4. Bericap Kapak San. Ltd. Şti. Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Sektörde plastik kapak üreticisi olarak faaliyet gösteren Bericap Kapak San. Ltd. Şti.
(Bericap) Genel Müdür Yardımcısı ile 13.7.2007 tarihinde görüşme yapılmıştır. Bu
görüşmede adı geçen yetkili aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Faaliyetimiz ilaç kapağı konusunda pek yoğunlaşmamıştır. Bu alanda bugüne kadar
pek yatırım yapmadık. Bu nedenle 25’lik kapakta ilaca yönelik satışımız yok denecek
kadar azdır. Ancak (…………………) hedefliyoruz. Esasında dünya genelinde de
Bericap grubu ilaç kapağı üretiminde çok faal değildir. 31/18’lik fiyatlarımız bugün
itibarıyla (…-…) Avro, 25’lik fiyatlarımız (…-…) Avro civarındadır. 31/18’lik kapakları 350
ilaç şirketlerine de satıyoruz. 25’likte ilaca yönelik satışımız sınırlıdır.”
I.3.5. İlaç Üreticileri ile Yapılan Görüşmeler
İlgili ürün pazarı olan ilaç kapağının alıcısı konumunda olan ilaç üreticilerinden
Eczacıbaşı Sağlık Ürünleri A.Ş. Satın Alma Müdürü ile 12.7.2007 tarihinde, Adeka
İlaç ve Kimyasal Ürünler San. ve Tic. A.Ş. Muhasebe Müdürü ile 12.7.2007 tarihinde
ve Sandoz İlaç Sanayi ve Tic. A.Ş. Direkt Satın Alma Kategori Koordinatörü ile
13.7.2007 tarihinde görüşme yapılmıştır.
I.3.6. İlaç Üreticilerinden Bilgi Talep Edilmesi
Görüşme yapılamayan ve plastik ilaç kapağı alıcısı konumunda olan ilaç üreticilerine
yazılar yazılarak bilgi talebinde bulunulmuştur. Bunlara ilişkin olarak Fako İlaçları 360
A.Ş., Drogsan İlaçları San. ve Tic A.Ş. , Biofarma İlaç San ve Tic. A.Ş., İ.E. Ulagay
İlaç Sanayi Türk A.Ş. ve Mustafa Nevzat İlaç Sanayi A.Ş., Astra Zeneca İlaç San. ve
Tic. Ltd. Şti., Nobel İlaç San. ve Tic. A.Ş., Bilim İlaç Sanayi ve Tic. A.Ş., Roche
Müstahzarları Sanayi A.Ş. ve Deva Holding A.Ş tarafından cevabi yazılar
gönderilmiştir.
I.4. Değerlendirme
I.4.1. Yıkıcı Fiyat Uygulaması
Yıkıcı fiyat uygulaması, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hakim
durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilmektedir. Yıkıcı fiyat uygulaması
“iktisadi üstünlüğe dayanan bir teşebbüsün, hasat yapma niyetiyle maliyet altında 370
satış yaparak rakiplerini etkisizleştirme girişimi” olarak tanımlanmaktadır. Yıkıcı fiyat
uygulamasının dört unsuru bulunmaktadır:
07-67/815-310
9
a) İktisadi Üstünlük
b) Olağandışı Düşük Fiyat
c) Niyet
d) Hasat
İktisadi Üstünlük: Genel olarak bir teşebbüsün rekabeti kısıtlayabilmesi veya
bozabilmesi için rakiplerine oranla sahip olduğu bir üstünlüğün veya avantajın olması
gerektiği kabul edilmektedir. Bu durum ABD hukukunda “tekel gücü”, AB’de ise 380
“hakim durum” veya daha genel olarak “pazar gücü” kavramlarıyla ifade edilmektedir.
Olağan dışı düşük fiyat: Bu ifade ile maliyet altında satış kastedilmektedir. Eğer
fiyat indirimi firmanın ilgili ürün pazarındaki karlılığını sürdürmesine engel
oluşturmayacaksa yıkıcı fiyat söz konusu değildir.
Niyet: Yıkıcı fiyat tespitinde, fiyatın maliyetin altında olması yeterli görülmemekte, bu
fiyat politikasının rakibi piyasa dışında bırakma amacıyla uygulanıp uygulanmadığı
önem kazanmaktadır.
Hasat: Yıkıcı fiyat uygulamasının nihai amacı, fiyat kırarak rakipleri etkisizleştirdikten
sonra fiyatları tekrar yükseltmektir. ABD uygulamalarında yıkıcı fiyat tespiti için
hasatın olabilirliğinin gösterilmesi gereklidir. Brooke Kararında (509 U.S. 223) Yüksek 390
Mahkeme Hasatın olabilmesi için “düşük fiyat uygulamasının rakipler üzerinde
istenen etkiyi göstermesiyle, bir başka deyişle pazar dışına itilmesiyle yıkıcı fiyat
uygulayan firmanın fiyatı uygulama öncesindeki seviyenin çok üzerine çıkartabilmesi
gerekir” yorumunda bulunmuştur. Böylece yıkıcı fiyat için maliyetin altında satış
yetmemekte yıkıcının, yıkıcı fiyat uyguladığı dönemdeki kayıplarının telafi
edilebilmesi şartı da aranmaktadır.
Yıkıcı fiyat uygulamasının rasyonel olabilmesi için genellikle “pazara giriş engellerinin
olması” beklenir. Aksi takdirde düşük fiyatlar nedeniyle bir teşebbüsün pazar dışına
çıkması sonucu yıkıcı, fiyatı tekrar yükselttiğinde diğer teşebbüsler de pazara giriş
yapar. 400
I.4.2. Feniks Açısından Değerlendirme
Eğer yukarıda sayılan dört unsurdan herhangi birinin varlığı gösterilemiyorsa yıkıcı
fiyat yoluyla hakim durumun kötüye kullanıldığı savının reddedilmesi gerekmekte,
ayrıca tek tek her bir unsurun değerlendirilmesine ihitiyaç bulunmamaktadır.
Şunun da belirtilmesi gerekmektedir ki, söz konusu dört unsurdan niyet ve hasatın
değerlendirilmesi, ancak ve ancak teşebbüs ilgili pazarda hakim durumda olup
olağandışı düşük fiyat uyguluyorsa bir anlam ifade etmektedir.
I.4.2.1. Hakim Durum Değerlendirmesi
4054 sayılı kanun’un 3. maddesinde hakim durum; “Belirli bir piyasadaki bir veya
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, 410
arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü”
şeklinde tanımlanmıştır.
Genellikle bir teşebbüs diğer teşebbüslerin rekabet baskısını dikkate almadan faaliyet
gösterebiliyorsa, o teşebbüsün hakim durumda olduğu kabul edilmektedir. Hakim
durumun varlığının tespit edilmesinde; ilgili teşebbüsün pazar payı, rakip
teşebbüslerin pazar payları ve pazara giriş engelleri gibi ölçütler dikkate alınmaktadır.
Pazar Payları: Hakim durumun belirlenmesinde öncelikli olarak teşebbüsün pazar
payı ve diğer teşebbüslerin pazar payları dikkate alınır. Pazar payı önemli bir
gösterge olmakla birlikte tek başına belirleyici değildir.
07-67/815-310
10
Yukarıda daha önce de yer verildiği üzere, Danıştay’ın iptal kararında Türkiye’deki 420
25/16’lık plastik ilaç kapağı pazarının büyüklüğünün belirlenmesinde Şişecam’ın
Türkiye’deki 25’lık şişe satışı bilgisinden yararlanılabileceği belirtilmektedir.
Türkiye’deki 25/16’lık kapak pazarının büyüklüğünün belirlenmesinde Türkiye’deki
25’lik şişe satışı bilgisinin yol gösterici olup olamayacağına ilişkin tespit ve
değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
Anadolu Cam’ın 2002 yılından 2007 yılının Temmuz ayına kadar Türkiye’deki 25’lik
şişe satış miktarına ilişkin bilgiler aşağıdaki şekildedir:
Tablo 1- Anadolu Cam’ın 1.1.2002-1.7.2007 yıllarında Türkiye’de 25’lik Şişe Satışları (adet)
2002 2003 2004 2005 2006 2007
Toplam (………..) (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
Türkiye’deki yıllık toplam 25’lik şişe satışını hesaplayabilmek için yukarıdaki tablodaki
verilere, Türkiye’ye yapılan ithalat miktarlarının da ilave edilmesi gerekmektedir. 430
Ancak şişe ithalatına ilişkin sınıflandırma şişe hacmi esasına göre yapıldığından,
Anadolu Cam’dan, 0,055 lt’den büyük ve eczacılık için kullanılan şişelerin ithalat
bilgileri alınabilmiştir. Dolayısıyla aşağıda yer verilen ithalat adetlerinin ne kadarının
25’lik şişelere ilişkin olduğunu belirlemek mümkün gözükmemektedir. Ancak söz
konusu veriler, Türkiye’ye yapılan 25’lik şişe ithalatının maksimum adedi olarak
değerlendirilebilir.
Tablo 2- 2002-2006 Mayıs 0,055 lt’den büyük şişe ithalat adetleri
2002 2003 2004 2005 2006 Mayıs 2007
Toplam (………..) (………..) (………..) (………..) (………..) **
** 2006 Mayıs’tan sonraki bilgilere ulaşılamamaktadır.
Bu veriler birlikte değerlendirildiğinde 2002-2005 yılları arasında Türkiye 25’lik şişe
satışına ilişkin toplam adetlerin en fazla aşağıdaki tablodaki gibi olduğu 440
görülmektedir:
Tablo 3- 2002-2006 Mayıs 0,055 lt’den büyük şişe ithalat adetleri
2002 2003 2004 2005
Toplam (………..) (………..) (………..) (………..)
Dosya mevcudu verilerden, Türkiye’deki başlıca plastik ilaç kapağı üretici ve
satıcılarının yıllık 25’lik kapak satışına ilişkin olarak göndermiş olduğu bilgiler ise
aşağıdaki tablodaki gibidir:
Tablo 4- 2002-2007 Feniks ve Gür Plastik Türkiye 25’lik kapak satış miktarı
2002 2003 2004 2005 2006 2007
Feniks (………..) (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
Gür Plastik (………..) (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
Toplam (………..) (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
Feniks ve Gür Plastik dışında, aralarında Pamaş’ın da bulunduğu üreticiler olduğu
yapılan görüşmelerde ifade edilmiştir. 11.7.2007 tarihinde raportörler tarafından
Pamaş’tan istenen bilgiler teşebbüsçe gönderilmediğinden, Pamaş’ın üretim adedi
bilinmemektedir. Bu bakımdan dosya mevcudu bilgi ve belgeler pazarın tam olarak 450
büyüklüğünü tespit etmekte yetersizdir.
Her hal ve karda, şikayetçilerin iddia ettiği gibi Feniks’in yüksek pazar payına sahip
olduğu kabul edildiğinde ve Türkiye kapak pazarındaki teşebbüslerin göndermiş
olduğu bilgilerle tahmin edilebilen pazar büyüklüğü, Türkiye 25’lik şişe pazarına ilişkin
bilgilerle karşılaştırıldığında, aralarında bir uyuşmazlığın olduğu görülmektedir. Bu
uyuşmazlığın aşağıda sıralanan sebeplerden kaynaklanabileceği düşünülmektedir:
1- Anadolu Cam’ın satışlarının müşterilere göre dağılımı incelendiğinde,
müşterilerin sadece ilaç firmalarından oluşmadığı görülmektedir. Aralarında
07-67/815-310
11
kozmetik, gıda, tarımsal ilaç, baharat ve benzeri sektörlerde faaliyet gösteren
teşebbüslerin de bulunduğu söz konusu alıcıların 25/16’lık kapak kullanıp 460
kullanmadıkları bilinememektedir.
2- Aynı şekilde Türkiye’ye yapılan ithalatın da teşebbüslere göre dağılımı bilgisi
tespiti edilememektedir.
3- Anadolu Cam’dan veya ithalat yoluyla başka kaynaklardan 25’lik şişe alan ilaç
firmalarının bu şişelerin ne kadarını aynı yıl içinde kullandığı ve ne kadarında
da 25/16’lık kapak kullandığı bilinmemektedir. Söz konusu şişelerin bir
kısmında aluminyum kapak kullanılması da söz konusudur.
Bütün bu açıklamalar bir arada değerlendirildiğinde, Anadolu Cam’ın Türkiye’deki
25’lik şişe satışı bilgisinin 25/16’lık kapak pazarının büyüklüğünün belirlenmesinde bir
temel olarak alınamayacağı kanaatine ulaşılmıştır. Aynı değerlendirme 28/20’lik 470
kapak pazarı için de geçerlidir.
Pazara Giriş Engelleri: Hakim durum analizlerinde pazara giriş engellerinin bulunup
bulunmadığı önem taşımaktadır. Başlıca pazara giriş engelleri olarak; yasal engeller,
yatırım maliyetlerinin yüksek oluşu, piyasanın karlılık oranının düşük olması, fikri ve
sınai mülkiyet haklarının varlığı, ithalat kısıtlamaları, teknolojik üstünlük, ürün
farklılaştırması, dikey bütünleşme ve teşebbüsün finansal gücü sayılabilir.
11.7.2007 tarihinde Pamaş Yönetim Kurulu Başkanı aşağıdaki hususları ifade
etmiştir:
“…Üretim için Sağlık Bakanlığı’na herhangi bir belge sunma zorunluluğumuz yoktur.
Ancak ilaç firması isterse üretimde kullandığımız hammaddenin menşeini bildirmemiz 480
gerekir. Normal bir şirket kuruluşunda gereken belgeler dışında yeni bir belge
almamız gerekmemektedir. Kendi büyüklüğümüzde bir tesis için (…………) Avro
yatırım maliyeti gerekmektedir. ”
İlgili ürün pazarında yatırımı maliyetleri çok yüksek değildir. Feniks tarafından alınan
tasarım tescil belgesi mahkeme kararlarıyla hükümsüz kılınmıştır. Benzer şekilde
alınan Gür Plastik’in almış olduğu faydalı model de hükümsüz kılınmıştır. İlgili ürün
pazarına girişte Sağlık Bakanlığı’ndan izin alınmak zorundadır. Pazarda ithalatın
önünde herhangi bir engel söz konusu değildir. Feniks, Astra Plastique’den
Türkiye’ye doğrudan ithalat yapmakta ancak pazarda dikey bütünleşik bir yapı
bulunmamaktadır. Feniks üretici firma olmadığından yurt dışı alım yaptığı fiyatlara 490
duyarlıdır. İthalat yoluyla düşük fiyata temin mümkünse ve ithalatın önünde herhangi
bir engel yoksa fiyatlar yükseldiğinde yeni ithalatçıların pazar girmesi olası olmalıdır.
Pazara giriş engeli yoksa yüksek fiyatlarla pazarı tutmak mümkün değildir.
Başvuru dosyasında pazara girişte herhangi bir engel bulunmadığından, alıcı
konumundaki ilaç firmalarının ithalatı da söz konusu olduğundan rakiplerin pazara
dışına çıkması ile hemen tekel fiyatına geçileceğini öne sürmek güçtür. Bu yönüyle,
söz konusu ürünün alıcısı konumunda bulunan ilaç firmalarının mevcut sağlayıcıları
dışında alternatif temin olanaklarının olup olmadığı önem kazanmaktadır.
12.7.2007 tarihinde Adeka İlaç ve Kimyasal Ürünler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Adeka)
Muhasebe Müdürü ile yapılan görüşmede adı geçen yetkili aşağıdaki hususları ifade 500
etmiştir:
“SORU: Plastik ilaç kapağı fiyatları aşırı yükselirse, alternatif temin kaynaklarınız var
mıdır? Firmanızın dışardan temin etme imkanı var mıdır?
CEVAP: Diğer üreticilerle ya da satıcılara gidip onlardan almaya başlarız. Onları da
bulamazsak yurt dışından ithal ederiz.”
07-67/815-310
12
İlaç üreticisi şirketlere gönderilen yazılarda ise sorular “Plastik ilaç kapağı aşırı
yükselirse, alternatif temin kaynaklarınız var mıdır? Firmanızın dışarıdan temin etme
imkanı var mıdır?” şeklindedir. Gelen cevabi yazılarda bu konu ile ilgili olarak
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
Eczacıbaşı Sağlık Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından gönderilen ve Kurum 510
kayıtlarına 20.7.2007 tarih, 4919 sayı ile intikal eden yazısında yukarıdaki soruya
aşağıdaki şekilde cevap verilmektedir:
“Kuruluşumuz çeşitli Avrupa Ülkeleri, Çin ve Hindistan’dan gerektiğimde malzeme
temin edebilecek alt yapı ve bilgiye sahip olduğu için mevcut plastik kapak
tedarikçilerimizin fiyatlarının yükselmesi durumunda öncelikle yurt içindeki diğer
alternatifler, sonrasında ise bütün dünyadaki alternatifler ile irtibata geçilerek gereği
yapılabilir. İç bünyemizde gerekli çalışmalar yapılıp Sağlık Bakanlığı onayının
alınması gerekecektir.
Söz konusu plastik kapakların kullanıldığı ürünlerimizin sayısı mevcut ürün sayımız
ve yıllık üretim miktarlarımız göz önüne alındığında oldukça düşük kaldığından 520
plastik alüminyum kapaklar kuruluşumuz açısından stratejik önem taşıyan ambalaj
malzemeleri kategorisinde değildir.”
Fako İlaçları A.Ş. tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 30.7.2007 tarih ve 5073
sayı ile intikal eden yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Plastik ilaç kapağı fiyatlarının yükselmesi durumunda 3. maddede belirtilen
çalışmalar yapılarak alternatifler oluşturulabilir. Bunun yanı sıra plastik ilaç kapağı
üreten birden fazla tedarikçimiz bulunmaktadır.”
Yazı ekinden Fako İlaçları A.Ş.’nin plastik kapakları (………..), (………..) ve
(………..)/(………..)’dan temin ettiği anlaşılmaktadır.
Drogsan İlaçları San. ve Tic. A.Ş. tarafından gönderilen yazıda aşağıdaki ifadeler yer 530
almaktadır:
“Alternatif tedarikçilerimiz vardır. (Şekil olarak benzer olmayan)”
Biofarma İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından gönderilen eden yazıda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Plastik ilaç kapağı için firmamız alternatif temin kaynakları bulmak istemekle beraber
teknik ve kalite özelliklerinin sağlanamaması yüzünden alternatif tedarikçi
bulamamaktadır.”
Astra Zeneca tarafından gönderilen yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…Plastik ilaç kapaklarının yükselmesi durumunda firmamızın Pamaş, Gür Plastik
gibi alternatif temin kaynakları bulunmaktadır.” 540
Nobel ilaç tarafından gönderilen yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Plastik ilaç kapağı fiyatları yükselmesi durumunda alternatif plastik kapak kaynakları
bulunmaktadır.”
Deva Holding A.Ş. tarafından gönderilen yazıda (………….) San. ve Tic. A.Ş.’den
alım yapıldığı belirtilmekte ve aşağıdaki ifadelere yer almaktadır:
“İthal ilaç kapağı alımlarına alternatif kaynak olarak iç piyasa mamulleri
kullanılmaktadır.”
07-67/815-310
13
Bu bilgiler çerçevesinde ilaç üreticisi teşebbüslerin alternatif temin kaynaklarının da
bulunduğu, bir başka deyişle bu yönüyle de pazara girişin önünde bir engel olmadığı
görülmektedir. 550
Netice itibarıyla, Feniks’in hakim durumda olup olmadığına yönelik olarak pazar
payları ve pazara giriş engelleri bakımından yapılan genel değerlendirme aşağıdaki
gibidir:
Şişecam verileri ile pazar payını hesaplamak mümkün görünmemektedir.
Önaraştırma kapsamında hakkında önaraştırma yapılan Feniks ile şikayetçiler Gür
Plastik ve Pamaş’tan son 7 yıllık plastik ilaç kapağı satış bilgileri talep edilmiştir.
Feniks ve Gür Plastik verileri temin edilmiştir.
Plastik ilaç kapağı pazarı ile ilgili olarak; Pamaş’ın satış rakamlarının temin
edilememesi, pazarda küçük çaplı başka firmaların da bulunması, ancak söz konusu
firmaların pazar paylarının ihmal edilebilir seviyelerde olduğunun ifade edilmesi 560
nedeniyle pazar payı hesaplamasına dahil edilememesi, bazı ilaç üreticilerinin
doğrudan ithalat yoluyla alım yapması, bazı ilaç üreticilerinin de pazarda tanınmayan
ve bilinmeyen firmalardan mal alımı yapması nedeniyle teşebbüslerin sağlıklı bir
pazar payı bilgisine ulaşılamamaktadır.
Ancak şikayetçilerin iddiasının doğru olduğu ve Feniks’in % (…) civarında pazar
payına sahip olduğu kabul edilse bile, plastik ilaç kapağı pazarına girişte önemli bir
engel bulunmaması, alıcıların büyük ölçekli pazarlık gücüne sahip ilaç üreticileri
olması nedeniyle pazarda önemli bir alıcı gücünün bulunması ve alternatif temin
kaynaklarının söz konusu olması, Feniks’in hakim durumda olduğuna yönelik iddiayı
kolaylıkla kabul edilebilir kılmaktan uzak tutmaktadır. 570
Bununla birlikte, bir an için Feniks’in hakim durumda olduğu varsayımı altında yapılan
fiyat analizlerine ve Feniks’in fiyat uygulamalarının yıkıcı fiyat olup olmadığına ilişkin
değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.
I.4.2.2. Olağandışı Düşük Fiyat
I.4.2.2.1. 25/16’lık Plastik Kapaklar
Yukarıda da belirtildiği üzere, yıkıcı fiyat uygulamasının varlığı hakkında bir hükme
varabilmek için öncelikli olarak yıkıcı fiyat uyguladığı iddia edilen teşebbüsün ilgili
pazardaki ürün veya ürünleri, belirli bir dönem boyunca maliyetlerinin altında satıp
satmadığının belirlenmesi gerekmektedir. İşbu dosya özelinde, hakkında önaraştırma
yürütülen Feniks’in, 1.4.2002 tarihinden itibaren 25/16’lık plastik ilaç kapaklarında 580
yıkıcı fiyat uyguladığı iddia edilmektedir. Önaraştırma döneminde görüşülen
şikayetçiler, şikayet konusu yıkıcı fiyat uygulamasının halihazırda da devam ettiğini
iddia etmektedirler. O halde, Feniks’in 25/16’lık ilaç kapaklarında 1.4.2002 tarihinden
itibaren maliyet ve fiyat bilgilerinin karşılaştırılması gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda,
Feniks’ten istenen ve teşebbüsün gönderdiği bilgiler doğrultusunda 1.1.2002-
1.7.2002 tarihleri arasında 25/16’lık kapakların her 1000 adedi için aylık ortalama
maliyet ve ortalama satış fiyatı verileri yer almaktadır:
Tablo 5- Feniks’in 1.1.2002-1.7.2007 tarihleri arasındaki 1000 adet 25/16’lık plastik kapak başına aylık
ortalama maliyet ve ortalama satış fiyatı
Tarih Ort Mal(YTL) Ort Fiy(YTL)
Tarih Ort Mal(YTL) Ort Fiy(YTL)
2002-1 (……..) (……..) 2004-10 (……..) (……..)
2002-2 (……..) (……..) 2004-11 (……..) (……..)
2002-3 (……..) (……..) 2004-12 (……..) (……..)
2002-4 (……..) (……..) 2005-1 (……..) (……..)
2002-5 (……..) (……..) 2005-2 (……..) (……..)
07-67/815-310
14
2002-6 (……..) (……..) 2005-3 (……..) (……..)
2002-7 (……..) (……..) 2005-4 (……..) (……..)
2002-8 (……..) (……..) 2005-5 (……..) (……..)
2002-9 (……..) (……..) 2005-6 (……..) (……..)
2002-10 (……..) (……..) 2005-7 (……..) (……..)
2002-11 (……..) (……..) 2005-8 (……..) (……..)
2002-12 (……..) (……..) 2005-9 (……..) (……..)
2003-1 (……..) (……..) 2005-10 (……..) (……..)
2003-2 (……..) (……..) 2005-11 (……..) (……..)
2003-3 (……..) (……..) 2005-12 (……..) (……..)
2003-4 (……..) (……..) 2006-1 (……..) (……..)
2003-5 (……..) (……..) 2006-2 (……..) (……..)
2003-6 (……..) (……..) 2006-3 (……..) (……..)
2003-7 (……..) (……..) 2006-4 (……..) (……..)
2003-8 (……..) (……..) 2006-5 (……..) (……..)
2003-9 (……..) (……..) 2006-6 (……..) (……..)
2003-10 (……..) (……..) 2006-7 (……..) (……..)
2003-11 (……..) (……..) 2006-8 (……..) (……..)
2003-12 (……..) (……..) 2006-9 (……..) (……..)
2004-1 (……..) (……..) 2006-10 (……..) (……..)
2004-2 (……..) (……..) 2006-11 (……..) (……..)
2004-3 (……..) (……..) 2006-12 (……..) (……..)
2004-4 (……..) (……..) 2007-1 (……..) (……..)
2004-5 (……..) (……..) 2007-2 (……..) (……..)
2004-6 (……..) (……..) 2007-3 (……..) (……..)
2004-7 (……..) (……..) 2007-4 (……..) (……..)
2004-8 (……..) (……..) 2007-5 (……..) (……..)
2004-9 (……..) (……..) 2007-6 (……..) (……..)
Yukarıdaki tabloda yer alan değerler, teşebbüsün stok muhasebe kayıtlarına göre her 590
1000 adet 25/16’lık plastik ilaç kapağının stoklara aylık ortalama giriş ve stoklardan
aylık ortalama çıkış fiyatını, eşdeyişiyle, ürünün aylık ortalama alış maliyeti ve satış
fiyatını göstermektedir.
Tablodaki verilerin grafik olarak gösterimi ise aşağıdaki gibidir:
(……………….TİCARİ SIR……………..)
600
610
07-67/815-310
15
Yukarıdaki tablo ve grafikte yer alan aylık ortalama maliyet verileri, daha önce de
belirtildiği gibi teşebbüsün salt aylık ortalama ürün alım fiyatlarını yansıtmaktadır. Bu
haliyle eldeki veriler, 1.1.2002-1.7.2007 tarihleri arasındaki 66 aylık dönem süresince
Feniks’in 2002 Nisan, Mayıs ve Haziran ayları dışındaki her ay için aylık ortalama
satış fiyatının aylık ortalama maliyetinden yüksek olduğuna işaret etmektedir. 620
Bununla birlikte, dosya konusu ürünün maliyetinin salt ürünün nihai alım maliyetinden
oluşmadığının ifade edilmesi yerinde olacaktır. Dosya kapsamı incelendiğinde,
örneğin, önaraştırmanın tarafı olan Feniks’in ürünü nihai alıcılara nakliye masraflarını
üstlenerek teslim ettiği, bir başka deyişle nakliye masraflarının da dosya konusu
ürünün maliyetine eklenen bir kalem olduğu görülmektedir.
Nakliye dahil aylık ortalama maliyet ve satış fiyatlarının grafik olarak gösterimi
aşağıdaki gibidir:
630
(……………….TİCARİ SIR……………..)
640
Nakliye maliyetlerinin de alış maliyetine eklenmesiyle dahi 1.1.2002-1.7.2007 tarihleri
arasındaki 66 aylık dönem süresince Feniks’in yine 2002 Nisan, Mayıs ve Haziran 650
ayları dışındaki her ay için aylık ortalama satış fiyatının aylık ortalama maliyetinden
yüksek olduğu görülmektedir.
Hemen bu noktada belirtmek gerekir ki Feniks’in Kurum kayıtlarına 24.7.2007
tarihinde intikal eden yazısında; Astra Plastique tarafından Feniks’in 2002 Nisan,
Mayıs ve Haziran aylarında stoklarında bulunan 25/16’lık plastik kapaklar için her
1000 adet kapakta (…) Avro indirim yapıldığı belirtilmekte ve yazı ekinde buna ait
belgenin sureti gönderilmektedir. Anılan indirimin gönderilen maliyet bilgilerine
yansıtılmamış olması durumunda, aslında bu dönem için maliyetin altında bir satış
fiyatından da bahsetme imkanı bulunmamaktadır. Bunun üzerine, anılan indirimin
gönderilen maliyet bilgilerine yansıtılıp yansıtılmadığı, yansıtılmamışsa söz konusu 660
aylar için gerçek maliyet değerlerinin ne olduğuna ilişkin raportör tarafından 6.8.2007
tarihinde Feniks Muhasebe Müdürü’ne telefonda soru yöneltilmiştir.
Feniks tarafından gönderilen 6.8.2007 tarihli yazıda, yapılan indirimin Mayıs ayında
Feniks’in elinde bulunan stoklara da uygulandığı, söz konusu indirimin muhasebe
kuralları gereği “diğer gelirler” hesabına alındığı ve dolayısıyla maliyetlere
07-67/815-310
16
yansıtılmadığı ifade edilmekte ve yazının devamında 2002 yılına ait stok muhasebe
kayıtları yer verilmektedir.
Böyle bakıldığında, Feniks’in 25/16’lık kapaklarda 2002 yılının söz konusu üç ayında
da satış fiyatlarının reel maliyetinin altında olmadığı, bir başka deyişle Feniks’in bu
pazarda olağandışı fiyat uyguladığından söz edilemeyeceği anlaşılmaktadır. 670
Asta Plastique tarafından böyle bir indirimin yapılmadığı ve yapılmış olsa bile söz
konusu aylara ilişkin maliyet verilerini değiştirmemesi kabul edildiğinde dahi, her ne
kadar, üç aylık dönemde Feniks’in satış fiyatları maliyetin altında gerçekleşse bile,
aşağıda ayrıntılı bir şekilde değerlendirildiği üzere, bu fiyatların rakibi olan Gür
Plastik’in maliyetlerinin üstünde kaldığı ve dolayısıyla yine olağandışı düşük fiyat
olarak kabul edilemeyeceği görülmektedir1.
Aşağıdaki tabloda, Gür Plastik’in gönderdiği bilgiler doğrultusunda teşebbüsün
1.1.2002-1.7.2007 tarihleri arasındaki 1000 adet 25/16’lık plastik kapak başına aylık
ortalama maliyet ve ortalama satış fiyatı bilgileri yer almaktadır:
Tablo 6- Gür Plastik’in 1.1.2002-1.7.2007 tarihleri arasındaki 1000 adet 25/16’lık plastik kapak başına 680
aylık ortalama maliyet ve ortalama satış fiyatı
Tarih Ort Mal(YTL) Ort Fiy(YTL)
Tarih Ort Mal(YTL) Ort Fiy(YTL)
2002-1 (……) (……) 2004-10 (……) (……)
2002-2 (……) (……) 2004-11 (……) (……)
2002-3 (……) (……) 2004-12 (……) (……)
2002-4 (……) (……) 2005-1 (……) (……)
2002-5 (……) (……) 2005-2 (……) (……)
2002-6 (……) (……) 2005-3 (……) (……)
2002-7 (……) (……) 2005-4 (……) (……)
2002-8 (……) (……) 2005-5 (……) (……)
2002-9 (……) (……) 2005-6 (……) (……)
2002-10 (……) (……) 2005-7 (……) (……)
2002-11 (……) (……) 2005-8 (……) (……)
2002-12 (……) (……) 2005-9 (……) (……)
2003-1 (……) (……) 2005-10 (……) (……)
2003-2 (……) (……) 2005-11 (……) (……)
2003-3 (……) (……) 2005-12 (……) (……)
2003-4 (……) (……) 2006-1 (……) (……)
2003-5 (……) (……) 2006-2 (……) (……)
2003-6 (……) (……) 2006-3 (……) (……)
2003-7 (……) (……) 2006-4 (……) (……)
2003-8 (……) (……) 2006-5 (……) (……)
2003-9 (……) (……) 2006-6 (……) (……)
2003-10 (……) (……) 2006-7 (……) (……)
2003-11 (……) (……) 2006-8 (……) (……)
2003-12 (……) (……) 2006-9 (……) (……)
2004-1 (……) (……) 2006-10 (……) (……)
2004-2 (……) (……) 2006-11 (……) (……)
2004-3 (……) (……) 2006-12 (……) (……)
2004-4 (……) (……) 2007-1 (……) (……)
2004-5 (……) (……) 2007-2 (……) (……)
2004-6 (……) (……) 2007-3 (……) (……)
2004-7 (……) (……) 2007-4 (……) (……)
2004-8 (……) (……) 2007-5 (……) (……)
2004-9 (……) (……) 2007-6 (……) (……)
1 11.7.2007 tarihinde tutanakla ve daha sonra telefon görüşmesiyle raportörler tarafından Pamaş’tan istenen
bilgiler teşebbüsçe gönderilmediğinden, bu karşılaştırmanın Pamaş’ın verileri ile de yapılabilmesi mümkün
olmamıştır.
07-67/815-310
17
Tablodaki verilerin grafik olarak gösterimi ise aşağıdaki gibidir:
(……………….TİCARİ SIR……………..)
690
Yukarıdaki veriler incelendiğinde, Gür Plastik’in 1.1.2002-1.7.2007 tarihleri arası
dönem boyunca aylık ortalama satış fiyatlarının hiçbir ay için aylık ortalama
maliyetlerinin altına inmediği, bir başka deyişle birim kapak başına net karının hiçbir 700
ay için negatif olmadığı görülmektedir.
Ancak burada esas önemli nokta, indirimin maliyetlere yansıtılamayacağı kabulü
mevcutken, Feniks’in maliyetin altında satış yaptığı dönem olan 2002 Nisan, Mayıs
ve Haziran aylarının her birinde Feniks’in uyguladığı ortalama fiyatların Gür Plastik’in
ortalama maliyetinden yüksek olması hususudur. Bu durum aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir:
Tablo 7- Gür Plastik ve Feniks’in 2002 Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında 1000 adet 25/16’lık plastik
kapak başına aylık ortalama maliyet ve ortalama satış fiyatlarının karşılaştırılması
Gür Plastik Feniks
Tarih Ort Mal(YTL) Ort Fiy(YTL)
2002-4 (…..) (…..)
2002-5 (…..) (…..)
2002-6 (…..) (…..)
Tablodan da görülebileceği üzere, yıkıcı fiyat uyguladığı iddia olunan Feniks’in
maliyetlerinin altında satış yaptığı belirlenen üç ay için de Gür Plastik’in fiyat 710
rekabetine devam edebilmesinin veya Feniks’in uyguladığı fiyatlarla dahi kar
etmesinin önünde bir engel olmadığı görülmektedir. Hal böyleyken, rakipleri piyasa
dışına çıkarmak bakımından esasında hakim durumdaki teşebbüsün salt kendi
maliyetlerinin altında satış yapması koşulu yetersiz kalmakta, uygulanan fiyatların
rakipleri piyasa dışına itmeye zorlayacak mahiyette, yani onların mevcut fiyat
seviyesinde kar etmelerinin mümkün olmayacağı bir seviyede olması da zaruri
olmaktadır.
Bütün bu bilgi ve tespitler ışığında, 25/16’lık plastik kapak pazarında, 1.1.2002-
1.7.2007 tarihleri arasında rakipleri piyasa dışında tutmaya yetecek olağandışı düşük
bir fiyat uyguladığı tespit edilemeyen Feniks’in yıkıcı fiyat uygulaması 720
gerçekleştirdiğine yönelik yeterli veri bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
07-67/815-310
18
I.4.2.2.2. 28/20’lik Plastik Kapaklar
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde hazırlanan ve Feniks’in 28/20’lik
kapakların her 1000 adedi için 1.1.2002-1.1.2007 tarihleri arasındaki aylık ortalama
nihai alım maliyeti ve aylık ortalama satış fiyatının karşılaştırılmasına yönelik grafik
aşağıdaki gibidir.
730
(……………….TİCARİ SIR……………..)
740
Bu grafikten açıkça görüldüğü üzere anılan dönem boyunca Feniks’in 28/20’lik
kapaklarda aylık ortalama satış fiyatı her ay için aylık ortalama alış maliyetinin
üzerinde seyretmektedir. Alış maliyetine nakliye maliyetinin de eklenmesiyle oluşan
aylık ortalama maliyet ve satış fiyatı verilerinin karşılaştırılması ise aşağıdaki grafikte 750
yapılmıştır.
(……………….TİCARİ SIR……………..)
760
Bu grafikten de açıkça görülmektedir ki, Feniks’in 1.1.2002-1.7.2007 tarihleri
arasındaki herhangi bir ay için olağandışı düşük fiyat uyguladığını iddia etme imkanı
bulunmamaktadır.
07-67/815-310
19
I.4.2.2.3. Olağandışı Düşük Fiyat Genel Değerlendirmesi
Yukarıdaki iki bölümde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, gerek 25/16’lık gerekse
28/20’lik plastik kapaklar pazarında Feniks’in olağandışı düşük fiyat uygulamadığı 770
sonucuna ulaşılmıştır. 28/20’lik kapaklarda Feniks’in satış fiyatları ilgili dönem
boyunca her ay için maliyetlerinin üzerindedir. 25/16’lık kapaklarda ise Astra
Plastique tarafından yapılan indirimin maliyetlere yansıtılması durumunda yine
Feniks’in satış fiyatlarının ilgili dönem boyunca her ay için maliyetlerinin üzerinde
olduğu görülmektedir. İndirimin maliyetlere yansıtılamayacağı varsayılsa dahi, satış
fiyatları sadece 2002’nin Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında maliyetlerinin biraz
altında gerçekleşmekte, ancak bu fiyatlar rakibi olan Gür Plastik’in ilgili aylardaki
maliyetlerinden yüksek olduğundan, uygulanan fiyatların söz konusu rakibi piyasa
dışına itmesi mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla bu fiyatları
olağandışı düşük fiyat olarak değerlendirme imkanı bulunmamaktadır. 780
Netice itibarıyla, yukarıda yer verilen bilgi, belge ve tespitler bir bütün olarak
değerlendirildiğinde, Feniks’in plastik ilaç kapağı pazarında yıkıcı fiyat uygulamak
yoluyla hakim durumunu kötüye kullandığına ilişkin yeterli bulgu bulunmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
I.5. Feniks Tarafından Müşterilerine Gönderilen 28.11.2001 Tarihli Yazı
Şikayet dilekçesinde Feniks’in müşterilerine gönderdiği iddia olunan bir yazı yer
almaktadır. 28.11.2001 tarihli söz konusu yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Sayın Müşterimiz,
Satın almakta olduğunuz VISTOP şurup kapakları, Astra Plastique (Fransa)
tarafından PHARMACOPEA koşullarında (Class 10000) ve ISO 9000 kalite 790
prosedürleri kapsamında üretilerek firmamız tarafından Türkiye’de pazarlanmakta ve
satış sonrası hizmetleri verilmektedir.
VISTOP tescilli marka olmanın yanı sıra, Türkiye’de TÜRK PATENT ENSTİTÜSÜ
tarafından, 14.10.2000 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 2000/1753 no ile 5 yıl
süreli olarak ENDÜSTRİYEL TASARIM olarak tanınmış ve 554 sayılı KHK gereğince
koruma altındadır.
Bir süreden beri, VISTOP kapakların uygun olmayan üretim koşullarında üretilmiş
taklitlerinin bazı firmalar tarafından pazarlanmakta olduğu tarafımızca saptanmıştır.
Söz konusu Kararname’ye göre, taklit ürünleri üretmek, satmak, piyasaya sürmek,
ticari amaçlı kullanmak suç teşkil etmekte olup, bu nedenle, 26.11.2001 tarihinde, 800
taklitçi firmalara ilişkin Zeytinburnu ve Eyüp Savcılıkları nezdinde şikayette
bulunulmuş, Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinde hazırlık soruşturması devam
etmektedir.
Konuya ilişkin gerekli hassasiyeti göstereceğinize inanıyor, bilgilerinize sunuyoruz.”
Söz konusu yazıda herhangi bir firma isminin yer almadığı, piyasada taklit ürünlerin
üretildiğinin belirtildiği, 554 sayılı KHK’ya göre teşebbüslerin uyarıldığı
anlaşılmaktadır. Yazıda yer verilen şikayet konusu teşebbüslerin uygun olmayan
üretim koşullarında taklit ürün ürettiği ve sattığı iddiası 4054 sayılı Kanun kapsamı
dışında kalan bir konudur. Ayrıca yazıda da bu konu ile ilgili Fıkri ve Sınai Haklar
Ceza Mahkemesi’nde işlem yapıldığı belirtilmektedir. Söz konusu yazı, rakiplerini 810
kötüler bir içeriğe sahip olarak kabul edilse dahi, bu haliyle de Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceği düşünülmektedir. Yine de teşebbüslere bu yazının şirketleri
üzerinde ne tür etki bıraktığı sorulmuştur:
07-67/815-310
20
12.7.2007 tarihinde (…..……………….) Sanayi ve Ticaret A.Ş. (……..) yetkilisi
aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Böyle bir yazıyı hatırlamıyorum. Böyle bir yazı bana gönderilseydi bile bizim öncelikli
işimiz neticede kendi işimiz olduğundan bu yazıdaki iddialar bizim tavrımızı
etkilemezdi”
(…………..) tarafından gönderilen yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Feniks Uluslar arası Ticaret ve Danışmanlık Ltd. Şti tarafından 28.11.2004 tarihli bir 820
yazı tarafımıza ulaşmamıştır.”
(…………..) tarafından gönderilen yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Feniks Ltd. firmasının 28.11.2004 tarihli yazısına kayıtlarımızda rastlanmamıştır.”
(……………..) Sanayi ve Ticaret A.ş. tarafından gönderilen yazıda aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:
“28.11.2004 tarihli Feniks Uluslararası Tic. Ve Danışmanlık Ltd. Şti’nin firmamıza
piyasadaki alternatif 28/16 kapak üreten firmalar hakkında yazmış olduğu yazı
sonucunda alternatif tedarikçimiz olan Gür Plastik San ve A.Ş: firması üretimi
incelenmiş olup, firmamız açısından kalite olarak herhangi bir olumsuz sonuca
rastlanmamıştır. Bu nedenle yerli üreticinin kendini geliştirmesi için destek 830
olunmuştur.”
(……………….) A.Ş. tarafından gönderilen yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Feniks Uluslar arası Ticaret ve Danışmanlık ve Ltd. Şti.’nin 28.11.2004 tarihli yazısı
şirketimize gönderilmemiş olması nedeniyle bu soruya yanıt verilememiştir.”
Bu ifadelerden, teşebbüslerin böyle bir yazıyı almadıkları veya almışlarsa bile bu
yazının stratejik kararlarını etkilemediği sonucuna ulaşılmaktadır.
Her hal ve karda söz konusu yazının 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu şikayet ile 840
ilgli olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy