Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-170
Karar Sayısı : 07-77/928-358
Karar Tarihi : 4.10.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Fatma GÖZLÜKAYA ANGI, Ayşe Özlem UZUN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği
Başkanı: Ali Rıza BİNBOĞA
Sıracevizler Cad. esen Sok. Saruhan Plaza, No: 6,
K: 6 Bomonti, Şişli/İstanbul
- Musiki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği
Başkanı: Garo MAFYAN
Barboros Bulvarı, Dr. Orhan Birman İş Merkezi,
No: 149, K:1 Beşiktaş/İstanbul
- Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği
Başkanı: Bülent FORTA
Kuloğlu Mah. Turnacıbaşı Sok. No: 16, K: 5, Beyoğlu/İstanbul
- Müzik Yorumcuları Meslek Birliği
Başkanı: Ali KOCATEPE
Büyükdere Cad. Arzu Han, No: 99, D: 8-9
Mecidiyeköy, Şişli/İstanbul
D. TARAFLAR : - Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği
Sıracevizler Cad. esen Sok. Saruhan Plaza, No: 6,
K: 6 Bomonti, Şişli/İstanbul
- Musiki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği
Barboros Bulvarı, Dr. Orhan Birman İş Merkezi,
No: 149, K:1 Beşiktaş/İstanbul
- Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği
Kuloğlu Mah. Turnacıbaşı Sok. No: 16, K: 5, Beyoğlu/İstanbul
- Müzik Yorumcuları Meslek Birliği
Büyükdere Cad. Arzu Han, No: 99, D: 8-9
Mecidiyeköy, Şişli/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği, Musiki Eseri
Sahipleri Grubu Meslek Birliği, Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları
Meslek Birliği ve Müzik Yorumcuları Meslek Birliği yetkililerinin Rekabet
Kurulu’nun 20.06.2007 tarih ve 07-53/617-206 sayılı kararına itirazları ve kararın
düzeltilmesi talebi.
07-77/ 928- 358
2
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.9.2007 tarih ve 6233 sayı ile giren itiraz
dilekçesi üzerine düzenlenen 26.9.2007 tarih, 2007-2-170/B.N.-07-FGA sayılı Bilgi
Notu 2.10.2007 tarih, REK.0.06.00.00-110/293 sayılı Başkanlık Önergesi ile ile 07-
77 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda, meslek birlikleri tarafından
yapılan itirazlar hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığı görüşlerine yer verilmiştir.
H. TARAFLAR
H.1. Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM)
MESAM, ilgili mevzuat uyarınca müzik eseri sahiplerinin (besteci, söz yazarı, aranjör
ve editör) ve malî hakları kullanma yetkisine haiz kişilerin çıkarlarını korumak, 5846
sayılı Kanun ile tanınmış hakların idaresi ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve
hak sahiplerine dağıtımını sağlamak amacıyla faaliyette bulunmaktadır. Birlik,
11.8.1986 tarihinde kuruluş başvurusunda bulunmakla tüzel kişilik kazanmış olup,
8.12.1986 tarihinden bu yana faaliyetlerini sürdürmektedir. MESAM, ülkemizde
kurulmuş olan müzik eserleri alanındaki ilk meslek birliğidir.
MESAM, yabancı telif birlikleriyle imzaladığı temsilcilik anlaşmaları vasıtasıyla,
100’den fazla ülkede mekanik ve temsili alanda hem MESAM üyelerinin haklarını
koruma altına almakta, hem de dünya repertuarını Türk müzik kullanıcılarının
hizmetine yasal olarak sunmaktadır. Birlik, aynı zamanda müzik, sinema, edebiyat,
tiyatro ve plastik sanatlar alanında faaliyet gösteren eser sahiplerini temsil eden
Uluslararası Telif Birlikleri Konfederasyonu CISAC’ın ve mekanik alanda Uluslararası
Mekanik Çoğaltım Bürosu BIEM’in üyesidir.
H.2. Musiki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği (MSG)
MSG, kendisine üye olan eser sahiplerinin (besteci, söz yazarı, yayımcı, aranjör)
eserleri için müzik kullanıcılarına kullanım izni ve lisansı veren, mali haklarını
toplayan ve toplanan telifleri üyesi eser sahiplerine dağıtan bir meslek birliğidir.
2.8.1999'da Kültür Bakanlığı tarafından resmi kuruluşu onaylanan MSG, çoğaltma
(mekanik) ve temsil/yayın (performing) alanında üyesi bulunan eser sahiplerinin
haklarını korumakta ve kullanımlardan doğan teliflerini toplamaktadır. Bir müzik
eserinin canlı yorumu, CD/kaset olarak çoğaltılması, radyo- TV- video yoluyla
yayımlanması ya da karaoke aracılığıyla kullanılması söz konusu olduğunda,
kullanıcıların MSG lisansı almaları 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
(FSEK) uyarınca zorunlu kılınmıştır. MSG lisansı, müzik eseri kullanıcılarına Türkiye
ve dünyanın her yerinden milyonlarca müziği yasal olarak kullanabilme olanağını
sağlamaktadır.
H.3. Mü-Yap Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği
(MÜYAP)
Türkiye'de fikri mülkiyetin korunması ile ilgili ulusal mevzuat gereğince Fonogram
Yapımcıları, üzerinde hak sahibi bulundukları fonogramlarda (kaset ve CD’lerde)
bulunan müzik tespitlerinin dijital iletim de dahil olmak üzere her türlü telli veya telsiz
araçlarla satışı veya diğer biçimlerde umuma iletimine izin vermek veya yasaklamak
hakkına sahiptir. MÜYAP, üyeleri bulunan fonogram yapımcılarının bu haklarını
korumak ve takip etmek üzere kurulmuş bir meslek birliğidir.
07-77/ 928- 358
3
H.4. Müzik Yorumcuları Meslek Birliği (MÜYORBİR)
Besteci, söz yazarı gibi müzik üreticilerinin belli bir dayanışma ve örgütlenme sistemi
içerisinde telif haklarını almaları sonucunda ‘’yorumcu sanatçı’’ diye adlandırılan icra
ve ses sanatçılarının da haklarını takip etmek amacıyla kurulmuş bir örgüttür.
MÜYORBİR, yorumcuların yani icracı sanatçıların kanun gereği sahip oldukları
hakların takibi ve tahsilini yapmaktadır. Birlik, 1999 yılının Nisan ayından bu yana
altyapı donanımını tamamlayarak çalışmalarını sürdürmektedir.
I. HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Kuruma gönderilen itiraz dilekçesinde, Rekabet Kurulu’nun 20.6.2007 tarih ve 07-
53/617-206 sayılı kararında MESAM, MÜYAP, MSG, MÜYORBİR tarafından yapılan
Meslek Birlikleri Ortak Hareket Protokolü’ne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceği ve söz konusu Protokol için,
- eserlerin yayıncı kuruluşların gelirleriyle orantılı olarak fiyatlandırılması,
- yayıncıların kullandıkları eser başına fiyatların belirlenmesi ve
kullanmadıkları eserler için ödeme yapmaya zorlanmaması,
- müşteriler arasında ayrımcılık yapılmaması,
- belli bir müzik eserinin alınmasının başka eserlerin de alınması şartına
bağlanmaması
koşullarıyla 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet
verilmesine karar verildiği,
İlgili kararın I.1.2. bendinde belirtilen “Fikir ve Sanat Eserlerinin Radyo ve
Televizyon Yayınlarında Kullanılmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik” in 8.6.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazetede
Yayımlanan “Eser, İcra, Yapım ve Yayınların Kullanılması ve/veya
İletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” in 17. maddesi
hükmü uyarınca yürürlükten kaldırılmış olduğu, yürürlükte olmayan bir
yönetmelik hükmünün karara esas alınmasının dayanaksız olduğu,
Müzik alanında kurulu olan dört meslek birliği olarak hazırlanan Ortak
Hareket Protokolü’nün sadece yayın kuruluşları (radyo ve tv yayını yapan
kuruluşlar) ile yapılacak olan lisans sözleşmeleri hakkında olmayıp 5846
sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereğince eser sahiplerinden izin
alınması zorunlu olan umumi mahaller (mağaza, market, bar, eğlence
yerleri, oteller vs.), dijital kullanımlar, ve Meslek Birlikleri tarifelerinde yer
alan kullanım alanlarını da kapsadığı; bu sebeple başvurunun sadece
yayın kuruluşları baz alınarak karara bağlanmasının usule ve yasaya
aykırı olduğu,
5846 sayılı Kanun’un 41. maddesinde “Aynı alanda ve/veya sektörde
faaliyet gösteren birlikler, tarife tespitinde, sözleşme yapılmasında ve bu
Kanun’un uygulanması ile ilgili diğer iş ve işlemlerde birlikte hareket
edebilirler.” ifadesinin yer aldığı, Eser, İcra, Yapım ve Yayınların
Kullanılması ve/veya İletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik hükümlerinde de aynı sektördeki meslek birliklerinin ortak
tarife belirleyebileceğinin açık bir şekilde yer aldığı, bu nedenle yasal
düzenleme ile meslek birliklerine tanınan bir hakkın kullanımının Rekabet
Kurulu kararı ile I.3.2.1. kısmında “ortak tarife belirlenmesinin rekabeti
bozucu etkisi olabileceği” şeklinde yorumlanmasının yasal düzenleme ile
uyuşmadığı,
07-77/ 928- 358
4
Müzik eseri sahipliği alanında kurulu olan meslek birliklerinden MESAM ve
MSG’nin 2005 yılında ortak protokol ile Kuruma başvuruda bulunduğu,
başvuru konusu ortak protokole menfi tespit belgesi verildiği, 22.09.2007
tarih ve 2005-59/882-239 sayılı bu kararın MESAM-MSG-MÜYAP-
MÜYOBİR’in Ortak Hareket Protokolü’ne ilişkin 20.06.2007 tarih ve 07-
53/617-206 sayılı kararda belirtilen nedenlerle çeliştiği,
Rekabet Kurulu’nun ilgili başvuruya menfi tespit verilmesine ilişkin talebi
reddetmesinin ve muafiyet için öne sürdüğü koşulların yasaya aykırı
olduğu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 42/A maddesinde
yer alan “Tarifelerin tespit edilmesinde; tarifelerin uluslar arası
uygulamaların ülkenin ekonomik ve toplumsal koşullarına uyarlanabilirliği
göz önünde bulundurularak makul seviyede belirlenmesi ile teknolojik
alandaki değişimlerin yanı sıra eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların
yaratıldığı ve kullanıldığı sektörlerin yapısını tahrip edici, üretimi ve
kullanımı engelleyici ve genel kabul görmüş uygulamalara zarar verici bir
etki yaratılmaması, rekabeti bozucu şartlar oluşturulmaması, yapılan
sınıflandırma, ilgili sektörlerdeki ürün fiyatları ve bu sektörlerin gayri safi
milli hasıladaki payı, eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanım
ve/veya iletim sıklığı birim fiyat veya götürü usulü ödeme planı ve benzeri
hususlar esas alınır” hükmü uyarınca tarifelerin eser başına birim fiyat
veya götürü usulde oluşturulma yetkisi yasa ile meslek birliklerine tanınmış
olduğu, eser başına fiyat belirleyip belirlememe yetkisinin de bu anlamda
meslek birliklerinin inisiyatifinde olduğu, meslek birliklerinin inisiyatifinde
olan bir fiyat belirleme sisteminin Rekabet Kurumu tarafından bir muafiyet
şartı olarak dayatılmasının yasaya uygun olmadığı, meslek birliklerinin bu
madde hükümlerine uygun olarak faaliyetlerini sürdürmekte olduğu ve T.C.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın iki yılda bir gerçekleştirdiği olağan
denetimine tabi olduğu, bugüne kadar meslek birliklerinin faaliyetlerinde
bu madde hükümlerine aykırı bir durumun tespit edilmediği,
Kurulun gerekçeli kararında belli bir müzik eserinin alınmasının başka bir
müzik eserinin alınması koşuluna bağlanmamasının muafiyet
koşullarından biri olarak belirtilmiş olduğu, ancak bir müzik eserinin
kullanımında yasal olarak eser, fonogram ve icra haklarının bütünüyle
devreye girdiği ve tüm hakların takibinin ilgili alan meslek birliklerince
yapılmakta olduğu, birbirine bağlı olarak kullanıma konu olan hakların
yasal olarak kullanımı için tüm hak sahibi meslek birliklerinden izin
alınmasının gerektiği ve bu durumun da en etkin takibinin hakların birlikte
yönetimi ile sağlanabileceği,
Bu sebeplerle, Kurul’un kararının tekrar gözden geçirilmesinin dilekçede
yer verilen itirazların ayrıntılı olarak cevaplanmasının ve Kurulun
20.06.2007 tarih ve 07-53/617-206 sayılı kararının yasaya uygun hale
getirilmesinin ve bu yazının tebliğinden itibaren 7 gün içinde ilgili taraflara
yazılı olarak cevap verilmesinin arz ve talep edildiği
belirtilmektedir.
Söz konusu itiraza yönelik olarak yapılan incelemeler sonucunda karara esas teşkil
eden bir maddi hataya rastlanılmaması, ilgili kararın bir nihai karar olması sebepleriyle
4054 sayılı Kanun’un 55. maddesi çerçevesinde tarafların Danıştay’a başvurmalarının
gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
07-77/ 928- 358
5
J. SONUÇ
Düzeltilmesi talep edilen kararın nihai karar olduğu anlaşıldığından, Rekabet
Kurulu’nun nihai kararına karşı süresinde yargı yoluna başvurmanın mümkün olması
karşısında, 4054 sayılı Kanun’un 55. maddesi uyarınca Rekabet kurulu kararlarına
karşı yargı yolunun Danıştay olarak belirlenmiş olması nedeniyle söz konusu talebin
reddine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
07-77/ 928- 358
6
Rekabet Kurulu’nun 4.10.2007 tarihli, 07-77/928-358 sayılı Kararına İlişkin
KARŞI OY GEREKÇESİ
Kurulun anılan kararında, MESAM, MSG, MÜ-YAP ve MÜYOBİR
yetkililerinin Rekabet Kurulu’nun 20.6.2007 tarih ve 07-53/617-206 sayılı
kararına itirazları ve kararın düzeltilmesi talebleri reddedilmiştir. Kurul bu kararı
verirken, Kurul kararlarına karşı itiraz meciinin Danıştay olduğu, kararına bir
itiraz vaki olduğu takdirde Kurulun bu itirazı değerlendiremeyeceği şeklindeki
Danıştay kararına dayanmıştır.
Kurulun bu konuda vermiş olduğu önceki kararları ve bu kararları teyid
eden Danıştay kararları olmasına rağmen; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 11. maddesine göre bir kurul kararına karşı tekrar Kurula itirazda
bulunulmasının mümkün olduğunu düşünmekteyim. 4054 sayılı Kanunun 55.
maddesi, madde başlığından da anlaşılabileceği gibi, Kurul kararlarına karşı
yargı yolunu göstermek üzere vaz edilmiştir. Bu maddenin varlık sebebi ve
konuluş amacı, 4054 sayılı Kanun’un uygulaması bakımından Rekabet Kurulu
kararlarına karşı ilk derece yargı yolu olarak genel idare hukuku prensiplerinden
ayrılınması ve Danıştay’ın ilgili dairesinin ilk derece mahkemesi olarak
belirlenmesidir. İdare hukukunun genel prensiplerinden ayrılınmasaydı böyle bir
maddeye gerek olmayacak ve idare mahkemeleri ilk derece yargı yeri olacaktı.
Dolayısıyla maddeyi, Kurula itirazın mümkün olmadığı, sadece Danıştaya dava
açılabileceği; bir başka deyişle, 2577 sayılı Kanunun 11. Maddesinin zımnen
ilga ettiği şeklinde anlamanın mümkün olmadığı düşünülmektedir.
Bütün bu değerlendirmeler dikkate alındığında, teşebbüs tarafından
yapılan başvurunun incelenmeksizin reddinin doğru olmadığını düşündüğümden
Karara iştirak etmem mümkün olamamıştır.
Mehmet Akif ERSİN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy