Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-183 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-85/1055-414
Karar Tarihi : 8.11.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Fatma GÖZLÜKAYA ANGI, Ekrem SOLMAZ,
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Güleç Kırtasiye Matbaacılık ve Ambalaj San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ege Üniversitesi Kampusü Öğrenci Alışveriş Merkezi
No:12 Bornova/İzmir 20
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILAN : - Palme Yayın Dağıtım İç ve Dış Tic. Ltd. Şti
Adnan Saygun Cad. No:10/A Sıhhiye/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Palme Yayın Dağıtım İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin basımını ve
toptan dağıtımını yaptığı kitapları toptan satış fiyatından daha düşük perakende
satış fiyatıyla satarak Güleç Kırtasiye Matbaacılık ve Ambalaj San. ve Tic. Ltd.
Şti.’nin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, Palme Yayın Dağıtım İç ve Dış
Tic. Ltd. Şti.’nin (Palme Yayın) basımını ve toptan dağıtımını yaptığı kitapları İzmir’de
açtığı şubesi aracılığıyla Güleç Kırtasiye Matbaacılık ve Ambalaj San. ve Tic. Ltd.
Şti.’ye (Güleç Kırtasiye) temin ettiği fiyatın altında bir fiyatla nihai tüketicilere sattığı
ve bu durumun Güleç Kırtasiye’nin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.10.2007 tarih ve 6686 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 2.11.2007 tarih ve 2007-2-183/İİ-07-FGA sayılı İlk
İnceleme Raporu, 2.11.2007 tarih ve REK. 0.06.00.00-110/318 sayılı Başkanlık
önergesi ile Kurul’un 07-85 sayılı toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet konusu ile ilgili olarak, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında bir önaraştırma
yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmektedir.
I. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosyadaki bilgilere göre, şikayetin niteliği hakkında daha detaylı bilgi edinmek üzere
raportörlerce İbrahim Güleç ile yapılan görüşmede, Güleç Kırtasiye’nin faaliyet
konusunun kırtasiye malzemesi ve akademik eğitime yönelik kitapların satışı olduğu, 50
firmanın cirosunun yaklaşık %55-60’ını kırtasiye malzemesi ve yaklaşık %40-45’ini
07-85/1055-414
2
ise akademik eğitime yönelik kitap satışının oluşturduğu, Güleç Kırtasiye’nin satışını
yaptığı akademik kitapların ağırlıklı olarak Palme Yayın, Birsen Basın Yayın Dağıtım
Ltd. Şti., Alfa Basım Yayın Dağıtım Ltd. Şti. ve Çağlayan Kitapevi’nden temin edildiği
ve bu çerçevede Palme Yayın tarafından basılan kitapların firmanın kitap satışının
yaklaşık %25’ini oluşturduğu ve Güleç Kırtasiye’nin Palme Yayın ile olan tedarik
ilişkisinin yaklaşık 5 yıldır devam etmekte olduğu ve Palme Yayın’ın şikayetten birkaç
ay önce İzmir’e şube açarak kitaplarını nihai tüketicilere doğrudan pazarlamaya
başladığı bilgilerine ulaşılmıştır.
60
Şikayetin konusu, Palme Yayın’ın basımını yaptığı akademik eğitime yönelik kitapları
İzmir’de açtığı şubesi aracılığıyla Güleç Kırtasiye’ye sağladığından daha düşük fiyatla
nihai tüketicilere satmak suretiyle şikayetçinin faaliyetlerini zorlaştırdığına ilişkindir.
Bu bakımdan şikayet konusu eylem, genel olarak 4054 sayılı Kanun'un teşebbüslerin
hakim durumlarını kötüye kullanmalarını yasaklayan 6. maddesi kapsamında ele
alınmış ve özel olarak bahsi geçen maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde düzenlenen
"Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak
engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan
eylemler"den olup olmadığı incelenmiştir. Bilindiği üzere, bir hakim durumun kötüye
kullanılması halinden bahsedebilmek eylemi gerçekleştiren teşebbüs ya da 70
teşebbüslerin ilgili pazarda hakim durumda bulunması ön koşuluna tabi
bulunmaktadır. Hakim durum, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “Belirli bir
piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız
hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, Palme Yayın’ın ilgili
pazarda hakim durumda olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
Palme Yayın’ın faaliyet alanını, çeşitli sınavlara yönelik test kitapları, edebi kitaplar,
akademik eğitime yönelik kitaplar ile çocuk kitabı gibi değişik içerikli kitapların yayımı
ve dağıtımı oluşturmaktadır. Bununla birlikte, Palme Yayın’ın internette açıklanan 80
yayın listesinden ve inceleme sürecinde elde edilen bilgilerden bu yayınlar içerisinde
temel bilimler, mühendislik, tıp ve bilgisayar alanlarındaki akademik eğitime yönelik
kitapların basımı ve dağıtımı faaliyetinin şirketin esas faaliyet alanını oluşturduğu
anlaşılmaktadır. Şikayete konu eylem de Palme Yayın’ın basımını ve dağıtımını
yaptığı akademik eğitime yönelik kitaplara ilişkin uygulaması hakkındadır. Talep
açısından nihai tüketiciye satışı gerçekleştiren kitapevlerinin ve kırtasiyelerin
genellikle akademik eğitime yönelik kitapların tüm çeşitlerini bulundurma eğilimi
içinde olduğu ve bu tür kitapların basımı ve dağıtımı alanında faaliyet gösteren
teşebbüslerin de aynı doğrultuda çoğunlukla her türlü akademik eğitime yönelik
kitabın basımı ve dağıtımıyla uğraştığı göz önüde alındığında, ilgili dosya bakımından 90
ilgili ürün pazarı genel olarak kitap basımı ve dağıtımı pazarının alt pazarlarından biri
olan “akademik eğitime yönelik kitapların basımı ve dağıtımı pazarı” olarak
belirlenmiştir.
İlgili coğrafi pazar, akademik eğitime yönelik kitaplar basan ve dağıtan teşebbüslerin
faaliyetlerinin ülke geneline yönelik olması ve ilgili ürün pazarındaki rekabet koşulları
açısından farklılık gösteren bölgeler bulunmaması sebebiyle “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak belirlenmiştir.
07-85/1055-414
3
Bu çerçevede, raportörlerce ilgili pazarın yapısı ve işleyişi hakkında Türkiye
Yayıncılar Birliği (TYB) Yönetim Kurulu Üyesi ve TYB Akademik Yayınlar Komisyonu 100
Başkanı ile yapılan görüşmede, Türkiye’de 300’e yakın akademik eğitime yönelik
kitap yayımlayan yayınevinin bulunduğunu, akademik eğitime yönelik kitap
yayımlamak için bir veya birkaç öğretim üyesi ile anlaşmanın yeterli olduğunu,
faaliyetin büyük bir yatırıma ihtiyaç göstermediğini ve küçük çaplı teşebbüslerin de bu
alanda faaliyet gösterebildiğini, birlik bünyesinde yapmış oldukları pazar araştırması
sonuçlarının akademik eğitime yönelik kitap yayım ve dağıtımı alanında faaliyet
gösteren pazar payı bakımından en büyük beş teşebbüsün sırasıyla; Nobel Tıp
Kitapları Ltd., Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., Palme Yayın, Seçkin Yayıncılık San.
Tic. A.Ş., Nobel Yayın Dağıtım Ltd. Şti. olarak sıralanabileceğini gösterdiğini, aynı
araştırmanın sonuçlarından Palme Yayın’ın tıp ve mühendislik eğitimine yönelik kitap 110
basımı alanlarında önemli bir pazar payına sahip olmadığını, sadece akademik fizik
eğitimine yönelik kitap basımı alanında en yüksek pazar payına sahip teşebbüs
olduğunu gösteren bilgilere ulaşılmıştır.
Bu bilgilerden, akademik eğitime yönelik kitapların basımı ve dağıtımı pazarında
Türkiye genelinde 300’ün üzerinde teşebbüsün faaliyet göstermekte olduğu, pazara
girişi engelleyecek nitelikte herhangi bir hukuki ve ekonomik koşulun bulunmadığı
anlaşılmaktadır. Buna ek olarak, Palme Yayın’ın ilgili ürün piyasasında Nobel ve Beta
isimli firmaların ardından pazar payı açısından üçüncü sırada yer aldığı
görülmektedir. Pazarın yapısı ve işleyişi hakkındaki bu bilgilerden, ilgili pazarda 120
faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüsün rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız
hareket ederek ilgili pazarda oluşacak fiyatları ve arz miktarını belirleyebilme gücüne
ve bu yolla rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırma imkanına sahip olduğunu gösterecek
bir kanıya ulaşılması mümkün görülmemektedir. Bu çerçevede, mevcut durumda
Palme Yayın’ın akademik eğitime yönelik kitapların basımı ve dağıtımı pazarında
hakim durumda bulunduğu yönünde bir sonuca ulaşılmasının da mümkün olmadığı
kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan, raportörlerce İbrahim Güleç ile yapılan görüşmede elde edilen ve
yukarıda da yer verilen bilgilere göre, Güleç Kırtasiye’nin cirosunun yaklaşık %40-130
45’inin akademik eğitime yönelik kitap satışlarından sağlanmakta olduğu ve Palme
Yayın’dan temin edilen kitapların satışının bu cironun yaklaşık %25’ini oluşturduğu ve
dolayısıyla Palme Yayın’dan sağlanan kitapların satışından elde edilen cironun Güleç
Kırtasiye’nin toplam satışları içindeki payının en fazla %12,5’ini oluşturduğu inceleme
sürecinde anlaşılmıştır. Bu bakımdan, Palme Yayın’ın ilgili ürün pazarında hakim
durumda olduğunun kabul edilmesi halinde bile, Palme Yayın’dan sağlanan kitapların
satışının Güleç Kırtasiye’nin faaliyetlerinin esaslı bir kısmını oluşturmaması sebebiyle
şikayet konusu uygulamanın Güleç Kırtasiye’nin faaliyetlerini zorlaştırıcı ve
engelleyici bir etki yaratmasının da mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
140
Yukarıda belirtilen sebepler ışığında, Palme Yayın’ın basımını ve dağıtımını yaptığı
kitapları İzmir’de açtığı şubesi aracılığıyla Güleç Kırtasiye’ye sağladığından daha
düşük fiyatla nihai tüketicilere satmak suretiyle Güleç Kırtasiye’nin faaliyetlerini
zorlaştırdığı iddiası hakkında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
07-85/1055-414
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu şikayet ile
ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar 150
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy