Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-115 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-77/921-353
Karar Tarihi : 4.10.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Metin PEKTAŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - E.ON AG
Temsilcisi: Sibel YURTTUTAN Gülperi YÖRÜKER
Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza Kat:25 D:89 20
34398 Maslak - İstanbul
D. TARAFLAR : - Enel S.p.A.
Viale Regina Margherita, 137 00198 Roma - İTALYA
- Acciona S.A.
Avenida de Europa, 18 (parque Empresarial de la Moraleja)
28108 Alcobendas, Madrid - İSPANYA
- E.ON AG
E.ON Platz 1 40479 Düseldorf - ALMANYA
30
E. DOSYA KONUSU: Endese SA’nın yan kuruluşu olan Endesa Europa SL
hisselerinin, Endesa’nın İspanya’daki bazı varlık ve haklarının ve Enel
S.p.A.’nın İspanya’daki bazı iştiraklerinin Enel ve Acconia S.A. tarafından E.ON
AG’ye satılması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.9.2007 tarih ve 959 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
28.9.2007 tarih, 2007-1-115/Öİ-07-CS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 40
28.9.2007 tarih, REK.0.05.00.00-120/178 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-77 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı
Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,
- Söz konusu devir işlemi sonucunda, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile
yasaklanan, bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya
mevcut hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut
bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli 50
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla başvuru konusu işleme
izin verilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. E.ON AG (E.ON)
Bildirime konu olan devir işleminin nihai alıcısı olan E.ON’un esas faaliyet alanı
elektrik ve gaz üretimi ve teminidir. Halihazırda şirketin beş pazar birimi vardır:
Avrupa Merkez birimi, Orta Avrupa’da elektrik ve gaz taşıma-dağıtım-pazarlama işi, 60
Pan-European gaz pazarı birimi Avrupa’da gaz arama- üretim ve iletim-rafinaj-
depolama işini, Birleşik Krallık Pazar birimi Birleşik Krallık genelinde elektrik ve gaz
işini, Kuzey Pazar birimi ise Kuzey Avrupa’da elektrik ve gaz işini yapmaktadır. Bunla
birlikte Birleşik Amerika’da ağırlıklı olarak Kentucy bölgesinde elektrik ticareti
alanında faaliyetleri bulunmaktadır.
E.ON herhangi bir kişi ya da teşebbüsün kontrolü altında bulunmamaktadır. E.ON
hisseleri Almanya’daki tüm borsalarda işlem gördüğü gibi New York Borsası’nda da
işlem görmektedir.
Türkiye’deki faaliyetlerine bakıldığında, E.ON’un 2004 yılından itibaren Midlands
Generations (Overseas) Limited’e katılımıyla dolaylı olarak Trakya Elektrik ve Üretim 70
A.Ş. (Trakya)’nın %31’ine sahiptir. Trakya’nın bazı kararlarında veto hakkına sahip
olmasından dolayı E.ON’un Trakya üzerinde ortak kontrole sahip olduğu
anlaşılmaktadır. Trakya’nın hissedarlık yapısı aşağıdaki şekildedir:
Tablo 1: Trakya’nın hissedarlık yapısı
Teşebbüs Pay (%)
Ashmore Energy International 59
E.ON 31
GAMA 10
TOPLAM 100
Santralin işletilmesiyle ilgili tüm kararlar en az %70 oranında hissedarın oyuyla
alınabileceğinden E.ON’un bu şirket üzerinde kontrolü bulunmaktadır.
İki yılı aşkın süredir Türk enerji sektörünü izlemekte olan E.ON’un iştirakleri olan
E.ON Energie ve E.ON Kraftwerke 2006 yılında Ankara’da kayıtlı bir irtibat bürosu
kurmuştur. Yine bir E.ON iştiraki olan Wasserkraftwerke tarafından E.ON 80
Yenilenebilir Enerji Üretim Ltd. Şti adında özel amaçlı bir şirket kurulmuştur. Yine
aynı doğrultuda termik güç ruhsatı başvurusunda bulunabilmek için E.ON Üretim A.Ş.
kurulmuştur.
E.ON, TEDAŞ’ın elektrik dağıtım sistemi özelleştirmesi ve gaz dağıtımındaki
özelleştirmeleriyle de ilgilenmektedir. Bunun dışında E.ON, Elektrik Üretim A.Ş.’nin
elindeki üretim şirketlerinin özelleştirmelerine katılma ve ayrıca kendi termal
rafinerisini, hidro ve yenilenebilir enerji güç üretim projelerini geliştirme niyeti
bulunmaktadır.
H.1.2. Enel S.p.A. (Enel)
Enel, Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde elektrik üretimi, dağıtımı ve tedariki alanında 90
faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Teşebbüsün, Türkiye’de doğrudan ya da dolaylı
olarak kontrol ettiği bir şirket bulunmamakta, sadece irtibat ofisi bulunmaktadır.
H.1.3. Acciona S.A. (Acciona)
Acciona, altyapı (dizayn, inşa, finans ve altyapı bakımı), gayrimenkul (ev inşası ve
mülk kiralama), lojistik ve ulaşım hizmetleri (kara, hava ve deniz taşımacılığı), kentsel
ve çevresel hizmetler (su sağlama ve arıtma, katı atık yönetimi, sokak temizliği),
yenilenebilir enerji üretimi, su arıtma tesislerinin dizaynı, inşası, çalıştırılması,
işletilmesi ve bakımı, finansal hizmetler (fon yönetimi ve menkul kıymet
komisyonculuğu), şarap üretimi ve sunumu alanlarında faaliyet göstermektedir.
Teşebbüsün, Türkiye’de doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol ettiği bir şirket 100
bulunmamaktadır.
H.1.4. Endesa S.A. (Endesa)
Esas olarak elektrik üretimi, dağıtımı ve satışı alanında faaliyet göstermekte olan
Endesa’nın gaz sektörü ve kömür madeni işletmeciliği alalarında da faaliyetleri
bulunmaktadır. Teşebbüs, Türkiye’de elektrik üretimi ve satışı alanında faaliyet
gösteren Altek Alarko Elektrik Santralleri Tesis İşletme ve Ticaret A.Ş. (Altek)’nin,
Endesa’nın %65 oranında hissesine sahip olduğu Societe Nationale d’Electricite et
de Thermique (SNET) aracılığıyla ortak kontrolüne sahiptir.
H.1.5. Altek Alarko Elektrik Santralleri Tesis İşletme ve Ticaret A.Ş. (Altek)
Türkiye’de elektrik üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren Altek, Alarko Grubu ile 110
Endesa’nın kontrolünde olan SNET tarafından ortak olarak kontrol edilmektedir.
Altek, üç adet hidroelektrik santrali (Düzce-Hasanlar, Tarsus-Berdan, Malatya-
Tohma) ile kombine çevrim gaz türbini işletmektedir. Şirketin hissedarlık yapısı ise
aşağıdaki şekildedir:
Tablo 2: Altek Hissedarlık Yapısı
Pay Sahibi Hisse Grupları Pay Oranı (%)
SNET B – C 50
Alarko Grup Şirketleri A – C 50
Toplam 100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Genel anlamda, elektrik sektörü; üretim, iletim ve dağıtım olmak üzere üç bölümden
oluşmaktadır. Elektrik üretimi, ısı enerjisi veya sudaki potansiyel enerji gibi başka 120
formdaki enerjinin elektriğe çevrilmesi işlemidir. Altek’in faaliyet konusu elektrik
üretimi ve satımı olduğundan devralmaya ilişkin ilgili ürün pazarı “elektrik üretimi ve
satışı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ulusal enterkonnekte sistemi tüm Türkiye’yi kapsamaktadır ve nerede kurulu olursa
olsun, bu sisteme bağlanan üretim şirketleri ülkenin tüm bölgelerine elektrik nakli ve
satışı yapabilmektedir. Bu doğrultuda, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak kabul edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
Bildirim konusu işlemin birinci aşamasında Enel ve Acciona, Endesa hisselerinin 130
tamamını müştereken devralacaklardır. Anılan işlemin dayanağını ise taraflar
arasında 26.3.2007 tarihinde imzalanmış olan “Sözleşme” oluşturmaktadır. İşlemin
ikinci ve nihai aşamasında ise Enel, Acciona ve E.on A.G. arasında 2.4.2007
tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca Enel ile Acciona, Endesa’nın yan kuruluşu
olan Endesa Europa hisselerini, Endesa’nın İspanya’daki bazı varlık ve haklarını ve
Enel’in İspanya’daki bazı iştiraklerini E.ON’a devredecektir.
Söz konusu işlemin Türkiye ayağında, Endesa Europa’nın Altek’te olan hisselerinin
E.ON’a devri bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen hisse devri sonucunda Altek’in ortak kontrolü önce geçici olarak
Enel ve Acciona’ya, nihai aşamada ise E.ON’a geçeceğinden, işlemin 4054 sayılı 140
Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi kapsamında bir
devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya kapsamından, devre konu olan teşebbüs olan Altek’in 2006 yılında ilgili ürün
pazarında (……………) YTL ciro elde ettiği görülmektedir. Devralan taraf olan
E.ON’un ortak kontrolü altında bulunan Trakya ile elde ettiği 2006 yılı cirosu ise
yaklaşık (……………) Euro’dur. Dolayısıyla dosya konusu devralma işleminin, toplam
ciro miktarı göz önüne alındığında 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen 25 milyon YTL ciro eşiğini aştığı, bu nedenle
işlemin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu anlaşılmaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın 150
yasaklanabilmesi için işlemin, ya hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Bildirim formundaki bilgiler çerçevesinde; tarafların ilgili ürün pazarındaki satış
miktarları ve kapasiteleri bakımından pazardaki paylarına aşağıdaki tabloda yer
verilmiştir.
Tablo 3: İlgili Ürün Pazarında Tarafların Pazar Payları
Kurulu Güç Satışlar
MW % GWh %
Enel (geçici devralan) (…) (…) (…) (…)
Acciona (geçici devralan) (…) (…) (…) (…)
E.ON (nihai devralan) (…) (…) (…) (…)
Endesa/Altek (devralınan) (…) (…) (…) (…)
Tarafların Toplamı (…) (…) (…) (…)
Türkiye Toplamı 38.891,9 100,0 161.637 100,0
İşlemin pazardaki rekabet üzerindeki etkisine bakıldığında; devre konu olan Altek’in
ilgili ürün pazarındaki toplam kurulu gücü (…) MW, yani pazarın %(…)’ü kadardır.
Devralan taraf olan E.ON’un ortak kontrolü altında bulunan Trakya’nın sahip olduğu 160
kapasitenin de toplam Türkiye kapasitesinin yalnızca %(…)’si kadar olduğu dikkate
alındığında, satışlar bakımından da taraflarının toplam pazar paylarının Türkiye
pazarının %(…)’u olduğu göz önüne alındığında, söz konusu devralma işlemi
neticesinde 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı anlaşılmaktadır.
I. SONUÇ
170
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy