Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-169 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-89/1148-444
Karar Tarihi : 6.12.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Osman Tan ÇATALCALI
C. ŞİKAYET EDEN : İsminin gizli kalması talep edilmiştir.
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
20
Ankara Ticaret Odası
Söğütözü Mahallesi 2.Cadde NO.5 Söğütözü / Ankara
Ankara Fırıncılar Odası
Strazburg Cad. 30/10 Ankara
Ankara’da Faaliyet Gösteren Fırınlar
E. DOSYA KONUSU: Ankara Ticaret Odası ve Ankara Fırıncılar Odası’nın birlikte
hareket ederek ekmeğin Ankara ilindeki azami satış fiyatını aynı miktarda 30
arttırdıkları ve Ankara ilindeki fırınların hepsinin yeni belirlenen azami fiyattan
ekmek sattıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, Ankara ilinde Ankara Fırıncılar
Odası tarafından 1.11.2007 tarihi itibarıyla ekmeğin azami satış fiyatına çok yüksek bir
zam yapıldığı, söz konusu artışa paralel olarak Ankara Ticaret Odası’nın da kendisine
üye olan fırıncı esnafı tarafından satılan ekmeğin azami satış fiyatını arttırdığı, söz
konusu artışların birbirine benzer olduğu, bu durumun nedeninin ise her iki Oda’nın da
aralarında anlaşarak yeni fiyat tarifelerini oluşturması olduğu ve her ne kadar söz
konusu tarifelerde ekmeğin azami satış fiyatı belirlense bile yapılacak bir incelemede 40
bütün fırınların söz konusu azami fiyatı sabit fiyat şeklinde uyguladığının görülebileceği
ifade edilmektedir.
07-89/1148-444
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.11.2007 tarih, 7237 sayı ile intikal eden
şikayet üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi
uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 30.11.2007 tarih ve 2007-3-169/İİ-07-KÜ
sayılı İlk İnceleme Raporu 30.11.2007 tarih, REK.0.07.00.00-110/255 sayılı Başkanlık 50
Önergesi ile 07-89 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuruya ilişkin olarak 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı ve şikayetin reddinin uygun olacağı
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 60
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Ankara Fırıncılar Odası’nın teklifi ve Ankara Esnaf ve
Sanatkarları Odaları Birliği’nin onayıyla 1 Kasım 2007 tarihi itibarıyla değişik gramajlarda
satılan ekmeklere ilişkin tarife fiyatlarının % 20 oranında artırıldığı anlaşılmıştır. Örneğin,
yeni fiyat tarifesine göre daha önce azami satış fiyatı 25 Ykr olan 150 gram ekmeğin
fiyatı 30 Ykr’a, 50 Ykr olan 300 gram ekmeğin fiyatı 60 Ykr’a, 75 Ykr olan 450 gram
ekmeğin fiyatı ise 90 Ykr'a yükseltilmiştir.
Diğer yandan Ankara Ticaret Odası’nın 27.9.2007 tarihli kararında, ekmeğin azami
fiyatının Ankara Fırıncılar Odası tarafından yapılan değişikliğe göre farklı bir oranda 70
(%30) artırılmakla birlikte aynı fiyata karşılık gelecek şekilde düzenlendiği görülmektedir.
Şöyle ki; eski tarifede ekmeğin sadece 200 ve 400 gram olarak 2 farklı ebatta
üretilebileceği belirtilirken yeni tarife ile ekmeğin 150, 300 ve 400 gramlık 3 farklı ebatta
üretilebileceği düzenlenerek ekmeğin kilogram fiyatında artış yapılmıştır. Eski tarifede
200 gramlık ekmeğin azami fiyatı 30 Ykr, 400 gramlık ekmeğin azami fiyatı ise 60 Ykr
iken; yeni tarifede 150 gramlık ekmeğin azami satış fiyatı 30 Ykr, 300 gramlık ekmeğin
azami satış fiyatı 60 Ykr ve 400 gramlık ekmeğin azami satış fiyatı ise 80 Ykr olarak
belirlenmiştir. Söz konusu değişiklik ekmeğin azami satış fiyatında yaklaşık %30’luk bir
artışa tekabül etmektedir.
80
Her iki odanın da aynı ürüne ilişkin fiyat tarifesi hazırlaması ekmek üretimi alanında
faaliyet gösteren teşebbüslerin nitelikleri bakımından “tacir” ve “esnaf” olarak iki
kategoride değerlendirilmelerinden kaynaklanmaktadır. Bu bakımdan Ankara Fırıncılar
Odası tarafından yürürlüğe koyulan fiyat tarifesine 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar
Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 62. maddesi dayanak teşkil etmekte ve anılan tarife aynı
madde uyarınca uygulanacak azami hadleri göstermektedir. Doğal olarak ilgili tarife
yalnızca Ankara Fırıncılar Odası’na üye olan “esnaf” niteliğindeki fırıncılara yöneliktir.
Diğer yandan, tacir ve sanayici niteliğindeki ve Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıtlı
işletmeler, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar 90
Kanunu’nun 12. maddesinin (ı) bendi ve bu maddeye dayalı olarak çıkarılan “Tacir ve
Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal Ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin
Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde belirlenen azami satış
07-89/1148-444
3
fiyat tarifesine uymak durumundadırlar. Dolayısıyla, Ankara Fırıncılar Odası tarafından
belirlenen fiyat tarifesi tacir niteliğindeki fırıncıları bağlamamaktadır. Ancak, Ankara
Ticaret Odası’nın yukarıda anılan Yönetmelik çerçevesinde benzer bir tarifeyi
uygulamaya koyma yetkisine sahip olduğu gözükmektedir.
Yukarıda özetlenen mevzuat farklılığı nedeniyle, genelde benzer üretim teknolojilerine
ve girdilere sahip olan fırıncıların işletmelerinin ticari statüsü bakımından farklı odalara 100
kayıtlı olmak zorunda kaldıkları görülmektedir. Bu durum ise fırıncı esnafının standartları
belli olan bir ürünü farklı fiyat tarifelerine göre satmasına yol açabilmektedir. Bu nedenle
de homojen bir ürün olan ekmeğin farklı fiyat tarifelerine göre satılmasından rahatsız
olan teşebbüslerin ilgili odalara benzer tarifeler yayınlamaları konusunda baskı
yapmaları söz konusu olabilmektedir. Ancak, her iki Oda’nın fiyat tarifelerine ilişkin
değişikliklerinin farklı zamanlarda gerçekleşmesi, anılan odaların söz konusu tarifeleri
aralarında anlaşma yapmak suretiyle hazırladıkları savını desteklememektedir. Nitekim
şikayetçinin bu yöndeki iddiasını destekleyici nitelikte herhangi bir bilgi ve belge
bulunmamaktadır.
110
Başvuruda belirtilen bir diğer husus ise, Ankara ilindeki bütün fırınların her iki Oda
tarafından belirlenen azami fiyattan satış yapmalarının 4054 sayılı Kanuna aykırı
olduğudur. Sektörde üretim maliyetlerinin artmasından dolayı zamanla fiyat tarifesindeki
azami hadlerin artırılmasına yönelik bir baskı oluştuğu gözlemlenmektedir. Tarife
değişikliği gerçekleştiğinde birçok teşebbüsün birbirinden bağımsız olarak azami satış
fiyatını uygulamaya başlaması ise anılan fiyatların sabit fiyat olarak uygulandığı kanısına
yol açabilecektir. Ancak bu fiyat artışına başta Ankara Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş.
(Ankara Halk Ekmek)’nin olmak üzere sektörde yer alan büyük ölçekli işletmelerin
verecekleri tepkinin küçük fırınlar üzerindeki rekabetçi baskıyı artıracak olması nedeniyle
büyük önem taşıdığı kanaatine varılmıştır. Ankara ekmek pazarında yaklaşık %30-35 120
oranında paya sahip olan Ankara Halk Ekmek’in şu aşamada fiyatlarında herhangi bir
değişiklik olmaması uygulamada bazı büyük ölçekli teşebbüslerce azami satış fiyatının
altında ekmek satışının gerçekleştirildiği kanısını güçlendirmektedir.
4054 sayılı Kanun açısından önemli olan konu ekmek fiyat tarifelerinde yer alan
fiyatların sabit fiyat olarak algılanmaması ve bu fiyatların altında ekmek satışı yapmanın
mümkün olmasıdır. Ankara ekmek pazarındaki teşebbüslerin gerek doğrudan gerekse
bağlı bulundukları odalar aracılığıyla sabit bir fiyat uygulaması içinde olmalarının ise
4054 sayılı Kanun açısından ihlal oluşturacağı açıktır. Ancak bu yönde bir
değerlendirmeye dayanak teşkil edecek yeterli bir bulgu elde edilememiştir. 130
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu şikayet ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy