Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-128 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-85/1039-401
Karar Tarihi : 8.11.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, 10
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr.
Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Orçun SENYÜCEL, B. Sanem ŞİMŞEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Misbis Gıda San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Gülay KAZAR
Selimpaşa Sanayi Bölgesi Araptepe Mevkii 5007 Sk. No: 10
Silivri İstanbul
20
D. TARAFLAR : İbrahim Halit ÇİZMECİ
Fatih Cad. Yüksel Sk. No: 27 K:1 Güngören Merter İstanbul
Hüseyin GÜZEL
Selimpaşa Sanayi Bölgesi Araptepe Mevkii 5007 Sk. No: 10
Silivri İstanbul
Halil ÖLÇÜCÜER
Selimpaşa Sanayi Bölgesi Araptepe Mevkii 5007 Sk. No: 10
Silivri İstanbul 30
İsmail Hakkı ÖLÇÜCÜER
Selimpaşa Sanayi Bölgesi Araptepe Mevkii 5007 Sk. No: 10
Silivri İstanbul
Zekeriya ÖLÇÜCÜER
Selimpaşa Sanayi Bölgesi Araptepe Mevkii 5007 Sk. No: 10
Silivri İstanbul
İbrahim ÖLÇÜCÜER 40
Selimpaşa Sanayi Bölgesi Araptepe Mevkii 5007 Sk. No: 10
Silivri İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Misbis Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin Hüseyin Güzel, Halil
Ölçücüer, İsmail Hakkı Ölçücüer, Zekeriya Ölçücüer ve İbrahim Ölçücüer’e ait
çoğunluk hisselerinin İbrahim Halit Çizmeci tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
07-85/1039-401
2
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.9.2007 tarih ve 5863 sayı ile giren ve en
son 1.11.2007 tarih ve 7166 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 50
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2.11.2007
tarih ve 2007–3–128/Öİ–07-OS sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 2.11.2007 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/234 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-85 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- Misbis Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin çoğunluk hissesinin İbrahim Halit Çizmeci 60
tarafından devralınması işleminin, çikolata ve çikolatalı ürünler olarak tespit edilen
ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir hisse devir işlemi olduğu,
- Ancak ilgili ürün pazarında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum
yaratmaması veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirmemesi dikkate alınarak, söz
konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı,
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
70
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Misbis Gıda San. ve Tic. A.Ş.’de (Misbis)
Misbis, 1995 yılında İstanbul’da çikolata ve gofret, Gaziantep’te bisküvi ve sakız
üretmek üzere kurulan iki tesisle ayrı tüzel kişilikler altında faaliyet göstermeye
başlamıştır. 2005 tarihinde aynı hissedarların sahip olduğu Gaziantep’teki Mis
Bisküvi Gıda ve San. ve Tic. A.Ş.’nin tüm aktif ve pasifleri ile devralınması işlemi 80
vasıtasıyla iki teşebbüs aynı çatı altında birleştirilmiştir. Bu tarihten sonra Misbis,
faaliyet alanını çikolata, krem çikolata ve çikolata kaplamalı ürünlerin üretim ve
pazarlanmasına odaklamıştır.
Dosya konusu işlemin bir tarafında Misbis’te hisse sahibi olan şahıslar yer
almaktadır. İşlem çerçevesinde, mevcut durumda eşit oranda hisse sahibi olan
İbrahim Ölçücüer, Halil Ölçücüer, İsmail Hakkı Ölçücüer, Zekeriya Ölçücüer ve
Hüseyin Güzel farklı miktarlarda hisselerini elden çıkaracaklardır.
Misbis’in devralma öncesi ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmektedir. Teşebbüsün 90
yönetim kurulu da ortaklık yapısına birebir paralellik göstermekte, diğer bir deyişle
aynı şahıslardan oluşmaktadır.
07-85/1039-401
3
Tablo 1: Misbis’in Ortaklık Yapısı
HİSSEDARLAR HİSSE ADEDİ HİSSE ORANI (%)
İbrahim Öçlücüer 4.830 20
Halil Ölçücüer 4.830 20
İsmail Hakkı Ölçücüer 4.830 20
Zekeriya Ölçücüer 4.830 20
Hüseyin Güzel 4.830 20
TOPLAM 24.150 100
100
Yukarıda değinildiği gibi, Misbis’in satışlarının nerdeyse tamamı çikolata, krem
çikolata ve çikolata kaplamalı ürünlerden teşekküldür. Teşebbüsün 2006 yılında
anılan ürünlerin satışından elde ettiği cirosu (…………..) YTL olarak gerçekleşmiştir.
H.1.2. İbrahim Halit Çizmeci
Dosya konusu devralma işleminin alıcı tarafında yer alan İbrahim Halit Çizmeci,
Çizmeci Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin (Çizmeci Gıda) hissedarları arasında yer
almaktadır. Tablo 2’de Çizmeci Gıda’nın ortaklık yapısına yer verilmektedir.
110
Tablo 2: Çizmeci Gıda’nın Ortaklık Yapısı
HİSSEDARLAR HİSSE ADEDİ HİSSE ORANI (%)
Mehmet Sabri Çizmeci 1.000.000 20
Recep Uğur Çizmeci 1.000.000 20
Adnan Çizmeci 1.000.000 20
İbrahim Halit Çizmeci 1.000.000 20
Mehmet Remzi Çizmeci 1.000.000 20
TOPLAM 5.000.000 100
Çizmeci Gıda’nın Yönetim Kurulu üyeleri ise, Mehmet Sabri Çizmeci (Başkan),
Recep Uğur Çizmeci ve Adnan Çizmeci’den oluşmaktadır.
Çizmeci Gıda, Çizmeci ailesi tarafından kontrol edilen bir teşebbüs konumundadır.
Dolayısıyla, inceleme konusu devralma işleminde devralan taraf bakımından Çizmeci
Gıda’nın esas alınması gerekmektedir. Diğer bir deyişle, İbrahim Halit Çizmeci’nin
kontrolünde yer aldığı herhangi bir şirket, Çizmeci Gıda ile 4054 sayılı Kanun’un 3.
maddesinde yer alan “teşebbüs” tanımı gereğince aynı ekonomik bütünlük içinde yer 120
alacak ve tek bir teşebbüs olarak kabul edilecektir.
Çizmeci Gıda’nın faaliyet alanları Misbis’le örtüşmektedir. Teşebbüs yoğun olarak
çikolatalı ürünlerin üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. Çizmeci Gıda’nın 2006
yılında elde ettiği toplam ciro (…………..) YTL olarak gerçekleşmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
130
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal
veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını
oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır.
07-85/1039-401
4
Devre konu olan işlem bakımından Misbis, yoğunlukla çikolata, krem çikolata ve
çikolata kaplamalı ürünlerin üretim ve satışını gerçekleştirmektedir. Mevcut dosya
itibarıyla, özellikle Misbis’in faaliyetlerinin çikolata ve çikolatalı ürünlere odaklaşmış
olmasının devralmanın sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi açısından önemlidir. 140
Dolayısıyla ilgili ürün pazarı, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen
unsurlar ve devralma işlemine konu olan faaliyetler göz önünde bulundurularak
“çikolata ve çikolatalı ürünler pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarı dâhilindeki ürünler açısından pazara giriş, üretim, dağıtım,
pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak
ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir. 150
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudunda yer alan bilgi ve belgelere göre, İbrahim Halit Çizmeci ile Misbis
ortakları arasında Hisse Devri Önsözleşmesi düzenlenmiş ve ortaklardan Hüseyin
Güzel 4.800, Halil Ölçücüer 3.381, İsmail Hakkı Ölçücüer 3.381, Zekeriya Ölçücüer
3.381 ve İbrahim Ölçücüer ise 1.932 adet hissesini İbrahim Halit Çizmeci’ye
devredeceklerini taahhüt etmişlerdir. İnceleme sürecinde, her bir ortak ile alıcı
arasında ayrı ayrı olmak üzere ve ilgili hisse miktarlarında bir değişiklik olmaksızın
“Anonim Şirket Hisse Devir Sözleşmesi” imza edilmiş ve ilgili sözleşmeler Kurul’a 160
bildirilmiştir.
İbrahim Halit Çizmeci ile adları geçen Misbis ortakları arasında imzalanan
sözleşmeler yoluyla, Misbis’in çoğunluk hissesinin İbrahim Halit Çizmeci’ye devri söz
konusudur. Devralma işlemi sonucunda, Misbis’in ortaklık yapısı aşağıdaki şekilde
olacaktır:
Tablo 3: Misbis’in Devralma Sonrası Ortaklık Yapısı
HİSSEDARLAR HİSSE ADEDİ HİSSE ORANI (%)
İbrahim Halit Çizmeci 16.875 69,88
İbrahim Öçlücüer 2.898 12,00
Halil Ölçücüer 1.449 6,00
İsmail Hakkı Ölçücüer 1.449 6,00
Zekeriya Ölçücüer 1.449 6,00
Diğer Hissedarlar 30 0,12
TOPLAM 24.150 100
Buna göre, eski hissedarlardan sadece Hüseyin Güzel bütün hisselerini satmak 170
yoluyla Misbis hissedarlığından çıkmaktadır. Anılan şahsın daha önce sahip olduğu
4.830 adet hissesi İbrahim Halit Çizmeci tarafından satın alınırken, bakiye 30
hisseden 10 hisse Caner Acar, 10 hisse Ertan Acar, 5 hisse Şemsi Kopuz ve 5 adet
hisse İlhan İlmik tarafından satın alınacaktır. Yukarıdaki tabloda “Diğer Hissedarlar”
olarak görülen şahısların toplam hissesi ancak %0,12 oranına tekabül etmekte ve
belirleyici bir nitelik taşımamaktadır. Öte yandan, devralma ile birlikte İbrahim Halit
Çizmeci %69,88 oranıyla çoğunluk hisseyi elde etmiş olacaktır.
07-85/1039-401
5
1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinde, Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde Tebliğ
kapsamında birleşme veya devralma sayılan işlemler sayılmıştır: 180
a) Bağımsız iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi,
b) Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak
sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi,
c) Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde
bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi
olmayan ortak girişimler (joint-venture).
Mevcut dosya bakımından, İbrahim Halit Çizmeci’nin tek başına Misbis’in çoğunluk 190
hissesini satın alacak olması itibarıyla, işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin
(b) bendi anlamında bir devralma işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri açısından
Tebliğin 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. Anılan Tebliğ ve bu Tebliğ’de değişiklik
yapan 1998/2 sayılı Tebliğ’de firmaların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar
paylarının % 25’i veya toplam cirolarının 25 milyon YTL’sini aştığı birleşme
devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir.
Söz konusu dosya itibarıyla, ciro ve pazar payı hesaplamasına ilişkin olarak iki 200
hususun belirtilmesi gerekmektedir. Öncelikle, Taraflar bölümünde ortaya konduğu
üzere, İbrahim Halit Çizmeci’nin Çizmeci Ailesi’nin kontrolündeki Çizmeci Gıda’daki
ortaklığından ötürü, ciro ve pazar payı hesaplamasında devralan tarafta Çizmeci
Gıda’nın cirosu ve pazar payı dikkate alınacaktır.
İkinci olarak, Bildirim Formu’nda yer verilen ve İbrahim Halit Çizmeci’nin Topbaş
Ailesi ile Ülker Grubu’nun çoğunluk hissesine sahip olduğu Ak Gıda San. ve Tic.
A.Ş.’de yer alan %7,92 oranındaki hissedarlığı ve bu şirketin yönetim kurulunda yer
almasına, yine Ak Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin kontrolünde yer alan Bahar Su San. ve
Tic. A.Ş.’de de %0,91 oranında hisse sahibi ve aynı şirkette yönetim kurulu üyesi 210
olmasına değinilmesi gerekmektedir. Anılan teşebbüsler vasıtasıyla İbrahim Halit
Çizmeci’nin ve dolayısıyla Çizmeci Gıda’nın Ülker Grubu ile aynı ekonomik bütünlük
içerisinde yer alıp almayacağı hususunda, teşebbüs tarafından sunulan bilgi ve
belgeler İbrahim Halit Çizmeci’nin Ak Gıda San. ve Tic. A.Ş.’de sahip olduğu
hisselere herhangi bir imtiyaz tanınmadığı yönündedir. Öte yandan, mevcut dosya
bakımından bu hususta daha fazla bir değerlendirme yapılmasına gerek
görülmemiştir.
Bu bilgiler ışığında, devralmanın izne tabi bir işlem olup olmadığının tespitinde
Misbis ile Çizmeci Gıda’nın pazar payı ve cirolarının dikkate alınması gerektiği ortaya 220
çıkmaktadır. Misbis’in ilgili ürün pazarında elde ettiği ciro (…………..) YTL tutarındadır.
Dolayısıyla salt Misbis’in cirosu Tebliğ’deki 25 milyon YTL sınırını aşmaktadır.
Sadece ciro eşiği bakımından dahi, incelemeye konu olan işlem, her iki ürün pazarı
bağlamında izne tabi bir işlemdir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, İşleme taraf olan teşebbüslerin ilgili ürün
pazarlarındaki paylarının gerek Misbis’in gerekse Çizmeci Gıda’nın ilgili pazarda
07-85/1039-401
6
sahip oldukları pazar payının %1’in altında olduğu anlaşılmıştır. İki teşebbüsün bir
araya geldiğinde sahip olacakları pay da düşük seviyelerde kalacaktır.
230
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hâkim durum yaratmaya veya hâkim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu” doğuracak birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul
edilerek yasaklanmıştır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, devralma sonrasında tarafların ilgili ürün
pazarlarında sahip oldukları pazar payının hâkim durum yaratacak seviyelerde
olmadığı anlaşılmıştır. Pazarın genel niteliklerine bakıldığında, özellikle hızlı
tüketim mallarında görülen ve coğrafi pazarın geneline ulaşmak açısından gerekli 240
olan dağıtım ağı ve bilinir bir markaya sahip olma unsuru, pazara girişte önemlidir.
Öte yandan, ilgili ürün pazarında Ülker, Nestle, Eti, Sagra gibi büyük ölçekli ve
önemli markaları ellerinde bulunduran firmaların yanı sıra irili ufaklı çok sayıda
teşebbüsün faaliyet göstermekte olması da dikkate alınmalıdır. Bu noktalardan
hareketle, devralma işleminin pazardaki rekabet koşullarına önemli bir etkide
bulunmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 250
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy