Rekabet Kurumu - Karar Sayı 07-85/1035-397

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-4-130 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 07-85/1035-397
Karar Tarihi : 8.11.2007

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ

B. RAPORTÖRLER : M. Haluk ARI, Fatma ÇELİK

C.ŞİKAYETÇİ : Av. Hasan ALTUN
Karanfil Sok. No:4/12 Kızılay Ankara

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN

Metro Turizm Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. N. Korhan ŞENGÜN, Av. Rahşan S. DANİŞ
Bahariye Cad., Arayıcıbaşı Sok. İpek Apt. No:10/17 Kadıköy İstanbul

Safkar Safran Otobüs İşletmesi Tevfik Yılmaz ve Ortakları
Temsilcisi: Av. Emrullah ÜNAL
Nafız Gürman Mah. Ahmet Kutsi Tecer Cad. No:13 Bozkurt Apt. K: 4 D: 8 Merter
İstanbul

Ankara Güven Turizm Şehirlerarası ve Uluslararası Taşımacılık San. Tic. Ltd. Şti.
İskitler Cad. No: 10 İskitler Ankara

Karabük Güven İnşaat Madencilik Akar. Taş. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Emrullah ÜNAL
Nafız Gürman Mah. Ahmet Kutsi Tecer Cad. No:13 Bozkurt Apt. Kat: 4 D: 8
Merter İstanbul

Anadolu Petrol ve Turizm Seyahat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Yasemin ÖNDER
Büyük İstanbul Otogarı Yönetim Binası K: 2 Bayrampaşa İstanbul

Avrupa Turizm Seyahat İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
AŞTİ No: 15 Söğütözü Ankara

E. DOSYA KONUSU : Karabük ilinde faaliyet gösteren şehirlerarası otobüs
firmalarının aralarında anlaşarak yolcu taşıma ücretlerini belirlemek
07-85/1035-397
2
suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunu ihlal ettikleri
iddiası.

G- DOSYA EVRELERİ:

Kurum kayıtlarına 13.7.2006 tarih, 4749 sayı ile giren şikayet dilekçesi üzerine
hazırlanan 11.8.2006 tarih, 2006-4-129/İİ.06.CA sayılı ilk inceleme raporu
doğrultusunda alınan 24.8.2006 tarih, 06-59/777-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı
üzerine Önaraştırma başlatılmıştır.

Yapılan Önaraştırmanın ardından hazırlanan 20.10.2006 tarih ve 2006-4-
129/ÖA-06-MHA sayılı Önaraştırma Raporu 02.11.2006 tarihli Rekabet Kurulu
toplantısında görüşülmüş ve 06-79/1017-M sayılı Kurul kararı uyarınca, Karabük
ili otobüs ile yolcu taşımacılığı pazarında 4054 sayılı Kanun hükümlerinin ihlal
edilip edilmediğinin belirlenmesi amacıyla soruşturma başlatılmıştır.

13.11.2006 tarihli Rekabet Kurumu yazısı ile hakkında soruşturma yürütülen
teşebbüslere soruşturma başlatıldığı ve 30 gün içinde ilk yazılı savunmalarını
sunmaları gerektiği hususu bildirilmiş, bu bildirimin ardından Metro Turizm
Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş. (Metro)’nun hazırladığı İlk Yazılı Savunma
18.12.2006 tarih ve 8628 sayı ile, Anadolu Petrol ve Turizm Seyahat Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti. (Anadolu)’nun hazırladığı İlk Yazılı Savunma 15.12.2006 tarih ve
8612 sayı ile, Safkar Safran Otobüs İşletmesi Tevfik Yılmaz ve Ortakları
(Safran)’ın hazırladığı İlk Yazılı Savunma 18.12.2006 tarih ve 8629 sayı ile,
Karabük Güven İnşaat Madencilik Akar. Taş. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. (Karabük
Güven)’in hazırladığı İlk Yazılı Savunma 01.12.1006 tarih, 8197 sayı ile, Ankara
Güven Turizm Şehirlerarası ve Uluslararası Taşımacılık San. Tic. Ltd. Şti.
(Ankara Güven)’in hazırladığı İlk Yazılı Savunma 13.12.2006 tarih ve 8551 sayı
ile ve Avrupa Turizm Seyahat İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Avrupa Turizm)’nın
hazırladığı İlk Yazılı Savunma 21.12.2006 tarihinde 8720 sayı ile süresi içinde
Rekabet Kurumu’na intikal etmiştir.

Soruşturma Heyetinin süre uzatma talebi 4054 sayılı Kanun’un 43/1. maddesi
gereğince Rekabet Kurulu’nun 30.4.2007 tarih 07-36/371-M sayılı kararında
uygun görülerek soruşturmanın süresinin bitiminden itibaren iki ay uzatılmasına
karar verilmiştir. Soruşturma Heyeti’nce, hakkında Soruşturma açılan tarafların
Soruşturma konusu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğine
ilişkin olarak hazırlanan 02.7.2007 tarih, SR/07-15 sayılı Soruşturma Raporu,
Kanun’un 45. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu’nun tüm üyeleri ile ilgili taraflara
3.7.2007 tarihinde tebliğ edilmiş; soruşturma taraflarından 30 gün içerisinde ikinci
yazılı savunmalarını göndermeleri talep edilmiştir.

Hakkında Soruşturma yürütülen teşebbüslerin süresi içinde hazırladığı İkinci
Yazılı Savunmalar 2.8.2007 tarih 5170, 5172, 5180, 5181 sayı ve 6.8.2007 tarih
5315, 5316 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. İkinci Yazılı Savunmalara
ilişkin Soruşturma Heyetinin değerlendirmelerini içeren Ek Görüş Raporu
07-85/1035-397
3
20.8.2007 tarihinde hazırlanmış, Kanun’un 45. maddesi uyarınca Rekabet
Kurulu’nun tüm üyeleri ile soruşturma tarafı teşebbüslere 22.8.2007 tarihinde
tebliğ edilmiştir. Taraflardan Safran ile Karabük Güven’in Ek Görüş Raporuna
cevap dilekçesi 20.9.2007 tarih ve 6281 ve 6282 sayı ile; Metro ve Anadolu’nun
Ek Görüş Raporuna cevap dilekçesi 21.9.2007 tarih ve 6304 ve 6305 sayı ile
Kurumumuza intikal etmiştir. Ankara Güven ile Avrupa Turizm Ek Görüş
Raporuna cevap vermemişlerdir. Tarafların Ek Görüşe Cevaplarında yer verilen
hususlar ile bunlara dair Soruşturma Heyeti görüşü 26.9.2007 tarihinde Rekabet
Kurulu’nun bilgisine sunulmuş, 4.10.2007 tarih, 07-77/918-M sayılı Rekabet
Kurulu Kararı ile 6.11.2007 tarihinde Sözlü Savunma Toplantısı yapılmasına
karar verilmiştir. Son olarak taraflar Kanun’un 47. maddesi 4. fıkrası uyarınca
Sözlü Savunma Toplantısında kullanacakları ispat vasıtalarını 26.10.2007 tarih
6995, 6996 ve 6997 sayı, 30.10.2007 tarih 7031, 7032 sayı ile Kurum kayıtlarına
giren dilekçeleriyle Rekabet Kurulu’nun bilgisine sunmuşlardır.
6.11.2007 tarihinde hakkında soruşturma yürütülen tarafların temsilcilerinin
katılımıyla Sözlü Savunma Toplantısı yapılmış toplantıya katılanlar iddia ve
savunmalarını bir defa da sözlü olarak dile getirmiştir.
Rekabet Kurulu 6.11.2007 tarihinde yapılan ilk oylama sonucunda karar yeter
sayısının oluşmaması nedeniyle 8.11.2007 tarihinde 4054 sayılı Kanun’un 51.
maddesinde belirtilen şekilde yeniden toplanarak nihai kararını vermiştir.

H- RAPORTÖR GÖRÜŞÜ:

Raportörler tarafından,

- Anadolu, Metro’nun acentesi olduğundan, soruşturma konusu bakımından
4054 sayılı Kanun anlamında teşebbüs niteliğini haiz olmadığı;

- Karabük Güven’in ilgili pazarda faaliyetinin olmaması nedeniyle hakkında
ceza verilmesine yer olmadığı;

- Ankara Güven, Avrupa Turizm, Metro ve Safran’ın protokol yapmak suretiyle
Karabük ili şehirler arası yolcu taşımacılığı pazarında rekabeti ihlal ettikleri ve
bu nedenle haklarında ceza takdir edilmesi gerektiği,

görüşleri belirtilmiştir.

I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Soruşturma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. Metro Turizm Seyahat Organizasyon ve Ticaret A. Ş. ve Anadolu Petrol
ve Turizm Seyahat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Karabük ilinde Anadolu’nun acenteliği aracılığıyla faaliyette bulunan Metro, yolcu
taşımacılığı sektöründe ülkemizin önde gelen firmalarından biridir. Zira Metro
07-85/1035-397
4
gerek yaygın hizmet ağıyla pek çok noktaya ulaşması ve gerekse de hizmet
standardizasyonu ile kabul görmüş ve sektörün önde gelen firmalarından biri
olmuştur. Metro Karabük’teki faaliyetine 1996 yılında Anadolu’ya acentelik
vererek başlamıştır. Diğer yandan Karabük ilinde Metro Turizmin acentesi olarak
faaliyette bulunan Anadolu 11.2.1998 tarih, 4479 sayılı Türkiye Ticaret Sicili
Gazetesi kayıtlarına göre Ali İhsan Biçer ve Mustafa Biçer’in eşit hisse ile ortak
oldukları 80.000 YTL sermaye ile kurulmuş bir limited şirkettir. Anadolu’nun
faaliyet konuları ham ve işlenmiş petrol ürünleri alım, satım, ithal ve ihracı,
şehirlerarası ve uluslar arası otobüs işletmeciliği, seyahat acenteliği, turizm ve
turizm yatırımcılığı ithalat ve ihracat işleri, karayolu ile şehirlerarası ve milletler
arası yolcu taşıma işleri yapmak olarak belirtilmiştir.
Metro firması, Karabük ili başlangıçlı Ankara, İstanbul, İzmir, Konya ve Rize
olmak üzere toplam beş güzergâhta faaliyetlerini sürdürmektedir.
I.1.2. Safkar Safran Otobüs İşletmesi Tevfik Yılmaz ve Ortakları
Safkar Safran Otobüs İşletmesi ticaret unvanlı şirket üç yıldır faaliyet göstermekte
olup Tevfik YILMAZ, Mehmet YILMAZ ve Avni YILMAZ’ın ortak oldukları bir adi
şirkettir. Önaraştırma safhasında Safran Tevfik YILMAZ ve Levent BİÇER’in
ortaklığında iken soruşturma evresinde Levent BİÇER’in ortaklıktan ayrıldığı
anlaşılmıştır. Safran’ın 4’ü firmaya ait olmak üzere işlettiği toplam 13 otobüs
bulunmaktadır.
Safran İstanbul, Ankara ve Bursa güzergâhlarında taşımacılık yapmaktadır.
Ayrıca Safran başta Has Turizm olmak üzere çeşitli şirketlerin de acenteliğini
yürütmektedir.
I.1.3. Karabük Güven Turizm İnşaat Madencilik Akaryakıt Taşımacılık İth.
İhr. Tic. San. Ltd. Şti.
Sivas merkezli olan ve Sivas Ticaret Sicil Memurluğu’na 9032 sicil numarasıyla
kayıtlı bulunan Karabük Güven 22.11.2001 tarihinde Öz Sivaslılar Turizm İnşaat
Madencilik Akaryakıt Taşımacılık İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti.’nin ticaret unvanını
değiştirmesiyle ortaya çıkmıştır. Karabük Güven soruşturma evresinde ise şirket
devri geçirerek 11.5.2007 tarihli “Limited Şirket Hisse Devri Sözleşmesi”ne göre
Metin ORET, Engin YILMAZ ve Durmuş BİÇER’in ortaklığındaki bir şirket
konumuna gelmiştir.
Karabük Güven önce Ankara hattındaki faaliyetine son vererek sadece İstanbul
hattında yolcu taşımacılığı yapmaya başlamış, soruşturmanın devam eden
aşamasında ise şirket yeni ortakların kontrolüne geçinceye kadar taşımacılık
faaliyetine ara vermiştir.


07-85/1035-397
5
I.1.4. Ankara Güven Turizm Şehirlerarası ve Uluslararası Taşımacılık Sanayi
Ticaret Ltd. Şti.
23.8.2005 tarih, 6374 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ne göre Ankara
merkezli Ankara Güven Kemal İNCİ, Abdülnasır AYDOĞDU ve Remzi ARAS’ın
eşit hisseler ile sahip oldukları ve başlıca faaliyet alanı turizm, taşımacılık ve
acentelik olan bir limited şirkettir. Ticaret Sicil kayıtlarına ve İmza sirkülerine göre
şirketin müdürü ve yetkili temsilcisi Kemal İNCİ ve Abdülnasır AYDOĞDU’dur.
Soruşturma evresinde raportörlerce yapılan yerinde incelemede Ankara Güven’in
hem kendi adına Karabük-Ankara ve Kastamonu-Ankara güzergâhlarında
taşımacılık yaptığı hem de Avrupa Turizm’e iki adet otobüs kiralamak suretiyle
yolcu taşımacılığı faaliyetini yürüttüğü anlaşılmıştır.
Ayrıca “Güven” ticaret unvanının birkaç otobüs işletmesi tarafından kullanılması
nedeniyle doğan kargaşanın önlenmesi ve ortaya çıkan marka ihlalinin
giderilmesi maksadıyla “Güven” markasının tescilli hak sahibinin açtığı marka
ihlalinin önlenmesi davası sonucunda Ankara Güven ticari unvanını değiştirmiştir.
4.4.2007 tarih, 6780 sayılı Ticaret Sicili Gazetesinde yer alan ilana göre Ankara
Güven “Avrupa Şehirlerarası Taşımacılık Motorlu Araçlar Turizm San. Tic. Ltd.
Şti.” unvanını almış ve şirket merkezi de değiştirilmiştir.
I.1.5. Avrupa Turizm Seyahat İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
09.10.1989 tarih, 2374 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ne göre Avrupa
Turizm faaliyetine 1989 yılında başlamıştır. 22.6.2006 tarih, 6583 sayılı Türkiye
Ticaret Sicili Gazetesi’ne göre şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Metin
EMRELLİ’dir.
Avrupa Turizm hâlihazırda Ankara merkezli yolcu taşımacılığı faaliyetini Karabük,
Zonguldak ve Çankırı güzergâhlarında yürütmektedir. Avrupa Turizm’in işlettiği
araçlardan beşi firmaya ait olarak şirket sermayesine dahildir. İşletilmekte olan
toplam yirmi araç bulunmaktadır ve bunlardan iki adedi de Ankara Güven
firmasından kiralanmıştır. Yukarıda da ifade edildiği üzere Avrupa Turizm,
Karabük’te Karabük Güven ve Ankara Güven firmaları ile aynı yazıhaneyi
paylaşmaktadır.

I.2 Yapılan İnceleme ve Tespitler
I.2.1. Protokol
Şikâyet konusu Karabük merkezli otobüs firmalarının aralarında anlaşarak fiyat
belirlediklerine ilişkin olarak, teşebbüslerin aralarında yaptıkları aşağıda metni
sunulan “Protokol” şikayet dilekçesi ekinde kurum kayıtlarına girmiş fakat yerinde
inceleme esnasında bu protokole ulaşılamamıştır.



07-85/1035-397
6
“TARAFLAR: 1-Metro Turizm Otobüs İşletmesi Adına Ali İhsan Biçer
2-Safran Turizm Otobüs İşletmesi Adına Mehmet Yılmaz
3-Avrupa Turizm Otobüs İşletmesi Adına Nasır Aydoğan
4-Güven Turizm Otobüs İşletmesi Adına Ömer Yaprak

KONU : Karabük şehirlerarası otobüs terminalinde uzun zamandır süre
gelen yıkıcı rekabetin önlenmesi, hareket saatlerinin ve sefer saatlerinin
ayarlanması, zor durumda olan otobüsçü esnafının çalışma ve yaşam
standartlarının yükseltilmesi.

ŞARTLAR : 1- Tüm firmalar ulaştırma bakanlığı tarafından yayınlanan taban
fiyat yönetmeliğine uyacaklardır. Fiyat rekabetine girerek taban fiyattan düşük
bilet kesilmeyecektir. Düşük bilet kesen firma bilet başı 250,00 YTL cezayı
ödeyecektir.
2-Her firma dokümanı aşağıda gösterilen sefer sayılarına riayet
edeceklerdir. İlave seferler yolcu yoğunluğuna göre sıra ile yapılacaktır.
3-Firmalar herhangi bir yere yeni hat açmak isterse diğer firma
yetkililerinin fikrini alacak, uygun görülürse yeni hat açabileceklerdir. Karabük
terminal yazıhanelerinin yönetimi Ali İhsan BİÇER de olacak, Karabük
yazıhanelerinin ilave sefer yapması, sıralarının kontrolü, listelerin ve biletlerin
kontrolünü yapmaktan Hasan BÜYÜKTEPE sorumlu olacak. Ucuz bilet kesen
personel ya da kesilmesini isteyen müdür işten uzaklaştırılacaktır.
4-Tüm yazıhaneler kendi masraflarını kendi ödeyecektir. Jet Turizm
sahibi Yusuf ULUSOY 5 no’lu yazıhaneye firma yetkililerine haber vermeden
firma getirmeyecek aksi halde sorumlusu Nasır AYDOĞAN olacaktır.
SEFER SAYILARI Ankara’ya Avrupa Turizm 4, Safran Turizm 4, Güven Turizm
4, Metro Turizm 5 seferi gidiş ve dönüş olarak yapacaklardır.
SEFER SAATLERİ

KARABÜK-ANKARA

METRO GÜVEN AVRUPA SAFRAN
5.30 5.30 5.30 5.30
7.00 6.00 10.00 8.00
9.00 12.00 15.00 11.00
13.00 17.00 18.15 14.00
18.15

ANKARA-KARABÜK

METRO GÜVEN AVRUPA SAFRAN
7.30 11.15 8.30 9.30
10.30 15.30 14.15 13.15
12.15 17.30 16.45 15.00
16.00 20.30 19.15 18.15
18.30”
07-85/1035-397
7

I.2.2. Bilet Fiyatları
Protokolde adı geçen teşebbüslerden önaraştırma evresinde elde edilen Karabük
Ankara güzergâhlı bilet örneklerine göre fiyatlar aşağıdaki gibidir:
Metro Safran Avrupa Turizm
Tarih Ücret Tarih Ücret Tarih Ücret
1.4.2006 11.50 29, 30.4.2006 12 1, 6, 12, 24,30.4.2006 12
6, 12. 4.2006 12 14, 28.5.2006 12 1, 6, 7, 12, 24, 30.5.2006 12
6, 12, 24, 30.5.2006 12 20, 21, 24.6.2006 12 2, 6, 7, 12, 24.6.2006 12
1, 6, 12, 24, 30.6.2006 12 3.7.2006 15 30.6.2006 15
30.6.2006 15 27.7.2006 15 1, 6, 7, 12, 24, 30.7.2006 15
1, 6, 12, 24, 30.7.2006 15 1.8.2006 15 1, 6, 7, 12, 24, 30.8.2006 15
1, 6, 12, 24, 30.8.2006 15 19.8.2006 15 1, 6, 7, 12, 24, 30.9.2006 15
3, 4, 16, 22.9.2006 15
6, 24.9.2006 15
Karabük Güven Ankara Güven
Tarih Ücret Tarih Ücret
1, 6, 12, .4.2006 11.50 1, 6, 12, 24,30.7.2006 15
24, 30.4.2006 12 1, 6, 7, 12, 24,
30.8.2006
15
1, 6, 7, 12, 24, 30.5.2006 12 2, 6, 7, 12, 24.9.2006 15
1, 6, 7, 12, 24.6.2006 12
30.6.2006 15
1.7.2006 15

Soruşturma evresinde elde edilen bilet örneklerine ve Soruşturma Heyetince
yapılan görüşmelerde ulaşılan bilgilere göre ise Metro, Safran, Avrupa Turizm ve
Ankara Güven’in Ankara için bilet fiyatları 17 YTL, İstanbul için bilet fiyatları ise
28 YTL olarak uygulanmaktadır. Yusuf ULUSOY tarafından işletilen Jet Turizm
Ankara-Karabük biletini 12-15 YTL aralığında, yine aynı şahıs tarafından
acenteliği yürütülen Lider Turizm İstanbul istikameti için biletlerini 20-25 YTL
aralığından satışa sunmaktadır. Bu bilgilere göre bilet fiyatlarının en son seviyesi
aşağıdaki gibidir:

Firma Adı Ankara Bilet Fiyatı (YTL) İstanbul Bilet Fiyatı(YTL)
Metro Turizm (26.06.2007) 17 28
Safkar Safran(26.06.2007) 17 28
Ankara Güven (Sefer
Düzenlememiştir)

Karabük Güven (Sefer
Düzenlememiştir

Avrupa Turizm (25-27.6.2007) 17 -
Jet Turizm(26.06.2007) 12-15 -
Lider Turizm(26.06.2007) - 20-25
07-85/1035-397
8
I.3. İlgili Pazar

I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Başvuru konusu ve haklarında soruşturma yürütülen tarafların faaliyetleri dikkate
alınarak, ilgili ürün pazarı “otobüs ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı pazarı”
olarak tespit edilmiştir.
I.3.2.İlgili Coğrafi Pazar
Başvuru konusu uygulamanın taraflarının Karabük ilinde faaliyet göstermeleri ve
ilgili kanun ve yönetmeliklerdeki sınırlamalar nedeniyle ilgili coğrafi pazar,
“Karabük ili” olarak kabul edilmiştir.
I.4. Hakkında Soruşturma Yürüten Tarafların Savunması ve Savunmaların
Değerlendirilmesi

I.4.1. Metro Turizm Seyahat Organizasyon ve Ticaret Anonim Şirketi’nin
Savunması
Metro Turizm vekili tarafından yapılan savunmalarda, usule ilişkin olarak özetle;
- Kurumun hangi bilgi ve bulgulardan hareketle soruşturma açılmasına karar
verdiğinin belli olmadığı, bu anlamda ilk İnceleme Raporu, Önaraştırma
Raporu, bilgi tutanakları ve elde edilmiş her türlü delilin kendilerine tebliğ
edilmesi gerektiği,
- Yeterli bilgi gönderilmemiş olması nedeniyle savunma haklarının kısıtlanmış
olduğu,
- Karşı oy gerekçelerinin kendilerine tebliğ edilmemiş olmasının da bir usul
eksikliği olduğu
öne sürülmüştür
Esasa ilişkin olarak ise, soruşturma açılmasına mesnet iddianın aksine ne
kendilerinin ne de acentelerinin fiyat tespiti konulu bir protokole taraf olmadıkları,
Metro’nun yerel ölçekte fiyat tespitinde bulunamayacağı, ilgili pazar oligopolistik
yapıda olduğu için fiyat paralelliklerinin olağan karşılanması gerektiği, böyle bir
protokol var olsa idi dahi acentelerine 30.6.2006 tarihinde Beşiktaş 11. Noterliği
kanalıyla gönderdikleri ihtarname nedeniyle kendilerinin sorumluluktan kurtulduğu
iddia edilmiştir.
Metro’nun soruşturma dosyası hakkındaki bilgi talebi 7.12.2006 tarih, 8336 sayı
ile Kurum kayıtlarına giren dilekçede de yer almış, bu talebe karşılık 8.12.2006
tarih, 1054 sayılı cevabi yazımızda “soruşturma güvenliğinin aksini gerektirmesi,
bilgi ve belge taleplerinin Soruşturma Raporu’nun tebliği aşamasında
karşılanabileceği” ifade edilmiştir. Karşı oy gerekçesi soruşturma açılmasına dair
karar metni içinde “dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı” ifadesi ile belirtilmiş olup karar metninde yer alan
07-85/1035-397
9
bu açıklama dışında taraflara tebliğ edilmesi gereken başka bir karşı oy yazısı
bulunmamaktadır.

Esasa ilişkin olarak Metro’nun fiyat anlaşması içeren bir protokol konusunda
bilgisinin bulunmadığı, ayrıca Karabük ili merkezli şehirlerarası yolcu taşımacılığı
pazarında az sayıda aktörün bulunması ve pazardaki teşebbüslerin maliyet
yapılarının az çok benzerlikler göstermesi nedeniyle fiyatlar konusunda pazarın
yapısından kaynaklanan bir benzerlik olabileceği yönündeki savunmalar muteber
kabul edilmiştir. Buna karşılık Metro’nun, acentesi olan Anadolu’nun yapmış
olduğu işlemlerden dolayı sorumluluğu bulunmadığı yönündeki savunması
acentenin müvekkilinden bağımsız hareket edemeyeceği, dolayısıyla da
teşebbüs niteliğinin haiz olmaması nedeniyle kabul edilmemiştir.
I.4.2. Anadolu Petrol Turizm ve Seyahat Ltd. Şti.’nin Savunması
Anadolu tarafından hazırlanan savunmada savunma yapabilmelerine olanak
tanıyacak yeterlilikte bilgi gönderilmediği, bu durumun savunma haklarını
kısıtladığı iddia edilmiştir. Soruşturma açılmaması yönünde karşı oy kullanan
Kurul üyelerinin kimlikleri ile karşı oy gerekçelerinin kendilerine
gönderilmemesinin de hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca Anadolu’nun
Metro ile olan acentelik ilişkisi çerçevesinde fiyat ve zaman tarifelerinin
belirlemeye yetkili olduğu ancak bu yetkisini kullanırken 4054 sayılı Kanun’u ihlal
edecek nitelikte bir eylem içine girmediği savunması dile getirilmiştir.
Taraflara soruşturma evresi boyunca soruşturma güvenliğini tehlikeye
sokmayacak ölçüde ve savunma yapabilmelerine olanak tanıyacak miktarda bilgi
verilmiş olduğundan bu yöndeki savunma kabul edilmemiştir. Ayrıca soruşturma
açılmasına dair karar metni içinde “dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı” ifadesi ile karşı oy gerekçesi
belirtilmiş olup karar metninde yer alan bu açıklama dışında taraflara tebliğ
edilmesi gereken başka bir karşı oy yazısı bulunmamaktadır. Esasa ilişkin olarak
fiyat tespitinde Anadolu’nun söz sahibi olduğu, müvekkil konumundaki Metro’nun
müdahalesinin olamayacağı yönündeki savunma ise yürütülen faaliyette kontrol
yetkisinin Metro’da olması nedeniyle kabul edilmemiştir.
I.4.3. Safkar Safran Otobüs İşletmesi’nin Savunması
Savunmada özetle soruşturma kararından başka yapılan incelemelere ait rapor,
şikayet dilekçeleri ile konuyla ilgili diğer evrakın kendilerine gönderilmesi
gerektiği, aynı şekilde karşı oy gerekçelerinin kendilerine gönderilmemesinin de
savunma haklarını kısıtladığı öne sürülmüş, konunun esasına dair ise var olduğu
öne sürülen protokol hakkında şirketlerinin bilgisi bulunmadığı, protokolde
imzalarının da olmadığı hususlarına yer verilmiştir.
Usule ilişkin olarak getirilen savunmalar yukarıda açıklanan gerekçelerle geçerli
görülmemiş ancak esasa ilişkin olarak getirilen savunma Safran’ın bir protokol
dahilinde fiyatlarını artırdığına dair yeterli delil bulunmadığından kabul edilmiştir.
07-85/1035-397
10
I.4.4. Karabük Güven Turizm İnşaat Madencilik Akaryakıt Taşımacılık İth.
İhr. Tic. San. Ltd. Şti.’nin İlk Yazılı Savunması
Karabük Güven’in savunmasında kendilerine tebliğ edilen şikayet konuları ile
firmalarının bir ilgisinin bulunmadığı belirtilmiştir.
Karabük Güven’in soruşturma döneminde ilgili pazardaki faaliyetine ara vermiş
olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak
nitelendirilecek bir faaliyetinin bulunamayacağı kabul edilmiştir.
I.4.5. Ankara Güven Turizm Şehirlerarası ve Uluslararası Taşımacılık Sanayi
Ticaret Ltd. Şti.’nin İlk Yazılı Savunması
Ankara Güven tarafından hazırlanan savunmada firmanın anılan protokol
hakkında bir bilgisinin bulunmadığı, söz konusu protokolde firmalarının adının
dahi geçmediği belirtilmiştir. Ankara Güven’in savunması bir protokol dahilinde
fiyatlarını artırdığına dair yeterli delil bulunmadığından kabul edilmiştir.
I.4.6. Avrupa Turizm Seyahat İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin İlk
Yazılı Savunması
Avrupa adına Yönetim Kurulu Başkanı Metin EMRELLİ, anılan protokol ile
şirketlerinin bir ilgisinin bulunmadığını, protokolde şirketlerinin adının geçtiği fakat
şirket yetkilisinin imzasının bulunmadığını, Avrupa Turizm’in fiyatlarını protokole
göre değil Ulaştırma Bakanlığı talimatları ve taban ücret tarifesine göre belirlediği
savunmasında dile getirilmiştir. Avrupa’nın savunması bir protokol dahilinde
fiyatlarını artırdığına dair yeterli delil bulunmadığından kabul edilmiştir.

J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

Soruşturma tarafı teşebbüslerin eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip
etmediği hususundan önce Metro ile Anadolu arasındaki ilişki ve sorumluluk
dağılımı belirlenmelidir. Bilindiği gibi acenteler daima müvekkilleri hesabına iş
yaparlar. Acentelerin yapacağı işlemlerden doğan hak ve borçlar müvekkillerine
aittir. Türk Ticaret Kanunu’nun acentelik hakkındaki düzenlemelere ilişkin116–
134. maddeleri incelendiğinde acentelerin müstakil hareket edemeyeceği
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, acente niteliğinde faaliyet gösteren gerçek ve tüzel
kişilerin müvekkillerinin talimatları ve onların menfaatleri doğrultusunda iş
görmeleri kanundan doğan bir yükümlülük olup, hareket serbestîleri sınırlı olan
acentelerin bağımsız hareket edebilen kişiler karşısında belirleyici olma özellikleri
yoktur. Bu çerçevede Metro’nun henüz Rekabet Kurumu incelemesinin
başlamadığı bir tarih olan 30.6.2006’da Beşiktaş 11. Noterliği kanalıyla
Anadolu’yu gönderdiği ihtarname sorumluluğun tamamen Anadolu’ya geçmesi
sonucunu doğurmayacaktır. Zira tarafların faaliyetleri bakımından Anadolu
belirleyici bir etkide bulunma yetkisini haiz değildir. Bu bağlamda örnek vermek
gerekirse, Anadolu bilet fiyatlarına ilişkin olarak Ulaştırma Bakanlığı’ndan tek
başına tarife alamayacağı gibi, maliyetlere ilişkin de müdahalede
07-85/1035-397
11
bulunamayacaktır. Yolcu taşımacılığı faaliyetine ilişkin tüm esaslı kar ve zarar
Metro’ya aittir ve Anadolu herhangi bir riske katlanmaksızın sadece komisyon
alarak gelir elde etmektedir. Bu hususlar itibarıyla, 4054 sayılı Kanun’un 3.
maddesinde ifadesini bulan teşebbüs tanımının unsurlarına Anadolu haiz değildir,
dolayısıyla Anadolu’nun faaliyetinden bu sıfata haiz olan Metro sorumlu tutulması
gerekmektedir.

Taraflardan Karabük Güven’in durumu ise Soruşturma döneminde faaliyetine ara
vermiş olması ve kontrolünün el değiştirmesi nedeniyle diğer soruşturma
taraflarından farklılık taşımaktadır. Karabük Güven soruşturma konusu ihlal
iddiaları nedeniyle sorumlu tutulmamıştır. Zira soruşturma konusu fiyat artışları ile
ilgili bir iradesi veya müdahalesi bulunamamıştır ve ilgili pazardaki faaliyeti de
durdurulmuştur.

Soruşturma konusunun genel olarak değerlendirilmesine gelince; 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi ile teşebbüslerin bir araya
gelmek suretiyle rekabeti kısıtlayıcı faaliyetlerde bulunmaları yasaklanmıştır.
Kanun’un 4. maddesinin ilk fıkrasında “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve
eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” denilmek suretiyle genel bir yasak
getirilmiştir. Bu maddenin ilgili hallere ilişkin örneklerinin yer aldığı ikinci fıkrasının
(a) bendinde ise “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan
maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”,
(b) bendinde “Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa
kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü”, (c) bendinde ise
“Mal veya hizmetin arz ya da talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa
dışında belirlenmesi” örneklenen yasak davranışlar arasında yer almaktadır.

Soruşturma konusuna bakıldığında birden fazla teşebbüsün bir araya gelmek
suretiyle 4. madde kapsamında rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadıklarının belirlenmesi
gerektiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Karabük-Ankara ve Karabük-İstanbul
güzergâhlarında faaliyet gösteren teşebbüsler olan Safran, Avrupa Turizm,
Ankara Güven ve Metro Turizm’in yolcu taşıma fiyatlarını koordineli olarak
belirlediklerine yönelik tespitlerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Tarafların
Ankara ve İstanbul güzergahlarında uyguladıkları fiyatlar bakımından tam bir
uyum olduğu belirlenememekle birlikte, bir ölçüye kadar benzerlik bulunmaktadır.
Ne var ki bu benzerliğin az sayıda aktörün bulunduğu oligopolistik yapıdaki
pazarlarda ortaya çıkması, piyasa yapısının doğal bir sonucu olarak kabul
edilmektedir. Bu tür pazarlarda aktörler arasındaki koordinasyonun tespit
edilemediği durumlarda fiyat paralelliklerinin rekabet ihlali olarak
değerlendirilmesi mümkün değildir. Soruşturma tarafı teşebbüslerin fiyatlarını ve
zaman tarifelerini anlaşarak veya uyumlu eylem içine girerek belirlediklerine dair
yeterli delil bulunamadığından eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiğinin kabul edilmesine olanak bulunmamaktadır.
07-85/1035-397
12
K- SONUÇ

1. a) Karabük Güven İnşaat Madencilik Akar. Taş. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti.’nin
ilgili pazarda faaliyetinin olmaması,

b) Anadolu Petrol ve Turizm Seyahat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin Metro Turizm
Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş.’nin acentesi olması ve 4054 sayılı Kanun
anlamında teşebbüs niteliğini taşımaması,

nedenleriyle adı geçenler hakkında karar verilmesine yer olmadığına OYBİRLİĞİ
ile,

2. Ankara Güven Turizm Şehirlerarası ve Uluslararası Taşımacılık San. Tic. Ltd.
Şti., Avrupa Turizm Seyahat İnşaat San. ve Tic. A.Ş., Metro Turizm Seyahat
Organizasyon ve Ticaret A.Ş., Safkar Safran Otobüs İşletmesi Tevfik YILMAZ ve
Ortakları’nın Karabük merkezli şehirlerarası otobüsle yolcu taşımacılığı pazarında
fiyat tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair
yeterli delilin mevcut olmaması nedeniyle adı geçen şirketlere idari para cezası
verilmesine yer olmadığına OYÇOKLUĞU ile,

yargı yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.






























07-85/1035-397
13







(8.11.2007 tarihli, 07-85/1035-397 sayılı Rekabet Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ


Karabük İlinde faaliyet gösteren şehirlerarası otobüs firmalarının aralarında
anlaşarak yolcu taşıma ücretlerini belirlemeleri suretiyle 4054 sayılı Kanunu ihlal
ettikleri iddiası ile açılan soruşturma sonucunda alınan Kurul kararının 2.
maddesine aşağıda zikredilen nedenlerden dolayı iştirak edilememiştir.

Soruşturma Raporunda; şikayet dilekçesi ile birlikte gönderilen “Protokol”
başlıklı belgenin yapılan yerinde incelemelerde aslının veya fotokopisinin
taraflarda bulunamadığı, tarafların da aralarında böyle bir protokol yaptıklarını
kabul etmedikleri belirtilmektedir. Kurul, haklarında soruşturma yürütülen
teşebbüslerin Kanunun 4. maddesini ihlal ettiklerine dair yeterli delilin mevcut
olmaması nedeniyle idari para cezası verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

Oysa, Soruşturma Raporu eklerinde bulunan ve Metro Turizm Seyahat
Organizasyon ve Ticaret A.Ş.’nin Karabük acentesi Anadolu Petrol ve Turizm
Seyahat Ltd.Şti.’ne keşide ettiği ihtarnamede; soruşturma taraflarınca imzalanan
“Protokol”e atıfta bulunularak talimatları olmaksızın bu protokolün imzalanmasını
ana firma olarak kabul etmedikleri ifade edilmektedir. Bu ihtarnameden aslında
böyle bir protokolün varlığı ve keşide edenin de bu protokolü gördüğü
anlaşılmaktadır. Şöyle ki; soruşturmaya muhatap taraflardan Abdülnasır
Aydoğdu’nun ismi yanlışlıkla “Protokol”de Nasır Aydoğan şeklinde yazılmış, aynı
yanlışlık İhtarnamede de yer almıştır. Bu tespitlerden aslında böyle bir protokol
metninin mevcut olduğu anlaşılmaktadır. Keza, tarafların uyguladıkları ücretlerin
de “Protokol”de üzerinde mutabakata varılan miktarlarla uyumlu olduğu ayrıca
Soruşturma Raporu’nun tespitleri arasındadır.

Bütün bu veriler karşısında, Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair
yeterli delil bulunmadığına ilişkin Kurul çoğunluğunun görüşüne katılmam
mümkün olamamıştır.



Mehmet Akif ERSİN
Kurul Üyesi
07-85/1035-397
14





Rekabet Kurulu’nun 8.11.2007 tarih ve 07-85/1035-397 Sayılı Kararına


KARŞI OY GEREKÇESİ

Karabük ilinde faaliyet gösteren şehirlerarası otobüs firmalarından bir
kısmının anlaşarak yolcu taşıma ücretlerini belirlemek suretiyle 4054 sayılı
Kanunu ihlal ettikleri şeklindeki şikâyet üzerine yapılan soruşturma
sonucunda Kurul üyelerinin ekseriyetiyle alınan Kararın 2. maddesine
aşağıdaki gerekçe ile katılmıyorum.

Kararın anılan maddesinde soruşturma dosyası münderecatında
bulunan delillerin taraf teşebbüslere ceza verilmesi için yeterli olmadığından
bahisle idari para cezasıyla cezalandırmalarına yer olmadığı ifade edilmiştir.

Oysa şikâyet dilekçesine ekli “Protokol” başlıklı metin, bu protokolde
adı geçen otobüs firmalarının yaz sezonundaki yoğunluktan faydalanmak
amacıyla bilet fiyatlarını belirlediklerini ve protokolde öngörülen kararlara
uyulmaması halinde yaptırım uygulanmasının karara bağlandığını
göstermektedir. Söz konusu Protokol; Metro, Güven, Avrupa ve Safran
Otobüs firmalarına ait olduğu anlaşılan kaşeler ile mühürlenerek bu firma
yetkileri veya temsilcileri tarafından imza altına alınmıştır.

Bilindiği gibi 4054 sayılı kanunun 4. maddesi belirli bir mal veya
hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti bozma ya da
kısıtlama amacı taşıyan bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar ve uyumlu eylemleri yasaklamaktadır. Taraflar
arasında imzalanmış bulunan Protokol tam da bu maddede tanımlanmış olan
hukuka aykırı eylemin somut bir örneği niteliğindedir. Tarafların bu
belgeden haberdar olmadıklarını ve bunun kendilerini bağlamadığı
şeklindeki savunmaları, aralarında böyle bir anlaşmanın yapılmadığını
kanıtlamaz. Çünkü 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi anlamında bir
anlaşmanın varlığı kanıtlamak için noter tasdikli bir belgenin ibrazı
gerekmediği gibi yazılı bir metne dahi ihtiyaç yoktur. Hatta hukukun genel
ilkelerine (medeni hukuk veya borçlar hukuku) göre geçerli olmayan bir
sözleşme bile Kanunun 4. maddesi anlamında bir anlaşma niteliğini taşır.
07-85/1035-397
15

Dahası, kanun koyucu, ortada yazılı veya sözlü bir anlaşma olmasa
bile, tarafların rekabeti ihlal edici nitelik taşıyan aynı istikametteki fiillerini,
yani uyumlu eylemleri dahi yasaklamaktadır. Zira rekabet hukuku
bakımından bir anlaşmanın mevcut olup-olmadığında temel gösterge,
işletmelerin faaliyetlerini yürütürken kendilerini diğer teşebbüslerin
davranışlarından özgür hissedip-hissetmedikleridir.

Buna göre, bir teşebbüs hareketlerinde kendini özgür hissetmiyor ve
diğer bir teşebbüs veya teşebbüsler gibi hareket etmek durumunda olduğunu
kabul ediyor ve buna göre davranıyorsa, diğer bir ifadeyle diğer
teşebbüslerle “uyumlu hareket etme” ihtiyacı duyuyorsa, bu davranışının
gerekçesini rasyonel gerekçelerle kanıtlayamadığı takdirde, ortada rekabete
aykırı bir fiilin bulunduğu izahtan varestedir.

Soruşturma raporunda yer alan bilgi ve belgeler Ankara Güven
Turizm, Metro Seyahat, Avrupa Turizm Seyahat ve Safkar Safran Otobüs
İşletmesi Tevfik Yılmaz ve Ortakları adlı teşebbüslerin, otobüs yolcu
ücretlerini belirlemek amacıyla yaptıkları protokol ile aralarında
anlaştıklarını ve bunu yaptırıma da bağlayarak yazılı bir anlaşmaya
dönüştürdüklerini göstermektedir.

Yazılı protokol bir an için yok farz edilse bile, tarafların yolcu bileti
ücretlerinde 2006 ve 2007 yıllarının yaz aylarında zam yapmış oldukları
dikkate alındığında, yukarıda ifade edildiği şekilde, uyumlu eylem içinde
oldukları ve bu suretle 5054 sayılı Kanun hükümlerine aykırı
davrandıklarının kabulü gerekir. Uyumlu eylemlerinin kısa sürmüş olması,
hukuka aykırılığı ortadan kaldıran bir unsur sayılamaz. İhlalin uzun bir
zamana yayılmamış olması, eylemi suç olmaktan çıkarmaz; bu durum sadece
uygulanacak cezanın tayininde göz önünde bulundurulacak bir husus olarak
nazara alınır.

Somut olayda tarafların aynı dönemde (2006 ve 2007 yaz aylarında)
paralel bir biçimde bilet satış fiyatlarını artırmalarını petrol fiyatlarındaki
artışa bağlamaları da, uyumlu eylem içinde bulunmadıklarını açıklamaya
yeter rasyonellikte bir gerekçe sayılmaz.

Bu nedenlerle, yapılan soruşturma neticesinde 5054 sayılı Kanunun 4.
maddesine muhalefet ettikleri tespitine yer verilen mezkûr teşebbüslerin
asgari nispette de olsa cezalandırılmaları gerektiği, bunun için dosyada
07-85/1035-397
16
bulunan belgelerin yeterli olduğu düşünce ve kanaati ile Kararın 2.
maddesine ilişkin olarak çoğunluk görüşüne katılmıyorum.




Dr. Mustafa ATEŞ
Kurulu Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy