Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-142 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 07-85/1036-398
Karar Tarihi : 8.11.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B.RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Neşe Nur ONUKLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : GAP Mağazacılık A.Ş.
Temsilcileri: Av. Tolga İŞMEN, Av. Zümrüt ESİN
Büyükdere Cad. Maya Akar Center No:100-102 Kat:19
34394 Esentepe İstanbul 20
D. TARAFLAR : GPS Strategic Alliances LLC
675 6th Avenue 3th Flor New York NY 10010 ABD
GAP (ITM) Inc.
2 Folsom Street San Francisco, Kaliforniya, 94105 ABD
Banana Republic (ITM) Inc.
2 Folsom Street San Francisco Kaliforniya 94105 ABD
GAP Mağazacılık A.Ş.
Yolbulan Plaza B Blok No:22 Kat 11 Kozyatağı
Kadıköy İstanbul
E. DOSYA KONUSU: GPS Strategic Alliances LLC, GAP (ITM) Inc., Banana
Republic (ITM) Inc. ve GAP Mağazacılık A.Ş. arasında 8.5.2007 tarihinde
akdedilen “Franchise Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi ya da
muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.10.2007 tarih ve 6471 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4., 5. ve 8.
maddeleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 19.10.2007 tarih ve
2007-3-142/MM-07-MBA sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu, 30.10.2007 tarih ve
REK.0.07.00.00-130/231 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-85 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
30
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
07-85/1036-398
2
- “İmtiyaz Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında hükümler
içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirildiğinde, GAP Mağazacılık A.Ş.’ye
sözleşme ile getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin 5 yılı aşması
nedeniyle “İmtiyaz Sözleşmesi”nin söz konusu Tebliğ ile düzenlenen grup
muafiyetinden yararlanamayacağı, ancak anılan yükümlülüğün süresinin yürürlük
tarihinden itibaren 5 yıl ile sınırlanması durumunda söz konusu anlaşmanın grup
muafiyetinden yararlanabileceği, 40
- 4054 sayılı Kanun'un 5.maddesinde düzenlenen bireysel muafiyet kapsamında
değerlendirildiğinde, “İmtiyaz Sözleşmesi”ne Kurul karar tarihinden başlamak üzere
sözleşme süresince bireysel muafiyet verilebileceği,
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar 50
H.1.1. GPS Strategic Alliances LLC (GPS), GAP (ITM) Inc. (GAP), Banana
Republic (ITM) Inc. (Banana)
GPS, GAP ve Banana, GAP grup şirketlerinin nihai kontrolünü elinde bulunduran The
GAP Inc.’in tamamına sahip olduğu ve dolayısıyla The GAP Inc. tarafından kontrol
edilen iştiraklerdir.
GPS üçüncü kişilerle franchise ilişkilerinin tesis ve devam ettirilmesi alanında faaliyet
göstermektedir. GAP uluslar arası GAP ve Piperlime markalarının sahibi olup bu 60
markalara ilişkin lisans verme işlerini yürütmektedir. Uluslararası Banana Republic
markasının sahibi olan Banana’nın faaliyet konusu ise bu markaya ilişkin lisans
verme işleridir.
GAP şirketlerini nihai olarak kontrol eden The GAP Inc. Gap, Banana Republic, Old
Navy ve Piperlime markaları altında kadın, erkek, çocuk ve bebek kıyafetleri,
aksesuarları ve kişisel bakım ürünleri sunan, uluslararası alanda uzmanlaşmış bir
teşebbüstür. The GAP Inc., Gap ve Banana Republic markaları için akdettiği
franchise anlaşmaları ile uluslararası alandaki mevcudiyetini Asya ve Ortadoğu’ya
yaymayı hedeflemektedir. 2006 yılında The GAP Inc.’in cirosu (………….) ABD 70
Doları olarak gerçekleşmiştir. GAP Grubu’nun Türkiye’de cirosu bulunmamaktadır.
H.1.2. GAP Mağazacılık A.Ş. (GAP A.Ş.)
GAP A.Ş. tekstil perakendeciliği alanında faaliyet göstermek üzere kurulmuş olup
inceleme konusu franchise sözleşmesi uyarınca Gap ve Banana Republic
markalarının Türkiye’de satışı ile ilgili franchise hakkına sahiptir.
GAP A.Ş. hisselerinin %99,99’u Fina Holding A.Ş.’ye aittir. Fina Holding A.Ş.
Özyeğin Ailesi’nin kontrolünde bulunan Fiba grup şirketlerinden biridir. Hisselerinin
%99,6’sına Hüsnü Özyeğin’in sahip olduğu Fina Holding A.Ş. esas faaliyet alanı
07-85/1036-398
3
finans sektörü olan Fiba Grubu şirketlerine finansman kolaylığı sağlama ve
faaliyetlerine destek olma işi ile iştigal etmektedir.
GAP A.Ş.’nin kontrolünü elinde bulunduran Fina Holding A.Ş. hisselerinin tamamına
sahip olduğu Marka Mağazacılık A.Ş. yoluyla Marks & Spencer markasının franchise
haklarına sahip olup giyim, kişisel bakım ve dekorasyon ürünlerinin Türkiye, Rusya
ve Ukrayna’da perakende satışı alanında faaliyet göstermektedir. Fina Holding
A.Ş.’nin Marka Mağazacılık A.Ş. dışında tekstil perakendeciliği alanında faaliyet
gösteren herhangi bir iştiraki yoktur.
GAP A.Ş.’nin 2007 yılı ortalarında kurulmuş olması ve henüz faaliyetlerine
başlamamış olması nedeniyle herhangi bir cirosu bulunmamaktadır. Fina Holding
A.Ş.’nin 2006 yılı brüt satışları (………….) YTL’dir. Marka Mağazacılık A.Ş.’nin 2006
yılı cirosu ise (………….) YTL’dir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1 İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate
alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da
değerlendirilebilmektedir.
İncelemeye konu franchise sözleşmesi uyarınca GAP A.Ş., Gap ve Banana Republic
markaları altında, kadın, erkek, çocuk ve bebek giyim ürünleri ve aksesuarlarını
perakende olarak satacağı Gap ve Banana Republic markalı mağazalara ilişkin
münhasır lisans hakkı elde etmektedir. Genel olarak hazır giyim sektörü içerisinde
tüketici gözündeki kullanım farklılıklarından hareketle ayrı alt ilgili ürün pazarlarının
bulunabileceği düşünülebilir. Bununla birlikte anılan sektörde arz ikamesinin de göz
önünde bulundurulması gerekmektedir. Hazır giyim sektöründe faaliyette bulunan
teşebbüsler açısından, belirli bir giyim türünden diğerine geçişte önemli oranda
yatırım gerekliliğinin bulunmaması teşebbüslerin üretimlerini kısa sürede diğer giyim
türlerine kaydırabilmeleri sonucunu doğurmaktadır. Söz konusu sektörde çeşitli
ürünler arasındaki arz ikamesinin yüksek olması, tüketici açısından farklı kullanım
alanlarına sahip olan bu ürünlerin aynı pazar içinde değerlendirilmesini mümkün
kılmaktadır. Bu bağlamda, ilgili ürün pazarı “kadın, erkek, çocuk ve bebek giyim
ürünleri ile aksesuarları” pazarı olarak tanımlanmıştır.
80
H.2.2 İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu olan ürünlerin satış ve dağıtımının ülke çapında yapılmasından ve ilgili
ürün pazarındaki rekabet koşulları açısından farklılık gösteren bölgeler
bulunmamasından dolayı ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti” olarak
belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
07-85/1036-398
4
İncelemeye konu işlem GPS, GAP, Banana ve GAP A.Ş. arasında 8.5.2007 tarihinde
akdedilen “İmtiyaz Sözleşmesi” ile Gap ve Banana Republic markalı ürünlerin
Türkiye’de perakende satışına ilişkin olara GAP A.Ş.’ye münhasır lisans hakkı ihdas 90
edilmesidir.
“İmtiyaz Sözleşmesi” ile GPS, GAP A.Ş.’ye Türkiye’de
- lisanslı ürünlerin perakende olarak satılacağı mağazalar açma, işletme ve
geliştirme
- lisanslı ürünlerin GPS veya onun göstereceği tedarikçilerden satın alınması
- lisanslı ürünlerin satışı amacıyla mağazaların ve ürünlerin pazarlamasının
yapılması
konularında münhasır bir yetki vermektedir.
100
“İmtiyaz Sözleşmesi”nin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi gerekli görülen
hususlarına aşağıda yer verilmektedir.
- Sözleşmenin 3D maddesi uyarınca GAP A.Ş. münhasır bölge olan Türkiye
dışında mağaza açmayacak, işletmeyecek ve ürünleri bölge dışına
satmayacaktır. Ayrıca söz konusu teşebbüs, ürünleri bölge dışına satacağını
bildiği kişilere de satış yapmamakla yükümlü kılınmıştır.
- GAP A.Ş.’ye ihdas edilen münhasır yetki çerçevesinde GAP şirketleri ve
iştirakleri sözleşmenin 3C maddesi uyarınca sözleşme süresince Türkiye’de
lisansa konu ana ürünleri perakende olarak satacağı herhangi bir mağaza
açmayacak veya üçüncü kişilere bu yönde bir hak bahşetmeyecektir. Bununla 110
birlikte GAP şirketleri, sözleşmenin 3D2 maddesi uyarınca mağazalar yoluyla
satış dışında, ürünlerin Türkiye dahilinde internet sitesi, diğer uzaktan teknoloji
veya kataloglar dahil ve fakat bunlarla sınırlı olmaksızın herhangi bir dağıtım
kanalıyla pazarlanması ve satışı konusunda üçüncü kişilerin yetkilendirilmesi
hakkını elinde bulundurmaktadır.
- GAP A.Ş. sözleşme ile ürünlerin sadece perakende satışı alanında
yetkilendirilmiştir.
- GAP A.Ş. sözleşmenin 13B maddesi uyarınca sözleşme süresince
sözleşmenin ekinde yer alan markalı giyim ve aksesuarların satılacağı
herhangi bir perakende mağazası işletmemekle yükümlü kılınmıştır. Bu 120
maddenin yanı sıra “İmtiyaz Sözleşmesi”nde, eki olan “Gizlilik ve Rekabet
Etmeme Anlaşması” ile gizlilik ve rekabet yasağı ayrıntılı olarak
düzenlenmektedir.
H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde Kurul’un ilgili teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin başvurusu üzerine, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın aynı Kanunun 4, 6 ve 7. maddelerine
aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebileceği hüküm altına 130
alınmıştır.
İnceleme konusu “İmtiyaz Sözleşmesi”ne yukarıda değinildiği üzere, rekabet etmeme
yükümlüğü ve ürünlerin perakende dışında, başkaca kanallardan satışının
yasaklanması gibi rekabet sınırlamaları içermesi nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 8.
maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
07-85/1036-398
5
H.3.3. 2002/2 sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme 140
2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin “Kapsam” başlıklı 2.
maddesinde hangi tür anlaşmaların dikey anlaşma olarak kabul edileceği ve bu tebliğde
öngörülen koşulları sağlaması kaydıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki
yasaklamadan grup olarak muaf tutulacağı belirlenmiştir. Bu belirleme doğrultusunda bir
anlaşmanın dikey anlaşma olarak değerlendirilebilmesi için üç unsuru taşıması
gerekmektedir;
Anlaşma iki ya da daha fazla teşebbüs arasında yapılmalıdır.
Anlaşmaya taraf teşebbüslerin her biri anlaşmanın amaçları bakımından üretim 150
ya da dağıtım zincirinin farklı bir seviyesinde faaliyet gösteriyor olmalıdır.
Anlaşma belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla
yapılmış olmalıdır.
Buna ek olarak, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde mal veya hizmetlerin alımı, satımı
veya yeniden satımına ilişkin hükümlerin yanı sıra, fikri hakların alıcıya devri ya da alıcı
tarafından kullanımını düzenleyen dikey anlaşmaların da belirli şartları sağlaması
halinde Tebliğ’de öngörülen grup muafiyetinden yararlanacağı belirtilmektedir. Bu
çerçevede anlaşmanın grup muafiyeti kapsamında değerlendirilebilmesi için taşıması
gereken unsurlara aşağıda yer verilmektedir: 160
Fikri haklara ilişkin hükümler anlaşma konusu mal veya hizmetlerin kullanımı,
satımı veya yeniden satımı ile doğrudan ilgili olmalıdır.
Fikri hakların alıcıya devri ya da alıcı tarafından kullanımı, anlaşma konusu mal
veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımına yardımcı nitelikte olmalı,
anlaşmanın esas amacını oluşturmamalıdır.
Anlaşma fikri hakların sağlayıcı tarafından alıcıya devredilmesi ya da
kullandırılması hakkında olmalıdır.
Fikri hakların devri ya da kullanımını düzenleyen hükümler Tebliğ ile muaf
tutulmayan dikey sınırlamalarla aynı amaç veya etkiye sahip rekabet sınırlamaları 170
içermemelidir.
Bildirim konusu sözleşme değerlendirildiğinde sözleşmenin, Türkiye’de GAP
şirketlerine ait ticari markalar kullanılarak perakende mağazaları açılması ve
işletilmesi hakkının sağlayıcı konumundaki GPS, GAP ve Banana tarafından GAP
A.Ş.’ye devrini konu alması bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi anlamında
"dikey anlaşma" niteliğindedir.
Buna ek olarak 2007/2 sayılı Tebliğ’le 2002/2 sayılı Tebliğ’de değişiklik yapılmış ve
muafiyetin, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili 180
pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması durumunda söz konusu olabileceği
belirtilmiştir. Bu çerçevede sağlayıcı konumundaki GAP grubu şirketlerinin Türkiye’de
herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle anlaşma, pazar payı eşiği yönüyle
Tebliğ kapsamındadır.
2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde, anlaşmalarda yer almaları durumunda
anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanmasını engelleyen sınırlamalar sayılmıştır. Söz
07-85/1036-398
6
konusu maddenin (b) bendinde istisnalar belirtilmek suretiyle, alıcının sözleşme konusu
mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesinin
anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaracağı ifade edilmektedir. Yukarıda 190
değinildiği üzere “İmtiyaz Sözleşmesi” ile GAP A.Ş. sözleşme konusu ürünlerin sadece
perakende satışı alanında yetkilendirilmektedir. Söz konusu sözleşmenin 3D2. maddesi
uyarınca franchise veren şirketler, perakende mağazası kanalı hariç olmak üzere
internet ya da diğer uzaktan teknolojiler aracılığıyla bölge içinde herhangi başka kanallar
vasıtasıyla ürün satış hakkını elinde bulundurmaktadır. Bu hüküm ilk bakışta alıcının
yeniden satış koşullarının belirlenmesi şeklinde algılanabilir. Ancak esasen bu hüküm,
münhasır bir müşteri grubu tesis etmesi nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4(b)
maddesinde sıralanan istisnalardan biridir. Franchise veren şirketler GAP A.Ş.’ye tahsis
edilmiş münhasır bölge olan Türkiye’de, internet üzerinden alım yapan müşterileri ayrı
bir müşteri grubu olarak belirlemekte ve bu müşterilere satış yapma hakkını ellerinde 200
bulundurmaktadırlar. Başka bir ifadeyle, yukarıda değinilen hüküm ile GAP A.Ş.’ye ayrı
bir müşteri grubu olan internet müşterilerine aktif satış yapmama (alış veriş amaçlı
internet sitesi oluşturma gibi) yükümlülüğü getirmektedirler. Bu hüküm GAP A.Ş.’ye
tanınmış münhasır bölge olan Türkiye’de ikinci bir satış kanalına imkan vermesi
nedeniyle marka içi rekabeti güçlendirmektedir. İnternet yoluyla satış hakkının franchise
veren konumundaki şirketlerde bulunması, bu şirketlerin ya da atayacakları
teşebbüslerin internet aracılığıyla pazarda faaliyet gösterebilmesi ve GAP A.Ş.’ye marka
içi rakip olabilmelerine imkân tanımaktadır. Bu çerçevede franchise veren şirketlerin bu
müşteri grubuna yapılacak aktif satışları engellemesi 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamı içinde
yer alan bir sınırlama olarak değerlendirilmektedir. 210
Yukarıdaki sınırlamaya ek olarak GAP A.Ş. sözleşmenin 3D maddesi uyarınca sözleşme
konusu ürünleri bölge dışına satacağını bildiği kişilere satış yapmamakla yükümlü
kılınmıştır. Daha önce de değinildiği üzere sözleşme uyarınca açılacak olan ve lisanslı
ürünlerin satılacağı “Markalı Mağazalar”da GAP A.Ş. ancak perakende satış yapmakla
yetkilendirilmiştir. Bu durum sözleşmenin tanımlar bölümünde “Markalı Mağazalar”
başlığı altında açıkça ifade edilmektedir. Dolayısıyla esasen GAP A.Ş.’nin herhangi bir
kimseye, bölge dışına satışı ekonomik olarak rasyonel kılacak ölçüde büyük miktarda
mal satışı söz konusu olamayacaktır. Kaldı ki GAP A.Ş.’nin satış yaptığı kişilerin ürünü
ne amaçla satın aldıklarını bilmesi de imkân dâhilinde değildir. Bu çerçevede bu hüküm, 220
sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlanmasını engelleyici bir
nitelik taşımamaktadır.
Grup muafiyeti değerlendirmesi çerçevesinde incelenmesi gereken son husus,
sözleşme ile GAP A.Ş.’ye getirilen rekabet etmeme yükümlülüğüdür. “İmtiyaz
Sözleşmesi’nin 13B maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü düzenlenmektedir.
Söz konusu maddede franchise alan konumundaki GAP A.Ş.’ye ve iştiraklerine
sözleşme süresi boyunca, sözleşmeye ek Belge K’da yer alan rakip marka ürünlerin
perakende mağazacılığını yapmama koşulu getirilmekte ve sözleşme ile eş zamanlı
olarak bir gizlilik ve rekabet etmeme sözleşmesinin imzalanacağı ifade edilmektedir. 230
Belge L’de sözleşmeye ek olarak düzenlenen gizlilik ve rekabet etmeme anlaşması
yer almaktadır.
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde rekabet etmeme yükümlüğü düzenlenmektedir.
Anılan maddede alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet
etmeme yükümlülüklerinin muafiyetten yararlanamayacağı ifade edilmektedir. Söz
konusu madde çerçevesinde, alıcıya beş yıldan daha uzun bir süre için rekabet
07-85/1036-398
7
etmeme yükümlülüğü getirmek ancak, alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini
sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı ile bağlantısı
olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya ait ise 240
mümkün olabilmektedir. Böyle bir durumda, alıcıya, sağlayıcıya ait olan tesiste
faaliyet gösterdiği süre boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü getirilebilecektir.
İnceleme konusu sözleşme ile GAP A.Ş.’ye sözleşme süresi boyunca rekabet
etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. “İmtiyaz Sözleşmesi”nin süresi yürürlük tarihi
olan 8.5.2007’de başlayıp 29.9.2012 tarihinde sona ermektedir. Görüldüğü üzere
sözleşme ile GAP A.Ş.’ye yürürlük tarihinden itibaren yaklaşık 5 yıl 5 ay süreli bir
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. Yukarıda değinildiği üzere beş yılı aşan
rekabet etmeme yükümlülükleri ancak alıcının faaliyette bulunduğu tesisin
mülkiyetinin sağlayıcıya ait olması durumunda muafiyet kapsamında
değerlendirilmektedir. Ancak “İmtiyaz Sözleşmesi”nin 4B maddesinde, sözleşme 250
uyarınca açılacak mağazalara ilişkin olarak mülkiyet hakkını alma ve ilgili tüm
maliyetleri üstlenme sorumluluğunun franchise alan teşebbüse ait olduğu ifade
edilmektedir.
Bu çerçevede, her ne kadar Bildirim Formu’nda sözleşme süresinin beş yılı aşan
kısmının ihmal edilebilir olduğu ve bu durumun anlaşmanın grup muafiyeti
kapsamında değerlendirilmesine engel teşkil etmemesi gerektiği ifade edilse de,
“İmtiyaz Sözleşmesi”nin grup muafiyetinden yararlanabilmesi için sözleşme ile
getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin Tebliğ’in yukarıda yer verilen 5.
maddesi gereğince 5 yıl ile sınırlandırılması gerekmektedir. 260
Diğer yandan İmtiyaz Sözleşmesi’nin Belge L adlı ekinde yer alan “Gizlilik ve
Rekabet Etmeme Anlaşması”nın 14. maddesine göre franchise anlaşması süresince
ve sonrasında franchise alana gizli bilgileri başka bir işte kullanmama, gizli bilgilerin
gizliliğini mutlak surette koruma ve üçüncü kişilere açıklamama yükümlülüğü
getirilmektedir. Her ne kadar gizli bilgilerin korunması için belli bir süre öngörülmemiş
olsa da inceleme konusu anlaşmanın bir franchise anlaşması olması nedeniyle bu tür
süresiz gizlilik hükmünün anlaşmanın temel koşulu olduğu kanaatine varılmıştır. Zira
bu tür anlaşmalarda franchise alana, franchise veren tarafından ciddi bir bilgi, know-
how, ve yöntem aktarımı gerçekleşmektedir. Ayrıca franchise alanın sözleşme 270
sonrasında benzer bir faaliyet yürütmesi önünde gizli bilgilerin korunmasından
kaynaklanan herhangi bir engel bulunmamaktadır. Gizlilik yükümlülüğü ile sadece
franchise verenin markasına ve oluşturduğu sisteme ilişkin veriler korunmakta
olduğundan bu bilgilerin GAP A.Ş. tarafından sözleşme sonrasında kullanılamayacak
olmasının söz konusu teşebbüsün benzer bir faaliyet yürütmesine engel teşkil
etmeyecektdir. Nitekim, sözleşme sonrası dönem için franchise alana getirilen
herhangi bir rekabet yasağı da söz konusu değildir.
H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
280
Söz konusu sözleşme ile GAP A.Ş.’ye getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü 2002/2
sayılı Tebliğ’de belirtilen 5 yıllık süreyi aştığından grup muafiyetinden
yararlanamamaktadır. Dolayısıyla, bu bölümde söz konusu düzenlemenin bireysel
muafiyet alıp alamayacağı değerlendirilecektir.
4054 sayılı Kanun'un ‘Muafiyet’ başlıklı 5. maddesine göre anlaşma, uyumlu eylem ve
teşebbüs birliği kararlarının, söz konusu maddede belirtilen dört koşulun tamamını
07-85/1036-398
8
sağlaması halinde, 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasının
mümkün olduğu belirtilmektedir.
290
Muafiyet koşullarından ilki, malların üretim ve dağıtımında iyileşme ya da ekonomik veya
teknik gelişme sağlama zorunluluğudur. Üretim veya dağıtım maliyetlerini düşüren,
kaliteyi arttıran, malların üretim ya da sunumuna ilişkin yenilikler öngören anlaşmaların
genellikle bu koşulu sağladığı düşünülür. GAP grubu şirketleri ile GAP A.Ş. arasında
akdedilen anlaşmanın, Türkiye için yeni olan Gap ve Banana Republic Mağazaları’nın
yayılmasını kolaylaştıracağı ve GAP grubunun doğrudan Türkiye’de faaliyet
göstermesine kıyasla, söz konusu mağazaların münhasır olarak, bu alanda deneyim
sahibi olan GAP A.Ş. tarafından işletilmesini sağlaması bakımından, ekonomik açıdan
etkinlik yaratacağı göz önünde bulundurulduğunda, 5. maddede belirtilen ilk koşul
sağlanmış olmaktadır. 300
Tüketicinin, yukarıda değinilen, malların üretim ya da dağıtımında iyileşme ile ekonomik
ya da teknik gelişmeden yararlanması, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen ve
muafiyet verilmesi için zorunlu olan ikinci koşuldur. İnceleme konusu sözleşme ile
kurulacak olan mağazaların, perakende giyim ve aksesuar üzerinde yoğunlaştığı göz
önünde bulundurulduğunda, tüketiciye yeni ürünlerin, farklı bir mağaza kimliği ile
sunulacağı, tercih imkanının fazlalaşacağı ve tüketicinin bundan fayda sağlayacağı
görülebilir. Dolayısıyla, 5. madde de belirtilen ikinci koşul da sağlanmaktadır.
Bir anlaşma, uyumlu eylem ya da kararın muafiyet alabilmesi için gerekli olan üçüncü 310
koşul, ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmamasıdır. Bildirim
formunda, giyim ve aksesuar pazarında faaliyet gösteren yerli ve yabancı çok sayıda
küçük ve orta çaplı işletmenin bulunması nedeniyle teşebbüslerin pazar paylarına ilişkin
veri bulunmadığı belirtilmektedir. Genel olarak perakende giyim pazarı, markalı ya da
markasız pek çok ürünle çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği oldukça rekabetçi bir
pazar yapısı sergilemektedir. Bu çerçevede, söz konusu pazarda yeni bir teşebbüsün
yeni bir marka ile faaliyete geçmesini sağlayacak inceleme konusu sözleşmenin
muafiyet için gerekli olan üçüncü koşulu da sağlamaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan son koşul ise, rekabetin, anlaşmadan 320
beklenen faydanın elde edilmesi için zorunlu olandan fazla kısıtlanmamasıdır. Esasen,
franchise anlaşmalarında, sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know-howdan rakip
teşebbüslerin faydalanmasını engellemek ve alıcının tüm üretim ya da satış çabalarının
sağlayıcının ürününe odaklanmasını sağlamak amacıyla, alıcıya rekabet etmeme
yükümlülüğü getirilebilmektedir. Dolayısıyla, GAP A.Ş.’ye sözleşme süresi olan yaklaşık
5 yıl 5 ay boyunca herhangi bir rakip faaliyette bulunmama yükümlülüğü getirilmesi,
GAP grubu şirketlerinin Gap ve Banana Republic markalarından rakiplerin
faydalanmasının engellenmesi, franchise ağının kimliğinin ve hizmetin kalitesinin
korunması ve GAP A.Ş.’nin satış çabalarının Gap ve Banana Republic Mağazaları
üzerinde yoğunlaşması hususları göz önünde bulundurulduğunda makul olarak 330
değerlendirilebilecek bir sınırlamadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
07-85/1036-398
9
1- “İmtiyaz Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
hükümler içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2- GAP Mağazacılık A.Ş.’ye sözleşme ile getirilen rekabet etmeme 340
yükümlülüğünün süresinin 5 yılı aşması nedeniyle “İmtiyaz Sözleşmesi”nin
2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen grup muafiyetinden yararlanamayacağına,
ancak anılan yükümlülüğün süresinin yürürlük tarihinden itibaren 5 yıl ile
sınırlanması durumunda söz konusu anlaşmanın grup muafiyetinden
yararlanabileceğine,
3- “İmtiyaz Sözleşmesi”ne imzalandığı tarihten başlamak üzere sözleşme süresince
bireysel muafiyet verilebileceğine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 350
Full & Egal Universal Law Academy