BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI’NCE IPTAL
EDILMISTIR. REKABET KURULU’NUN AYNI
KONUYA ILISKIN 20.01.2009 TARIH VE 09-03/49-18
NOLU KARARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI
KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ.
07-92/1170-456
2
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-3-46 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 07-92/1170-456
Karar Tarihi : 27.12.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr.
Mustafa ATEŞ.
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Kürşat ÜNLÜSOY, Ali Fuat KOÇ
Neşe Nur ONUKLU, Osman Tan ÇATALCALI
C. ŞİKAYET EDEN: T.C. Ankara Valiliği Emniyet Müdürlüğü,
İskitler/Ankara
D. KARŞI TARAFLAR :
1. Diren Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti.
(Naci Kutanis)
Yeşilevler İvedik Caddesi No:203/1 Yenimahalle/Ankara
2. Aksu Gıda İmalat İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ( Doğan Ekmek
Fabrikası) (Doğan Fırını)
Ayaş Cad. No:22 Sincan/Ankara
3. Aktürk Ekmek Fabrikası (Aktürk Fırını)
Pınarbaşı Mah. Hilal Sok. No:3/A Sincan- Ankara
4. Alnıaçık Eğlence Hizmetleri Fırın İşl. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti.
İstasyon Cad. No:33/B Etimesgut/Ankara
5. Ateksan Ekmek Gıd. İnş. Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti.
Tandoğan Mah. Usta Sok. No:10 Sincan/Ankara
6. Bahar Unlu Mam. Gıda Giyim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Demet Mahallesi 10. Cad. No:1/C Yenimahalle/Ankara
7. Can Kardeşler Gıda İnşaat ve İşl. Ltd. Şti.
Güzelkaya Mah. 147. Sok. No:2/A Yenimahalle/Ankara
8. Çağdaş Francala Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
Mareşal Çakmak Mah. Yıldız Sok. No:6/A Sincan/Ankara
07-92/1170-456
3
9. Çınar Ekmek Fabrikası (Çınar Fırını)
Taşkın Sok. No:6/C-D Yenimahalle/Ankara
10. Dadaş Ek. Fab. ve Unlu Mam. (Dadaş Fırını)
Atatürk Mah Cumhuriyet Cad. No:9 Yenikent/Ankara
11. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası (Dervişoğlu Fırını)
Çiğdemtepe Mah. Değirmendere Sok. No:73
Yenimahalle/Ankara
12. Dostlar Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ulubatlıhasan Mah. Çarşı içi Sok. No:48 Sincan/Ankara
13. Emkan Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Civan Sok. No:8 Yenimahalle/Ankara
14. Ergazi Unlu Mamulleri Ltd. Şti.
Etlik Meyveli Sok. No:35 Ankara
15. Esen Ekmek Fabrikası (Esen Fırını)
Miralay Nazımbey Sok. No:224 Yenimahalle/Ankara
16. Esengül Unlu Mamulleri Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.
Çerçidere Mah. Bağarası Sok. No:19 Yenimahalle/Ankara
17. Gözde Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Plevne Mah. Kızılırmak Sok No:40/A Sincan/Ankara
18. Gül Ekmek Fabrikası (Gül Fırını)
Demetgül Mah. 6. Sok. No:11/B-C Yenimahalle/Ankara
19. Hacıhasanoğlu Gıda San. İnş. Tic. Ltd. Şti.
Sincan Sanayi Sitesi 2. Cad. No:38 Sincan/Ankara
20. Hasat 1 Ekmek Fırını
Ragıp Tüzün Cad. No:431 Yenimahalle/Ankara
21. Hasat 2 Ekmek Fırını
Güventepe Mah. Karaballı Sok. No:11 Şentepe/Ankara
22. Huzur Ekmek Fabrikası
Menderes Mah. Rüzgarlı Sok. No:29 Yenikent/Ankara
23. Kardelen Francala Unlu Mamulleri Gıda Sanayi ve Tic. Ltd.
Şti.
Oğuzlar Sok. No:216 Yenimahalle/Ankara
24. Karşıyaka Unlu Gıda Ek. Mam. İnş. Pet. Otom. Hayv. Tur.
Tic. San. Ltd. Şti.
Demetlale Mah. İvedik Cad. No.127/C Yenimahalle/Ankara
07-92/1170-456
4
25. KET-ZEM Ekmek ve Unlu Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
Yenibatı Mah. 12. Cad. 287. Sok. Mesa Çarşısı No:4
Batıkent/Ankara
26. Kutsal Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
Plevne Mah. Bosna Sok. No:111 Sincan/Ankara
27. (Yeni) Kuzu Unlu Mamulleri İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti.
(Kuzu Fırını)
M. Fevzi Çakmak Mah. Şehit Ali Çalışır Sok. No:5/A
Sincan/Ankara
28. Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti. (Ulusoy Krd. Ekmek Fabrikası)
Şentepe Avcılar Mah. 119 Sok. No:30 Yenimahalle/Ankara
29. Merkez Ek. Unlu Mamulleri Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd.
Şti.
Demet Mah. İvedik Cad. 139/A Yenimahalle/Ankara
30. Mis Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
İstasyon Mah. Döner sok. No: 19/A Sincan/Ankara
31. Güzelevler Modern Ekmek Fırını (Modern Ekmek Fabrikası
Ltd.), (Güzelevler)
Güzelevler Çameli Sok. No:8 Yenimahalle/Ankara
32. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti
Piyade Mah. 426 sok. No:30/A Etimesgut/Ankara
33. Oba Ekmek İnş.Akary. San. Tic. Ltd. Şti.
Plevne Mah. Polatlı Cad. No:26 Sincan/Ankara
34. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akaryakıt Dayanıklı Tük. Mal.
Ltd. Şti.
Demetevler 1.Cad. No:83/A-B Ankara
35. Örnek Francala Gıda İnş. Ev Büro Eşy. Tem. Giyim San.Tic.
Ltd. Şti. (Örnek Fırını – Mehmet Ünal), (Şifa)
Karşıyaka 3. Cad. No:69/A Yenimahalle/Ankara
36. Özevler Ekmek Fırını
İvedik Cad. 47.Sok. No11/C Yenimahalle
37. Özkayalar Ekmek ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.
Memlik Yolu Yakacık Köyü 619/A Ankara
38. Pehlivanoğlu Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Doğu Fırını)
Kartal sok. No: 3/A Sincan/Ankara
07-92/1170-456
5
39. Petekler Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti. (Peksan)
Özevler 44/1 Sokak Demetevler Yenimahalle/Ankara
40. Reyhanoğlu Gıda San. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti
Plevne Mah. Çağlayan Cad. No:9/A Sincan/Ankara
41. Samanyolu Un Mamulleri San. Tic. Ltd. Şti
Özevler Mah. 51, Sok 9/A Yenimahalle/Ankara
42. Şafak Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
Demetevler 5. Cad. No:36/E Yenimahalle/Ankara
43. Yağmur Unlu Mam. Gıda Maya ve Petrol Ürünleri Besicilik
İnş. Tic. Ltd. Şti.
Özevler Mah. 37 Sok. No:1/C Yenimahalle/Ankara
44. Yedigöl Francala Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
Plevne Mah. Kosova Sok. No:3/A Sincan/Ankara
45. Yeni çınar Unlu Mam. Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.
Demetevler 10. Cad. No:19/E Yenimahalle/Ankara
46. Yepaş Yenimahalle Ekmek Pazarlama A.Ş (Yepaş A.Ş.)
İstasyon Mah. Çatalca Sok. No:11 Sincan/Ankara
47. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş. (Yeşilyurt Ekmek
Fabrikası)
Karşıyaka 2. Cad. No:37 Yenimahalle/Ankara
48. Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Çamlıca Mah. 12. Sok No:8 Macunköy/Ankara
49. Endi Tük. Mal. Tic. ve San. A.Ş.
Alemdağ Cad. Site Yolu Toya Sok. Tunay İş merkezi No:3/B
Ümraniye/İstanbul
50. Gimsa İnş. San. Tic. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti.
Atatürk Mah. Lale Cad. No:13 Sincan/Ankara
51. Keybi Mağazacılık ve Gıda San. Tic. A.Ş. (Tempo A.Ş.)
Ergazi Mahallesi 12. Cad. No:143 Batıkent/Ankara
52. Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Karamanlılar Cad. No:8 Organize San. Bölgesi Sincan/Ankara
53. Öğütler Gıda Tic. ve Paz. San. Ltd. Şti. (Öğütler)
Öz Ankara Gıda Top. Sitesi 6. Blok No:213 Macunköy/Ankara
54. Soykan Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş.
1. Cad. No:46 Demetevler/Ankara
07-92/1170-456
6
55. Şeref Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket)
Gimat 17. Blok No:520 Macunköy/Ankara
56. Tansaş Perakende Mağazacılık Tic. A.Ş.
103. Sok. No:4/B Göztepe/İzmir
57. Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Mad. İnş. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş
Ltd. Şti.)
Öz Ankara Toptancılar Sitesi Sosyal Tesis Binası Kat:2 No:27
Macunköy/Ankara
58. Yozgat İhtiyaç Maddeleri Pazarlama ve Tic. A.Ş. (Yimpaş
A.Ş.)
Adnan Menderes Bulvarı No:190 Yozgat
59. Yunus Market İşletmeciliği Tic. Ltd. Şti.
Karpuzlu 1 Sok. 71/A Siteler/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulu’nun Ankara ili Yenimahalle, Sincan,
Yenikent, Etimesgut bölgelerinde faaliyet gösteren 59 teşebbüs ile Diren
Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Ticaret Ltd. Şti’nin 4054 sayılı
Kanun’u ihlal edip etmediklerinin tespitine ilişkin 18.1.2005 tarih, 05-06/52-21
sayılı kararının Danıştay 13. Dairesi’nin kararıyla iptal edilmesi üzerine ilgili
dosyanın yeniden değerlendirilmesi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ:
16.4.2003 tarih ve 1608 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden, T.C. Ankara Valiliği
Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen, Ankara Vali Yardımcısı Ramazan
Urgancıoğlu imzalı yazıda Ankara Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlar
Şube Müdürlüğü’nce yapılan bir soruşturma neticesinde;
Naci Kutanis, Mehmet Sami Akkerman, Orhan Yaralı, Metin Muratoğlu, Ali Kale,
Salim Alnıaçık ve Gürsel Alnıaçık isimli şahıs ve çalışanların, Ankara ili Sincan,
Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve Keçiören ilçelerinde kendilerinin denetiminde
rekabeti önlemek amacıyla fırıncılar birliği adı altında kartel oluşturdukları ve üye fırın
işletmecilerinden herhangi bir makbuz veya fatura düzenlemeden, her bir ekmek
başına 2000 yılında 2000 TL, 2001 yılında 4000 TL, 2002 yılından bugüne kadar ise
4000 TL olmak üzere çek, senet ve nakit karşılığı kayıt dışı para toplayıp vergi
kaçırdıkları, rekabet ortamı yaratmak amacıyla daha fazla üretim yapıp ucuz ekmek
satmak isteyen fırın sahiplerini, ekmek verdikleri bayileri azaltmaları, fazla üretim
yapmamaları, ucuz ekmek satmamaları ve birden fazla fırın işletiyor ise diğerlerini
kapatmaları yönünde; ekmek verdikleri bayileri ise ucuz ekmek satan fırınlardan
ekmek almamaları için tehdit ettikleri, yapılan tehdit ve baskılara aldırmayıp ucuz
ekmek satmak isteyen fırınların ekmek dağıtım araçlarının önünü keserek çalışanları
darp edip yaraladıkları, araçlarına zarar verdikleri, fırın işletmecilerini, çalışanlarını ve
ekmek verdikleri bayi sahiplerini tehdit baskı ve korkutmak suretiyle sindirip rekabet
ortamını ortadan kaldırarak, kendilerine haksız çıkar sağladıkları yönünde elde edilen
belge, doküman ve soruşturma evrakının şüpheliler ile birlikte hazırlık 2001/589 sayı
07-92/1170-456
7
ile Ankara DGM Cumhuriyet Başsavcılığı’na intikal ettirildiği belirtilmiş ve gereğinin
yapılması istenmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ
Kurum kayıtlarına 16.4.2003 tarih ve 1608 sayı ile giren şikayet üzerine hazırlanan
3.6.2003 tarih ve 2003-3-46/BN-03-HS sayılı Bilgi Notu Kurul’un 12.6.2003 tarih ve
03-42/467-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve Ankara ili Yenimahalle, Sincan,
Etimesgut bölgelerinde faaliyet gösteren 85 ekmek üreticisi ile anılan bölgelerdeki
ekmek üreticisi teşebbüsler tarafından ilgili ürün pazarında koordinasyon sağlamak
üzere yetkilendirilen Naci Kutanis ve Diren Org. Dan. Müş. ve Tic. Ltd. Şti ve 21
market ile Keçiören ve Altındağ ilçelerindeki ekmek pazarında faaliyet gösteren 62
ekmek üreticisi teşebbüsün rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilecek nitelikte
faaliyetlerde bulunduklarına ilişkin iddialar ciddi ve yeterli bulunarak, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 40. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına karar verilmiştir. Kurul’un 12.6.2003 tarih ve 03-42/467-M sayılı
soruşturma kararı taraflara tebliğ edilmiştir.
Bu karar üzerine hazırlanan 4.5.2004 tarih ve S.R. /04-7 sayılı Soruşturma Raporu,
Kanun’un 45/1. maddesi uyarınca tüm Kurul üyeleri ile ilgili taraflara tebliğ olunmuş
ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince taraflardan 30 gün içinde yazılı
savunmalarını göndermeleri istenmiştir. Taraflardan gelen 2. Yazılı savunmaya karşı
Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan “Ek Yazılı Görüş” Kanun’un 45/2. maddesi
uyarınca 19.10.2004 tarihinde tüm Kurul üyeleri ve taraflara tebliğ edilmiştir.
Tarafların sözlü savunma talebi üzerine Kurul 25.11.2004 tarih ve 04-73/1081-M
sayılı toplantısında sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar vermiştir. 12.1.2005
tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılarak tarafların sözlü açıklamaları
dinlenilmiştir. Rekabet Kurulu 18.1.2005 tarihinde 05-06/52-21 sayı ile nihai kararını
vermiştir.
Taraflar gerekçeli kararı tebellüğ etmelerinin ardından kararın iptali için Danıştay’a
başvurmuştur. Söz konusu Kurul kararı soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai
karar toplantısına katılarak oy kullanmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle
Danıştay 13. Dairesi’nin 30.01.2007 tarih ve 2006/2611 E.,2007/413 K., 2006/2408
E., 2007/390K., 2006/1285 E., 2007/412K., 2006/1842 E., 2007/365K., 2006/1845
E.,2007/407K.,2006/2314 E.,2007/423K., 2006/2041 E., 2007/380K., 2006/1841 E.,
2007/374K., 2006/2318 E., 2007/386K., 2006/1276 E., 2007/429K.,2006/2315 E.,
2007/388K., 2006/1836 E., 2007/401K, 2006/2226 E., 2007/371K., 2006/2040
E.,2007/376K., 2006/1851 E., 2007/370K, 2006/2339 E., 2007/402K., 2006/1539 E.,
2007/378K., 2006/2322 E., 2007/369K, 2006/2224 E., 2007/366K., 2006/2410 E.,
2007/391K., 2006/2320 E., 2007/375K., 2006/2223 E., 2007/414K., 2006/1541 E.,
2007/404K., 2006/2321 E., 2007/373K., 2006/1529 E., 2007/394K., 2006/2225 E.,
2007/372K., 2006/2319 E., 2007/422K., 2006/1540 E., 2007/377K., 2006/2409 E.,
2007/364K., 2006/1527 E., 2007/403K, 2006/1846 E., 2007/416K., 2006/1849 E.,
2007/408K, 2006/1843 E., 2007/385K., 2006/1823 E., 2007/387K, 2006/1473 E.,
2007/417K, 2006/2923 E., 2007/428K., 2006/1823 E., 2007/387K., 2006/1840 E.,
2007/409K., 2006/1637 E., 2007/363K., 2006/1835 E., 2007/367K., 2006/1706 E.,
2007/424K., 2006/1830 E., 2007/419K., 2006/1839 E., 2007/368K., 2006/2338 E.,
2007/431K., 2006/1538 E., 2007/393K., 2006/1528 E., 2007/395K., 2006/1542 E.,
2007/430K., 2006/1543 E., 2007/384K., 2006/1530 E., 2007/406K., 2006/1533 E.,
07-92/1170-456
8
2007/382K., 2006/1544 E., 2007/432K., 2006/1526 E.,2007/381K., 2006/1525 E.,
2007/396K., 2006/1531 E., 2007/405K., 2006/1532 E., 2007/383K., 16.2.2007 tarih
2006/4039 E., 2007/814K. ve 24.1.2007 tarih ve 2006/5265 sayılı kararları ile iptal
edilmiştir.
Bunun üzerine Kurul mevcut dosya üzerinden yeniden karar verilmesini teminen
gerekli hazırlık çalışmalarının yapılmasına ve konunun Kurul gündemine
getirilmesine karar vermiştir. Kurul’un 15.8.2005 tarih ve 05-51/785-M sayılı
Kararı’nın gereği olarak dosya üzerinde yapılan değerlendirmeler ışığında
düzenlenen 11.5.2007 tarihli yönetici özeti 18.5.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-
110/107 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul’a sunulmuştur. Karar yeter sayısının
oluşmaması nedeniyle 23.5.2007 tarih ve 07-42/462-T sayılı, 30.5.2007 tarih ve 07-
45/502-T sayılı, 13.6.2007 tarih ve 07-51/541-T sayılı ve 20.6.2007 tarih ve 07-
53/574-T sayılı Kararlarda ifade edildiği üzere karar alınamamıştır. Dosyada temyiz
sürecine ilişkin yeni gelişmelerin gündeme gelmesiyle 8.10.2007 tarihli Bilgi Notu
16.10.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-110/224 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul’a
sunulmuş, Kurul ilk inceleme, önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek
savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının
yazılı açılımı, raporlar, Danıştay’ın iptal kararı, tüm dosya münderecatında yer alan
bilgi ve belgeleri inceleyerek, 27.12.2007 tarih ve 07-92/1170-456 sayılı nihai kararını
vermiştir.
2.7.2005 tarih ve 5388 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı
Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun”un 5. maddesinde yer alan “Soruşturma
yapılmasına karar verildiği takdirde Kurul ilgili daire başkanının gözetiminde
soruşturmayı yürütecek raportör veya raportörleri belirler.” hükmü uyarınca alınan
13.7.2005 tarih, 05-46/667 sayılı Kurul kararının “Soruşturma heyeti Başkanı olarak
belirlenmiş bulunan Rekabet Kurulu Üyelerinin, söz konusu dosyalara ilişkin nihai
kararın alındığı toplantılara katılmaması gerektiği” hükmünü içeren 3. maddesi
doğrultusunda, mevcut soruşturmanın Heyet Başkanlığını yürüten Kurul Üyesi M.
Sıraç ASLAN nihai karar toplantısına katılmamıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞLERİ:
İlgili yönetici özetinde; soruşturma sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler ışığında,
hakkında karar alınması gereken taraflar açısından Soruşturma Raporu’nda verilen
sonuçlarda herhangi bir değişikliğe gidilmesine gerek olmadığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarının tespitinde; satın alanların gözünde fiyatı, kullanım amaçları,
fiziksel özellikleri ve nitelikleri bakımından aynı sayılan ya da yüksek ikame
edilebilirliği olan mal ve hizmetlerden oluşan pazarın dikkate alınması gerekmektedir.
Bunun yanında başkaca unsurlar da dikkate alınabilmektedir.
Ekmek temel gıda maddesi olma özelliği nedeniyle diğer gıda maddeleri ile ikame
edilememektedir. Her ne kadar tüketicinin poğaça, simit gibi ürünleri ekmekle ikame
07-92/1170-456
9
edilebilir olarak değerlendirdiği ve genel olarak unlu mamuller ile ekmeğin aynı
pazarda yer aldığı iddia edilebilirse de Türk tüketicisi bakımından ekmeğin günlük
beslenmede oynadığı büyük rol göz önünde bulundurulduğunda ekmeğin ayrı bir
pazar teşkil ettiği anlaşılacaktır. Buna ek olarak, daha ziyade açlığı gidermek
amacıyla tüketilen poğaça, simit gibi unlu mamullerin aksine ekmek, yemekle birlikte
tüketilen bir ürün niteliği taşımakta ve unlu mamullere kıyasla düşük fiyatla satışa
sunulmaktadır. Bu bakımdan unlu mamullerin nitelik, kullanım amacı ve fiyat
bakımından ekmekle ikame edilmesi mümkün görülmemektedir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, dosya konusu anlaşmaların hem
ekmek üretimi hem de satışını kapsadığı hususu göz önünde bulundurularak ilgili
ürün pazarı “ekmek pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ekmek tüketimine bakıldığında, söz konusu ürünün çabuk bayatlaması nedeniyle
tüketicinin genel olarak çevre bakkal, market ya da fırınlardan ekmeği günlük olarak
temin ettiği görülmektedir. Benzer bir şekilde ekmek, fırınlar tarafından bakkal ve
marketlere günlük ya da günde bir defadan fazla gerçekleştirilen teslimatlarla
sağlanmaktadır. Satış noktalarına günde en az bir kere teslimat yapma zorunluluğu
nedeniyle, mevcut durumda kar oranları oldukça düşük olan fırınların, taşıma
maliyetlerini en aza indirmek için yakın mesafelere dağıtım yapmayı tercih edeceği
açıktır. Bu nedenle, gerek ekmeğin raf ömrü gerekse taşıma maliyetleri dikkate
alındığında, ekmeğin öncelikle üretildiği fırının bulunduğu ilçe ve çevresinde satıldığı
ifade edilebilir. Ancak taşıma maliyetinin fırın için caydırıcı olmadığı ve satış noktası
ile fırın arasındaki mesafenin, ekmeğin noktaya taze ulaştırılmasını engellemediği
durumlarda, fırınlar kendi bölgeleri dışına da teslimat yapmaktadırlar. Söz konusu
mesafenin, kar oranının daha da düşmesine bağlı olarak, hangi aşamadan sonra
caydırıcı olacağı fırından fırına değişmekle birlikte, ortalama olarak il dışına teslimat
yapmanın her fırın açısından ciddi bir maliyet yaratacağı ortadadır. Bu nedenle,
ekmek ürünü bakımından fırınların genel olarak bulundukları ilçe ve çevresinde
faaliyet gösterdikleri ancak koşulların uygun olması halinde aynı il içerisinde bulunan
diğer fırınlarla da rekabet ettikleri söylenebilir.
Bu bağlamda, ilgili coğrafi pazarın, her bir fırının ağırlıklı olarak kendi bölgesi içinde
faaliyette bulunması ve dosya konusu anlaşmaların kapsamı göz önünde
bulundurularak Ankara İli Sincan, Yenikent, Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve
Keçiören ilçeleri şeklinde birden fazla alt ilgili ürün pazarından oluşan, bununla
birlikte aynı il içerisinde bulunan fırınların sınırlı da olsa birbirleri ile rekabet halinde
olduğu hususu da dikkate alınarak Ankara İli sınırları olarak belirlenmiştir.
I.2. Taraflar
I.2.1. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle Bölgesi
I.2.1.1. Diren Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Ticaret Ltd. Şti. (Naci
Kutanis), (Diren Organizasyon)
Yeşilevler İvedik Caddesi No:203/1 Yenimahalle/Ankara adresinde bulunmaktadır.
Söz konusu soruşturma kapsamında, hakkında soruşturma açılan Naci Kutanis de bu
07-92/1170-456
10
şirketin ortaklarından olduğundan; Naci Kutanis’e ilişkin açıklama ve
değerlendirmeler anılan şirket için de geçerlidir.
I.2.1.2. Aksu Gıda İmalat İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. (Aksu Ltd. Şti.)
Ayaş Cad. No:22 Sincan/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir. Şirketin ortakları
Mehmet Doğan ve Cevahir Güler’dir.
I.2.1.3. Aktürk Ekmek Fabrikası (Aktürk Fırını)
Pınarbaşı Mah. Hilal Sok. No:3/A Sincan- Ankara adresinde faaliyet gösterdiği tespit
edilmiştir.
I.2.1.4. Alnıaçık Eğlence Hizmetleri Fırın İşl. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Alnıaçık
Ltd. Şti.)
İstasyon Cad. No:33/B Etimesgut/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir. Şirketin
ortakları Salim Alnıaçık, Mızrap Alnıaçık ve Gürsel Alnıaçık’tır.
I.2.1.5. Ateksan Ekmek Gıd. İnş. Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Ateksan Ltd. Şti.)
Tandoğan Mah. Usta Sok. No:10 Sincan/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin ortakları Selim Bilici ve Adem Bilici’dir.
I.2.1.6. Bahar Unlu Mam. Gıda Giyim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Bahar Ltd. Şti.)
Demet Mahallesi 10. Cad. No:1/C Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü Abdurrahman Aksoy’dur ve ATO tarafından
gönderilen yazıda şirketin ortaklarının Abdurrahman Aksoy, Muharrem Aksoy,
Mahmut Sami Aksoy, Abdullah Aksoy, Abdulkadir Aksoy ve Yusuf Aksoy olduğu
belirtilmiştir.
I.2.1.7. Can Kardeşler Gıda İnşaat ve İşl. Ltd. Şti. (Can Kardeşler Ltd. Şti.)
Güzelkaya Mah. 147. Sok. No:2/A Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü Hüseyin Can’dır. Şirket 1.4.2001 tarihi itibarıyla
faaliyetini durdurmuştur.
I.2.1.8. Çağdaş Francala Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş Francala Ltd. Şti.)
Mareşal Çakmak Mah. Yıldız Sok. No:6/A Sincan/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin ortakları Avni Özgür, Bekir Sinek, Nurettin Sinek ve Ziyaettin
Sinek’tir.
I.2.1.9. Çınar Ekmek Fabrikası (Çınar Fırını)
Taşkın Sok. No:6/C-D Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin müdürü Mustafa Cesur’dur.
07-92/1170-456
11
I.2.1.10. Dadaş Ek. Fab. ve Unlu Mam. (Dadaş Fırını)
Atatürk Mah. Cumhuriyet Cad. No:9 Yenikent/Ankara adresinde faaliyet göstermiş
olan teşebbüsün yöneticileri Nuri Tukat ve Yaşar Torun’dur.
I.2.1.11. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası (Dervişoğlu Fırını)
Çiğdemtepe Mah. Değirmendere Sok. No:73 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin sahibi Hasan Paşa Dervişoğlu’dur.
I.2.1.12. Dostlar Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dostlar Ltd. Şti.)
Ulubatlıhasan Mah. Çarşı İçi Sok. No:48 Sincan/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin ortakları Mustafa Karaot ve Gönül Karaot’tur.
I.2.1.13. Emkan Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Emkan Ltd. Şti.)
Civan Sok. No:8 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyetlerini sürdüren teşebbüs
hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının Ali Sağsöz, Zeynel
Sağsöz ve Ersin Sağsöz olduğu belirtilmiştir. Şirketin kurulmadan önceki unvanı
Yeşilçimen Fırını’dır.
I.2.1.14. Ergazi Unlu Mamulleri Ltd. Şti. (Ergazi Ltd. Şti.)
Ergazi Mah. İstanbul Yolu 13. Km. Serpmeevler No:66/A Ergazi Ostim/Ankara
adresinde faaliyet göstermektedir. 30.5.1997 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi’ne göre
şirketin ortakları Pehlül Has, Fikret Mumcu ve Kemal Kutanis’tir. 2.9.2002 tarihli
Ticaret Sicil Gazetesi’nde ise Pehlül Has ve Fikret Mumcu’nun hisselerini Naci
Kutanis’e devrettikleri ve şirket ortaklarının Naci Kutanis ve Kemal Kutanis olduğu
bilgileri yer almaktadır. Ayrıca Pehlül Has tarafından gönderilen bilgide ise, kendisinin
şirketi 20.8.2002 tarihinde devrettiği belirtilmiştir. Şirketin adresinde ise herhangi bir
değişiklik bulunmamaktadır. Ancak söz konusu adrese tebligat yapılamadığından
Yenimahalle İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen yazıya istinaden ilgili
teşebbüsün Etlik Meyveli Sok. No:35 Ankara adresine taşındığı anlaşılmıştır.
I.2.1.15. Esen Ekmek Fabrikası (Esen Fırını)
Miralay Nazımbey Sok. No:224 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü Mustafa Partal’dır.
I.2.1.16. Esengül Unlu Mamulleri Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. (Esengül Ltd.
Şti.)
Çerçidere Mah. Bağarası Sok. No:19 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü Kenan Beştaş’tır.
07-92/1170-456
12
I.2.1.17. Gözde Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Gözde Ltd. Şti.)
Plevne Mah. Kızılırmak Sok No:40/A Sincan/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin ortakları Ahmet Demir, Muzaffer Nair, Hüseyin Demir ve
Mehmet Demir’dir.
I.2.1.18.Gül Ekmek Fabrikası (Gül Fırını)
Demetgül Mah. 6. Sok. No:11/B-C Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü Cevdet Kılıç ve Ali Demirel’dir.
I.2.1.19. Hacıhasanoğlu Gıda San. İnş. Tic Ltd Şti. (Hacıhasanoğlu Ltd. Şti.)
Sincan Sanayi Sitesi 2. Cad. No:38 Sincan/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin ortakları Sıtkı Bilici ve Hayati Bilici’dir.
I.2.1.20. Hasat 1 Ekmek Fırını (Hasat 1 Fırını)
Ragıp Tüzün Cad. No:431 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin müdürü Hüseyin Duygu’dur.
I.2.1.21. Hasat 2 Ekmek Fırını (Hasat 2 Fırını)
Güventepe Mah. Karaballı Sok. No:11 Şentepe/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü Elmas Duygu’dur.
I.2.1.22. Huzur Ekmek Fabrikası (Huzur Fırını)
Menderes Mah. Rüzgarlı Sok. No:29 Yenikent/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin sahibi Bayram Aktürk’tür.
H.2.1.23. Kardelen Francala Unlu Mamulleri Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
(Kardelen Ltd. Şti.)
Oğuzlar Sok. No:216 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Ortakları Engin Sağsöz ve Hasan Sağsöz’dür.
I.2.1.24. Karşıyaka Unlu Gıda Ek. Mam. İnş. Pet. Otom. Hayv. Tur. Tic. San. Ltd.
Şti. (Karşıyaka Ltd. Şti.)
Demetlale Mah. İvedik Cad. No.127/C Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyetlerini
sürdüren teşebbüs hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının
Vedat Öztürk, Hüseyin Can, Ersin Sağsöz, Necati Bayram ve Ahmet Bayram olduğu
bilgisi yer almaktadır.
I.2.1.25. KET-ZEM Ekmek ve Unlu Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (KET-ZEM)
Yenibatı Mah. 12. Cad. 287. Sok. Mesa Çarşısı No:4 Batıkent/Ankara adresinde
faaliyetlerini sürdüren teşebbüs hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda,
şirketin ortaklarının Mehmet Ketenci, M. Mehmet Ketenci, Mahmut Ketenci, Mustafa
07-92/1170-456
13
Ketenci ve Cemil Ketenci olduğu belirtilmiştir. Şirketin kurulmadan önceki unvanı
Mesa Ekmek Fırını’dır. Daha sonra Ket-Zem unvanı ile faaliyetlerini sürdürmüştür.
I.2.1.26. Kutsal Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Kutsal Ltd. Şti.)
Plevne Mah. Bosna Sok. No:111 Sincan/Ankara adresinde faaliyetlerini sürdüren
teşebbüs hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının Yaşar
Yazıcı, Vildan Yazıcı ve Burak Uran Yazıcı olduğu belirtilmiştir.
I.2.1. 27. (Yeni) Kuzu Unlu Mamulleri İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Yeni Kuzu
Ltd. Şti.)
M. Fevzi Çakmak Mah. Şehit Ali Çalışır Sok. No:5/A Sincan/Ankara adresinde
faaliyet göstermektedir. Şirketin müdürü Hasan Ege’dir. A.T.O. tarafından gönderilen
yazıda, şirketin ortaklarının Hasan Ege ve Refik Kuzu olduğu belirtilmiştir.
I.2.1.28. Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti. (Mehmetler Ltd. Şti.)
Şentepe Avcılar Mah. 119 Sok. No:30 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin ortakları Mehmet Ulusoy ve Şakir Ulusoy’dur. Şirketin bu
ticaret unvanından önceki unvanı Ulusoy Kardeşler Ekmek Fırını’dır.
I.2.1.29. Merkez Ek. Unlu Mamulleri Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. (Merkez
Ltd. Şti.)
Demet Mah. İvedik Cad. 139/A Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyetlerini sürdüren
teşebbüs hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının Rıza
Avcı, Alime Avcı ve Raif Avcı olduğu belirtilmiştir.
I.2.1.30. Mis Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Mis Ltd. Şti.)
İstasyon Mah. Döner sok. No: 19/A Sincan/Ankara adresinde faaliyetlerini sürdüren
teşebbüs hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının Nusret
Ekşi, Recep Sezer, Süleyman Sezer ve İbrahim Gündüz olduğu belirtilmiştir.
I.2.1.31. Güzelevler Modern Ekmek Fırını (Güzelevler Modern Fırını)
Güzelevler Çameli Sok. No:8 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin müdürü Mahmut Küt’tür. Mahmut Küt ile yapılan görüşmede, Güzelevler
Modern Ekmek Fırını’nın eski adının Güzelevler Ekmek Fabrikası olduğu ve yeni
ticari unvanının Güzelevler Modern Ekmek Fırını olduğu belirtilmiştir.
I.2.1.32. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti (Nazar Ltd. Şti.)
Piyade Mah. 426 sok. No:30/A Etimesgut/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin ortakları Mustafa Yalçın, Hüseyin Erol, Zeki Erol ve Ali Yalçın’dır.
07-92/1170-456
14
I.2.1.33. Oba Ekmek İnşaat Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti. (Oba Ltd. Şti.)
Plevne Mah. Polatlı Cad. No:26 Sincan/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin ortakları Mehmet Malkoç ve Zeynep Malkoç’tur.
I.2.1.34. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akaryakıt Dayanıklı Tük. Mal. Ltd. Şti.
(Osmanoğulları Ltd. Şti.)
Demetevler 1.Cad. No:83/A-B Ankara adresinde faaliyet göstermektedir. Şirketin
müdürü Sıddık Yeğin’dir.
I.2.1.35. Örnek Francala Gıda İnş. Ev Büro Eşy. Tem. Giyim San.Tic. Ltd. Şti.
Karşıyaka 3. Cad. No:69/A Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
İrfan Baştuğ Cad. No:168 Hasköy/Ankara adresinde yer alan Örnek Fırını ise bu
fırının bir şubesidir. Şirketin ortakları Engin Sağsöz, Ali Polat, Ahmet Ünal ve Murat
Ünal’dır.
H.2.1.36. Özevler Ekmek Fırını (Özevler Fırını)
İvedik Cad. 47.Sok. No11/C Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyetlerini sürdürmüş
olan teşebbüs hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının
Yaşar Gül ve Ferdane Gül olduğu belirtilmiştir. Şirket 25.7.2001 tarihinde
kapatılmıştır.
H.2.1.37. Özkayalar Ekmek ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti. (Özkayalar Ltd. Şti.)
Memlik Yolu Yakacık Köyü 619/A Ankara adresinde faaliyetlerini sürdüren teşebbüs
hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının Mehmet Kaya,
Zinnur Kaya ve Nuhbey Öztürk olduğu belirtilmiştir. Aynı bilgiler 26.1.2001 tarihli
Ticaret Sicil Gazetesi’nde benzer şekilde yer almaktadır.
H.2.1.38. Pehlivanoğlu Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Pehlivanoğlu Ltd. Şti.)
Kartal sok. No: 3/A Sincan/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir. Şirketin
ortakları Enver Pehlivan, Aslan Pehlivan, Galip Pehlivan, Orhan Pehlivan ve Mehmet
Pehlivan’dır.
H.2.1.39. Petekler Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti. (Petekler Ltd. Şti.)
Özevler 44/1 Sok. Demetevler Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü Hasan Ulutaş’tır.
H.2.1.40. Reyhanoğlu Gıda San. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Reyhanoğlu Ltd. Şti.)
Plevne Mah. Çağlayan Cad. No:9/A Sincan/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin ortakları İslam Reyhan ve Hayati Bilici’dir.
07-92/1170-456
15
H.2.1.41. Samanyolu Un Mamulleri San. Tic. Ltd. Şti. (Samanyolu Ltd. Şti.)
Özevler Mah. 51. Sok. 9/A Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyetlerini
sürdürmektedir. Şirketin müdürü İbrahim Yaşar’dır. 27.6.2003 tarihli Ticaret Sicil
Gazetesinde yer aldığı şekliyle şirketin ortakları İsmail Nayir, Ahmet Nayir, Orhan
Nayir, Hatice Çalık ve Yaşar Nayir’dir.
H.2.1.42. Şafak Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Şafak Ltd. Şti.)
Demetevler 5. Cad. No:36/E Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyetlerini sürdüren
teşebbüs hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının Mehmet
Ekşi, Yaşar Kaya, Ömer Ekşi ve Ahmet Ekşi olduğu belirtilmiştir. Şirketin müdürü
Ömer Ekşi’dir.
H.2.1.43. Yağmur Unlu Mam. Gıda Maya ve Petrol Ürünleri Besicilik İnş. Tic. Ltd.
Şti. (Yağmur Ltd. Şti.)
Özevler Mah. 37. Sok. No:1/C Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Şirketin müdürü İlhan Atalay’dır.
H.2.1.44. Yedigöl Francala Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Yedigöl Ltd. Şti.)
Plevne Mah. Kosova Sok. No:3/A Sincan/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin ortakları Gülali Tukat ve Mustafa Dilek’tir.
H.2.1.45.Yeniçınar Unlu Mam. Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. (Yeniçınar Ltd. Şti.)
Demetevler 10. Cad. No:19/E Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyetlerini sürdüren
teşebbüs hakkında A.T.O. tarafından gönderilen yazıda, şirketin ortaklarının Yalçın
Kılıç ve Ali Cesur olduğu belirtilmiştir.
H.2.1.46. Yepaş Yenimahalle Ekmek Pazarlama A.Ş. (Yepaş A.Ş.)
İstasyon Mah. Çatalca Sok. No:11 Sincan/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Şirketin yönetim kurulu üyeleri Gürsel Alnıaçık, Hasan Ege ve Süleyman Sezer’dir.
H.2.1.47. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş. (Zemheri Fırını)
Karşıyaka 2. Cad. No:37 Yenimahalle/Ankara adresinde faaliyetlerini sürdürmektedir.
Şirketin ortakları Mahmut Zemheri, Osman Zemheri, Metin Zemheri, Dursun Ali
Ketenci ve Osman Ketenci’dir. Şirketin kurulmadan önceki unvanının Yeşilyurt
Ekmek Fabrikası olduğu anlaşılmıştır. Ancak söz konusu şirket daha sonra Zemheri
Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş. unvanı altında faaliyet göstermeye başlamıştır. Şirketin
müdürünün ise Metin Zemheri olduğu bilgisi edinilmiştir.
07-92/1170-456
16
H.2.2. Marketler
H.2.2.1. Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Canerler A.Ş.)
Şirketin merkezi Çamlıca Mah. 12. Sok No:8 Macunköy/Ankara adresinde yer
almaktadır. Şirket yönetim kurulu Kadir Caner, İsmail Caner ve Sevgi Caner’den
oluşmaktadır.
H.2.2.2. Endi Tük. Mal. Tic. ve San. A.Ş. (Endi A.Ş.)
Şirketin merkezi Alemdağ Cad. Site Yolu Toya Sok. Tunay İş merkezi No:3/B
Ümraniye/İstanbul adresinde bulunmaktadır. Şirket yönetim kurulu üyeleri Tunç
Mehmet Çapa (Yön. Kur. Bşk. ), Veli Küçük ve Bilgeç Kurtuluş’tan oluşmaktadır.
H.2.2.3. Gimsa İnş. San. Tic. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti. (Gimsa Ltd. Şti.)
Şirketin merkezi Atatürk Mah. Lale Cad. No:13 Sincan/Ankara adresinde
bulunmaktadır. Şirket yönetimi İlyas Özkoçaklar ve Fazlı İyi’den oluşmaktadır.
H.2.2.4. Keybi Mağazacılık ve Gıda San. Tic. A.Ş. (Tempo A.Ş.)
Şirketin merkezi Ergazi Mahallesi 12. Cad. No:143 Batıkent/Ankara adresinde
bulunmaktadır. Şirketin “Tempo Süpermarketçilik Ticaret A.Ş”. olan unvanı
10.10.2003 tarihli Ticaret Sicil Gazetesinde belirtildiği şekilde “Keybi Süpermarketçilik
Ticaret A.Ş.” olarak değiştirilmiştir. Şirket yönetim kurulu Kadir Caner (Yön. Kur.
Bşk.), Ahmet Caner (Başkan Yrd.) ve İsmail Caner (Üye)’den oluşmaktadır.
H.2.2.5. Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Nazar A.Ş.)
Şirketin merkezi Karamanlılar Cad. No:8 Organize San. Bölgesi Sincan/Ankara
adresinde bulunmaktadır. Şirket yönetim kurulu üyeleri Nevzat Gündoğdu (Yön. Kur.
Bşk.), Ahmet Özdoğan (Bşk. Yrd. ) ve Yusuf Avcı’dan oluşmaktadır.
H.2.2.6. Öğütler Gıda Tic. ve Paz. San. Ltd. Şti. (Öğütler Ltd. Şti.)
Şirketin merkezi Öz Ankara Gıda Top. Sitesi 6. Blok No:213 Macunköy/Ankara
adresindedir. Şirket yönetim kurulu Hamza Öğüt, Abbas Öğüt ve Sadık Öğüt’ten
oluşmaktadır.
H.2.2.7. Soykan Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş. (Soykan A.Ş.)
Şirketin merkezi 1. Cad. No:46 Demetevler/Ankara adresinde yer almaktadır. Şirket
yönetim kurulu 2001 yılı itibarıyla Mehmet Ali Soykan, Ömer Soykan ve Feriha
Küreğibüyük’ten oluşmaktadır.
H.2.2.8. Şeref Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket A.Ş.)
Şirketin merkezi Gimat 17. Blok No:520 Macunköy/Ankara adresinde bulunmaktadır.
Şirket yönetim kurulu Şeref Songör (Yön. Kur. Bşk.), Osman Songör (Bşk. Yrd.),
Uğur Songör, Mehmet Songör ve Mustafa Songör’den oluşmaktadır.
07-92/1170-456
17
H.2.2.9. Tansaş Perakende Mağazacılık Tic. A.Ş. (Tansaş A.Ş.)
Şirketin merkezi 103. Sok. No:4/B Göztepe/İzmir adresindedir. Şirket yönetim kurulu
üyeler Adnan Acar (Başkan), F. Servet Topaloğlu (Başkan Yrd. ), H. Saide Kuzeyli,
İlhan Can, M. Refik Soyer, H. Hüsnü Erel, Şadan Gürtaş ve Hasan H. Güzelöz’den
oluşmaktadır.
H.2.2.10. Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Mad. İnş. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş Ltd. Şti.)
Şirketin merkezi Öz Ankara Toptancılar Sitesi Sosyal Tesis Binası Kat:2 No:27
Macunköy/Ankara adresinde bulunmaktadır. Şirketin ortaklar kurulu Mürsel Güven,
Ümit Erdem Uzun, Erdoğan Çakırhan, Asç Petrol Gıda Turz. Tic. Ltd. Şti.’ni temsilen
Adem Çelik’ten oluşmaktadır.
H.2.2.11. Yozgat İhtiyaç Maddeleri Pazarlama ve Tic. A.Ş. (Yimpaş A.Ş.)
Şirketin merkezi Adnan Menderes Bulvarı No:190 Yozgat adresinde bulunmaktadır.
Şirket yönetim kurulu 2001 yılı itibarıyla Dursun Uyar, M. Ali Lekesiz, Salih Metin
Yücel, Recep Tarhan, İdris Kartal, Fuat Oktay, Mustafa Dağ, Atilla Çoban, M. Muti
Yavuz, Yaşar Keskin ve İsmet Ekinci’den oluşmaktadır. Şirket çok ortaklı halka açık
bir şirket olup toplam sermaye içinde %5’ten fazla hisseye sahip ortak mevcut
değildir.
H.2.2.12. Yunus Market İşletmeciliği Tic. Ltd. Şti. (Yunus Ltd. Şti.)
Şirketin merkezi Karpuzlu 1 Sok. 71/A Siteler/Ankara adresindedir. Şirket yönetim
kurulu Yaşar Ayhan, Adnan Ayhan ve Yunus Ayhan’dan oluşmaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
Yapılan soruşturma çerçevesinde 22.10.2003–24.10.2003 tarihleri arasında hakkında
soruşturma yürütülen fırınlarda eşzamanlı olarak yerinde inceleme yapılmış ve ilgili
teşebbüslerin yetkilileri ile görüşülmüştür. Ayrıca aynı kapsamda 18.11.2003–
19.11.2003 tarihleri arasında haklarında soruşturma yürütülen marketlerde de
yerinde inceleme yapılmış ve şirket yetkilileri ile görüşülmüştür. Anılan görüşmelerin
önemli bölümleri ve diğer bilgiler söz konusu teşebbüsler temelinde aşağıda
sunulmuştur.
H.3.1. Naci KUTANİS-Diren Organizasyon Ltd. Şti.
18.11.2003 tarihinde Rekabet Kurumu’nda kendisi ile yapılan görüşmede aşağıdaki
bilgileri vermiştir:
“...
1. Ekmek fiyatını meslek odası belirler. Valilik onaylar. Ekmek halkın temel
tüketim maddesi. Bunun fiyat politikası serbest pazar politikasına dayanır.
Ancak bu belli değil. Her yerde olan ekmeğin üst fiyatı belliyken alt fiyatı belli
değil. Promosyonda damping yapılamayacak tek şey ekmek. Bir alana 2
ekmek bedava gibi. Gittim görüştük fırıncılarla. Bizim tek üretebildiğimiz şey
ekmek. Satış fiyatı maliyetini karşılamıyordu. Bizim sektördeki insanlar ya
fabrikaları kapatacaklardı. Hepsine gittim. Tek tek görüştüm. Üretenlerle de
07-92/1170-456
18
görüştüm. Ekmeği normal, Odanın fiyatından satın dedim. Noterden ihtarname
çektim. Gereken yerlere başvuracağımı söyledim. İşlemlerin hepsini fırıncılar
adına yaptım. Türlü yerlere şikayet ettim. Hep hukuki yollara başvurdum.
Anlaşma zemini yarattık. Centilmenlik anlaşması yaptık. Kendi aralarında ve
fırıncıları kapsayan sözleşme yapılacak. Yapılan centilmenlik sözleşmesinde
bir müeyyide yoktur. Anlaşmayı bozan olursa 3 gün içinde Naci Bey tarafından
halledilecek. Halledilmezse bir yaptırım yok.
2. Niye bazılarının ismi yok?
Hepsiyle görüşemedim.
3. İsmi olup imzası olmayanlar var? Mesela GİMA?
Yanlış hatırlamıyorsam Selma Okumuş (zamanın koordinatörü) ile görüştüm.
Hepsi imzalasın dedim. Söz teatisinde bulundunuz dedim. Sorumlu insana
ulaşamadım. Hepsinin yetkilileri ile görüştüm. İstenen şey illegal değil. Sadece
resmi tarifeye uyulması istendi. Bir kere yapılmış bir anlaşma değil. Birçok
kereler yapılmıştır.
4. Uyum sağlanıyor muydu?
Fırıncılar arasında koordinasyon olmadığı için marketler ekmek üretmeye
başladı. Sokaktaki insan bile rahatsızdı. Dönem dönem uyum sağlanıyordu.
Ankara içindeki marketlerin çoğunun üst düzey yetkilileriyle görüştüm. Bu
firmalar üretim yapmamış olsa hiçbir sorun çıkmaz.
5. Üretim yapmayan marketlerin fiyatı arttırmıyorum deme şansı var mı?
Tabi ki diyebilir. İsterse maliyetin altına bile verebilir. Fırınlara bağımlı değiller.
Fırıncılarda da sabit bir fiyat yok. 28 fırıncı ile sözleşme imzalandı. Ama zor
durumda olan daha düşüğe satabilir.
6. Uygulama nasıl oldu?
Yasal şantaj denilebilir. Üretim yapmayacağımızı söyledim (f ırıncılar olarak)
ortak mutabakat çıktı. Ne isteniyor? Gıda tüzüklerine uyulması isteniyor,
Meslek odasının belirlediği fiyattan satılması isteniyor. Benim yaptığım bütün
işler Ankara Tic. Odası başkanı tarafından yapılması gereken işlerdir. En
büyük haksız rekabeti Ankara Belediyesi yapmaktadır. Ankara Halk Ekmek
yüzünden bu sektör kötü durumdadır. 400 iken fırın sayısı şimdi 150’dir. Bu işi
2003 Mart ayında kapattım. Aktif olarak tutuklanmam ile bitti.
Diren Organizasyon hala daha faaliyetini gösteren bir şirket. Yönetimde ben
varım. Tek imzaya yetkili kişi Naci Bey’dir.
7. Bütün fırınlarla anlaşma yaptınız mı? Hangileri sizinle anlaştı?
Ödeme almadıklarım da var. Sözlü olarak katılırız diyenler de var. Bu bilgileri
daha sonra getireceğiz.
8. Herhangi fırını sağlık koşullarına uymadığı için kapatılması yönünde şikayet
ettiniz mi?
1 tane fırının kapatılmasını sağladım.
9. Bazı fırınlara para verilip kapattırıldığı söyleniyor?
Ben iç barışı sağlarken hiçbirini sektör dışında bırakmak istemedim. Kirasını
fırıncılar karşıladı. Sırf kapatmasın diye.
10. Belli fırınlar ben üretmeyeceğim mi dedi?
Ekmek kavgası için bir fırıncı bir fırıncıyı öldürdü. Ben fırınların yaşamasını
istiyorum. Sorunları ortaya çıkaralım. Yaşam mücadelesi verelim. O yüzden o
insanları göz ardı edemeyiz. Sincan’da kapalı fabrika kalmadı. O insanları
bulduk. Ekonomik gücüm yetmez dediler. Üretmek isteyenlere ürettirdik. Bu
kararı fırıncılar verdi. Kendi bayilerimizi ona verelim. Fon verelim. Ayrıca kendi
aralarında bir tür dayanışma yaptılar. Ben sadece o işte aracılık yaptım.
07-92/1170-456
19
Yetkiliydim. Ben kapatın veya açın deme yetkisine sahip değilim. Diren
Organizasyon çalışmaya başladıktan sonra 4 tane ekmek fabrikası açıldı.
Sadece insan sağlığına önem veren şekilde üretmesi kaydıyla.
11. Çek, senetler alınmış. Bunları teminat olarak mı aldınız?
Bu senetleri hizmet bedeli olarak para yerine aldım. Sektörde genellikle para
yerine senet geçer. 2002 yılında bırakmak için toplantıya çağırdım. 6 aylık
senetleri hazırlayıp verdiler. Bu illegal bir yapı değil. Bir ara bırakayım dedim.
Bırakmamam için 6 aylık evrak verdiler. Bir kısmını bıraktım. Bulunan evraklar
iade edilmesi için elemanlarıma verdiğim evraklardı.
12. Altındağ ve Keçiören’de böyle bir organizasyonu yapmanız önerildi mi?
Mamak’tan böyle bir teklif geldi. Yusuf Bey’de vardı. Ben kabul etmedim.
Altındağ’dan da öneri geldi. Ben kabul etmedim. Ben herkese bu işi resmi
yapması için suç duyurusunda bulundum. Hiçbir resmi işlem yapılmadı. Ben
ceza evine girdim.
13. Orhan Yaralı?
Bunun tek bir çıkış noktası vardır. Meslek odası kanalıyla bu işi yapalım
dedim. Şimdi benim sözüme geldiler. Orhan Yaralı bu yapılanmayı kabul
etmediği için Ankara Fırıncılar Odasının başına geçip yapmaya çalıştım.
14. Fırıncılar Odası ile bu işi yapsaydınız para alamayacaktınız? Bu sizin
aleyhinize değil mi?
Evet ama önemli olan ekmek yemek. Sektörü büyütmek istiyorum. Odanın
başına geçtiğimde her bölgede bir kişinin önderliğini bitiririm.
15. Sizin asıl şikayet noktanız diğer insanların bu işi resmi olarak yapmaması
mıydı?
Bu işin ahlaki ve hukuki alt yapısını oluşturmak istiyorum. Ben kanayan bir
yarayı onarmaya çalışıyorum.
16. Organizasyona giren ve girmeyen fırınları belirtir misiniz?
Giren ve girmeyen fırınları daha sonra bildireceğiz.
8 ayda bir, bir kaos oluşturuyor. Sonra küçük ekmek fırınlarını büyük fırınlar
alıyor.
Uygulamadaki sorunlar, Fırıncılar ekmek fiyatını tavsiye ediyor, il sağlık
müdürleri var hıfzısıhha var. Bunlar yetersiz kalıyor. Fırıncılar da kendi
aralarında anlaşmak zorunda kalıyorlar. Kendi içinde bir denetim mekanizması
kuruyorlar. Ekmeğin fiyat marjı olması gerekiyor. Minimum ve maksimum
fiyatın belirlenmesi. Fırıncılar birlik oluşturmuş ve vekaleten Diren
Organizasyon bu fırınlar adına şikayetleri yapıyor. Gereken resmi yerlere
başvuruyu Diren Org. yapıyor. İş takibi yapıyoruz. Sektörün özel işlerini
yapıyoruz. Yaptırımımız yok. En kötü ihtimalle savcılığa şikayet ediyoruz.
17. Fırınlardan çek senet alıp uymayanları mahkemeye verelim denildi mi?
Evet ama ben kabul etmedim. Hiç uymayan oldu. Ama ikna yeteneğimizi
kullandık. Sektörü çok iyi tanıyorum. En büyük tehdit ben bu işi bırakırımdı.
Nihayetinde de bıraktım. Yenimahalle’de 2001 aralık ayında bıraktım. 4 tanesi
iflas etti. İllegal yapılar hala daha devam etti.
İllegal yapı, sözleşme olmayan yapıdır.
18. Sizin bölgenizde sizin adınıza, bilginiz olmadan birileri gidip bir fırını sıkıştırmış
olabilir mi?
Zannetmiyorum. Bana sektörden çıkmam için para önerildi. 2001 Kasım
ayında 2 milyar lira önerildi. Diğer bölgedeki yöneticiler tarafından. Gürsel
Alnıaçık ile Mahmut Zemheri arasındaki kavganın Diren Org. ile hiçbir ilgisi
yok. Ben bıraktım bu işi. 1 ayda çok fazla kavga oldu. Bu kavga da bu sırada
07-92/1170-456
20
oldu. Bu kavgayı sonuçlandırınca her iki taraf da bana tekrardan bu işi
yapmayı önerdi. Beni istemeyen diğer bölgenin fırıncıları bu işi bırakmam
yönünde baskı yaptılar. Her şeyi isteyen fırıncılardı. Anlaşmayı bozan da
fırıncılardı. Kendi aranızdaki sözleşmeye kendiniz uymuyorsunuz. Ben
bırakmak istiyordum. 2003’ün Mart ayına kadar bırakma dediler. Bıraktıktan
sonra bazılarının benim adımı kullanarak anlaşmalar imzaladığını gördüm.
Bunun için resmi yazımı yazdım Sincan’a.
Fiili olarak DGM soruşturmasından sonra bu işlerle uğraşmayı bıraktım. Gerek
temsilcisi olduğum Diren Org. Ltd. Şti. gerekse şahsım adına açılan
soruşturmaya karşı yazılı belgelerimi ve evraklarımı daha sonra sunacağım....”
5.12.2003 tarihinde Rekabet Kurumu toplantı salonunda Diren Organizasyon Ltd.
Şirketinin yöneticisi Naci Kutanis ve vekili Hasan Erdoğan ile yapılan görüşmede
aşağıdaki bilgilere ulaşılmıştır:
“...
19. Çankaya marketinde imza var ama isim yok. Kimin imzaladığını ya da kiminle
görüşme yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Çankaya marketin personeli ile görüşülmüştür. Bu anlaşma fırınlar ile marketler
arasında birbirine karşı bir taahhüt içermektedir. Dürüstçe bir söz vermedir.
Karşılıklı anlayış vardır. İmzası olan da olmayan da bunu kabul etti. Çeşitli
bölgelere gittik. Pursaklar ve Çankaya dahil. Aslında herkesi serbest bıraktık
bağlayıcılığı yoktu.
20. Tansaş adına Horon Gıda diye imza atılmış. Tansaş ile görüşmeniz veya
anlaşmanız oldu mu? Horon Gıda ile görüşme veya anlaşmanızdan Tansaş’ın
haberi var mıydı?
Horon Gıda, Tansaş’ın ekmek ve unlu mamullerini pazarlamaktadır. Tansaş’ın
genel merkeziyle görüştük. Yöneticilerle gittim görüştüm. Mutabık olduk. Horon
Gıda da kabul etti.
21. Gimsa ile görüşme yaptınız mı? Gimsa adına imza atan kişinin Köroğlu fırını
adına çalıştığını biliyor muydunuz? O dönemde Köroğlu’nun bulunmadığı diğer
Gimsa şubeleri ile görüşmeniz oldu mu?
Köroğlu’nun kendi ekmek fabrikası var. Anlaşmaların dışındadır. Tezgahta
satar. Sözleşme yapmadı. Ben Gimsa’nın yönetimiyle görüştüm. 6 ay ya da 1
yıl sonra Gimsa ile Köroğlu anlaşma yapıyor. Görüşmemizi Gimsa’yla yaptık.
Devamında Köroğlu’yla devam ettik. İlk anlaşmada Köroğlu yoktu. Sonradan
girdi. Gimsa’nın beni tanımadığını söylemelerinden başka bir çareleri yoktur.
Biz onlarla görüştük bilgi alışverişimiz oldu.
22. Yimpaş ile anlaşmanız nasıl gerçekleşti?
Yimpaş’a hukuki bir tehdidimiz oldu. Bu İl Sağlık Müdürlüğü’ne verilen yazı
gibidir. Ekmekte damping yapma haklarına sahip olmadıklarını söyledim.
Gereken neyse yapılacak dedim. Bunun adı tehditse evet tehdit ettim. Tepkileri
gelin burada toplantı yapın ve kararları kabul edeceğiz oldu. Uyum sağladılar.
Büyük marketler müşteri çekebilmek için o dönem yasal ekmek fiyatının
örneğin yarısına satmaya başladılar. Fırıncılar kendi aralarında bir anlaşmaya
varmışlar. Ancak marketler onları tehdit etmekteydi. Naci Bey de fırıncıların
vekili olarak onlara yasal yollara başvuracağını söyledi. Marketler de uzlaşalım
diyorlar. Bunlar mevzuata aykırı olarak düşük gramajla ekmek satıyorlardı. Bu
fırıncıları vuruyor. Biz nasıl yasal mevzuata uyuyorsak herkes uymalı. Yimpaş
mihenk taşını oluşturmaktadır. Hukuki olarak kazanacağımız belli olduktan
sonra hepsi de buna uydu. Bir kere Yimpaş onların salonuna toplanalım dedi
07-92/1170-456
21
(diğer marketlerle beraber). Ama bir kere siz tamam diyorsanız diğerleri de
buna uyarlar. Yimpaş’ın isteği üzerine o sözleşmeler yapıldı.
23. Makromarket’te kiminle görüştünüz. Anlaşmayı kiminle yaptığınızı hatırlıyor
musunuz?
Bütün hipermarketlerin yöneticileri ile konuştum. Mağaza yöneticileri ile de
görüştüm.
24. Endi’de kiminle görüşme yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Endi’den Sema Okumuş (Fiba Holding’ten) ile telefonda konuştum. (Gima’yı da
temsil ediyor)
Çelikler, Şenkaya, Fiba, Soykan, Tempo, Contour ve Gima’nın yetkilileri ile
görüşülmüştür. Ancak imza aşamasında imzalar eksik kalmıştır. Zaten bizim
açımızdan imzalarının olup olmaması önemli değildi.
25. Ulusoy Kardeşler Ekmek fırını diye bir fırın hatırlıyor musunuz?
Böyle bir fırın var. Ama kapandı. Ödemesi ve sözleşmesi var.
26. Bazı fırınlar imzaladıkları sözleşmelerin başlangıçta boş olduğunu daha sonra
içinin doldurulduğunu söylüyorlar. Doğru mu? Boş kağıtlara mı imza attılar?
Hiç kimse boş bir şeyi imzalamaz. Böyle bir şey yok.
27. Bazı fırınlara ait sözleşme yok ama fon ödemesi veya senet var. Bir fırınla
yazılı veya sözlü herhangi bir anlaşma yapmadan fon ödemesi veya senet
aldınız mı?
Anlaşma olmayan, danışmanlık sözleşmesi olmayan hiçbir fatura kesmedim.
Faturasının bende olması anlaşmayı kabul ettiklerinin ispatıdır. Herhangi bir
belgede ismi olmayan fırınların faturası varsa anlaşmaya uymuştur. 52 tane
fırıncı vardı. Yenimahalle’yi fesh ettim. Geriye Sincan’daki 28 tanesi kaldı.
Gönderilen belgelerde ismi yer alan bütün fırınların kararlara uydukları
söylenebilir. Ekonomik olarak çıkarları oldukları için bu anlaşmalara uydular.
Bizimle sözleşmesi olmayan fırınlar Köroğlu Ekmek Fabrikası (Burada Gimsa
kendisi imzalamıştır. Köroğlu’nun imzası ben de atayım türünden bir imzadır.),
Kutsal Ekmek Fabrikası ve Paşaoğlu Ekmek Fabrikası (Bu fırın sözleşmeden
sonra açıldı ve dahil olmadı), Yepaş Ekmek Fabrikası 1 sene sonra açıldı ve
dahil oldu. Çölsan veya Çoloğlu daha sonra kuruldu. Huzur bize hiç katılmadı.
Yeşilçimen 10 senedir yok. Kaplanlar yok.
28. Belgelerde Özenler fırını diye bir fırının ismi var ama öyle bir fırın tespit
edilemedi. Bu konuda bilginiz var mı?
Büyük ihtimalle Özevler fırınıdır. Ancak bir sözleşmemiz yok.
29. Fırıncılarla yapılan toplantılar nerede oluyordu?
Yenimahalle bölge fırınlarıyla İvedik Caddesinde No:203/1 (Diren Org.
Merkezinde) toplandık.
30. Bazı fırınların imzalama amacı un satın alımı mıydı?
Benimle hiç kimse un almak için anlaşma yapmadı. Un ticareti ile alakam
yoktur.
31. Kardelen fırını tek taraflı olarak protokolü feshetti mi?
Doğru olabilir. Ben zaten feshetmiştim. 2001’de feshettim. Onun feshetmesine
gerek kalmadı.
32. Emkan’ın ayrılış nedeni nedir?
Birleşme yaptılar. Kendi fırınlarını kapattılar. Dolayısıyla otomatikman fesh
oldu.
33. Huzur fırını Sincan bölgesinde ekmek satabilmek için mi organizasyon içinde
yer aldı?
Hayır yer almadı
07-92/1170-456
22
34. Kutsal fırını bu organizasyonda yer aldı mı?
Hayır katılmadı. Hipermarketler düzelecek dediğimiz zaman oraya imza attı.
35. Merkez fırını adına Rıza Avcı imzalamış. Yetkisi var mıydı? Niye bu kişi?
Benim bildiğim esas sahibi Rıza Avcı. Ama çocukları yönetiyor.
36. Gül fırını adına şirket ortağı Ali Demirel imzalamış. Uymamışlar doğru mu?
Ali Bey veya Cevdet Bey toplantılara gelirdi. Her ikisi de yetkili. Danışmanlık
sözleşmesini imzaladılar.
37. Güzel İspir fırını adına kim imzaladı?
Kesinlikle kendileri imzaladı.
38. Yedigöl adına kim imzaladı?
Yedigöl ile anlaşma yapılmadı. Kararlara uymadı. Ödemeye uymadı. Bazı
kararlarda imzası var. Esas sahibi toplantılara gelmedi. Temsilen toplantılara
adam gönderiyorlardı. Yeğeni veya ortağı geliyordu.
Toplantıyı 2001 Ocak’ta yaptık. 2 ay sonra belli bir seviyeye geldik. En büyük
problem Yimpaş’tı. Ne yapalım dedik. Bunlar hukuksuz olduklarından bunlara
yazı göndererek kendilerine karşı dava açacağımızı söyledik. Savcıya
müracaat etmeden kendilerini aradık. Onlara “Biz başvurmak zorundayız”
dedim. “biz de ticaretle uğraşıyoruz dedim”. “Siz yönetmeliklerin dışında
olduğunuz için ben bu başvuruyu yapacağım” dedim. Ertesi gün “tamam”
dediler. “Diğer hipermarketler de uyacaksa biz de uyacağız” dediler.
Yönetmeliklere uymalarını istedik. Bazılarının üretimlerini durduracak
başvuruları yaptık. Birkaç tanesinin fabrikaları kapandı.
Firmalar kendileri fiyatı belirler. Taşeron fiyatı belirleyemez. Horon Gıda
Tansaş’ın fiyatını belirleyemez. Önemli olan Köroğlu’nun değil Gimsa’nın
fiyatını aşağı çekmemesi. Ekmeği nereden alırsa alsın istediği fiyata satabilir.
Ama bu bizim fırıncıları zor durumda bırakıyor. Maliyetinin altına satıyorlar. Biz
de bu fiyatın odanın fiyatına çıkmasını sağlıyoruz. Bizim için kimin imzaladığı
önemli değil. Önemli olan satış fiyatı. Rakiplerine güvenmesi lazım. Satış fiyatı
açısından taşeronların hiçbir rolü yok. Firmalar uyum sağladılar hatta iyi de
sağladılar. Problemler olduğu zaman gittik ricalarda bulunduk. Genelde riayet
ettiler. Uymayanları daha sonra uyardık. Canerler defalarca düşündü ama
yükselttiler. Hipermarketlere de yazılar yazdık.
Pazar tek bir bölge değil. Fakat 28 tane fırıncı pazarı ele geçirme amacında
değildir. Naci Bey’e vekalet veriyorlar. Her türlü başvuruları vekaleten yapıyor.
Tek kaygımız fiyat değil. Bu fırınlar Sincan’daki ekmeğin sadece %15’ini
üretiyor. %50-60’ını halk ekmek üretiyor. Sincan’da üretilen sadece Sincan’da
satılmıyor. Ankara’nın başka yerlerinden Sincan’a da ekmek geliyor. Dışarıdan
getirip istediği fiyata satıyorlar. 28 fırın ayakta kalalım batmayalım diye
anlaşma yapmışlar. Sattığı zaman büyük fırınlar pazarı kapatıyorlar.
Kapanmaması için aylık bir para ödeniyor. Buhara’ya yardımcı olduk. Aylık 1
milyar verdik. Yavaş yavaş toparlanmaya başladı. Çölsan da bunu yaptı.
Bayiler verildi.
39. Niye tezgah dışında satmayın diyorsunuz?
Araç lazım tezgah dışında satmak için. Geçmiş dönemdeki haksız rekabetten
gelen bir sonuç var. Tezgah dışında çok ucuza satarsa hem bizi hem de
kendini batıracak. Bu yüzden istenmiyor.
40. Fırıncıları birleştirmeye çalıştınız mı?
Keşke yapabilseydik. Benim sektörden ayrılma sebebim bir araya
gelememeleridir. Sağlıklı bir yapılanma yoktu. Böyle olsaydı bu sorunlar
yaşanmazdı. Belediye fırınları satın aldılar ama bu fırınları alma nedenleri
07-92/1170-456
23
belediye fırınlarını kendilerine rakip olarak görmeleriydi. Oda’nın sağlıklı
yapılanması yoktu. Bu yüzden illegal yapılanma ortaya çıkıyordu. Ben de bu
nedenle fırınımı kapattım. Bu illegal yapılanmalar başındakinin çıkarını
korumaya çalışıyordu. Ben bunu önlemek istiyordum. Naci Kutanis fırıncılar
arasındaki bu illegal yapılanmayı ortadan kaldırmak için aracı atandı. Bu
fırıncıları barıştırmak istedim. Sağlıklı çalıştığımız için Yenimahalle ve Altındağ
fırıncıları geldiler bize de yardımcı olun dediler. Oda zaten fiyat belirliyordu.
Ben fiyatları belirlemiyorum. Ben belirlenen fiyata uyulması yönünde
çalışıyordum. Devletin kaybı olan vergi vermeyen fırınları, kaçak işçi
çalıştıranları tespit ediyordum. Esnaf odasından tarife alınması yanlış.
Çankaya’da Mehmet Doğan, Keçiören Orhan Yaralı, Yenimahalle’de Şakir
Ulusoy, Sincan’da Alnıaçık (2000 yılına kadar) böyle beş altı bölge var. Burada
illegal bir düzen kurarlar. Sonra da kendileri bozarlar. Küçülen fırınları da satın
alıyorlar. Güçlenmeye başlayan fırınları görünce fiyatla tekrar oynayıp kaos
yaratıyorlar. Tek çözüm taban üretim maliyetinin sağlıklı bir oda tarafından
belirlenmesidir.
Belediye bedava ekmek dağıtıyor halbuki Anayasa’ya aykırıdır. Burada
anayasaya aykırılık var. Belediye başkanları ekmeği seçim için ücretsiz veya
düşük fiyatla dağıtıyor. Siyasilerin oy konusu oldu.
Mustafa Cesur (Çınar Ekmek Fabrikası)
Bayram Aktürk (Huzur Ekmek Fabrikası, Sincan’da olan)
Yunus Çürük Dostlar Gıda’nın sahibi
Doğu fırını Pehlivanoğlu fırınıdır.
Üretim yapmayanlara üretim yapıncaya kadar para kazanmaları için pazar
verildi. Buhara ve Çölsan ekmek üretimi yapacaklarını söylediler: Toplandık
herkese bir iki bayi verdik. Ben aracılık yaptım. Ekmeği yeterli üretemediği
zaman fırıncı arkadaşlara fon adı altında yardım yaptık. Küçük fırınların da
ayakta kalmasını istiyorlar. Bunlar dayanamıyor ve batıyor. Büyük ekmek
kapasitesi olan fırınlar gerektiğinde ekmek fiyatını %50 kadar düşürüp
satabiliyorlar.
41. Büyükler küçüklerin kapanmasını istemiyor. Diğer fırıncılar bunların
kapanmamasını neden istiyorlar?
Dayanışma ve birliktelik gereği kapanmamasını istiyorlar.”
Aynı görüşmede Avukat Hasan Erdoğan müvekkili Diren Organizasyon Ltd. adına
aşağıdaki beyanlarda bulunmuştur:
“Herşeyden önce belirtmek gerekir ki, müvekkil şirket ekmek üretim ve pazarlama
sürecinin hiçbir aşamasında faaliyet göstermemektedir. Gerek ham madde (Un
vs.) gerekse mamul mal (ekmek) üretim ya da satışı mevcut değildir. Müvekkil
şirket Sincan ve Yenimahalle bölgesinde faaliyet gösteren bir takım fırıncıların
vermiş oldukları vekaletnameler ve dosyanıza sunulan sözleşmelerle ekmek
üreticileri arasında çıkabilecek sorunların çözümünde hakemlik, danışmanlık ve
vekaleten Kamu kurumlarına iş takibi işlemlerini yapabilmek için yetkilendirilmiştir.
Bu konu gerek şirket ana sözleşmesinde gerekse Ticaret Sicil Gazetesinde yer
alan şirketin faaliyetleri arasında yer almıştır. Bu konularda müvekkil şirket
temsilcisinin ifadeleri de değerlendirilerek ilerde daha detaylı yazılı savunmalarda
bulunacağız.”
07-92/1170-456
24
H.3.2. Alnıaçık Ltd. Şti.
Şirket ortağı Salim Alnıaçık tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Alnıaçık Ltd. Şti. Diren Organizasyon ile fırıncılar arasındaki anlaşmazlıkların
çözülmesi amacıyla bir sözleşme imzalamıştır.
Ekmek başına fon ödemesi yapılmamış, Naci Kutanis’e verilmek üzere aylık bazda
para toplanmasına katılınmıştır.
Alkanlar, Uğur ve Aykurt fırınlarının kapanmış olmasıyla Diren Organizasyonun
ilişkisi yoktur, adı geçen fırınlar iflas sonucu kapanmışlardır.”
H.3.3. Can Kardeşler Ltd. Şti.
Şirket ortakları Hüseyin Can, Ahmet Bayram ve Vedat Öztürk tarafından şunlar ifade
edilmiştir:
“Naci Kutanis ile hakemlik sözleşmesi imzaladık. Burada amaç maya, un, tuz ve
özelleştirme konularında yardımcı olmaktı. 2-3 ay sürdü, sonrasında başarısız oldu.
Ekmek başına fon vs. ödemedim....”
H.3.4. Çağdaş Francala Ltd. Şti
Şirket ortağı Avni Özgür tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“... Fırınlar arasında yaşanan gerilimleri ve ruhsatsız çalışan fırınları engellemek
amacıyla fırınlar arasında bir protokol imzalayarak Naci Kutanis’i hakem tayin ettik.
Sattığımız her ekmek için Naci Kutanis’in kurmuş olduğu şirkete (Diren’e) 1000 TL.
fon ödeniyordu. ...”
H.3.5. Çınar Ekmek Fabrikası
Sahibi Mustafa Cesur tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“4 aylık süre zarfında böyle bir oluşum içinde yer aldım. Ancak 4 ay sonra tek taraflı
fesh ettim. Bu oluşumun amacı unu ve mayayı toplu olarak daha ucuza almaktı.
...Naci Kutanis’in hakem tayin edilmesine ilişkin bilgim yok. ...”
H.3.6. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası
Murat Ünal (Aynı zamanda Örnek Francala Ltd. Şti.’nin sahibi), Hasan Paşa
Dervişoğlu ve Şakir Ulusoy tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Naci Kutanis’i eski fırıncı olarak tanırım. Ekmeğin bir dönem Halk Ekmeğin fiyatının
altına düşmesi sonucunda fırıncılara mesleki danışmanlık hizmeti vermesi amacıyla
Naci Kutanis danışmanlık hizmeti verdi. Biz de bir dönem bu hizmeti satın aldık.
Bizim imzaladığımız anlaşma metninin altında kapatılacak - açık kalacak fırınlara
ilişkin bir hüküm yoktu.
Ekmek başına fon, senet, çek vs. ödemedim....
Naci Kutanis ile yapılan anlaşmanın amacı piyasada maliyetinin altında fiyatla ekmek
satan fırıncıları tespit etmek amacıyla, kendisi anlaşma hazırlayarak bize ve diğer
fırınlara getirdi....”
07-92/1170-456
25
H.3. 7.Aktürk Ekmek Fabrikası
Şirket ortağı Ethem Aktürk (Aktürk Fırını ile ortaklar aynıdır) tarafından şunlar ifade
edilmiştir:
“Fırıncıların özellikle birbirlerinin bayilerine teklif götürmeleri düşmanlığa yol açtı. Bu
bağlamda önemli sorunlar çıktı.... Naci Kutanis bu sorunları çözmek ve düşmanlığa
son vermek üzere tarafsız bir kişi olarak hakem tayin edildi. Bu hakemlikten sonra
düzen geldi. Rekabet sona erdi. Şimdi bir fırıncı diğerinin bayisine teklif götürmüyor.
Aramızda bir hakemlik sözleşmesi var. Sözleşmeye uymayan fırıncıların bayilerine
teklif götürülür. Son 5-6 aydır Naci Kutanis hakem olarak çalışmıyor. Ama bu
dönemde de aramızdaki uyum devam ediyor. Hakemlik kurulduktan sonra fırıncılar
arasında haksız rekabet sona erdi. Sincan’daki tüm fırınlar bu sözleşmeye ortak oldu.
Biz baştan sözleşmeye girmiştik, ama bize verilen sözler tutulmayınca biz
sözleşmeden çıktık. ... Ancak düşmanlık olmasın diye aramızdaki anlaşmaya
uyuyoruz....”
H.3.8. Dostlar Ltd. Şti.
Şirket ortağı Mustafa Karaot tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Bu şirketi resmi olarak 22.05.2003 tarihinde Yunus Çürük, İzzettin Akşit, Salim
Doğan, Ahmet Demir adlı şahıslardan devraldım.
Danışmanlık sözleşmesi protokol, hakemlik sözleşmesi, centilmenlik anlaşması türü
herhangi bir belge imzalamadım. Şimdiye kadar fırıncılar arasında yapılan tek bir
toplantıya katıldım. Bu toplantıda Rekabet Kurumunun açtığı soruşturmaya yönelik
savunmaya ve avukat tutulmasına ilişkin konular konuşuldu. ...”
Ayrıca yerinde incelemede devre ilişkin belgeler ve 13.3.2003 tarihli Diren Org.’nun
fesih bildirimi konulu yazısı alınmıştır.
H.3.9. Emkan Ltd. Şti.
Şirket ortağı Ersin Sağsöz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Yeşilçimen Ekmek Fabrikası şirketleşme sonucu takriben 1995 yılında Emkan Gıda
San.’ye dönüştürülmüştür.
Naci Kutanis tarafından bizim adresimize danışmanlık sözleşmesi getirildi, biz
imzaladık. Ancak fırını kapattığımızdan buna uymadık. ...”
H.3.10. Esen Ekmek Fabrikası
İşletme yetkilisi Mustafa Partal tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“...Hakem tayin edildiği Naci Kutanis tarafından dile getirildi. Ancak biz böyle bir
oluşuma katılmadık. Baskı ya da zorlama görmedim. ...”
H.3.11. Esengül Ltd. Şti.
Şirket ortağı Kenan Beştaş tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“... şirketi 1.6.2002 tarihinde devraldım. Bu sebeple benim bu süreçle hiçbir ilgim
yoktur. Şirketin benden önceki sahipleri bu türden bir oluşuma konu olmuştur.”
07-92/1170-456
26
H.3.12. Gözde Ltd. Şti.
Şirket ortağı Mehmet Demir tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“...Naci Kutanis ve fırıncılar arasında bir centilmenlik anlaşması imzalandı. Bu
anlaşmanın amacı fırıncılar ve bayiler arasında alacak verecek meseleleri nedeniyle
çıkan anlaşmazlıkları önlemekti. Anlaşma çerçevesinde, önce Naci Kutanis’e senetler
verdik, daha sonra anlaşma süresi olan 1 yıl boyunca, kendisine aylık 100.000.000
TL. ödedik ve senetleri geri aldık.
Biz istediğimiz her bayiyle çalıştık. Herhangi bir engelle karşılaşmadık. Ankara
fırıncılar odasının belirlediği fiyatları uyguladık. Bakkallara verdiğimiz komisyon
oranları ise bakkaldan bakkala değişiklik gösteriyor.”
H.3.13. Gül Ekmek Fabrikası
Şirket ortağı Cevdet Kılıç tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Bizim şirketimiz adi ortaklık niteliğindedir. Ali Demirel benim ortağımdır.
Biz anlaşmaya uymadık. Belirlenen fiyatın altına satmamıza rağmen herhangi bir
baskıyla karşılaşmadık. Herhangi bir anlaşmaya imza attığımı hatırlamıyorum. Ben
veya ortağım herhangi bir anlaşmaya imza atmış olsak dahi o anlaşmanın şartlarını
yerine getirmedik. Düşük fiyattan birçok bölgeye ekmek sattık. Ulus, Yenimahalle ve
Batıkent’e geçmiş yıllarda olduğu gibi ekmek satıyoruz. Kimseye herhangi bir fon
ödemesi yapmadık. Naci Kutanis’e çek veya senet vermedik.
Zorla kapattırıldığı söylenen fırınlara herhangi bir baskı yapılmadı. Ticari hayata
tutunamadıkları için kapandılar. İsterlerse şu anda tekrar açabilirler. Biz bazı kapanan
fırınlara kendi isteğimizle maddi yardımda bulunduk. Kimseye ürettiği ekmeği
kısıtlaması konusunda baskı yapılmadı. Biz düşük fiyattan ekmek sattığımız için
şikayet edildik.”
H.3.14. Hacıhasanoğlu Ltd Şti.
Şirket ortağı Sıtkı Bilici tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“2000 yılı içerisinde fırınlar arasındaki haksız rekabetin önlenmesi ve daha önce fırın
işletenler arasında meydana gelen bazı olayların tekrarlanmaması için Diren şirketi
ile hakemlik sözleşmesi imzaladık. Bu şirkete herhangi bir şekilde düzenli olarak bir
fon adı altında para ödemedik. Sadece aldığımız hizmetlerin karşılığı olarak, fatura
karşılığında para ödüyorduk. ...”
H.3.15. Hasat 2 Ekmek Fırını
Şirket ortağı Hüseyin Duygu tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Hakemlik anlaşmalarında imzam var. Amaç ruhsatsız fırınları engellemek için
organizasyon yaptık. Ekmek başına fon ödemedim. Niyet ucuz satan fırınlara para
vererek zararlarını tazmin ederek ekmeği piyasa fiyatında sattırmaktı amacına
ulaşmadı...”
H.3.16. Huzur Ekmek Fabrikası
24.10.2003 tarihinde Atatürk Mah. Cumhuriyet Bulvarı No:9/F Yenikent adresinde
yapılan yerinde incelemede şirket sahibi Bayram Aktürk ile görüşülememekle birlikte
07-92/1170-456
27
kendisi ile 28.10.2003 tarihinde Rekabet Kurumu’nda bir görüşme yapılmış ve
aşağıdaki bilgiler alınmıştır:
“Naci Kutanis’i tanırım kendisiyle hakemlik sözleşmesi imzaladım. Fatura karşılığında
para ödedim. Senet verdim. Senetlerin bir kısmını geri aldım. Naci Kutanis fırıncılar
arasında birliği sağlamak için gelmişti. Kendi isteğimle sözleşmeyi imzaladım. ... Eğer
Naci Kutanis’le sözleşme yapmasaydım Sincan’da ekmek satışı yapamazdım, çünkü
oradaki fırıncılar benimle rekabete girerdi. Sincan bölgesine ekmek verebilmek için
bu tür anlaşmalara girdim ...”
H.3.17. Kardelen Ltd. Şti.
Şirket ortağı Engin Sağsöz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Haksız rekabeti önlemek amacıyla, 15-20 kişilik bir grup olarak protokol yaptık.
Ancak bu protokole biz fiilen uymadık.
Yukarıda bahsedilen protokolü imzaladık ancak tek taraflı fesh ettik. Bu sözleşmeyi
fırıncılarla yapılan toplantıda imzaladık. ...”
H.3.18. Karşıyaka Ltd. Şti.
Şirket Ortağı Vedat Öztürk tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Biz Can Kardeşler, Özevler ve Emkan olarak 2001 yılının nisan ayında birleştik.
Şikayet konusu olaylar başladığında henüz birleşmemiştik. Naci Kutanis arabuluculuk
ve hakemlik yapacaktı ancak başarısız oldu, bıraktı. Bu şahıs düşük fiyatla satana
müdahale etmedi. Biz anılan protokole mağdur durumda olduğumuz, sıkıntımıza bir
çare olabilir düşüncesiyle imza attık. Amacımız kendimizi ve karşı tarafı mağdur
etmemek düşüncesiyle bu organizasyona katılmaktı. ... Herhangi bir çek/senet
vermedik. Ödeme yapılıp yapılmadığını hatırlamıyoruz. Anlaşmaya uymadığı için
kapattırılan fırın yoktur. Fon ödemesi yoluyla da bir fırının kısa sürelerle
kapattırılması mümkün olmadı. Naci Kutanis kendi kendine ortaya çıktı. ... 24.1.2001
tarihli hakemlik sözleşmesini Karşıyaka Unlu Mam. adına Nazmi Öztürk’ün
imzaladığını öğrendim. Ancak bu kişinin şirketle herhangi bir ortaklığı olmadığı gibi
temsil yetkisi de yoktur. Biz Orhan Yaralı’ya Halk Ekmek’in özelleştirilmesi için senet
verdik. ... Bölge paylaşımı olmadı. Yenimahalle, Batıkent, Çankaya, Mamak,
Şentepe, Keçiören, Sincan’a 2001 yılında olduğu gibi şimdi de ekmek götürüyoruz.
Günümüzde ve 2001 yılında da ucuz ekmek satıldı.”
H.3.19. Ket-Zem Ltd. Şti.
Ali Ketenci (Müdür) ve Mehmet Ketenci (Şirket ortağı) tarafından şunlar ifade
edilmiştir:
“Danışmanlık sözleşmesi Mehmet Ketenci tarafından imzalanmıştır. Bunun dışında
hatırladığımız kadarıyla herhangi bir protokola da sözleşmeye de imza atmadık.
Naci Kutanis’e herhangi bir vekalet vermedik. Ayrıca bu kişi ile ilişkilerimiz son
derece sınırlıdır. Kendisi bazen fırın sahiplerini toplantıya çağırırdı. Ancak kendisi
herhangi bir sorunumuzun çözümünde bize yardımcı olmadı. Bazı fırıncılar un
fiyatına ekmek satıyor ve zarar ettiklerini çok sonra anlıyorlar. Soruşturma konusu
yapılan toplantılar ekmeğin alınan tarife fiyatından daha düşük fiyata satılmasını
önlemek amacıyla yapılmıştır. Ancak herhangi bir baskı ya da zorlama söz konusu
olmadı. Naci Kutanis de söz konusu amaca yönelik çalıştı.Kendisine bu hizmetin
karşılığında senetler verilmiştir.
07-92/1170-456
28
Kapatılan fırınlar hakkında bilgimiz yoktur.
Buna ek olarak, Kooperatifin (Ankara Temin Tevzi Koop.) merkezinde zaman zaman
Ankara geneli için zaman zaman da bölgesel toplantılar yapılmaktadır. Bu
toplantılarda genellikle fiyat konuşulur ancak bir karara varılamaz. Sonra Oda’nın
belirlediği fiyat geçerli olur.”
Ayrıca yapılan yerinde incelemede fon ödemesine ilişkin belgeler tespit edilmiştir.
H.3.20. Kutsal Ltd. Şti.
Şirket ortağı Uran Yazıcı tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Sincan bölgesinde bir dönem çok yoğun rekabet yaşandı. Bunun sonunda haksız
rekabeti engellemek amacıyla Şaşmaz’da fırını olan Naci Kutanis bölgede
koordinasyonu sağlamak için bir organizasyon kurdu. Bu oluşumun içerisinde yer
almamız için bize de teklifte bulundular. Ancak ben kabul etmedim ve protokoller
veya hakemlik anlaşması adı altında bir anlaşma imzalamadım. ...
Naci Kutanis fırınlardan bazısından fon adı altına para, çek veya senet toplamakta
idi. Bildiğim kadarıyla bu toplanan fondan, Karadeniz Unlu Mamullerin kapatılması
karşılığında fırın sahibine para ödenmiştir...”
H.3.21. Yeni Kuzu Ltd. Şti.
Şirket ortağı Hasan Ege tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“2001 yılında Diren Organizasyon ile ekmek üreticileri arasında kızışan rekabet
sonucu ortaya çıkan olayların etkisiyle dayanışmayı oluşturmak amacıyla 1 senelik
sözleşme imzalanmıştır.
...Naci Kutanis’in bayilerin paylaşılmasında herhangi bir söz sahibi olduğu
söylenemez. Bu kişiyle yapılan sözleşmedeki fiyata ilişkin düzenleme, nihai tüketiciye
ekmeğin odanın belirlediği seviyeden satılmasını sağlamak amacındadır. Bununla
birlikte üreticinin bayilere ekmek veriş fiyatı değişebilmektedir.”
H.3.22. Mehmetler Ltd. Şti.
Şirket ortağı Şakir Ulusoy (Aynı zamanda Dervişoğlu Fırını’na ait tutanağın altında
imzası bulunmakta) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti. ve Ulusoy Kardeşler Ekmek Fabrikası aynı şirket olup
1998 yılında Ulusoy Ekmek Fabrikası, Mehmetler Gıda olarak değiştirilmiştir. Eski
ismi nedeniyle fırıncılar arasında hala Ulusoy Ekmek fabrikası olarak
nitelendirilmektedir.”
H.3.23. Merkez Ltd. Şti.
Şirket ortağı Rıza Avcı tarafından şunlar ifade edilmiştir :
“ Şirket ortağı olan fakat temsil yetkisi bulunmayan Rıfat Avcı tarafından hakemlik
sözleşmeleri imzalanmıştır. Kendisi bunu niye imzaladığını bilmiyor. Benim bu olay
hakkında polise intikal ettiğinde haberim oldu. Bize düşük fiyatla satılıyor veya başka
bölgelere gidiliyor diye herhangi bir baskıda bulunulmadı. Naci Kutanis’e herhangi bir
ödeme yapmadık. Çek senet vermedik. Ekmek başına da fon ödemedik. Çankaya,
Altındağ, Keçiören, Yenimahalle’ye ürün satıyoruz.”
07-92/1170-456
29
H.3.24. Mis Ltd. Şti.
Şirket ortağı İbrahim Gündüz tarafından şunlar ifade edilmiştir:
"... Bu şirketin Yepaş A.Ş.’de de hissesi bulunmaktadır.
Protokol danışmanlık sözleşmesi, hakem sözleşmesi türü herhangi bir belge
imzalamadık. Bu konuda bilgimiz de yok.
Sincan’da ruhsatsız fırınlar vardı. Bunlar bir ara kapandı. Sonra yeni ruhsat alıp
açılma imkanları oldu. Bu durum fırıncılar arasında rekabet yarattı. Kavgalar çıktı.
Vurulan kişiler oldu. Bu olayların üzerine herkes bir araya geldi. Bu süreçte Naci
Kutanis bize danışmanlık yaptı. “fiyat rekabeti yaparsanız benim gibi siz de
batarsınız” dedi.
Fırıncıların yaptıkları toplantılara genelde Süleyman Sezer katılıyor. ...”
H.3.25. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti.
Şirket ortağı MustafaYalçın tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Nazar Ltd. Şti. Naci Kutanis’e ait Diren Organizasyon ile hakemlik sözleşmesi
imzalanmıştır. Bu sözleşmenin imzalanmasının sebebi Fırıncılar Odası tarafından
belirlenmiş olan azami fiyatın korunması ve bu fiyatın altına düşülmemesini
sağlamaktır....”
H.3.26. Oba Ltd. Şti.
Şirket ortağı Mehmet Malkoç tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“...Danışmanlık, hakemlik sözleşmesi, centilmenlik anlaşması türü bir anlaşma
imzaladık. Bu anlaşmanın amacı fırıncılar arasındaki kırgınlıkların giderilmesi,
fırıncıların barıştırılması idi. Tekel yaratmak ya da rekabet karşıtı bir amaçla bu
anlaşmayı imzalamadık. Tahminen 1999 yılında bu anlaşmayı imzaladık.
Fırıncıların üretim kapasitelerine göre fon ödemesi adı altında bir ödeme yapıldı. ...
Bu ödemenin amacı kodeksle ilgili sorunların giderilmesi, Halk Ekmek’e haksız
rekabet davası açılması gibi konularla ilgiliydi. Naci Kutanis’e ya da Diren
Organizasyon’a hiçbir ödemede bulunmadık....”
H.3.27. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akaryakıt Dayanıklı Tük. Mal. Ltd. Şti.
Şirket ortağı Sıddık Yeğin tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“ Sincan hariç her yere 2001 yılı dahil olmak üzere ekmek satıyoruz.
Naci Kutanis fırıncılar arasındaki anlaşmazlıkları çözmek için kendi kendine 2001
yılında bir danışmanlık şirketi kurdu. Senetleri danışmanlık hizmeti için verdik. Bu
senetler daha sonra durumu kötü olan fırınlara verdik. Bu oluşum 3-4 ay devam etti,
sonra işler zorla yürümedi ve organizasyon dağıldı. O zaman bile farklı fiyatlarla her
yere mal satabiliyorduk. Senetler durumu kötü olanlara yardım amacıyla da kullanıldı.
...
Orhan Yaralı’ya Halk Ekmek’in özelleştirilmesi sürecinde senet verdik.
Centilmenlik sözleşmesi kısa süre devam etti. Komisyon oranlarının belirlendiği ve
anlaşmaya uymayan fırınların kapattırıldığına dair iddialar gerçeği
yansıtmamaktadır.”
07-92/1170-456
30
H.3.28. Örnek Francala Gıda İnş. Ev Büro Eşy. Tem. Giyim San.Tic. Ltd. Şti.
Şirket ortağı Murat Ünal aynı zamanda Dervişoğlu fırınının ortağı olduğundan orada
ifadeleri alınmıştır. Murat Ünal tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Örnek Francala ve Şifa Francala aynı firmadır. Şu anki ismi Örnek Francala Ltd.
Şti.’dir. Karşıyaka 3. cad. No:69 adresindedir ve hali hazırda kapalıdır. Bu şirketin
diğer şubesi Aydınlıkevler’de olup üretime devam etmektedir.”
H.3.29. Özkayalar Ltd. Şti.
Şirket ortağı Zinnur Kaya tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“ Naci Kutanis herhangi bir öneride bulunmadı. Diğer fırıncı arkadaşlar bize gelip
resmi bir organizasyon olduğunu, buna katılmamızı istediler. Ben de protokolü
imzaladım ve yurtdışına gittim. 2-3 ay sonra döndüğümde bu organizasyonun sona
erdiğini belirttiler. O süre zarfında da gelişmelerden haberim yoktu. Protokolü tam
olarak incelemedim ama amaç fırıncılar arasındaki kıran kırana rekabeti önlemekti.
Bölge paylaşımı yoktu. O zaman hangi bölgelere gidiyorsak şimdi de aynı bölgelere
gidiyoruz (Yahyalar, Şentepe, Batıkent, Demetevler, Yuva Yolu, Organize Sanayi,
Yakacık Köyü). Başka yerlere aracımız olmadığı için gidemiyoruz. Naci Kutanis’e
verilmiş çek/senedimiz yok. Ancak kendi adıma da bir ödeme yapmadım. ... Zorla
kapattırılan veya üretimi kısıtlanan fırın yoktur. Üretilen ekmek başına fon
ödemedim.”
H.3.30. Pehlivanoğlu Ltd. Şti.
Şirket ortağı Aslan Pehlivan tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“....Naci Kutanis’e centilmenlik anlaşması türü bir belge imzalayarak yetki verdik. Bu
imzayı kardeşim Emre Pehlivan atmış. ...verilen bu yetkinin amacı bizim ruhsat
yenileme işlemlerimizi takip etmesi ve fiyatlarda haksız rekabet olmasını
engellemesiydi. Bunun karşılığında Naci Kutanis’e herhangi bir ücret
ödemedik....Hakemlik sözleşmesi, protokol gibi bir belge imzalamadık...”
H.3.31. Petekler Ltd. Şti.
Şirket Yetkilisi Hasan Ulutaş tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“2001-2002 yılları arasında yaşanan yoğun rekabetten tüm firmalar zarar görmüştür.
Bu nedenle Diren Organizasyon’un çatısı altında, Naci Kutanis’in öncülüğünde
biraraya geliniyor. Organizasyonun temel amacı fırıncılar arasında yaşanan rekabeti
engellemek ve işbirliğini sağlamaktadır. Bu amaca uygun olarak Hakemlik
Sözleşmesi akdedilmiştir. Alınan danışmanlık hizmeti karşılığında belirli bir aidat
ödenmiştir. Anılan oluşum yalnızca 3-4 ay kadar sürmüştür ...”
H.3.32. Reyhanoğlu Ltd. Şti.
Şirket ortağı İslam Reyhan tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Diren Organizasyon ile Naci Kutanis’in danışmanlık hizmetine ilişkin bir sözleşme
imzalanmıştır. Bunun amacı Naci Kutanis’in bir takım işlemlerin (devlet daireleri ile
ilgili) takibatını yürütmesidir...
Ekmek fiyatlarının belirlenmesine ilişkin herhangi bir kararda Reyhanoğlu Gıda olarak
bulunulmamıştır.”
07-92/1170-456
31
H.3.33. Samanyolu Ltd. Şti.
7. Cad. 46/1 Bahçelievler Ankara adresinde görüşülen İbrahim Nayir (İşletme
müdürü) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Samanyolu fırını 3 yıl önceye kadar merkezi Demetevler’de olmak üzere şimdiki
ortaklarından farklı ortaklarla faaliyetini yürütmekteydi. O zaman da babam şirketin
ortağıydı ancak yönetimde herhangi bir yetkisi bulunmamaktaydı. Diğer ortaklar
Hasan Çelik, Ahmet Ekşi, İbrahim Ekşi şirketten ayrılıp Yepaş şirketine ortak
oldular....Demetteki merkezde üretim yapılmamaya başladı ve daha sonra merkez
kapatılıp şu an faaliyet sadece Bahçelievlerde yürütülmektedir. Dolayısıyla Naci
Kutanis ile yapılan sözleşmelerle yeni ortakların bir ilişkisi bulunmamaktadır. ...”
H.3.34. Yağmur Ltd. Şti.
İlhan Atalay (Şirket yetkilisi) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Son dönemde fırın sayısı Halk Ekmek ile rekabet edebilmek amacıyla mevcut
fırıncıların bir araya gelerek daha büyük ölçekli işletmeler kurulması nedeniyle
azalıyor.
Naci Kutanis bir dönem fırıncılar arası rekabeti önlemek ve işbirliğini sağlamak
amacıyla bir danışmanlık şirketi kurmuş, Demetevler mevkiindeki çok sayıda fırın
anılan şahıstan ücret mukabili hizmet satın almıştır. Danışmanlık hizmetinin
çerçevesi taraflar arasında imzalanan Hakemlik Sözleşmesi ile çiziliyor. Anılan
faaliyet yalnızca 2-3 ay sürüyor.”
H.3.35. Yedigöl Ltd. Şti.
Şirket ortağı Gülali Tukat tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Kaçak fırınların tespit edilmesi resmi makamlara şikayet etmesi için Naci Kutanis
isimli kişiyi tuttuk.
Fırıncılar olarak Naci Kutanis’in bize yardımcı olacağını içeren bir kağıt imzalandı.
Ben imzalamadım, sadece haberim yokken kaşe basmışlar.”
H.3.36. Yeniçınar Ltd. Şti.
Şirket yetkilisi Ali Cesur tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Satış fiyatları Fırıncılar Federasyonu’nun direktifleri doğrultusunda tespit ediliyor.
Ürünün dağıtıldığı bölgeler taşıma maliyetlerine göre belirleniyor. Her bir fırın kendi
bölgesinin dışına ürün satabiliyor.
Yaklaşık bir buçuk yıl önce Naci Kutanis’in hakemliğinde bu bölgede mukim fırıncılar
bir araya geliyor. Amaç fiyatların belli bir düzeyin altına düşmesini önlemek ve ortak
alım yaparak un maliyetini düşürmektir.
Herhangi bir amaçla ürün başına fon ödenmesi söz konusu değildir. Yukarıda
bahsedilen oluşumun faaliyette bulunduğu dönemde dahi böyle bir uygulama
olmamıştır.”
H.3.37. Yepaş A.Ş
Gürsel Alnıaçık (Yönetim Kurulu Başkanı) tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“Yepaş’ın herhangi bir centilmenlik ya da benzeri anlaşması bulunmamaktadır. Bu
tür sözleşmeler yapıldığında biz faaliyete geçmemiştik. 15.4.2001 tarihinde faaliyete
07-92/1170-456
32
geçtik...Naci Kutanis centilmenlik anlaşmalarını 7-8 ay önce feshetti. Bu anlaşmalarla
Naci Kutanis ekmeğin oda fiyatından satılmasını sağladı…
Naci Kutanis’e bir bayiyle bağlantı kurması karşılığı 500-600 milyon TL civarında
fatura karşılığı danışmanlık ücreti adı altında bir ödememiz oldu. Bu olay
kuruluşumuzdan 3-4 ay sonra oldu....”
H.3.38. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş. (Yeşilyurt Ekmek Fabrikası)
Şirket ortağı Mahmut Zemheri tarafından şunlar ifade edilmiştir:
“ Yeşilyurt Ekmek Fab. bu fırının eski adıdır ve 1996 yılında kapanmıştır. ... . Buna
ilişkin belgeler kurumunuza gönderilmiştir. Naci Kutanis bu gibi organizasyonlara
girmiş ve başarısız olmuş. Ankara’da yılın 5-6 ayı fırınlar son derece sert bir rekabete
girerler. O tarihlerde buralarda çok sert bir rekabet vardı. Yenimahalle’de bu
organizasyon 3 ay sürdü ancak başarısız olarak sona erdi.Amaç fırınlar arasındaki
gerginliği sona erdirmekti. Bu eğer başarılı olsa idi fiyat kırılmaması, başkasının
bayisine gidilmemesi konularında da çalışmalar yapılabilirdi ancak gerginlikler sona
erdirilmediği için bunlara ilişkin bir şey yapılamadı. Hakemlik sözleşmesini imzaladım,
senet verdim. Bu organizasyona aynı zamanda teknolojik yatırımlar yapmak,
gelişmeleri takip etmek amacıyla ortak olduk. Fon havuzu oluşturmak koşuluyla fırın
kapattırılması söz konusu olmadı. Hiçbir fırın zorla kapattırılmadı. Kapananlar
tamamen ticari hayatın gerekleri yüzünden kapandı. Orhan Yaralı bizim bir işimize
kefil olduğu için 15 milyar tutarında senet verdik. Naci Kutanis’e verilen hizmet bedeli
fon usulü, üretilen ekmek başına değil, pazarlık usulüydü. Biz işe başladığımızda
1997’den beri Yenimahalle, Karşıyaka, Demetevler, Batıkent, Eryaman, Sincan, 100.
Yıl, Balgat, Keçiören, Altındağ, Çankaya’ya ekmek veriyoruz. ...”
H.3.39. Ankara Fırıncılar Odası
Ankara Fırıncılar Odası Başkanı Yusuf Ekşi aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“ Naci Kutanis’in Sincan Bölgesinde ombudsman adı altında fırıncılar ile çeşitli
danışmanlık sözleşmeleri imzalattığı duyumlarını aldım. Bunun üzerine bu konuda
Ankara genelinde bütün fırıncıyı bu tür sözleşmelere itibar etmemeleri ve
imzalamamaları konusunda uyardım. Bu konuyla ilgili zaman içerisinde Sincan
bölgesindeki fırıncılarla Naci Kutanis arasında bir takım polisiye olaylar oldu. Konuyla
ilgili emniyete Federasyon Başkanı sıfatıyla ifade verdim. Bu şahsın fırıncılar ile böyle
bir sözleşme yapmaya yasal yetkili olmadığını, hukuki bir dayanağının olmayacağını
fırıncının danışacağı tek yerin bağlı bulunduğu Oda olduğunu yazılı olarak bildirdim.
Bilgime göre bu kişi hakkında adli yargılama devam etmektedir.
Orhan Yaralı Keçiören bölgesinde faaliyet gösteren fırınlar ile birlikte Kepaş şirketi
adı altında bir un alımı amaçlı kuruluş oluşturduklarını ve aralarında para toplayarak
şirket merkezi olarak kullanmak amacıyla bir daire satın aldıklarını, bu dairede şirket
ortaklarına ucuz un almak maksadıyla vadeli satın aldığı risk karşılığında fırıncılar
risk bedeli mukabil çeşitli çek/senet düzenleyerek şirkete verdiklerini duydum. Bu çek
veya senetten dolayı bu güne kadar kimsenin mağdur edildiğini duymadım. Düzenli
bir fon ödemesi konusunda bir bilgim yok. Ancak mağdur olan icralık olan bazı fırıncı
arkadaşlarımıza destek amaçlı desteklerinin olduğunu, icra takiplerinin ödendiğini,
zor durumdakilere çeşitli yardımlar yapıldığını duydum.
07-92/1170-456
33
Diğer yandan fırıncılar odasının belirlediği fiyatların altında satış yapılmasına Ankara
Fırıncılar Odası olarak herhangi bir müdahalemiz söz konusu değildir. Aynı şekilde
Orhan Yaralı veya başka birisinin de müdahale ettiğini duymadım. “
H.3.40. Canerler A.Ş.
Çamlıca Mah. 12. Sok. No: 8 adresinde bulunan Canerler A.Ş. Mali İşler Müdürü
Muharrem Yiğit aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Tempo Şirketi’nin kontrolü Nisan 2003’te Canerler A.Ş. tarafından alınmıştır. Naci
Kutanis’i tanımıyorum. Diren Organizasyon’dan haberim yok. Tempo’daki ekmek
üretimi başka fırınlarca karşılanmakta. Biz sadece satışını yapmaktayız. Fırınlarla
yapılmış olan yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır.
...Şubeler her türlü fiyat belirleme konusunda merkez onayına tabidir.”
Mareşal F. Çakmak Mah. Hürriyet Cad. No:72 Elvankent/Ankara” adresinde bulunan
Canerler/Elvankent mağazasında yerinde inceleme yapılmış, mağaza müdürü İsmail
Allaz’dan aşağıdaki bilgiler alınmıştır:
“Elvankent mağazasında 30.8.2003 tarihinden itibaren mağaza müdürü olarak görev
yapmaktayım. Soruşturma konusu olay hakkında bilgim yoktur. Mağaza müdürü
olarak genel müdürlükten habersiz fiyat belirleme veya değiştirme yetkimiz yoktur.
Normalde, genel müdürlük bilgisayar ortamında fiyatları değiştirir. Biz de mağazada
yeni barkodların uygulamasını yaparız. Ancak istisnai durumlarda da olsa fiyatımızı
değiştirmek için yine Genel Müdürlüğün talimatı gerekmektedir. Canerler’in satış
politikası gereği fiyat araştırması yaparak diğer rakiplerden ucuz fiyata mal satmaya
çalışıyoruz. Mağaza müdürü olarak bir görevimiz de budur.”
Canerler Genel Müdürlüğü’nde Ulus Şubesi Mağaza Müdürü Doğan Varlı ile
görüşülmüş ve kendisinden aşağıdaki bilgiler alınmıştır:
“Diren Organizasyonun gönderdiği yazıyı ben yurt dışındayken kasa şefim Burcu
Yavuz (yurt dışında olduğum için yetkiliydi) diğer fırınlar ve marketlerin de imza attığı
bir belgeye imza atmış. Benim daha sonra haberim oldu. O zamanlarda fırınlar
aralarında anlaşmışlar. Biz de onlar yetkilidir diye düşünerek o zaman o fiyatlara
uymuş idik. Biz bu fiyatta Fırıncılar Derneği tarafından belirlendiği için mahsur
görmedik. Bu fiyat seviyesi belediye tarafından da onaylanmıştı.
Çamlıca Mah. 12. Sok. No: 8 Macunköy/Ankara” adresinde bulunan Canerler A.Ş.’de
yerinde inceleme yapılmış ve Genel Müdür Kanat Başar’dan aşağıdaki bilgiler
alınmıştır:
“Soruşturma konusu belgelerde imzası bulunan şahıs şu anda şirketimiz bünyesinde
çalışmamaktadır. Söz konusu dönemde ben şirkette görevli değildim. Bu yüzden bu
olaya ilişkin bilgim bulunmamaktadır. Diğer yandan evraklara tam olarak
ulaşılamadığı için Burcu Yavuz hakkında tam bilgi verilememiş olmakla birlikte şu an
itibariyle 8.10.2001 tarihinde Elvankent şubesinde kasiyer olarak görevli iken söz
konusu belgeyi imzaladığı 3.11.2001 tarihinde de şirketimizden ayrıldığı evraklara
bakılarak görülmüştür. Söz konusu şahıs yetkisiz olup daha sonra da bu belgeyi
gerek şube müdürüne gerekse de genel merkeze bildirmemiştir. Zaten satış
politikamız gereği bu tip rekabete aykırı anlaşmalara taraf olmamız mümkün değildir.
07-92/1170-456
34
Elvankent şubesinde mağaza müdürü olarak görevli bulunan Doğan Varlı daha önce
bu belgeyi bilmediğini, kendisine Burcu Yavuz’un bu belgeyi iletmediğini, dolayısıyla
Genel Müdürlükte herhangi bir yetkili ya da birime de iletmediğini belirtmişti.
Öte yandan, şirket yönetim kurulunun 15.8.2001 tarih ve 065 numaralı kararı da
mağaza müdürü olarak Doğan Varlı’nın fiyat belirlemede ya da benzeri amaçlı
sözleşmeleri imzalamaya yetkisi olmadığını göstermektedir. Doğan Varlı’nın önceki
ifadesi kabul edilemez olup, yetkilerini aşan, şirketin bu konudaki yaklaşımlarıyla
çelişen, şahsını bağlayan bir tutumdur.”
H.3.41. Çağdaş Ltd. Şti.
Yeni Çağdaş Ltd. Şti. Satınalma Müdürü Mürsel Güven aşağıdaki hususları
belirtmiştir:
“2001 yılında Yeni Çağdaş’ın satın alma müdürüydüm. 2003 şubat itibariyle şirketten
ayrıldım. Naci Kutanis’i tanımıyorum. Ek:1/15’te yer alan imza benim imzama
benziyor. Olsa olsa ekmek aldığım fırınlar tarafından fiyatla ilgili telkinler yapılmış
olabilir. Mağaza müdürlerinin kendiliğinden fiyat yükseltmesi mümkün değildir. Çünkü
ciro üzerinden prim aldıkları için ucuza satmak her zaman onların çıkarınadır. Naci
Kutanis veya başka birisinin isteğiyle mağaza müdürlerinin ekmek fiyatını arttırması
mümkün değildir. “
H.3.42. Endi A.Ş.
17.11.2003 tarihinde Ergazi Mah. İstanbul Yolu No: 144 Ankara adresinde bulunan
Endi A.Ş. Mağaza Müdürü Sabri Alp aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Yaklaşık 1,5 aydır burada çalışmaktayım. Yürütülen soruşturma hakkında bu
nedenle herhangi bir bilgim yoktur. Konuyla ilgili olarak bu adrese herhangi bir
tebligat yapılmamıştır. Mağaza yönetimi değiştiğinden dolayı şu anki mağaza
yönetiminin de konu hakkında bilgisi yoktur. Şu an imza sirküleri bulunmamaktadır
yeni başladığımdan dolayı. Endi ile ilgili her türlü hukuki işlem İstanbul Merkez
tarafından yürütülmektedir. Bilfa unlu mamuller ekmek satışı ile ilgileniyor, bizden yer
kiralıyorlar, Bilfa ile yapılan sözleşme merkezde bulunmaktadır.
Sincan, Yenimahalle, Etimesgut bölgelerinde başka şubemiz yoktur. Biz burada
kesinlikle mal alımı ve fiyat belirleme konusunda inisiyatif kullanamıyoruz, merkez
onayına tabiiyiz. (Her türlü satış politikası merkez onayına tabiidir.) Geçmişe dönük
olarak ekmek fiyatlarını şu anki sistemde görebilmemiz mümkün değildir. Merkezde
bu konuya ilişkin bilgiler mevcuttur.”
H.3.43. Gimsa Ltd. Şti.
Atatürk Mah. Lale Cad. No:13 Sincan/Ankara adresinde bulunan Gimsa Ltd. Şti.
Müdürü Fazlı İyi aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Naci Kutanis ya da Diren Organizasyon adlı firmadan Rekabet Kurumu’nun yazısı ile
bilgimiz oldu. Bunun dışında söz konusu oluşumlar hakkında herhangi bir bilgimiz
bulunmamaktadır.
07-92/1170-456
35
Marketlerimize üç firmadan ekmek temin ediyoruz. Bunlar; Huzur Ekmek, Pınarbaşı
ve Köroğlu firmalarıdır. Bu firmalarla herhangi bir yazılı sözleşmemiz yoktur. Normal
müşteri-satıcı ilişkisi söz konusudur. Bu firmalardan hiçbir kişinin herhangi bir konuda
şirketimizi temsile yetkisi yoktur. Alış-satış fiyatları piyasa kuralları içerisinde
belirlenir.
Şubelerimizin teorik olarak merkezden habersiz karar verme yetkileri sınırlıdır. Sonuç
olarak hukuken merkez şirketimiz sorumludur.
Buna ek olarak ekmek satışı konusunda şirket olarak bize herhangi bir şey empoze
edilemez. Başka bir deyişle, her fırsatta ilan ettiğimiz gibi her şeyi herkesten hesaplı
satmak şirket felsefemizdir. Bu nedenle hiçbir şahıs ya da kurum şirketimize satış
fiyatı tespiti ile ilgili tavsiyede dahi bulunamaz.”
Köroğlu Ltd. Şti’nin merkez adresi olan Atatürk Mah. Ankara Cad. Meltem Sok. No:5
Sincan/Ankara adresinde şirketin müdürü Yakup Köroğlu ile yapılan görüşmede
aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:
“Naci Kutanis adlı kişiyi tanımıyorum. Benim imzamın bulunduğu evrakı getiren
kişileri de tanımıyorum. Biz şirket olarak bu belgelerin altına imza atmadık. Örneğin,
15.1.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması başlıklı belgenin altında
herhangi bir şirketimiz adına imza bulunmamaktadır.
1994 yılından bu yana hiçbir bayiye ekmek vermiyoruz. Doğrudan tezgahtan satış
yapıyoruz. Buna ek olarak, Gimsa’nın Elvankent’te bulunan mağazası açıldığından
bu yana ekmek üretiminde bulunuyoruz. Bu faaliyeti taşeronluk sözleşmesi ile
yürütüyoruz. Bu çerçevede ürettiğimiz ekmeği Gimsa’ya fatura ederek satıyoruz ve
Gimsa ekmek satışından bizim komisyonumuzu günlük olarak ödemektedir.
İmzamın yer aldığı belgeleri Gimsa’nın sahibi Fazıl Bey’le görüştükten sonra diğer
marketlerin de imzası bulunduğu için imzaladım. Bu belgelerin imzalandığı tarihi takip
eden günlerde uygulama ile ilgili olarak bizim ya da belgeleri dağıtanların herhangi bir
araştırması olmadı.”
H.3.44. Makromarket A.Ş.
Gimat 17. Blok No:520 adresinde Makromarket A.Ş.’nin Yönetim Kurulu Başkanı
Şeref Songör aşağıdaki hususları belirtmiştir:
“Naci Kutanis veya Diren Organizasyon’la herhangi bir bağımız bulunmamaktadır.
Herhangi bir ekonomik faaliyetimiz de bulunmamıştır.
Anlaşmada imzası bulunan şahıs şirketimizden ayrılmış bulunmaktadır. Zamanında
Sincan’daki şubemizde çalışmaktaydı. Yetkisini aşarak böyle bir tasarrufta
bulunmuştur. Herhangi bir yetkili pozisyonda çalışmamaktaydı.
Ekmeği 2001 yılında Sincan’daki mağazamızda kendimiz üretmekteydik. Şu anda
dışarıdan alıyoruz. Ekmek fiyatları merkezden belirlenmektedir. Ancak rekabet
olursa, mağaza müdürünün tavsiyesi üzerine merkezin kontrolünde fiyatlar
ayarlanmaktadır.
07-92/1170-456
36
Şirket politikamız rekabet etmek üstüne olduğundan böyle bir anlaşmaya taraf
olamayız.”
Rekabet Kurumu Bilkent Plaza B3 Blok 49/4 adresinde Makromarket A.Ş. Bölge
Koordinatörü Yalçın Taş ile aşağıdaki hususlar görüşülmüştür:
“2001 yılında Sincan mağazasında mağaza müdürü olarak görev yapıyordum. 2001
yılında Sincan mağazamızda ekmek üretimini yapan fırınımız vardı. Dolayısıyla bizim
fırınlardan ekmek satın almamız söz konusu değildi. Ekmek fiyatlarımız merkezden
belirlenmektedir.
Naci Kutanis Sincan mağazamızda 2001 yılında bir kez geldi; ekmek fiyatlarını
yüksek tutmamızı istedi. Bu talebini geri çevirdik ve bir daha kendisini görmedim. Söz
konusu anlaşmalardaki imzalar bana ait değil, imzalayan şahıs –Tayfun Kantar-
Sincan mağazasında vasıfsız reyoncuydu, imza yetkisi yoktu. Protokolün üzerindeki
imza Uğur Songör adına atılmıştır, koordinatördür, imza yetkisi vardır, ancak bahse
konu imza Uğur Songör’e ait değildir. Diğer belgedeki imzayı ise tanımıyorum. Bu
anlaşmaların üçünden de haberdar değilim.”
8 Aralık 2003 Pazartesi günü Rekabet Kurumu Bilkent Plaza B3 Blok 49/4 adresinde
Makromarket şirket ortağı Uğur Songör ile aşağıdaki hususlar görüşülmüştür:
“Protokol ve Centilmenlik anlaşmasındaki imza benim ancak benim imza yetkim yok.
Sincan Mağazasında bir huzursuzluk oldu; ekmek fiyatları ile ilgili. Zararına ekmek
satmayı engellemek amacında olduğunu söylediler. Ben de anlaşmayı imzaladım;
imza yetkimin olmadığını söyledim. Anlaşmaya 1 gün bağlı kalmak zorunda kaldık,
mağazada huzursuzluk çıkarmasınlar diye.
15.1.2001 tarihli belgedeki imza ise bana ait değildir.”
Yapılan bu görüşmelere ilave olarak, anlaşmalarda ismi yer alan Tayfun Kanber
kendi imzasıyla aşağıdaki bilgileri Kurumumuza göndermiştir:
“İlgili makamın bilgisine.
Ben Tayfun Kanber 22.12.2000 ile 10.6.2002 tarihleri arasında Şeref Gıda Ltd.
Şti.’nde çalıştım. Bu sürenin bir bölümünde Sincan şubesinde içinde ekmek
reyonunun da bulunduğu reyonlardan sorumlu reyon görevlisi olarak görev yaptım.
Çok net hatırlamamakla beraber birgün fırıncıların derneğinden geldiğini söyleyen
birkaç kişi ellerinde diğer zincir marketlerin imzaları bulunan bir kaydı bizim de
imzalamamızı istediler. Ben de ekmeği kendimiz ürettiğimiz için böyle bir durumun
bizi ilgilendirmeyeceğini söyledim. Onlar da çok önemli birşey olmadığını formaliteler
gereği bizim de imzamızın bulunmasının iyi olacağını söylediler. Ben de mağaza
müdürüm Yalçın Taş’ın o anda mağazada bulunmadığını söyledim. Sen de
imzalasan olur dediler. Çok önemli bir belge olmadığı şeklindeki ısrarlar üzerine biraz
da başımdan savmak için imza attım. Zaten ekmeği kendimiz ürettiğimiz için bizi
bağlayan bir durum yoktu. Fiyat yapımızı da onların istedikleri doğrultusunda
ayarlamadık. Konuyla alakalı olarak (önemsemediğim için) amirlerime herhangi bir
bilgi vermeyi (gerekli) duymadım. Konuyla ilgili olarak sorulacak sorulara
hatırlayabildiğim kadarıyla cevap vermeye hazır olduğumu bildiririm.”
07-92/1170-456
37
H.3.45. Nazar A.Ş.
Nazar A.Ş.’nin Genel Müdürü Nevzat Gündoğdu aşağıdaki hususları belirtmiştir:
“Naci Kutanis ya da Diren Organizasyon hakkında herhangi bir bilgimiz
bulunmamaktadır. Ekmeği bölgesel olarak fırıncılardan almak suretiyle satışını
gerçekleştiriyoruz. Sincan, Yenimahalle ve Etimesgut’ta olmak üzere 3 mağazamız
soruşturma konusu bölgede faaliyet göstermektedir.
O dönemde muhtelif fırınlardan ekmek aldık. Bu konuda herhangi bir sözleşme
yapmamaktayız.
Mal alımı ve fiyat belirleme konusunda tamamıyla merkez yetkilidir. Şubeler bu tür
konularda merkezi bilgilendirmekle yükümlüdür. Sözü geçen Rasim Akın hal satın
alma müdürü idi. Ekmekle herhangi bir ilişkisi bulunmamaktadır.
Son olarak ekmeğin fiyatında genellikle –son zamanlarda- çok fazla bir oynama
olmaz. Bu nedenle fiyatlar bu yıl çok sık değişmedi.”
H.3.46. Öğütler Ltd. Şti.
Öz Ankara Toptancılar Sitesi 6. Blok No:213 Macunköy/Ankara adresinde bulunan
Öğütler Ltd. Şti. Müdürü Hamza Öğüt aşağıda yer alan bilgileri vermiştir:
“Naci Kutanis ya da Diren Organizasyon adında bir firmayı tanımıyorum.
Sincan bölgesindeki tek şubemiz Eryaman’da bulunmaktadır. Bu şubemiz 1991
yılında faaliyete geçmiştir. Tahminen 1997 ya da 1998 yılında bu adreste bulunan
marketimizin içinde ekmek üretimini gerçekleştirmeye başladık. Halen market içinde
ekmek üretimini gerçekleştirmek suretiyle satış yapıyoruz. Kapasite az olduğu ve
ticari anlam taşımadığı için dışarıya satış hiçbir zaman yapmadık.
Şubeler merkezin inisiyatifi dışında herhangi bir alım yapamaz ya da fiyat
belirleyemez.
Ekmek fiyatı ile çok fazla oynamamayı prensip haline getirdik. Ancak rekabet
koşulları çerçevesinde zaman zaman düşük fiyat uygulamamız ve fazla gramajla
ekmek satışımız olmaktadır.
Söz konusu belgede imzası bulunan Hakkı Öğüt Eryaman şubemizde Orta Reyon
Sorumlusu olarak görev yapmaktaydı. “
Öğütler Ltd. Şti.’nin merkez adresinde mağaza koordinatörü Hakkı Öğüt ile yapılan
görüşmede aşağıdaki bilgiler edinilmiştir:
“8.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması altında bulunan imzamı
firmamızı bağlamayacağını düşünerek attım. Zaten imza yetkim bulunmamaktadır.
O dönemde orta reyon sorumlusu olarak mağazada görev yapıyordum. Eryaman
şubemize o zaman iki kişi gelmişti. O anda mağaza müdürü yoktu. Benimle
görüştüler. Piyasada düşük gramajlı ekmek çıkartılıp, düşük fiyat gösterildiğini
söylediler. Ben de bizim ekmek gramajımız 220 gr. olup ekmeği 200.000 TL’den
satıyoruz dedim. Gelen kişiler bizimle problemleri olmadığını söyleyerek söz konusu
belgeyi imzalamamı istediler. Ben de diğer marketlerin de imzaladığını görerek
07-92/1170-456
38
önemsemeden imza attım. Hiçbir şekilde fiyat anlaşması olduğunu düşünerek
imzalamadım. Gelen kişiler fırıncıları temsilen geliyoruz dediler. Yoksa bu kişileri ve
Naci Kutanis’i ya da Diren Org. Diye bir firmayı tanımıyorum.
Ayrıca bizim o tarihlerde 150.000 TL’den ekmek sattığımız firma da
bulunmamaktadır.
Bunlara ek olarak, mağazamızın fiyatları merkezden ayarlanarak maliyet hesabı
yapılmak suretiyle bize bildirilmektedir. “
Öğütler Ltd. Şti.’nin merkez adresinde Muhasebe Müdürü Vedat Uzanlık ile
görüşülmüştür. Söz konusu görüşmeye ilişkin tutanakta aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“Vedat Uzanlık 19.11.2003 tarihli Belge Tutanağı ile Rekabet Kurumu Raportörlerince
istenilen “Sincan, Yenimahalle, Etimesgut bölgelerinde bulunan şubelere ait
1.1.2001-15.1.2001 ve 1.10.2001-19.10.2001 tarihleri arasındaki günlük olarak
ekmek satış fiyatını gösteren fiş/fatura veya ilgili diğer doküman örnekleri”ni bu
tarihler arasında örnek olarak bir fiş olarak anladığını ve iki fiş ve iki faturadan ibaret
belgeleri Rekabet Kurumu’na gönderdiğini ifade etmiştir. Bu tarihler arasında her gün
için fiş örneği çıkarılmasının zaman alacağını, kısa sürede hazırlamayacaklarını,
hazırladıklarında Rekabet Kurumu’na göndereceklerini belirtmişlerdir. “
H.3.47. Soykan Ltd. Şti .
1. Cad. No:46 Demetevler/Ankara adresinde Mehmet Ali Soykan (Şirket Ortağı)
aşağıdaki hususları belirtmiştir:
“Naci Kutanis veya Diren Organizasyon ile herhangi bir ekonomik faaliyetimiz olmadı.
Tanımıyoruz. Mağazalarımızda satılan ekmeğin fiyatını mağaza müdürlerinin
tavsiyesi üzerine merkez belirliyor. Buralara Ankara’daki 3 fırın ekmek sağlamaktadır.
Ekmek fiyatı, Oda’nın belirlediği fiyat baz alınarak yöredeki rekabet doğrultusunda
ayarlanmaktadır. Böyle bir organizasyonun içinde yer almadık. Satış faturalarını daha
sonra göndereceğiz.”
H.3.48. Yimpaş A.Ş.
Yimpaş A.Ş. Ulus Mağazası Gıda Şefi Yusuf Açıl aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
“Ekmeği Kurtuluş’ta bulunan Kurtuluş Ekmek’ten alıyorduk. Ekmek bizde ucuz olsa
da olmasa da sorun değil. Çeşitli yerlerdeki ilgili rakipler anlaşılan fiyata uymadıkları
için biz de bozduk.
Ekmek marketler açısından önemlidir. Doğal olarak müşterinin ilk dikkat ettiği
üründür. Tüketici için ekmeğin ucuza olması dikkat çekicidir. Ekmek ucuz olunca
tüketici diğer ürünleri de aynı yerden alacağı için ekmek promosyon amaçlı kullanılır.
Naci Bey ve diğer fırıncılar bize gelerek baskı yaptılar. Biz de bu anlaşmaya uymak
zorunda kaldık. Herhangi bir şekilde Naci Bey’e marketlerle birlikte toplanalım
demedik.”
07-92/1170-456
39
H.3.49. Yunus Ltd. Şti.
Gimat 4. Blok 96 adreste mukim Yunus Ltd. Şti.’de Satınalma Müdürü (eski
Elvankent Şube Müdürü) Cemil İnci aşağıdaki bilgileri vermiştir:
“Naci Kutanis ben şube müdürüyken geldi, marketlerin ekmek fiyatı konusunda
anlaştığını, bir nevi centilmenlik anlaşması yaptığını söyledi. Diğer marketlerin
imzasını gördüğüm için ben de imzaladım. Bunun üzerine de ekmek fiyatını normal
fiyat seviyesi olan Fırıncılar Odası ve belediyenin açıkladığı 200 bin TL seviyesine
yükselttik ve uyguladık. O tarihte ekmeği normal fiyatına yükselttiğimiz için Genel
Merkezden izin almama gerek yoktu. Fırıncılar Odası’nda olan olaylardan haberim
yok.”
H.4. Savunmalar
H.4.1. Diren Organizasyon (Naci KUTANİS)
Yazılı savunmada özetle;
Naci Kutanis’in Sincan ve Yenimahalle’de faaliyet gösteren bir kısım fırıncılar
tarafından vekaletname ile yetkilendirilmiş olup, faaliyeti tamamı ile hizmet ve vekalet
akdi çerçevesinde sözleşmede imzası bulunan ekmek üreticileri arasında çıkabilecek
sorunların çözümünde hakemlik, danışmanlık ve vekaleten iş takibi işlemleri yapmak
olduğu, Soruşturma kapsamında pazar olgusunun önemli olduğu, bu çerçevede
ekmek üretimi ve satımına ilişkin oluşmuş pazar profili değerlendirilirken Ankara'nın
tüm ilçelerinin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği,
Ankara'nın tüm bölgelerine ekmek üreterek dağıtımını yapan en büyük üreticilerin
Ankara Halk Ekmek üretim tesisleri, Etimesgut ve Yenimahalle Belediye Başkanlıkları
bünyesinde kurulmuş olan ekmek üretim ve pazarlama tesisleri olduğu, bunların
Ankara'daki pazar payının % 70 olduğu, bu işletmelerin kamu kaynaklarını kullanarak
ekmeği ucuza mal ettikleri, bu durumun diğer üreticiler açısından haksız rekabete yol
açtığı,
Soruşturma konusu bölgelerde rekabetin ihlal edilmediği, eğer ihlal olsa idi pazara
yeni teşebbüsün giremeyeceği, oysa ki söz konusu dönemde pazara yeni girişler
olduğu, iddia konusu oluşumun haksız ve yıkıcı rekabete yol açabilecek gelişmeler
karşısında zorunlu hale geldiği, rekabeti kısıtlamanın amaçlanmadığı,
Sincan'da faaliyet gösteren bir kısım fırıncıların bir araya gelerek haksız ve yıkıcı
rekabetin önlenmesi amaçlı protokol imzaladıkları, bu protokolün gereklerinin yerine
getirilebilmesi, üretim sürecinde etik değerlere ve yasalara aykırı şekilde ekmek
üreterek pazarlayan işletmelerle ilgili işlem yapılabilmesi açısından Naci Kutanis’e
vekaletnameler verildiği, Naci Kutanis’in protokolün uygulanması konusunda
hakemlik yaptığı ve mevzuata uygun davranmayan işletmeler hakkında Ankara İl
Sağlık Müdürlüğü, Belediyeler ve Kaymakamlıklar nezdinde girişimlerde bulunduğu
ifade edilmektedir.
07-92/1170-456
40
H.4.2. Aksu Ltd. Şti. (Doğan Fırını)
Söz konusu firmaya ait yazılı savunmada özetle; “Doğan Fırını” ile “Aksu Gıda San.
ve Tic. Ltd. Şti.”nin aynı işletmeler olduğu ve soruşturma konusu belgelerde şirketi
temsile yetkili herhangi bir kimsenin imzasının bulunmadığı belirtilmektedir.
H.4.3. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası ve Kardelen Ltd. Şti.
Söz konusu firmalara ait yazılı savunmalarda özetle, kendilerine tebliğ edilen
belgelerden sadece 24.1.2001 tarihli “Hakem Sözleşmesi”nde imzalarının bulunduğu,
o günden bugüne 30 ayı aşkın bir süre geçtiği, bu belgenin ise Rekabet Kanunu’na
aykırılık taşımadığı belirtilmektedir.
H.4.4. Mehmetler Ltd. Şti.
Yazılı savunmada özetle; Mehmetler Ltd. Şti. ve Ulusoy Kardeşler Ekmek
Fabrikası’na ait bildirimlerin aynı adrese yapıldığı ancak Ulusoy Kardeşler Ekmek
Fabrikası unvanlı bir işyeri ve ekmek fabrikasının Ankara ili sınırları içinde
bulunmadığı, soruşturma açılmasına dayanak olduğu belirtilen belgelerden sadece
Ek 1/19 ve Ek 1/44’te bulunanlarda Mehmetler Fırını’nın unvanının yazılı olduğu,
ancak bu unvanların karşısında şirket adına hiçbir imzanın yer almadığı, dolayısıyla
Mehmetler Fırını’nın yapılan bu sözleşmelerin tarafı olmadığı belirtilmektedir.
H.4.5. Örnek Francala Ltd. Şti. (Örnek Fırını)
Yazılı savunmada özetle; Örnek Fırını’nın 4054 sayılı Kanun’a aykırı olarak rekabetin
önlenmesi yönünde bir eyleme katılmadığı, ihlaller içinde yer almadığı, hiçbir şekilde
rekabeti engellemediği, Naci Kutanis veya Diren Organizasyon ile hiçbir bağlantısının
bulunmadığı, Örnek Fırını ile ilgili olarak öne sürülen iddiaların birtakım varsayımlara
dayandığı belirtilmektedir. Buna ek olarak, Örnek Fırını’nın adresinin İrfan Baştuğ
Caddesi No:168 Hasköy/Ankara olduğu, Karşıyaka 3. Cadde No:69/A-B adresinde
ise Örnek Francala Ltd. Şti.nin faaliyet gösterdiği ve bu şirketin Örnek Fırını’nın bir
şubesi olduğu belirtilerek bu iki işletmeye açılan soruşturmanın birleştirilmesi talep
edilmektedir.
H.4.6. Pehlivanoğlu Ltd. Şti.
Yazılı savunmada özetle; Pehlivanoğlu Fırını’nın 4054 sayılı Kanun’a aykırı olarak
rekabetin önlenmesi yönünde bir eyleme katılmadığı, kendilerine tebliğ edilen
belgelerden sadece 24.11.2000 tarihli “Protokol-Hakem Sözleşmesi” başlıklı
sözleşme ile 28.2.2001 tarihli “Protokol ve Centilmenlik Anlaşması” başlıklı
sözleşmenin ekinde imzasının bulunduğu, imzalanan son belge tarihinden bu yana
2,5 yılı aşkın bir süre geçtiği, anılan iki belgenin de, içerik itibarıyla 4054 sayılı
Kanun’a aykırı şartlar taşımadığı, Pehlivanoğlu Fırını’nın, Naci Kutanis ve Diren
Organizasyon ile olan bağlantısını ikinci sözleşmenin imzalanmasından hemen sonra
kestiği belirtilmektedir.
07-92/1170-456
41
H.4.7. Reyhanoğlu Ltd. Şti., Hacıhasanoğlu Ltd. Şti., Ata Fırını (Ateksan Ltd.
Şti), Alnıaçık Ltd. Şti. ve Yepaş A.Ş.
Yazılı savunmalarda özetle;
Yepaş A.Ş.nin varlığı iddia edilen oluşumdan bir yıl sonra kurulmuş olduğu,
dolayısıyla anılan teşebbüsün soruşturma konusu iddiaların dışında tutulması
gerektiği,
Reyhanoğlu Ltd. Şti., Hacıhasanoğlu Ltd. Şti., Ateksan Ltd. Şti., Alnıaçık Ltd. Şti. ve
Yepaş A.Ş.’nin, faaliyet gösterdikleri piyasa içerisinde doğrudan veya dolaylı olarak
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan ya da bu etkiyi doğuran
yahut doğurabilecek nitelikte hiçbir anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar içinde yer
almadığı,
Anayasa’nın 173. maddesinin devlete esnaf ve sanatkarları koruyucu ve destekleyici
tedbirler alma yükümlülüğü getirdiği, 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’nun
125. maddesi gereği, fiyat tarifelerinin mesleki teşekküllerce tespit edildiği ve bu
tarifelere karşı belediyelerin ve/veya o yerin en büyük mülki amirinin itiraz
edebilmesinin ön görüldüğü, bu sebeple de 507 sayılı Kanun’un hükümlerine uygun
hareket eden teşebbüslerin başka bir Kanun’un ihlali gerekçesi ile soruşturmaya
konu edilmesinin hukuk tekniği ve yasalara, özellikle de bağımsız kurullara duyulan
güven ilkesini zedeler nitelikte olduğu,
507 sayılı Kanun’un amacının belirtildiği 1. maddede: “ Esnaf ve küçük sanat
sahipleriyle bunların yanlarında çalışanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak,
mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak
gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde
dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakı korumak
maksadıyla kurulan kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip meslek kuruluşlarına
esnaf ve küçük sanatkarlar derneği denir” ifadesinin yer aldığı, Reyhanoğlu Ltd. Şti.,
Hacıhasanoğlu Ltd. Şti., Ateksan Ltd. Şti., Alnıaçık Ltd. Şti. ve Yepaş A.Ş.’nin taraf
olduğu sözleşmeler ve protokollerle 507 sayılı Kanun’daki yukarıda belirtilen amaçlar
yönünde görevlerin üstlenildiği, söz konusu faaliyetlerin rekabeti engelleme, bozma
veya kısıtlama niteliği taşımayıp, mesleki dayanışmanın sağlanması, tüketiciye en
üstün kalitede hizmet verilmesi gibi temelini iyi niyet ilkesinden alan ve sınırları
kanunlarla çizili amaçlar taşıdığı,
Kendilerine yapılan tebligatta belirtilen bir diğer iddianın ise, diğer teşebbüslerle
uyumlu eylemde bulunulması olduğu, ancak teşebbüsler arası rekabeti bozucu,
engelleyici veya sınırlandırıcı nitelik taşımadığı halde her tür birlikteliğin uyumlu
eylem olarak nitelendirilemeyeceği, öncelikli şartın birlikteliğin bulunması değil, 4054
sayılı Kanun kapsamındaki yasak faaliyetlerin varlığı olduğu, fırıncılık gibi kendisine
has özellik arz eden bir sektörde her eylemi uyumlu eylem saymanın hem 4054 sayılı
Kanun’un amacını aştığı hem de başta Anayasa olmak üzere bir çok temel kanuna
aykırılık taşıdığı
belirtilmektedir.
07-92/1170-456
42
H.4.8. Yedigöl Ltd. Şti.
Yazılı savunmada özetle; gönderilen belgelerin hiçbirinde Yedigöl Fırını’nın kaşesi
veya imzasının bulunmadığı ve incelenen belgelerdeki bulguların hukuka aykırı
olmadığı belirtilmektedir. Ayrıca, tarafların yaptıkları sözleşmelerle yasaların emredici
hükümleri doğrultusunda hareket etmeyi kararlaştırdıkları, halkın temel gıda maddesi
olan ekmeğin sağlık koşullarına uygun olarak üretilmesi ve bu alanda yüksek fiyat
uygulamasına gidilmeden üretim ve dağıtım yapılmasına çalışıldığı, iddia edildiği gibi
tek/sabit fiyat belirlenmediği, “belirlenmiş fiyatın altında satış yapılamaz” ifadesi ile
mevzuata uygun azami satış fiyatının belirlendiği ifade edilmektedir.
H.4.9. Esen Ekmek Fabrikası
Yazılı savunmada özetle;
Diren Organizasyon ve Naci Kutanis’in koordinasyon içinde satış bölgesi ve fiyat
belirlenmesi hususunda çalışmalar yaptığı, ancak Esen Fırını’nın baskı ve tehditlere
rağmen bu oluşum içinde hiçbir zaman yer almadığı, bunun ispatı olarak Hava
Lojistik Komutanlığı’na ekmek sağlayamamasının gösterilebileceği, böyle bir
organizasyonun içinde yer alması durumunda anılan yere satış yapabileceğinin açık
olduğu, farklı fiyattan ekmek satıldığına ilişkin faturaların ek olarak gönderildiği,
Esen Fırını’nın adının yer aldığı belgedeki imzanın, şirketi temsil yetkisine sahip bir
kişiye veya şirket çalışanlarından birine ait olmadığı, belgelerde adı geçen Esen Gül
Ekmek Fabrikası ile Esen Ekmek Fabrikası'nın karıştırılmamasına dikkat edilmesi
gerektiği ve kendilerine tebliğ edilen Ek 1/36’daki belgede yer alan Esen Fırını
hakkındaki “hem organizasyonun faydalarından yararlanıp hem de ilke kararlarına
uymuyor” ifadesinin Esen Fırını’nın bu organizasyonun içinde yer almadığının en
önemli göstergesi olduğu
ifade edilmektedir.
H.4.10. Esengül Ltd. Şti.
Yazılı savunmada özetle; 1.6.2002 tarihinde şirketin satın alındığı, şirketin eski
ortaklarının hiçbirinin şu anda şirketle ilişkisinin bulunmadığı, kendilerine tebliğ edilen
sözleşmelerle bir ilgilerinin olmadığı, daha önceki şirket ortaklarının bu hususta
kendilerini bilgilendirmediği, sözleşmelerdeki imzanın o zamanki şirket müdürü olan
Durmuş Dilek’e ait olduğu ve kendilerine ait herhangi bir imzanın hiçbir belgede yer
almadığı ifade edilmektedir.
H.4.11. Gözde Ltd. Şti., Nazar Francala Ltd. Şti ve Çağdaş Francala Ltd. Şti.
Yazılı savunmalarda özetle;
Gözde Ltd. Şti., Çağdaş Francala Ltd. Şti., Nazar Francala Ltd. Şti.’nin herhangi bir
teşebbüs birlikteliği içinde yer almadığı ve tavsiye niteliğindeki kararlara da icra
etmediği, iddia konusu anlaşma veya uyumlu eylem nedeniyle, Sincan ilçesinde
rekabetin bozulmadığı, anlaşma ve uyumlu eylemlerin yasaklanabilmesi için söz
konusu işlemlerin rekabeti önemli ölçüde etkilemesinin şart olduğu, de minimis
kuralının, küçük alıcı ve satıcılar arasında rekabeti sınırlayıcı anlaşmalara
uygulandığı, Sincan’da üretim yapan fırınların Sincan ilçesinde satılan toplam
07-92/1170-456
43
ekmeğin %7’sini ürettikleri düşünüldüğünde eylemin önemli derecede etki
doğurmadığının görülebileceği,
gönderilen eklerdeki faturalardan görülebileceği gibi Gözde Ltd. Şti., Çağdaş
Francala Ltd. Şti. ve Nazar Francala Ltd. Şti.’nin hiçbir zaman tavsiye edilen fiyatlarla
bağlı kalmadığı, kendi fiyatını piyasa şartları doğrultusunda oluşturduğu, maliyeti ve
toptan alımları da dikkate alarak iskontolu fiyatlar belirlediği,
Etimesgut ve Sincan ilçelerinde üretilen ve pazarlanan ekmek açısından kamu
tekelinden bahsetmenin mümkün olduğu, kanunlar arası ihtilaf çıkması halinde özel
kanunların uygulanması gerektiği, 507 sayılı ve 4054 sayılı Kanun’ların, her ikisinin
de özel kanun niteliğinde olmaları nedeniyle, hangi özel kanunun uygulanacağının
tartışma konusu olduğu, ancak ekmek fiyatının belirlenmesi konusunda, 507 sayılı
Kanun’da açık hüküm bulunması nedeniyle, bu Kanun’un uygulanması gerektiği
ifade edilmektedir.
H.4.12. Huzur Ekmek Fabrikası ve Dostlar Ltd. Şti. (Dostlar Fırını)
Yazılı savunmalarda özetle;
Soruşturmaya dayanak yapılan “Hakemlik Sözleşmesi”, “Protokol-Hakem
Sözleşmesi” ve “Centilmenlik Anlaşması”nın içeriği incelendiğinde, bu anlaşmaların
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi gereğince aynı Kanun’un 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf olduğunun görüleceği,
Günde 8000 ekmek üreten Huzur Fırını ile günde 1500 adet ekmek üreten Dostlar
Fırını’nın belediyelerin üretimi ile karşılaştırıldığında küçük birer işletme olduğu,
yapılan anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi gereğince daha küçük ölçekli
fırınlarca üretilen ekmeğin üretim ve dağıtımı ile ilgili hizmetlerin sunulması, teknik
gelişmenin sağlanması ve tüketicinin bundan yarar sağlaması amacını taşıdığı,
imzalanan bu anlaşma ve protokollerin bölgede rekabeti sınırlandırıcı hiçbir
hükmünün ve uygulamasının olmadığı, bölgede ekmek üreticileri arasında rekabetin
serbestçe devam etmekte olduğu bu nedenle Dostlar Fırını ve Huzur Fırını’nın taraf
olduğu anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’da belirtilen muafiyet şartlarını taşıdığı,
Dostlar Fırını ve Huzur Fırını’nın sadece taraf oldukları anlaşma ve protokollerden
sorumlu tutulmaları gerektiği, bu teşebbüslerin imzasının yer aldığı anlaşmalarda
4054 sayılı Kanun’u ihlal edici herhangi bir hüküm bulunmadığı ve yapılan
anlaşmaların Kurul’a haber verilmesi gereken türden anlaşmalar olmadığı
belirtilmektedir.
H.4.13. Kutsal Ltd. Şti.
Yazılı savunmada özetle;
2000 yılı içerisinde şirketlerine gelen bir kişinin, bölge fırıncıları hakkında araştırma
yapıldığını söylediği ve elinde bölge fırıncılarının neredeyse tamamının kaşesinin
bulunduğu bir belge gösterdiği, bunun üzerine de sadece bilgi vermek adına söz
konusu belgeye kaşe basıldığı,
Daha sonra aynı kişinin Diren Organizasyon adına geldiğini söyleyerek bir sözleşme
getirdiği, bu sözleşmenin ekmek fiyatı, bayi komisyonu gibi yaptırımları içerdiğini
07-92/1170-456
44
söylediği, ancak bu belgenin imzalanmadığı, imzalanan tek belgenin yukarıda
değinilen bilgi amaçlı belge olduğu, bunun dışında herhangi bir belgede şirketlerine
ait bir imzanın yer almadığı, dolayısıyla bölgede bulunan diğer ekmek üreticileri ya da
marketler ile açık ya da kapalı hiçbir protokol, sözleşme ya da sair ad altında
herhangi bir anlaşmalarının bulunmadığı
ifade edilmektedir.
H.4.14. Dadaş Ekmek Fabrikası
Yazılı savunmada özetle; iddia edilen organizasyonla herhangi bir ilgilerinin
bulunmadığı, bu organizasyonun başladığı tarihlerde ortaklar arasında anlaşmazlık
ve fırınlar arasında yaşanan ezici rekabet nedeniyle iflas edildiği ve anılan işyerinin
kapatıldığı belirtilmektedir.
H.4.15. Oba Ekmek İnş. San. Tic. Ltd. Şti
Yazılı savunmada özetle; inceleme konusu protokol, anlaşma ve diğer belgelerin
hiçbirinde Oba Fırını’nın bağlayıcı imzası olmadığı, Oba Fırını’nı temsile yetkili
kişilerin imza sirküleri ile atılan imza karşılaştırıldığında, imzanın farklı bir kişi
tarafından atıldığının görüleceği, sözlü ve fiili olarak iddia edildiği türde bir oluşum
içinde yer alınmadığı, ekte yer alan faturalardan 2000-2001 yılları arasında bayilere
yapılan ekmek satışının farklı fiyatlardan gerçekleştirildiğinin görüleceği ifade
edilmektedir.
H.4.16. Gül Ekmek Fırını, Çınar Fırını, Emkan Ltd. Şti., Hasat-1 Ekmek Fırını,
Hasat-2 Ekmek Fırını, Ket-zem Ltd. Şti, Özevler Ekmek Fırını, Bahar Ltd. Şti,
Şafak Ltd. Şti, Osmanoğulları Gıda San ve Tic. Ltd. Şti, Özkayalar Ltd. Şti,
Petekler Ltd. Şti, Zemheri A.Ş., Merkez Ltd. Şti, Yeni Çınar Ltd. Şti, Mis Ltd. Şti.,
Esengül Ltd. Şti, Can Kardeşler Ltd. Şti, Osmanoğulları Unlu Mam. Gıda İnş.
Tur. Tek. Ürünleri Tic. Ltd. Şti, Çağdaş Ltd. Şti, Karşıyaka Ltd. Şti., Samanyolu
Ltd. Şti., Yeni Kuzu Unlu Mam. İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti.
Yazılı savunmalarda özetle;
Özevler, Emkan Fırınları hakkında açılan soruşturmada ilgililerin taraf ehliyetleri
olmadığı, Özevler Fırını’nın 29.6.2001 tarihinde kapatıldığı, Emkan Fırını’nın 2001
yılından beri kapalı bulunduğu ve sözleşmelerde imzalarının olmadığı, Yeşilçimen
Fırını’nın daha sonra Emkan şirketi olarak faaliyetini sürdürdüğü ancak zarar
ettiğinden ekmek üretimine son verdiği, Mesa ile Ket-Zem’in aynı şirketler olduğu,
Hasat-1 Ekmek Fırını’nın sözleşmelerde imzasının bulunmadığı, Merkez Unlu
Mamuller adına imzayı atan kişinin imzaya yetkisi bulunmayan Raif Avcı olduğu,
dolayısıyla sözleşmeye taraf olmadığı, Osmanoğulları şirketinin ise ekmek üretimini
2000 yılında bırakarak sadece market işletmeciliğine yöneldiği,
Ekmeğin kolay bayatlaması ve taze tüketilmesi gerekliliğinden dolayı, Kurul’un bazı
kararlarında ilgili coğrafi pazarın il sınırları veya ilçe sınırları olarak belirlendiği,
ancak, bir kısım üreticilerin uzun süre dayanabilen, bu niteliği ile ülke geneline
dağıtılabilen ekmek çeşitleri üretmekte olduğu, ekmek pazarının il ve ilçe ile
sınırlandırılabilmesinin sadece halk tipi ekmek için söz konusu olabileceği,
paketlenmesi halinde ekmeğin 7 gün boyunca bozulmadığı göz önünde
07-92/1170-456
45
bulundurulduğunda, coğrafi pazarın belirlenenden daha büyük olduğunun
anlaşılabileceği,
Tüketicilerin ekonomik güçleri ile bağlantılı olarak pasta, simit gibi ürünleri de ekmeğe
ikame olarak gördüğü, bir çok pastane, simit ve pide fırınında üretim ve satışı yapılan
unlu mamuller ile 50 civarında ekmek çeşidi nazara alındığında pazarın sadece halk
ekmek ile sınırlı tutulmasının yanlış olduğu, Kurul Kararlarının aksine, tüketici
tercihine göre (Ramazan ayı boyunca pide satılması) tüketim alışkanlıklarının
değişmesi nedeni ile kepekli, diyet ve sair ürünlerin piyasada artan bir talep ile
alternatif ürünler olarak yerini aldığı, bütün bu nedenlerden dolayı ilgili ürün pazarının
Unlu Mamuller Pazarı ve coğrafi pazarın ise Türkiye olarak belirlenmesi gerektiği,
Ankara’da birçok ruhsatsız fırın bulunduğu, Ankara ili genelinde Büyükşehir
Belediyesi'nin ekmek pazarında %50 oranında payla hakim durumda olduğu, kendi
bayilerine yalnızca kendi ürünlerini satma mecburiyeti getirdiği, Ankara ekmek
piyasasında hakim kanının Esnaf Odalarının belirlediği fiyat tarifesinin uygulanması
gerektiği yönünde oluştuğu ve bu nedenle pazar ekonomisinin tam anlamıyla
gerçekleşmediği, haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerin son derece küçük
ölçekli işletmeler olduğu, benzer durumlarda Komisyon’un Roma Anlaşması’nın 85/1
maddesi gereğince, de minimis kuralı ışığında, rekabet üzerindeki etkisi hissedilir
derecede olmayan işletmeler arası anlaşmaları yasaklama dışında tuttuğu,
Fırın sayısı, belediyelerin etkisi ve ekmeğin fiyatını oluşturan girdilerin kamu
tarafından belirlenmesi hususları göz önüne alındığında ekmekte fiyat tespiti ve bölge
paylaşımının özellikle metropollerde imkansız olduğu,
Piyasanın durumu ve şartları göz önüne alındığında yukarıda ismi yazılı işletmelerin
diğerleri ile birlikte hareket ederek hakim duruma geçmeleri ve piyasada fiyat ve
bölge paylaşımında etkin olmaları ihtimalinin bulunmadığı, böyle bir uygulamanın
yapılmış olduğu kabul edilse bile, bu durumun 4054 sayılı Kanun bakımından yerel
bir uygulama olarak kalacağı ve etkisinin bulunmayacağı,
Yukarıda ismi yazılı fırınların fiyat tespiti ve bölge paylaşımı yapmadığı, böyle bir
oluşum içinde olmadıkları, üretim kısıtlanması ve satış komisyonu tespit edilmesi
iddialarının herhangi bir delile bağlanmadığı,
Danıştay tarafından verilen bir kararda fiyat tarifelerine uyma zorunluluğundan
bahsedildiği, soruşturma yapılan dönemde Oda’nın belirlediği fiyatın fırınların aşırı bir
kar elde edemeyeceği bir fiyat olduğu, ekmeğin ortalama kar marjının fırınlar
bakımından %10-15, bakkallar açısından ise %20-25 olduğu ve anılan dönemde
ekmek fiyatlarının teşebbüsten teşebbüse değiştiği,
Söz konusu senetlerin un alımı için verilmiş teminat senetleri olduğu, aksinin ispat
edilmesi gerektiği, tutulan defterlerin ise tek taraflı olarak yazıldığı ve müvekkilleri
bağlamadığı, mesleki dayanışma, hemşerilik veya akrabalık ilişkileri içinde zor
durumda olan ve batma aşamasına gelmiş bazı fırıncılara yardım etmek için para
toplandığı, ancak bu eylemin fiyat veya bölge paylaşımı amacıyla yapılmadığı,
07-92/1170-456
46
Ekmek fiyatlarının oluşumunda hem kamu kurum ve kuruluşları hem de
mahkemelere görev ve yetki verilmiş olduğu, serbest rekabet kuralları geçerli olsaydı
piyasada böyle bir mekanizmanın bulunmayacağı,
Rekabet Kurumu tarafından açılan soruşturma sonucunda menfi tespit kararı
verilmesi gerektiği, ancak Kurul rekabet ihlali olduğu kanaatine varırsa fırınlar arası
uygulamaların grup muafiyeti kapsamında değerlendirilmesinin talep edildiği
ifade edilmektedir.
H.4.17. Örnek Francala Ltd. Şti.
Yazılı savunmalarda özetle, yukarıda unvanı yazılı işletmelerin, Naci Kutanis veya
Diren Organizasyon Ltd. Şti. ile hiçbir şekilde ve hiçbir zaman fiili veya hukuki ilişki
içinde olmadığı, rekabeti engelleyen faaliyetlerde yer almadığı, herhangi bir şekilde
fon ödemediği, fon almadığı, ekmek üretim ve satımıyla ilgili fiyat, komisyon, arz ve
bölge paylaşımı içinde bulunmadığı, iddiaların bir varsayıma dayandığı, bu durumun
gerçeğe ve hukuka aykırı olduğu dolayısıyla, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde
yasaklanan faaliyetler ve uyumlu davranışların gerçekleştirilmediği ifade edilmektedir.
H.4.18. Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Yazılı savunmada özetle,
Canerler A.Ş. adına imza attığı öne sürülen şahsın imza yetkisi olmadığı, Canerler
A.Ş.nin yetkili temsilcilerinin ne sözlü ne yazılı ne de fiili olarak benzer uygulamalarda
bulunmak suretiyle, herhangi bir fiyat belirleme anlaşmasına veya bu tip bir uyumlu
davranışa iştirak etmediği,
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği öne sürülen dönemlerde Canerler
A.Ş.’nin fiyatları ile rakip teşebbüslerin fiyatlarının farklı olduğu, bu durumun, her bir
şubede fiyatların, genel merkezce şube bünyesinde pazarlama faaliyetini kontrol
etmek, fiyatları en makul ölçülerde, şirket karlılığını sağlayacak şekilde belirlemekle
görevlendirilen mağaza (şube) müdürleri tarafından saptanmasından kaynaklandığı,
genel merkezin görevinin ise koordinasyonu sağlamak olduğu,
Canerler A.Ş.’nin pazarlama politikasının, temel gıda maddelerinin marketlerin
içerisindeki sirkülasyonu arttıracak biçimde düşük fiyatlanması yönünde olduğu, bu
çerçevede her bir market yöneticisinin, ilgili marketin bulunduğu coğrafi alandaki
tüketicilerin gelir seviyesine göre kendi inisiyatifi doğrultusunda ekmek fiyatlarını
belirlediği,
Doğan Yaralı ve Burcu Yavuz’un şirket bünyesinde çalıştığına dair herhangi bir belge
ya da izin 30 gün içinde bulunamadığı
ifade edilmektedir.
H.4.19. Endi A.Ş.
Yazılı savunmalarda özetle,
Kendilerine gönderilen Ek 1/14-15’te yer alan ve kimin tarafından düzenlendiği belli
olmayan belgelerde, Endi’nin imzasının bulunmadığı, bu belgelerin, üretici firma ve
marketlerin büyük çoğunluğunca imzalanmadığı, dolayısıyla söz konusu belgelerin
07-92/1170-456
47
Endi’yi bağlayıcı nitelikte olmadığı, ayrıca Ek 1/13-414 numaralı belgeleri
imzalayanlar arasında şirketleri yer almadığından, bu belgelerin de Endi’yi bağlayıcı
bir yönü olmadığı,
Endi’ye ait işyerlerindeki ekmek satışının bu işte uzman firmalara bırakıldığı ve
mağazalarda satılan ekmeklerin üretimi ile ilgili her türlü yetki ve sorumluluğun bu
firmalara ait olduğu, dolayısıyla ekmek satışıyla ilgili olarak Endi’nin sadece
denetimci konumda olduğu, ekmek fiyatının ilgili meslek odası tarafından belirlendiği,
dolayısıyla Endi’nin hiçbir zaman bu fiyattan başka bir fiyatta ekmek satmadığı
ifade edilmektedir.
H.4.20. Gimsa Ltd. Şti.
Söz konusu teşebbüs, ekmek de dahil olmak üzere bütün ürünlerinde barkod
uygulaması olmadığından, bu ürünler hakkında tutulan kayıtlarda, fiyatların toplam
ürün olarak gözüktüğünü belirtmiş ve kendisinden talep edilen ekmek fiyatını gösterir
yazar kasa fişleri yerine, ilgili tarihlerdeki “z” raporlarını göndermiştir. Ayrıca, ekmek
alınan firmalarla normal ticari ilişkileri olmadığından, aralarında yapılan herhangi bir
sözleşmenin bulunmadığı ifade edilmiştir.
H.4.21. Nazar A.Ş.
Yazılı savunmada özetle, Diren Organizasyon ile şirketlerinin hiçbir ilgisi olmadığı,
belgelerde Nazar adına imzası görünen Rasim Akın’ın görevinin, halden alınan
meyve ve sebzenin naklinden ibaret olduğu, kendilerine suçlama yöneltilen konularda
bu kişinin herhangi bir imza yetkisinin bulunmadığı, bu imzalarla ilgili olarak da
kendilerine bilgi verilmediği, bu şahsın mevcut durumda Nazar A.Ş. bünyesinde
çalışmadığı, Nazar A.Ş. tarafından satılan ekmeğin satış fiyatının ekmeğin
kendilerine mal oluşuna bağlı olarak değiştiği, şirket kayıtları incelendiğinde ekmeğin
satış fiyatının tamamen piyasa koşulları neticesinde ve maliyet dikkate alınarak çeşitli
zamanlarda 75.000 TL, 100.000 TL, 150.000 TL ve 200.000 TL olarak belirlendiği
ifade edilmektedir.
H.4.22. Öğütler Ltd. Şti.
Yazılı savunmada özetle, Öğütler şirketini temsile yetkisi olan kişilerin Hamza Öğüt,
Abbas Öğüt ve Sadık Öğüt olduğu, başkaca herhangi bir kişinin Öğütler Gıda’yı
bağlayan bir imza atmaya yetkisi olmadığı, Öğütler Gıda'nın tamamen serbest piyasa
koşullarına bağlı kalarak faaliyetlerini sürdürdüğü ve iddia konusu hiçbir eylemde
bulunmadığı ifade edilmektedir.
H.4.23. Soykan A.Ş.
Yazılı savunmada özetle, ilgili anlaşma ve protokollere şirketlerinin ve şirket adına
hareket edebilecek temsilcilerin hiçbir zaman katılmadığı, benzer koordinasyonlarda
yer almadığı, belgelerin hiçbirinde şirketlerine ait bir kişinin imzasının da bulunmadığı
belirtilmektedir.
07-92/1170-456
48
H.4.24. Şeref Gıda San. Tic. Ltd. Şti (Makromarket)
Yazılı savunmada özetle, Makromarket adına imza atan kişilerin şirketlerini temsile
yetkileri bulunmadığı, Makromarket’in ekmek üretimi ve satışı konusunda herhangi
bir anlaşma içinde bulunmadığı, tavırlarının her zaman için rekabetten yana olduğu
belirtilmektedir.
H.4.25. Tansaş A.Ş.
Yazılı savunmada özetle,
Kendilerine gönderilen belgelerde geçen “Tansaş adına Horon Gıda”, ibaresinde yer
alan Horon Gıda'nın, Ankara ilindeki bazı mağazalarında bulunan kafeteryaların
işletilmesini ve yine Ankara içindeki tüm mağazalarında ekmek üretim ve dağıtımını
üstlenmiş bir firma olduğu, ilgili tarihlerde Ayaş Yolu Çatalkara Sok. No:99
Sincan/Ankara adresinde bir şubelerinin olduğu, Horon Gıda ile Mart 2002 itibarıyla
sona ermiş olan hukuki ilişkinin, bu firmanın şirketleri için ekmek üretmesi ve bunu
mağazalarına dağıtması karşılığında belirlenen koşullarda kendisine ödeme
yapılmasından ibaret olduğu,
Gerek Horon Gıda ile belirlenen çalışma esasları gerekse aradaki ilişkinin hukuki
niteliği çerçevesinde arada bir yetki devri ve/veya temsil ilişkisinin varlığından bile
bahsetmenin mümkün olmadığı, Horon Gıda tarafından “Tansaş Adına” anılan
sözleşmelerin imzalandığının ilk defa Kurum yazısı ekinde gönderilen belgelerden
anlaşıldığı, kendileri dışında gelişen protokollere taraf olmak konusunda onaylarının
bulunmadığı gibi icazetlerinin de olmadığı
belirtilmektedir.
H.4.26. Yeni Çağdaş Ltd. Şti.
Yazılı savunmada özetle, soruşturma dahilideki söz konusu metne atılan imzaların
şirketleri açısından bir bağlayıcılığının bulunmadığı, şirketlerinin şirket sözleşmesi
gereği şirket yetkilileri tarafından ancak çift imza ile temsil edilebildiği, ekmeğin
homojen bir ürün olması nedeniyle satış fiyatının benzerlik göstermesinin doğal
olduğu, şirketlerince imza edildiği öne sürülen belgedeki tarihten sonra, şirketleri
tarafından 200.000 TL’nin altında da ekmek satıldığı, zaman zaman 200.000 TL’ye
ekmek satılsa da bunun ekmeğin kalitesinden kaynaklandığı belirtilmektedir.
H.4.27. Yimpaş A.Ş.
Yazılı savunmada özetle; altında imzalarının olduğu ileri sürülen belgelerde 4054
sayılı Kanun’a aykırı bir hususa rastlamadıkları, ayrıca söz konusu anlaşmaların
şirket tarafından kabul edilmediği, imzaların sahiplerinin şirketi temsil etme yetkisine
sahip olmayan kişiler olduğu, şirket kaşelerinin hiçbir belgede bulunmadığı, bilindiği
üzere, Yimpaş ismiyle başlayan onlarca şirketin mevcut olduğu, bu yüzden şirket
adına imza atmaya yetkili olmayan bir kişinin imzasının şirketi bağlamayacağı ifade
edilmektedir.
07-92/1170-456
49
H.4.28. Yunus Ltd. Şti.
Yazılı savunmada özetle; kendilerine gönderilen belgeler arasında yer alan Ek 3
numaralı belgede belirtilen 8.10.2001 tarihli protokol ve centilmenlik anlaşmasında,
şirket adına atılan imzanın şirket yetkililerine ait olmadığı, söz konusu anlaşmanın
kabul edilmediği ve uygulamaya konulmadığı, şirket olarak ileri sürüldüğü gibi
rekabeti bozucu herhangi bir anlaşma veya uyumlu eyleme katılmadıkları ifade
edilmektedir.
H.5. Değerlendirme
Ankara Valiliği tarafından gönderilen yazıda, Naci Kutanis, Mehmet Sami Akkerman,
Orhan Yaralı, Metin Muratoğlu, Ali Kale, Salim Alnıaçık ve Gürsel Alnıaçık isimli
şahıs ve çalışanlarının Ankara İli Sincan, Etimesgut, Yenimahalle, Altındağ ve
Keçiören ilçelerinde faaliyet gösteren fırınlarla birlikte çeşitli uygulamalar yoluyla
rekabeti sınırladıkları ve bazı fırınları bu yönde davranmaya zorladıklarına ilişkin
belge, doküman ve soruşturma evrakının Ankara DGM Cumhuriyet Başsavcılığı’na
intikal ettirildiği belirtilmiştir.
Ancak, mevcut bilgi ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda ilgili pazarda
iki farklı oluşumun söz konusu olduğu görülmüştür. Bu bakımdan konuyla ilgili
değerlendirmenin bu oluşumlar temelinde ayrı başlıklar halinde sunulmasında yarar
bulunmaktadır.
H.5.1. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle Bölgelerindeki Oluşum
Söz konusu oluşuma kaynaklık eden temel belgelerin Danışmanlık Sözleşmesi,
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması başlığını
taşıdığı görülmektedir. Anılan belgelere taraf olan teşebbüslere ilerleyen bölümlerde
ayrıca yer verileceğinden öncelikle belgelerin kapsam ve niteliği hakkında bilgi
verilerek değerlendirmede bulunulacaktır.
Ankara ili sınırları içindeki Sincan, Yenikent, Etimesgut, Yenimahalle Belediye
sınırları içinde faaliyet gösteren fırınların bir araya gelme ve karar alma yönündeki
girişimleri ilk aşamada danışmanlık sözleşmesi ve hakem belirlenmesi daha sonra
ise protokol oluşturulması şeklinde gerçekleştirilmektedir.
Danışmanlık sözleşmesi matbu bir sözleşme olup, Diren Organizasyon ve ilgili fırın
arasında söz konusu fırın için ayrılan boşlukların doldurulması suretiyle
imzalanmaktadır. Bu sözleşme uyarınca, Diren Organizasyon; ilgili fırının ticari ve
sosyal organizasyonlara katılımını, başka firmalar ve diğer ekmek üreticisi firmalarla
ilişkilerini ve koordinasyonunu sağlamayı, başka firmalarla ve diğer ekmek
üreticileriyle doğabilecek sorunlarını çözmeyi, diğer firmalarla mesleki dayanışma ve
etiğe uygun hareket etme konularında uygulayıcı olmayı, açıklanan çerçevede
danışmanlık ve müşavirlik hizmetlerini üstlenmeyi kabul ve taahhüt etmektedir.
Ayrıca, Diren Organizasyon tarafından danışmanlık hizmeti karşılığında adına fatura
düzenlenen fırınları içeren belgeler ve anılan şirkete noter kanalıyla verilen
vekaletnamelerden, danışmanlık hizmeti verilen fırınların yalnızca mevcut
danışmanlık sözleşmelerine taraf olanlarla sınırlı olmadığı anlaşılmaktadır. Bu
07-92/1170-456
50
bakımdan yukarıda belirtilen türdeki ilişki, kendilerine fatura verilen ve vekaletnamesi
bulunan fırınlar için de söz konusudur.
Bu noktada, Diren Organizasyon öncülüğünde Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-
Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması gibi belgelerin söz konusu danışmanlık
ilişkisi temelinde oluşturulduğu dikkate alınırsa, bu ilişkiye taraf olan teşebbüslerin
diğer belgelerden de sorumlu oldukları anlaşılmaktadır. Çünkü Diren Organizasyon
ya da bu şirketin ortağı konumunda bulunan Naci Kutanis’e verilen vekaletin ne
amaçla kullanılmak istendiği diğer belgelerle birlikte anlam kazanmaktadır.
İkinci aşamada; Hakemlik Sözleşmesi ya da Protokol-Hakem Sözleşmesi başlıklı
anlaşmalarla Diren Organizasyon’un ortağı Naci Kutanis’in ekmek üreticileri arasında
çıkacak her türlü anlaşmazlıkları gidermek üzere hakem tayin edilmesi söz
konusudur. Bu anlaşmaların her bölge için ayrı belgeler şeklinde düzenlendiği
görülmektedir. Bu belgelerde, hakemin görevleri arasında; ilgili bölgede faaliyet
gösteren ekmek üreticileri arasında ekmek üretim, dağıtım ve pazarlaması
konularında ortaya çıkabilecek “haksız rekabetin” önlenmesi, üretimin arttırılması ve
azaltılması konularında alınacak ilke kararlarının uygulanmasında eşgüdüm
sağlanması sayılmaktadır.
Bir sonraki aşamada ise, yine farklı bölgeler temelinde Protokol, Anlaşma, İlke kararı
vb. adı altında anlaşmalar yapılmaktadır. Bu anlaşmalarda temel olarak ekmek
fiyatının artırılması, ekmek başına verilen ondalıkların tespiti, bazı fırınların
üretimlerini durdurmaları ya da sınırlamaları gibi konularda mutabık kalınarak hakem
ve taraf olan fırınlarca imzalandığı görülmektedir.
Yukarıda yer verilen açıklamalardan anlaşılacağı üzere anılan bölgelerde faaliyet
gösteren teşebbüsler tarafından fiyat rekabetinin önlenmesini amaçlayan bir dizi
anlaşma söz konusudur. Nitekim, şirket yetkileri yapılan görüşmeler de ihlale konu
olan anlaşmaların yapıldığı ve uygulandığına yönelik tespitleri destekleyici niteliktedir.
Bu anlaşmaların ortak bir amaca hizmet ettiği dikkate alınırsa tek bir anlaşma olarak
ele alınması yerinde olacaktır. Söz konusu anlaşma mevcut bilgi ve belgelere göre
2000 yılının Kasım ayında başlamış olup Diren Organizasyon’un Danışmanlık
Sözleşmesi, Hakemlik Sözleşmesi, Protokol ve Centilmenlik Anlaşması’na yönelik
fesih kararını fırın işletmecilerine ve hipermarket yöneticilerine gönderdiği 13.8.2003
tarihine kadar devam etmiştir.
Diğer yandan, Naci Kutanis’in ekmek fiyatının tespit edilmesine yönelik olarak
marketlerle anlaşmaları söz konusudur. Yukarıda sıralanan anlaşmalardan farklı
olarak marketlerle yapılan anlaşmalar, temelde ekmek fiyatını düşürebilecek
marketlerin de desteğini almak amacıyla yapılmaktadır. Çünkü, marketlerin ekmeği
promosyon olarak düşük fiyattan tüketiciye sunması, fiyat seviyesinin düşmesine yol
açması nedeniyle fırıncılar tarafından olumsuz bir durum olarak
değerlendirilmektedir. Bu noktada marketlerle yapılan anlaşmaların asıl anlaşmanın
uygulanmasının aksamaması için yapıldığı ve bu yönüyle tamamlayıcı olduğu
anlaşılmaktadır. Ancak marketlerin diğer anlaşmalarda taraf olmamaları ve Naci
Kutanis öncülüğünde oluşturulan gruptan danışmanlık ilişkisi yönüyle ayrılmaları
nedeniyle bu anlaşmaların ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. Nitekim, Naci
Kutanis’le yapılan görüşmede elde edilen bilgiler de bu durumu teyit etmektedir.
07-92/1170-456
51
Özetle; dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Sincan, Yenikent, Etimesgut ve
Yenimahalle bölgelerine ilişkin olarak haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin bir
takım oluşumlar içinde;
“Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.”
şeklindeki 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
a bendinde yer alan;
“Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi
unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi,” ve
b bendinde yer alan;
“Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya
unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü”
hükümleriyle uyumlu bir şekilde “ekmek pazarı”nda rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
anlaşma yaptıkları anlaşılmaktadır.
Bu noktada, söz konusu bölgelerde 4054 sayılı Kanun açısından ihlal olarak
değerlendirilen hususların taraflar arasında akdedilen; Danışmanlık Sözleşmesi,
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol-Hakem Sözleşmesi, Centilmenlik Anlaşması adıyla
anılan belgeler üzerinde odaklanılarak ele alınması gerekmektedir.
H.5.2. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle Bölgelerine Yönelik
Anlaşma Belgeleri
Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerinde faaliyet gösteren bazı
fırınların Diren Organizasyon (Naci Kutanis) koordinatörlüğünde; 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin yukarıda yer verilen (a) ve (b) bendlerinde yer alan
hükümleriyle uyumlu bir şekilde “ekmek pazarı”nda rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
anlaşma yaptıkları tespit edilmiştir. Bu tespite dayanak oluşturan belgelere aşağıda
yer verilmiştir:
1. Soruşturma Raporu (SR) Ek:1/547-553’te yer alan Danışmanlık Sözleşmeleri ve
Fırıncılar tarafından Diren Organizasyon’a verilen vekaletnameler
2. SR Ek:1/439-492’de yer alan Danışmanlık Hizmet Belgeleri
3. SR Ek:1/3-4’de yer alan 24.01.2001 tarihli Hakemlik Sözleşmesi
4. SR Ek:1/5’de yer alan 24.11.200 Tarihli Protokol-Hakem Söleşmesi
5. SR Ek:1/8’de yer alan 31.01.2001 Tarihli Protokol
6. SR Ek:1/13’te yer alan 15.01.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
7. SR Ek:1/14-15’te yer alan 02.02.2001 Tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
8. SR Ek:1/16-17’de yer alan Anlaşma
9. SR Ek: 1/18-19’da yer alan Anlaşma ve İlke Kararı
10. SR Ek:1/20’de yer alan Anlaşma İlke Kararı (1 No.lu İlke Kararı)
11. SR Ek:1/24-25’te yer alan 23.01.2001 tarihli Anlaşma İlke Kararı
12. SR Ek:1/37-45’te yer alan 20.11.2001 tarihli Sözleşme
13. SR Ek:1/414’de yer alan 08.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
14. SR Ek:1/414-a’da yer alan 27.03.2002 tarihli Toplantı Kararı
15. SR Ek:1/415’te yer alan Toplantı Kararı
07-92/1170-456
52
16. SR Ek: 1/6’da yer alan 28.02.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
(Tarafları Ek:1/427, 427-a, 428’de yer almaktadır)
17. SR Ek: 1/426-a’da yer alan 28.02.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
(Ek Sözleşme)
18. SR Ek:1/524,528’de yer alan Oluşuma Üye Fırın ile Hakem Arasında gerçekleşen
Yazışma ve Fırınlar arasında Yaşanan Sorunun Hakem Marifetiyle Çözülmesi
(Yepaş Yazısı ve Yepaş–Zemheri A.Ş. Şeker Fabrikaları ekmek ihalesine dair
anlaşma)
19. SR Ek:1/554-557’de yer alan şikayet formları
H.5.2.1. Danışmanlık Sözleşmesi
Anılan Danışmanlık Sözleşmeleri matbu bir sözleşme olup, ekmek üreticisi olan
teşebbüs; diğer ekmek üreticisi firmalarla ilişkilerini düzenlemek ve koordinasyonu
sağlamak, bunun yanı sıra diğer üreticilerle doğabilecek sorunları çözmek amacıyla
Diren Organizasyon’a (dolayısıyla Naci Kutanis’e) vekalet vermektedir.
Rakiplerle koordinasyonun sağlanması amaçlı bir girişim olan bu tür sözleşmelerin
varlığı ilgili teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmelerine neden olmaktadır. Nitekim anılan madde ile rakip teşebbüslerin
birbirleriyle uyumlu davranış kalıpları içinde hareket etme amaçlı anlaşmalar
yapmaları yasak fiiller arasında yer almaktadır. Aynı şekilde anılan matbu
sözleşmelerin içeriği ile aynı kapsamda olan diğer sözleşmeler ve protokollerin varlığı
neticesinde yapılacak bir değerlendirmede koordineli davranma iradesi gösteren
ekmek üreticisi firmaların sayısının sadece danışmanlık sözleşmelerinin sayısı ile
sınırlı kalmadığı görülmektedir. Dolayısıyla Soruşturma Raporu ekinde yer alan
Danışmanlık Hizmet Belgeleri’nin verildiği firmaların varlığı da bu tespiti
güçlendirmektedir. Ayrıca diğer anlaşma, protokol vb. isimler altında düzenlenen
belgeler Danışmanlık Sözleşmesi’nde yer alan koordinasyonun ve taraflar arasında
kurulan ilişkinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal etme amaçlı kullanıldığını göstermektedir.
Ayrıca 5.12.2003 tarihinde Kurum kayıtlarına giren Diren Organizasyon vekili
Av.Hasan Erdoğan tarafından gönderilen belgeler arasında yer alan Fırıncılar
tarafından Diren Organizasyon’a verilen noter onaylı vekaletnameler incelendiğinde;
söz konusu vekaletnamelerin (metinleri birbirinden farklı olmakla birlikte) Danışmanlık
sözleşmeleri ile benzerlikleri ve aynı amaç doğrultusunda düzenlenmiş olmaları
dikkat çekmektedir. Örneğin, Çağdaş Francala Gıda İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti’ni
temsilen Avni Özgür tarafından verilen vekaletnamede yer alan şu ifadeler bu tespiti
güçlendirmektedir:
“Temsilen yetkili bulunduğum Çağdaş francala Gıda İnşaat Sa. Ve Tic. Ltd. Şti’nin
ticari ve sosyal organizasyonlara katılımını başka firmalarla ve diğer ekmek üreticisi
firmalarla ilişkilerini ve koordinasyonunu sağlamayı, başka firmalarla ve diğer ekmek
üreticileriyle doğabilecek sorunlarını çözmeye, diğer firmalarla mesleki dayanışma ve
etiğe uygun hareket etme konularında uygulayıcı olmayı, açıklanan çerçevede
danışmanlık ve müşavirlik hizmetlerini yapmaya veya yaptırmaya, şirketimin adına
dava açmaya ,...yasal işlemlerimi takip ve neticelendirmeye, kurulmuş ve kurulacak
organizasyonlarda beni temsile uzlaşma talebinde bulunmaya, başkalarını da tevkil
teşrik ve azle mezun ve yetkili olmak üzere birlikte veya ayrı ayrı olmak üzere Diren
Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti.’ni vekil tayin ettim”
07-92/1170-456
53
Vekaletname örnekleri bulunan şahıs ve şirketler şunlardır:
Çağdaş Francala Gıda İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti’ni temsilen Avni Özgür. M.
Çakmak Mah. Yıldız Sok. 5/A Sincan Ankara.
Mustafa Cesur (Çınar Fırınının yetkilisi olduğu diğer belgelerde görülmektedir,
Nitekim vekaletnamedeki adres Çınar ekmek Fabrikası adresidir), Çarşı Cad.
Taşkın Sok. No:6 Yenimahalle.
Hüseyin Duygu, Ragıp Tüzün Cad. No: 431 Yenimahalle (Hasat 1 Ekmek Fırını
adresi).
Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ni temsilen Mustafa
Yalçın.
Orhan Pehlivan, Pehlivanoğlu Ekmek Fabrikası İstasyon Mah. Kartal Sok. No:3/A
Sincan.
Şakir Ulusoy, Avcılar Mah 119. Sok No:30 Şentepe (Mehmetler Ltd Şti adresi ve
yetkilisi).
Mahmut Küt, Güzelevler Çameli sokak No:8 Yenimahalle (Güzelevler Modern
Ekmek Fırını yetkilisi ve adresi).
Bayram Aktürk, Pınarbaşı Mh. Hilal sk. 13/1 Sincan (Huzur Ekmek Fabrikası
sahibi).
Hasan Paşa Dervişoğlu, Çiğdemtepe Mah. Değirmendere sok. No:73 Yenimahalle
(Dervişoğlu Fırını sahibi).
Gözde Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ni Temsilen Mehmet Demir-İsmail oğlu
Plevne mah. Kızılırmak sok. No:40/A Sincan.
Yunus Çürük-Ahmet oğlu, Ulubatlı Hasan Mah. Çarşı İçi sok. No:48 Sincan
(Dostlar Ltd. Şti adresi).
Sıtkı Bilici, San. Sit. 2. Cad. No:38 (Hacıhasanoğlu Ltd. Şti.)
Oba Ekmek Akaryakıt San. ve Tic. Ltd. Şti. adına münferiden hareketle Ahmet
Malkoç.
H.5.2.2. Danışmanlık Hizmet Belgeleri
Danışmanlık hizmeti karşılığında kesilen faturaların yer aldığı bu belgeler, belgede
yer alan ekmek üreticisinin Diren Organizasyon’dan danışmanlık hizmeti aldığını
göstermektedir. Dolayısıyla bu firmaların Diren Organizasyon ile 1. sırada yer alan
Danışmanlık Sözleşmesi akdettikleri söylenebilecektir. Yazılı böyle bir belgeye
ulaşılamasa dahi Danışmanlık Hizmet Belgeleri uygulamada bu ilişkinin varlığını
göstermektedir.
Danışmanlık Hizmet Belgelerinin verildiği (Diren Organizasyon tarafından adına
fatura düzenlenen) teşebbüsler şunlardır: Nazar Francala Unlu Gıda Mamulleri Tic.
Ltd. Şti., Huzur Ekmek Fabrikası, Çağdaş Francala Gıda Tic. Ltd. Şti, Hacıhasanoğlu
Tic. Ltd. Şti., Gözde Gıda İnş Tic. Ltd. Şti., Reyhanoğlu Gıda San Tic. Ltd. Şti,
Pehlivanoğlu Gıda San. Tic. Ltd Şti, Oba Ekmek Tic. Ltd. Şti., Yeni Kuzu Unlu
Mamul. Tic. Ltd, Mis Gıda Tic. Ltd. Şti., Alnıaçık Fırın Taahhüt Tic. Ltd.Şt, Samanyolu
Un Mam. Tic. Ltd. Şti, Özevler Ekmek Fabrikası, Bahar Unlu Mam. Gıd. Ltd. Şti.,
Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti, Özkayalar Ek. Un. Mam. Tic. Ltd, Ket-Zem Ek. Un. Gıda
Tic Ltd., Kardelen Fran. Un. Mam. Ltd, Karşıyaka Un. Mam. Tic. Ltd. Şti, Gül Ek Fab.,
Ergazi Unlu Mam. Ltd. Şti, Emkan Gıda San. Tic. Ltd. Şti, Can Kardeşler Gıda Ltd.
Şti, Ateksan Gıda İnş. Tic. Ltd. Şti, Esengül Unlu Mam. Ltd. Şti., Yağmur Unlu
Mamulleri İnş. Tic. Ltd. , Örnek Francala İnş. Tic. Ltd. Şti., Esen Ekmek Fabrikası,
07-92/1170-456
54
Zemheri Gıda Tic. A.Ş., Şafak Unlu Mam. Tic. Ltd. Şti., Petekler Unlu Mam. Tic. Ltd.
Şti., Osmanoğulları Gıda İnş. Ltd. Şti., Hasat-2, Hasat-1, Dervişoğlu Ek. Fab., Çınar
Ekmek Fabrikası veYedigöl Francala Gıda San. Ltd. Şti.
H.5.2.3. 24.01.2001 tarihli Hakem Sözleşmesi
Anılan sözleşme; Yenimahalle’de faaliyet gösteren otuz ekmek üreticisi ve ekmek
üreticileri tarafından seçilen hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Söz konusu
sözleşmede alınan kararlara bakıldığında ilk olarak hakeme verilen yetki dikkati
çekmektedir. Ancak verilen yetkilerle birlikte yetki veren teşebbüs niteliğindeki
fırınların amaçlarının ortaya konulmasına büyük önem verildiği görülmektedir.
Nitekim anılan fırınlar anlaşabilmek amacıyla bir hakem tayin etmişlerdir. Dolayısıyla
hakem bu ilişkilerden menfaat sağlamakla birlikte gerçekte rakip teşebbüslerin
istedikleri anlaşma zeminini oluşturmaktadır. Buna göre anılan Sözleşme’de hakem;
“..Yenimahalle ilçe metropolitan sınırları içinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri
arasında ekmek üretmede, üretilen ekmeklerin dağıtımında, üretilen ekmeğin
dağıtım ve pazarlanmasında ve aralarında bu konularda doğabilecek haksız
rekabetin önlenmesinde... üretim artırma ve azaltmada... halkın temel gıda
maddesi olan ekmeğin gereksinimleri karşılayacak miktarda üretilmesinin
sağlanmasında ve tüm bu konularda alınacak ilke kararlarının uygulanmasında
eşgüdüm ve koordine sağlamak üzere tam bir tarafsızlık içinde ve her üreticiye
karşı eşit davranarak onların gerek kendi aralarında gerekse üçüncü kişi ve
kuruluşlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına karşı hukuklarını öncelikle ve önemle
savunmak ve gerçekleştirmektir...”
şeklinde belirtilen yetkilerle donatılmıştır. Ayrıca söz konusu ifadelerin devamında;
“Tüm bu konularda ekmek üreticileri arasında kabul ve üzerinde anlaşılan kararları
uygulamak üzere yetkilendirilmiştir...”
denilerek kararların uygulanmasında hakemin görevlendirildiği belirtilmektedir.
H.5.2.4. 24.11.2000 tarihli Protokol-Hakem Sözleşmesi
Protokol Hakem Sözleşmesi Naci Kutanis ile belge altında ismi geçen, Sincan ve
Etimesgut Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri arasında
düzenlenmiştir. Buna göre;
“..Protokol- Hakem Sözleşmesi gereğince; Sincan ve Etimesgut Bölgesi Hudutları
dahilinde taraf ekmek fabrikaları işleticileri arasındaki üretime ve dağıtıma yönelik
faaliyetler ile yine bu kapsamdaki tüm faaliyetlerinin düzenlenmesi,
koordinasyonunun sağlanması, aralarındaki haksız rekabetin önlenmesi, bu
faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi, meslek kuralları dahilinde
çalışmalarının temini, üreticilerin teknik kapasitelerinin artırılmasına,....yönelik
alınacak prensip kararlarının uygulanması amacıyla ve dahi bu konular ile ilgili
oluşabilecek ihtilaflarda hakemlik etmek üzere adı geçen üreticiler ile Naci Kutanis
anlaşma sağlamışlardır. Bu yetki neticesinde üreticiler protokol hükümlerince Naci
Kutanis’i belirtilen konularda önderlik yapmak, tavsiye kararları almak ve mutabık
kalınan kararların uygulanmasını ve uygulanıp uygulanmadığının takibini yapmak
konusunda yetkili kılmışlardır.”
şeklindeki hüküm ile hakeme söz konusu bölgede koordinasyonun teminine yönelik
geniş yetkiler tanınmıştır.
07-92/1170-456
55
H.5.2.5. 31.1.2001 Tarihli Protokol
31.1.2001 tarihli Protokol; Yenimahalle ekmek üreticileri ve ekmek üreticileri
tarafından seçilen hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Protokol’de;
“31.01.2001 itibarıyla Yenimahalle Mahallinde faaliyet gösteren Ekmek fabrikaları
ekmek fiyatını 100.000 TL’ye çıkarıp, ekmek başına verilen ondalıklar kesinlikle
%20 olarak uygulanacaktır. %20’nin dışına çıkan (fazla) meslektaşlar tespit
edildiğinde 10.000.000.000TL cezai müeyyide uygulanacaktır. Altında imzaları
bulunan firmalar ile Naci Kutanis arasında bu sözleşme yapılmıştır.”
şeklindeki karar alınarak ekmek fiyatının rakip teşebbüslerin katılımıyla belirlenmesi,
bakkal ve marketlerde satılan her bir ekmek için bakkal ve markete verilen satış
komisyon oranının (ondalık) anlaşılan seviyenin üstüne çıkarılmaması ve aksi
durumda ilgili teşebbüse ceza uygulanması karara bağlanmıştır.
H.5.2.6. 15.1.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
Anılan anlaşma; Sincan, Etimesgut ve Yenikent Belediye hudutları dahilinde faaliyet
gösteren ekmek üreticileri ve aynı hudutlar dahilinde faaliyet gösteren hipermarketler
ile hakem Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Anlaşmada Esnaf ve Sanatkarlar
Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatların uygulanması, içlerinde ekmek üreten firmalar da
dahil olmak üzere aynı sınırlar içinde faaliyet gösteren hipermarketlerin ne kendi
aralarında ne de ekmek üreticileriyle anlaşma yoluyla fiyatlarda oynama
yapmayacakları karara bağlanmıştır.
507 sayılı Kanun’un 125. maddesinde odaların belirlediği fiyatların Esnaf Birlikleri
tarafından onaylanması halinde geçerli olabileceği ve ilgili “Esnaf ve Sanatkarlarca
Üretilen Mal ve Hizmetlere Ait Ücret Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında
Yönetmelik”in 4. maddesinde ise belirlenecek fiyatların azami fiyatlar olduğuna
hükmedilmiştir. Ancak söz konusu Protokol’de anılan mevzuatta belirtilen durumun
aksine Oda tarafından belirlenen fiyatların tek satış fiyatı şeklinde kabulü söz
konusudur. Dolayısıyla kaynağını Kanun ve ilgili yönetmeliklerden almayan hatta
mevcut hukuki düzenlemelerin yadsınması suretiyle bilinçli olarak aksi yönünde
kararlar alınmıştır. Nitekim ekmek fiyatlarını düzenleyen mevzuat, standardı
belirlenmiş bir adet ekmeğin satılabilecek maksimum fiyatını tespit etmekte; anılan
seviyelerin altındaki satış fiyatını ise doğal olarak talep ve arz miktarı gibi ilgili
teşebbüslerin pazarda karşı karşıya kaldıkları rekabet koşulları doğrultusunda her bir
bağımsız teşebbüs tarafından belirlenmesine bırakmaktadır. Ancak görüldüğü üzere
beklenen bu durum alınan kararlarla önlenerek rekabetin sağlıklı bir biçimde devam
ettirilmesine tarafların iradeleriyle son verilmiştir.
H.5.2.7. 2.2.2001 Tarihli Protokol
2.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması adı altında gerçekleştirilen
anlaşma, Yenimahalle Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren otuzyedi ekmek
üreticisi ve ekmek reyonu bulunduran ondört süper/hiper market yetkilileri ile hakem
Naci Kutanis arasında imzalanmıştır. Anlaşmanın 3. ve 4. maddesi 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi açısından dikkat çekicidir. Buna göre 3. madde;
07-92/1170-456
56
“..Haksız rekabet yaratılmayacaktır. Üretilen ekmeğin lezzetli olması; giderek ISO
kalite belgesi alınacak şekilde bir standarda kavuşturulması amaçlanacak, odanın
belirlediği gramaj ve fiyat üzerinde üretim ve dağıtımı yapılacaktır.”
şeklinde karara bağlanmıştır.
4. madde ise;
“..Süper/hiper marketler kendi aralarında ya da başka yer fırın ve ekmek fabrikaları
ile anlaşarak odanın belirlediği gramaj ve fiyat dışında bir belirlemeleri ve buna
göre ekmek pazarlamaları olmayacaktır. Daha fazla müşteri çekmek
düşüncesinde ekmeğin promosyon gibi kabulü ile ekmeğin belirlenen fiyatının
altında satışı yapılmayacaktır.”
şeklindedir. Anlaşmanın diğer tarafı olan Yenimahalle Belediyesi sınırlarında faaliyet
gösteren market ve süpermarketler de yukarıdaki madde hükmüne taraf olmaları
sebebiyle ilgili ürün pazarındaki ekmek fiyatındaki rekabete son vermek üzere
anlaşma sağlamışlardır. Alınan kararda diğer fırıncılarla veya kendi aralarında
Oda’nın belirlediği gramaj ve fiyat dışında belirleme yapmayacakları (bazı süper
marketlerin kendi ekmek üretim tesislerinin olduğu göz önüne alınmalıdır) ve bu
yönde bir pazarlama yoluna gitmeyecekleri karara bağlanarak ekmeğin belirlenen
fiyatının altında satışının yapılmayacağı karara bağlanmıştır. Anlaşıldığı üzere
ekmeğin sadece üretim seviyesinde değil, aynı zamanda dağıtım ve satış
seviyesindeki rekabetin de önüne geçilerek gerek miktar gerekse fiyat hareketlilikleri
tarafların kendi iradeleriyle yasaklanmaktadır.
H.5.2.8. Anlaşma
Söz konusu Anlaşma’da Uğur Ekmek Fabrikası’nın bir yıllığına kapatılması ve
karşılığında belli tutardaki senetler işleticisine teslim edilmesi ve işleticisinin bir yıl
boyunca hiçbir şekilde ekmek üretmemesi ve üretmesi halinde cezai yaptırıma tabi
kalacağı karara bağlanmaktadır.
H.5.2.9. Anlaşma ve İlke Kararı
Söz konusu anlaşma ile yine 1 yıl süre ile üretim yapmayacak fırınlar
belirlenmektedir. Anlaşma hakem ve kapatılan fırınların yanı sıra bölgede faaliyet
gösteren 32 ekmek üreticisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Anılan anlaşmada
Alkanlar, Aykurt ve Uğur Ekmek fabrikalarının bir yıl süre ile kapatılması ve kapatılan
fırınların mağdur olmamaları için üretime devam eden fırınların dayanışma adı
altında tazminat nitelikli ödemeleri konu edilmektedir. Ayrıca 8. sırada yer verilen
Anlaşma’da Uğur Ekmek Fabrikası için öngörülen bu yardımın ne şekilde
gerçekleştirildiğini ortaya koymaktadır. Ancak dikkat çeken nokta adı her ne kadar
dayanışma da olsa bir üreticinin üretiminin durması halinde karşı karşıya kaldığı kar
mahrumiyetinin üretime devam eden diğer firmalarca karşılanmasıdır. Bu durum,
bölgesel paylaşımlar içinde hareket eden fırınların, üretimine son verilen fırının
yarattığı arz boşluğunu dolduran fırınlarca yapılan ek üretim tazminatı olarak
değerlendirilmektedir. Nitekim alınan kararlar doğrultusunda ne başka bir fırının ne
de üçüncü kişilerin kapatılan tesisleri çalıştıramaması durumunda talep sabit iken arz
miktarı azalmakta ve arz açığının telafisi bölgedeki diğer üreticiler tarafından
sağlanmaktadır. Ayrıca ilgili anlaşmada Demircioğlu Ekmek Fabrikası’nın tezgahı
07-92/1170-456
57
dışında üretim ve dağıtım yapmayacağı kararlaştırılmaktadır. İlgili firmanın pazardaki
rekabet yeteneğinin bu hükümle kısıtlandığı açıktır.
H.5.2.10. Anlaşma İlke Kararı (1 Nolu İlke Kararı)
“28/02/2001 tarihli Protokol-Centilmenlik anlaşması ve buna ek olarak
düzenlenen Ek Sözleşme 1 muvacehesinde işbu sözleşme tarafları Alkanlar
Ekmek, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu Ekmek Fabrikaları
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.) bir
yıl süre ile işletme ve üretimi durdurulan Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek
Fabrikası, Uğur Ekmek Fabrikası ve Demircioğlu Ekmek Fabrikasına
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.)
tazminat niteliğinde yardımda bulunacaklardır. Bu yardım çerçevesinde Alkanlar
Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu Ekmek Fabrikası
(Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama yapmayacaktır.) bu
bir yıl içerisinde hiçbir şekilde üretimde bulunmayacaklardır, aksi takdirde alınan
tazminatın on (10) katı cezai şart olarak yek diğerlerine ödenecektir.
Kapatılan Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek, Uğur Ekmek ve Demircioğlu
Ekmek Fabrikasında (Demircioğlu Ek. Fab. Tezgahı dışında üretim ve pazarlama
yapmayacaktır.) başka işletmeciler, üçüncü kişiler de üretim yapamazlar.
Alınmış olan bu kararın uygulanmasını Diren Org. Dan. Müş. Tic. Ltd. Şti. (Naci
KUTANİS) yapacaktır. Niza halinde Protokol-Centilmenlik Anlaşmasıyla ek
sözleşme 1 esasları uygulanacaktır.”
Söz konusu İlke Kararı’nda 16 ve 17. sırada bulunan anlaşmalarda yer alan kararlara
uyulmaması halinde anlaşmaya taraf teşebbüslerce alınan “üretici firmanın üretiminin
durdurulması, askıya alınması ve hatta üretim tesisinin kapatılması” yönündeki
kararın uygulandığı görülmektedir.
Anlaşıldığı üzere tarafların (üretimine ara verilen üreticiler ve hakem) ortak iradesi
doğrultusunda Alkanlar Ekmek Fabrikası, Aykurt Ekmek Fabrikası ve Uğur Ekmek
Fabrikası bir yıl süreyle üretimine son verecek; Demircioğlu Ekmek Fabrikası ise
sadece tezgah üzerinde satış yapacaktır. Ancak alınan karar neticesinde diğer
taraflar söz konusu üreticilere mağduriyetlerini gidermek adına tazminat niteliğinde
ödemede bulunacaklar; üretimine son verilen firmalar ise üretime geçmeleri halinde
tazminatın on katı tutarında ceza ödeyeceklerdir. Ayrıca kapatılan üretim tesislerinde
diğer fırınlar ya da üçüncü kişiler üretim yapamayacaklardır. Bu durumu bölgede
faaliyet gösteren diğer üreticilerin de onayladığı anlaşmaya ise aşağıda yer
verilmiştir.
H.5.2.11. 23.01.2001 tarihli Anlaşma İlke Kararı
Anılan İlke Kararı Sincan-Etimesgut ilçe sınırlarında faaliyet gösteren ekmek
üreticileri arasında oluşturulmuştur. Buna göre;
“..aşağıdaki koşullarda Dadaş Ekmek Fabrikası ile Karadeniz Unlu Mamulleri
Ekmek Fabrikası üretime ara vereceklerinden diğer ekmek üreticileri kendilerine
ekmek üretmeyecekleri bir yıl boyunca tazminat niteliğinde aylık bir milyar
beşyüzmilyon tutarında ödemede bulunacaklar üretime ara verecek Dadaş ve
Karadeniz ekmek Fabrikaları da bir yıl boyunca herhangi bir şekilde üretimde
bulunmayacaklardır. Bu amaçla;
07-92/1170-456
58
Alınmış bulunan ilke kararı uygulamasını Hakem Naci Kutanis sağlayacak,
kararın uygulanmasını gözetecektir.
Ekmek Fabrikalarında bir yıl süresince üretim yapılmayacaktır. Üçüncü kişiler
dahi bu fabrikalarda hiçbir şekilde üretim yapmayacaklardır.
Bir yılın sonunda taraflar yeniden anlaşmayı değerlendireceklerdir.
Üretim yapamayacak fabrika sahiplerine mağduriyetlerini önlemek ve mesleki
dayanışma bağlamında ayda bir buçuk milyar tutarında tazminat nitelikli ödeme
diğer üretimde bulunan fabrika sahiplerinde gerçekleştirilecektir.. Tahsili ve bunun
ödenmesi hakem eli ile yapılacaktır.
Taraflar alınmış olan bu ilke kararlarına uymamaları halinde yek diğerlerine
Yirmi milyar TL cezai koşul ödeyeceklerdir.
Üretimde bulunmayacak fabrika sahiplerine ödenecek meblağ ile ilgili ödeme
ve tutanak hakem tarafından yapılacaktır.
Taraflar bu ilke kararının uygulanmasında anlaşmazlığa düşmesi halinde önce
hakeme başvuracaklar; anlaşmazlığın bitmemesi halinde Sincan Mahkemeleri ile
İcra dairelerini yetkili ve görevli kılmışlardır.”
Alınan kararlar ile üretime ara verecek firmalara ödenecek tazminat ve miktarı karara
bağlanarak, gerekli görülen tedbirler sıralanmaktadır. Nitekim “Tutanak” başlıklı
metinde de yukarıda yer verilen ve üretimine ara verecek olan Karadeniz Unlu
Mamulleri Ekmek Fabrikası’na teslim edilen senetlere yer verilmektedir.
H.5.2.12. 14.11.2001 tarihli duyuru ve 20.11.2001 tarihli Sözleşme
Anılan 14.11.2001 tarihli duyuru ile fırın işletmelerince hakem tayin edilen Naci
Kutanis tarafından daha önce akdedilen sözleşme ve protokollerin iptal edilerek
mevcut anlaşmaların anılan sözleşmelerde belirlenen ilke ve kurallara uyulmaması
sebebiyle feshedildiği, ekmek üreticilerine bildirilmektedir. İlke ve kurallara
uyulmaması gerekçesine ilişkin açıklamalar incelendiğinde ise temel sebebin
fırınların fon vermemesi ya da verilecek fonlara temel teşkil eden kapasitelerin
gizlenmesi olduğu anlaşılmaktadır.
20.11.2001 tarihli Sözleşme ile yukarıda değinilen fesih duyurusu iptal edilerek,
Yenimahalle ilçesi belediye sınırları ve mücavir alanı içinde faaliyet gösteren ekmek
üreticileri ile hakem arasındaki anlaşma zemininin tekrar sağlandığı
gözlemlenmektedir. Buna göre;
“...İş bu sözleşmenin tarafları aşağıda döküm halinde sayılan maddeleri ve daha
önce imzalanan Hakem Sözleşmesi (24.01.2001), Protokol ve Centilmenlik Ana
Sözleşmesi (28.02.2001) ve bu sözleşmeye ilaveten çıkarılan Ek Sözleşme 1
(28.02.2001) ile Danışmanlık Sözleşmelerindeki (01.03.2001) maddeleri açıkça ve
gayri kabili rücu olmak üzere kabul ve taahhüt ederler.”
ifadesi ile daha önce akdedilen sözleşmelerin geçerliliğinin devam ettiği
belirtilmektedir. Anılan Sözleşme’nin 4. maddesinde;
“..yasaların emredici buyrukları doğrultusunda hareket edilecek ve halkın temel
gıda maddesi olan ekmek üstünde manipülasyon kesinlikle yapılmayacaktır.
Damping uygulamasının kesinlikle yasak olduğu tek gıda maddesi olan ekmek
üzerinde –yasa gereği- kesinlikle damping yapılmayacaktır..”
07-92/1170-456
59
yer alan hüküm ile ekmek üzerinde kesinlikle damping yapılmayacağı
kararlaştırılmıştır. 5. maddede;
“..her ne olursa olsun ekmek, Meslek Odasının belirlediği fiyattan satılacaktır...”
şeklindeki hüküm ile aslında azami fiyat olan Fırıncılar Odası tarafından belirlenen
fiyatın tek satış fiyatı olduğu kararlaştırılmıştır. 8. maddede;
“..Ekmekte bayi kar marjı %20 oranında sabitlenecek ve kesinlikle bu oranın
dışına çıkılmayacaktır...”
şeklindeki hüküm ile ekmek bayilerine verilecek kar marjı sabitlenmiştir. 10.
maddede;
“..ortak bayiler zaman içerisinde tek firmaya indirilecek ve bu süreçte bayilerde kati
surette aynı fiyat uygulanacaktır...”
şeklindeki hüküm ile aynı bayiye ekmek veren fırınların bu duruma son vererek tek
bayiye tek fırın uygulamasına geçileceği ve bu süreçte de fırınların aynı bayiye farklı
fiyat üzerinden ekmek vererek rekabet etmeleri yasaklanmaktadır. 11. maddede;
“..hiçbir koşulda pazar yerleri ve halka açık yerlerde arabayla veya başka
yöntemlerle düşük fiyattan veya aynı fiyattan ekmek satılamayacaktır...”
şeklindeki hüküm ile ekmek bayileri dışında pazar yerlerinde ve halka açık yerlerde
araç veya başka usullerle düşük veya geçerli fiyattan ekmek satılmayacağı
kararlaştırılmıştır. 15. maddede;
“..Mevcut serbest piyasa ekonomisinin gereklerine uygun hareket edilecek, kartel
oluşturulmayacak ve haksız rekabet kesinlikle yapılmayacaktır. Bu doğrultuda
yukarıdaki maddeler de göz önünde bulundurularak Esnaf ve Sanatkarlar
Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatlar doğrultusunda satış yapılacak, bu fiyatların
altına düşülmeyecek, fiyatlarda oynama ve dalgalanmalara gidilmeyecektir. Fiyat
tespiti konusunda görev ve yetkinin Esnaf ve sanatkarlar Birliği’nde olduğu hiçbir
zaman unutulmayacaktır..”
şeklindeki hüküm ile ekmek üreticileri arasında oluşturulan yapı içerisinde ikinci bir
oluşum olarak nitelendirilebilecek “kartel” oluşturulamayacağı ve Esnaf ve
Sanatkarlar Birliği’nin belirlediği ve aslında azami fiyatlar olarak mevzuatta yerini
bulan ekmek fiyatının tek fiyat olarak kabul edilerek, bu fiyatın altında satışların
yapılamayacağı ve fiyatlarda oynama gerçekleştirilemeyeceği karara bağlanmıştır.
16. maddede;
“..bölgeler arası ihlaller yapılmayacak olup, bölge dışından gelebilecek ihlallerin
hiçbir tartışmaya meydan vermeksizin tarafımıza doğru ve samimi bir şekilde
zamanında iletilecektir...”
şeklindeki hüküm ile belirlenmiş bölgelerde faaliyet gösteren üreticilerin bölgeleri
dışındaki satış uygulamalarına yer verilerek, durumun hakeme bildirilmesi
kararlaştırılmıştır. 17. maddede;
“..bölgeler arası oluşturulacak koordinasyona alınan kararlar çerçevesinde aynen
riayet edilecektir...”
şeklindeki hüküm ile bölgeler arasında koordinasyon oluşturulacağı ve bu yönde
alınan kararlara aynı şekilde uyum gösterileceği karara bağlanmıştır. 18 . maddede;
07-92/1170-456
60
“..en kısa sürede –ivedilikle- geriye dönük 10 günlük üretim kapasitesi ve tüm bayi
listesi hazırlanarak Diren Organizasyona sunulacaktır. Bayi listesinde bayi bazında
verilen günlük ekmek miktarı da yazılacaktır...”
şeklindeki hüküm ile hakeme verilecek fonların tespit edilmesi amacıyla fırınların
geriye dönük olarak 10 günlük kapasite raporlarının ve günlük üretilen ekmek
miktarlarının hakeme teslim edileceği karara bağlanmıştır. 25. maddede;
“..sözleşmeye taraf olan bütün gerçek ve tüzel kişiler organizasyon ve danışmanlık
hizmetlerini sürdüren Diren Organizasyon Ltd. Şti.’ye ürettikleri ekmek başına
2000 TL hizmet karşılığı ücret ödeyecekler, bu ücretler ödendiğinde, Diren
Organizasyon fatura kesecek ve ilgili kişiye teslim edecektir. Ayrıca sözleşmeye
taraf kişiler kiralanacak veya kapatılacak fırınların sahiplerine kira ve tazminat
niteliğinde ödemelerin yapılabilmesi amacıyla oluşturulan fon için Diren
Organizasyon’a ürettikleri ekmek başına 1000TL’sı ödeyecekler, Diren
Organizasyon sözleşmeye taraf firma ve kişiler adına vekaleten bu ödemeleri
yapacaktır...”
şeklindeki hüküm ile ekmek üreticilerinin hakem tarafından kendilerine verilen
hizmetler karşılığında hakeme ekmek başına 2000 TL karşılığı ücret verileceği ayrıca
kiralanacak veya kapatılacak fırınların sahiplerine kira ve tazminat niteliğinde ödeme
yapılabilmesi amacıyla bir fon oluşturulması ve bu fona üretilen her bir ekmek başına
1000 TL ödenmesi kararlaştırılmıştır. 27. maddede;
“..Her ne kadar 14.11.2001 tarihli fesih bildirimi ile sözleşmenin tek taraflı olarak
feshedildiği Diren Organizasyon Ltd. Şti. tarafından bildirildiyse de 1.3.2001 tarihli
Danışmanlık, 24.1.2001 tarihli Hakem, 28.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik
Anlaşması ile aynı tarihte buna ilaveten çıkartılan Ek Sözleşme ve 7.10.2001
tarihli Sözleşmelerin tamamı iş bu sözleşme ile Diren Organizasyon fesihten rücu
etmiş, böylece yeniden geçerlilik kazanmış ve bütün taraflar bu sözleşmelerin
geçerliliği ile bağlayıcılığını kabul etmişlerdir. Bu nedenle bu sözleşmelerin tamamı
iş bu sözleşmelerin ekidirler...”
şeklindeki hüküm ile taraflar arasında daha önce akdedilen sözleşmelerin
geçerliliklerinin devam ettiği kararlaştırılmıştır.
H.5.2.13. 8.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
Sincan, Etimesgut Belediyeleri mücavir alanı içinde faaliyet gösteren Hipermarketlere
yönelik hazırlanan Anlaşma’da;
“..Geçen hafta (6.10.2001) resmi yazımızla ve sizleri ziyaretlerimizle ekmeğin yeni
satış fiyatının Bölgede 200.000 TL’dan olacağı tarafınıza bildirilmiş ve yeni fiyata
tüm marketlerin uyacağı mutabakatı alınmıştır.
Fırıncıların yaşadığı kriz de göz önünde bulundurularak ekmek konusunda
marketler arasında yaşanan rekabetin ortadan kaldırılması, fırın işletmecileri
açısından yaşamsal bir durumdur. Yeni fiyata tüm marketler aynı anda geçecektir.
Bu konuda yardımcı olacağınızı bekler, çalışmalarınızda başarılar dileriz...
Not: tüm marketlerle görüşülmüş ve yeni fiyat uygulamasına aynı anda, yani
09.10.2001 tarihi itibarıyla geçilecek olup, tüm market yetkililerinin imzaları
aşağıdadır...”
07-92/1170-456
61
şeklindeki kararla ekmeğin belirlenen satış fiyatı konusunda marketler arasında
yaşanan rekabetin ortadan kaldırılması ve yeni fiyatlara tüm marketlerin aynı anda
geçmeleri karara bağlanmıştır.
H.5.2.14. 27.3.2002 tarihli Toplantı Kararı
Sincan, Etimesgut ve Belediye hudutları dahilinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri
ile hakem Naci Kutanis arasında gerçekleştirilen toplantıda; ekmek satış fiyatının
belirlenmesi, bayi dışındaki satış noktalarına ekmek verilemeyeceği gibi sokak
aralarında, araçlarda ve pazar yerlerinde ekmek satılmayacağı aksi durumda
hakeme bilgi verilmesi ve kararlara uymayan ekmek üreticilerinin 5.000.000.000 TL
ceza ödeyeceği karara bağlanmıştır.
H.5.2.15. Toplantı Kararı
Hakem tarafından Sincan bölgesindeki faaliyetler rapor edilerek durum tespiti
yapılmıştır. Verilen hizmetler karşılığında üretilen ekmek başına alınan 3.000 TL fon
bedelinin 3.889.830 adet ekmek üretim miktarında 11.670.000.000 TL toplam bedele
ulaştığı ancak kapasitelerin 15.000-20.000 arasında eksik gösterildiği rapor edilmiştir.
Buna ek olarak ekmek başına alınan 3.000 TL’lik fon bedelinin 5.000 TL’ye
çıkarılması, fon toplanması ve bu konuda sorun çıkaran üreticilerin durumu ele
alınmaktadır. Ayrıca ekmek fiyatının Belediye tarafından üretilen Halk Ekmek fiyatı ile
mukayesesi yapılıp, Halk Ekmek fiyatının artırılması yönünde çalışılması da öneri
halinde belirtilmiştir.
H.5.2.16. 28.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
Anılan anlaşma; Sincan, Etimesgut ve Yenikent İlçesi Belediye mücavir alanı
içerisinde faaliyet gösteren ekmek üreticileri ile hakem Naci Kutanis arasında
imzalanmıştır. Anılan anlaşmada ekmek fiyatlarında indirim yapılamayacağı, kartel
oluşturulmayacağı, kesinlikle Esnaf ve Sanatkarlar Birliği’nin belirlemiş olduğu fiyatlar
doğrultusunda satışların yapılacağı ve aykırılık halinde 500.000.000 TL cezai şart
ödeneceği karara bağlanmıştır.
H.5.2.17. 28.02.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması (Ek Sözleşme 1)
Aşağıda yer verilen sözleşme ile hakeme tanınan yetkiler ortaya konulmaktadır. Buna
göre;
“...aşağıda belirtilen görev ve yetkiler bir uyuşmazlık doğmamasını sağlamak
amacıyla hakeme tevdii edilmiştir.
1. Tarafların Ana Protokol-Centilmenlik Sözleşmesinde kabul ve taahhüt ettikleri
yükümlülüklere uyup uymadıklarının denetimlerini hakem yapacaktır.
2. Önemli olanın uyuşmazlıkların doğmasını engellemek olduğunun bilinciyle
hakem, imza sahibi firmalarda gerekli gördüğü anda her türlü denetim ve
inceleme, üretimin sağlık koşullarına uygun olup olmadığını denetleme,
aykırılık görürse uyarma ve ilgili yasal mercilere derhal bildirip kanuni işlemleri
yaptırma, üretim, stok, maliyet, kapasite, fiyat, pazarlama konularında her türlü
defter ve belgeleri inceleme ve araştırma yetkisine sahiptir.
3. Hakem, gerekli gördüğünde sözleşme taraflarını toplantıya çağırma, anlaşma
ilke kararı alıp uygulama yetkisine sahiptir. Hakem gerekli gördüğünde hak ve
07-92/1170-456
62
nefaset kaideleriyle, hüsnüniyet kuralları çerçevesinde alınan ilke kararları
doğrultusunda üretici firmanın üretimini durdurmaya askıya almaya ve hatta
fabrikayı veya fırını süresiz kapatmaya yetkilidir. Ancak ilgili olabilecek
üreticinin tazminat alma hakkı saklıdır. Tazminatı yukarıdaki ilkeler
çerçevesinde hakem belirler.
4. Sözleşme tarafları, alınan kararlar doğrultusunda günlük olarak hakeme
kapasite raporu vereceklerdir.
Sözleşme taraflarının işbu sözleşmeyi onaylayıp kabul ettiklerini gösteren kaşe
ve imzalarını havi Ek-1, Ek-2, Ek-3 sayfalar (Ekler) bu sözleşmenin ayrılmaz bir
parçasıdır. Sözleşmenin imza bölümü bu sayfalardadır.
İşbu sözleşme, tarafların kendi serbest iradeleri ile 20.02.2001 tarihli protokol
Centilmenlik Anlaşmasının 1. Eki olarak imzalanmış ve hüküm altına alınmıştır.
”
şeklinde alınan kararları taraflar kabul etmiştir. Görüldüğü üzere 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi genel hükmü ve yasaklanan haller içine giren rakipler arası
yapılan anlaşmalarla arz ve talep miktarının kontrol altına alınması amacıyla
kapasite, fiyat, üretim, stok, maliyet ve pazarlama konularında şeffaflık sağlanması,
kendilerince haksız rekabetin önlenmesi amacıyla bir takım ilke kararlarının alınması
ve alınan kararlara uyulmaması halinde söz konusu üretim tesisinin üretiminin
durdurulması ya da askıya alınması hatta süresiz kapatılması konularında hüsnüniyet
kuralları çerçevesinde hakeme yetki verilmektedir. Dolayısıyla firmalar aldıkları
kararlarla ilgili olarak kendi aralarında cezalandırma mekanizmalarını da
oluşturmaktadırlar. Bu duruma örnek olarak anılan türdeki bir kararın uygulamasına
aşağıda yer verilmiştir.
H.5.2.18. Yepaş tarafından bildirilen yazı
Yepaş A.Ş. tarafından gönderilen yazı, fırıncıların bölge paylaşımı içinde olduklarının
ortaya konulmasında örnek bir belge olarak kabul görmektedir. Nitekim anılan yazıda
Yepaş A.Ş. adına Gürsel Alnıaçık;
“Bu birlik bozulduğundan itibaren YEPAŞ AŞ olarak bir daha toplantılara
katılmayacağımızı kendi ekmek fiyatlarımızı belirleyeceğimizi, her fırının bakkalına
ekmek vereceğimizi GÜRSEL ALNIAÇIK olarak namusum ve şerefim üzerine
yemin ederim.
İmza
Gürsel ALNIAÇIK
15.12.2000
NOT: Fon vermeyen fırınların bayilerine ekmek vereceğimi de bilmenizi istiyorum”
şeklinde belirtilen ifadesinde varolan birliği bozduğunu ve o andan itibaren
toplantılara katılmayacağını, kendi ekmek fiyatını belirleyeceğini, her fırının bakkalına
ekmek vereceğini belirterek ayrıca fon vermeyen fırınların bayilerine de ekmek
vereceğini ifade etmektedir. Dolayısıyla soruşturmaya konu olan ekmek üreticileri
arasındaki oluşum yukarıdaki ifadelerle çok açık bir biçimde ortaya konulmaktadır.
Yepaş A.Ş.’nin aldığı kararlar mevcut düzenin bir nevi resmini çizmekte ve
ifadelerden firmaların kendi aralarında fiyat tespiti ve bölge paylaşımı yaptıkları
anlaşılmaktadır. Ancak 28.9.2001 tarihli mutabakat metni incelendiğinde Zemheri
A.Ş. ile Yepaş ve Alnıaçıklar A.Ş.’nin hakem gözetiminde anlaşma sağladıkları tespit
edilmiştir. Buna göre “Yepaş ile Zemheri A.Ş.’nin Centilmenlik Barış Anlaşması”
başlıklı mutabakat metninde;
07-92/1170-456
63
“..Bulunulan son durumdan........................28.9.2001 tarihi itibarıyla karşılıklı saldırı
olmayacak. Geçmişte varolan kırgınlıklar tamamıyla son bulup, bundan sonra ne
özel ne ticari kin güdülmeyip ....ve barış için ortak özveri ve güven sağlanacak.
Bunun vesilesi olaraktan Alnıaçık, Şeker Fabrikalarının ekmek ihalesine Alnıaçık
ve Yepaş olarak girmeyeceği gibi Zemheri A.Ş.’ye destek verecek. Olası küçük
hatalarda ve sorunlarda karşılıklı görüşmelerle sorun büyütülmeden Naci Kutanis’e
Mehmet Zemheri ve Sami Alnıaçık durumu iletecekler...”
alınan kararla Yepaş A.Ş. tekrar “sisteme” dahil olmuş ve hatta karşılıklı saldırılar
olarak metinde geçen fiyat rekabetine son verilmesine vesile olarak Şeker
Fabrikaları’nın ekmek ihalesine Alnıaçık ve Yepaş A.Ş. olarak girilmeyeceği buna
ilaveten Zemheri A.Ş.’ye destek verileceği kararlaştırılmıştır.
H.5.2.19. Fırıncı Şikayet Formları
Anılan formlarda ekmek üreticileri tarafından yaratılan oluşumda hakeme pazar
raporları verilmektedir. Söz konusu şikayetlerde gerek bölgesi dışında faaliyet
gösteren fırınlar gerekse ucuz ekmek satan market ve bakkallara müdahale edilmesi
amacıyla fırıncılar tarafından hakem bilgilendirilmekte ve hakem ise “çözümlenen
şikayetler” başlıklı formlarda gelen şikayetlerin değerlendirmesini yapmaktadır.
Görüleceği üzere ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren firmaların kurdukları sisteme
bağlılıkları dikkat çekmektedir.
H.5.3. Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle Bölgelerine Yönelik
Oluşuma Üye ve Anlaşma Belgelerinde Adı Geçen Teşebbüsler
Diren Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti. (Diren
Organizasyon-Naci Kutanis):
Söz konusu teşebbüsün doğrudan ya da yetkilisi konumunda bulunan Naci Kutanis
aracılığıyla hakem ya da koordinatör gibi sıfatlarla tüm belgelere dahil olduğu
görülmektedir.
Aksu Gıda İmalat İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. (Doğan Fırını):
Söz konusu teşebbüs yukarıda yer verilen H.5.2/2-16-17 numaralı bölümlerde
değinilen belgelerde yer almaktadır. Ayrıca şirkete ait olan Doğan Fırını H.5.2/4-11-
14-6 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Aktürk Ekmek Fabrikası (Aktürk Fırını):
H.5.2/1-4-6-11-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Alnıaçık Eğlence Hizmetleri Fırın İşl. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Alnıaçık Ltd.
Şti.):
H.5.2/1-2-4-6-,11,16,17,18 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Ateksan Ekmek Gıd. İnş. Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Ateksan Ltd. Şti.):
H.5.2/2-4-6-11-14-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Bahar Unlu Mam. Gıda Giyim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Bahar Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-5-7-9-19-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Can Kardeşler Gıda İnşaat ve İşl. Ltd. Şti. (Can Kardeşler Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-5-7-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Çağdaş Francala Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-4-11-14-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Çınar Ekmek Fabrikası (Çınar Fırını):
H.5.2/1-2-3-7-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
07-92/1170-456
64
Dadaş Ek. Fab. ve Unlu Mam. (Dadaş Fırını):
H.5.2/1-7-4-11-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Dervişoğlu Ekmek Fabrikası (Dervişoğlu Fırını):
H.5.2/1-2-3-9-7-19-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Dostlar Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dostlar Ltd. Şti.):
H.5.2/1-4-11-14-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Emkan Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Yeşilçimen):
H.5.2/2-3-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır. Ayrıca
Yeşilçimen, H.5.2/7 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Ergazi Unlu Mamulleri Ltd. Şti. (Ergazi Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-7-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Esen Ekmek Fabrikası (Esen Fırını):
H.5.2/2-3-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Esengül Unlu Mamulleri Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. (Esengül Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-7-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Gözde Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Gözde Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-4-11-14-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Gül Ekmek Fabrikası (Gül Fırını):
H.5.2/2-3-7-9-19-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Hacıhasanoğlu Gıda San. İnş. Tic Ltd Şti. (Hacıhasanoğlu Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-4-11-14-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Hasat 1 Ekmek Fırını (Hasat 1 Fırını):
H.5.2/1-2-3-7-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Hasat 2 Ekmek Fırını (Hasat 2 Fırını):
H.5.2/2-3-7-9-19-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Huzur Ekmek Fabrikası (Huzur Fırını):
H.5.2/2-4-14-6-11-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Kardelen Francala Unlu Mamulleri Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (Kardelen Ltd.
Şti.):
H.5.2/2-3-7-9-12 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Karşıyaka Unlu Gıda Ek. Mam. İnş. Pet. Otom. Hayv. Tur. Tic. San. Ltd. Şti.
(Karşıyaka Ltd. Şti.)
H.5.2/2-3-5-7-9-19-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
KET-ZEM Ekmek ve Unlu Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mesa Ekmek
Fırını):
H.5.2/2-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır. Ayrıca Mesa
Ekmek Fırını;H.5.2/ 3-7-19 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Kutsal Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Kutsal Ltd. Şti.):
H.5.2/4-11-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
(Yeni) Kuzu Unlu Mamulleri İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Yeni Kuzu Ltd. Şti.):
H.5.2/2-4-11-14-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti. (Mehmetler Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır. Ayrıca
Ulusoy Krd. Ek. Fab.; H.5.2/3-7 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer
almaktadır.
Merkez Ek. Unlu Mamulleri Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. (Merkez Ltd.
Şti.):
H.5.2./3-7-9-19-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
07-92/1170-456
65
Mis Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Mis Ltd. Şti.):
H.5.2/2-4-11-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Güzelevler Modern Ekmek Fırını (Modern Ek. Fab. Ltd. Şti):
Güzelevler; H.5.2/1-7 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Ayrıca Modern Ek. Fab. Ltd. Şti.; H.5.2/3-7-9-12 numaralı bölümlerde değinilen
belgelerde yer almaktadır.
Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti (Nazar Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-4-11-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Oba Ekmek İnşaat Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti. (Oba Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-4-11-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akaryakıt Dayanıklı Tük. Mal. Ltd. Şti.
(Osmanoğulları Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-7-10-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Örnek Francala Gıda İnş. Ev Büro Eşy. Tem. Giyim San.Tic. Ltd. Şti. (Şifa):
H.5.2/2-3-5-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır. Ayrıca
Şifa, 7 sıra numaralı belgede yer almaktadır.
Özevler Ekmek Fırını (Özevler Fırını):
H.5.2/2-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Özkayalar Ekmek ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti. (Özkayalar Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-5-7-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Pehlivanoğlu Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Pehlivanoğlu Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-6-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır. Ayrıca
H.5.2/4-11 sıra numaralı belgelerde Doğu Fırını olarak geçmektedir.
Petekler Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti. (Peksan):
H.5.2/2-3-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır. Ayrıca
Peksan, H.5.2/7 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Reyhanoğlu Gıda San. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Reyhanoğlu Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-4-6-11-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Samanyolu Un Mamulleri San. Tic. Ltd. Şti (Samanyolu Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Şafak Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Şafak Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-7-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Yağmur Unlu Mam. Gıda Maya ve Petrol Ürünleri Besicilik İnş. Tic. Ltd. Şti.
(Yağmur Ltd. Şti.):
H.5.2/2-3-5-7-9-19-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Yedigöl Francala Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Yedigöl Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-4-6-11-16-17 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Yeniçınar Unlu Mam. Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. (Yeni Çınar Ltd. Şti.):
H.5.2/1-2-3-5-7-9-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Yepaş Yenimahalle Ekmek Pazarlama A.Ş (Yepaş A.Ş.):
H.5.2/18 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş. (Yeşilyurt Ekmek Fabrikası):
H.5.2/2-3-7-9-18-12 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır. Ayrıca
Yeşilyurt Ekmek Fabrikası, H.5.2/5 numaralı bölümde değinilen belgede yer
almaktadır.
07-92/1170-456
66
Marketler:
Marketlere ilişkin ayrıntılı değerlendirme bir sonraki başlık altında incelenmekle
birlikte yukarıda yer verilen anlaşma belgelerinde yer alan marketlerin sunulmasında
yarar bulunmaktadır.
Canerler:
H.5.2/7-13 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Çağdaş:
H.5.2/7 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Endi:
H.5.2/6 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Gimsa:
H.5.2/13-6 numaralı bölümde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Makro market:
H.5.2/7-13-6 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Nazar:
H.5.2/7-13-6 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Öğütler:
H.5.2/13 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Soykanlar:
H.5.2/7 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Tansaş adına Horon Gıda:
H.5.2/7-6 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Tempo:
H.5.2/7 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Yimpaş:
H.5.2/7-13-6 numaralı bölümlerde değinilen belgelerde yer almaktadır.
Yunus Market:
H.5.2/13 numaralı bölümde değinilen belgede yer almaktadır.
Bu aşamaya kadar verilen açıklamalar çerçevesinde; Sincan, Etimesgut, Yenikent ve
Yenimahalle bölgelerine ilişkin olarak, rekabeti sınırlayıcı anlaşma yapmak suretiyle
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmeleri nedeniyle; Diren Organizasyon
Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti. (Naci Kutanis), Aksu Gıda İmalat İnş. Taah.
San. Tic. Ltd. Şti. (Doğan Ekmek Fabrikası),(Doğan Fırını), Aktürk Ekmek Fabrikası,
Alnıaçık Eğlence Hizmetleri Fırın İşl. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti., Ateksan Ekmek Gıd.
İnş. Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Ata Fırını), Bahar Unlu Mam. Gıda Giyim İnş. San. ve
Tic. Ltd. Şti., Can Kardeşler Gıda İnşaat ve İşl. Ltd. Şti., Çağdaş Francala Gıda İnş.
San. Tic. Ltd. Şti., Çınar Ekmek Fabrikası, Dadaş Ek. Fab. ve Unlu Mam., Dervişoğlu
Ekmek Fabrikası, Dostlar Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dostlar Fırını), Emkan
Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Yeşilçimen), Ergazi Unlu Mamulleri Ltd. Şti.,
Esen Ekmek Fabrikası, Esengül Unlu Mamulleri Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.,
Gözde Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Gül Ekmek Fabrikası, Hacıhasanoğlu Gıda
San. İnş. Tic Ltd Şti., Hasat 1 Ekmek Fırını (Hasat 1), Hasat 2 Ekmek Fırını (Hasat
2), Huzur Ekmek Fabrikası, Kardelen Francala Unlu Mamulleri Gıda Sanayi ve Tic.
Ltd. Şti., Karşıyaka Unlu Gıda Ek. Mam. İnş. Pet. Otom. Hayv. Tur. Tic. San. Ltd. Şti.,
KET-ZEM Ekmek ve Unlu Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mesa Ekmek), Kutsal
Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti., (Yeni) Kuzu Unlu Mamulleri İnş. Tur. Tic. ve San.
Ltd. Şti. (Kuzu Fırını), Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti. (Ulusoy Krd. Ekmek Fabrikası),
07-92/1170-456
67
Merkez Ek. Unlu Mamulleri Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., Mis Gıda İnş. Tur.
San. Tic. Ltd. Şti., Güzelevler Modern Ekmek Fırını (Modern Ekmek Fabrikası Ltd.
Şti.) (Güzelevler), Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti, Oba Ekmek
İnşaat Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti., Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akary. Day. Tük.
Mal. Ltd. Şti., Örnek Francala Gıda İnş. Ev Büro Eşy. Tem. Giyim San.Tic. Ltd. Şti.
(Örnek Fırını-Mehmet Ünal) (Şifa), Özevler Ekmek Fırını (Özevler Ekmek Fabrikası),
Özkayalar Ekmek ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti., Pehlivanoğlu Gıda İnş. Tur. San.
Tic. Ltd. Şti. (Doğu Fırını), Petekler Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti. (Peksan),
Reyhanoğlu Gıda San. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti., Samanyolu Un Mamulleri San. Tic.
Ltd. Şti., Şafak Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Yağmur Unlu Mam. Gıda Maya ve
Pet.Ürn. Bes. İnş. Tic. Ltd. Şti., Yedigöl Francala Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.,
Yeniçınar Unlu Mam. Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti., Yepaş Yenimahalle Ekmek
Pazarlama A.Ş (Yepaş A.Ş.), Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş. (Yeşilyurt Ekmek
Fabrikası) adlı teşebbüslerin Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
cezalandırılmaları gerekmektedir.
H.5.4. Marketlere İlişkin Değerlendirme
Soruşturma konusu olaya ilişkin olarak Ankara Valiliği’nden gelen dosyada
marketlerin ekmek piyasasında Diren Organizasyon (Naci Kutanis) önderliğinde
gerçekleştirilen oluşum ile anlaşmalar yoluyla rekabeti sınırladıklarına ilişkin 3 belge
bulunmaktadır. Bu belgeler esas itibarıyla Diren Organizasyon tarafından belirlenen
ve ekmek piyasasında rekabeti ortadan kaldıran bazı hususların ilgili bölgelerdeki
marketler ve fırınlar tarafından kabul edilmesine yönelik anlaşma metinleridir.
Yukarıda ayrıntılarıyla yer verildiği üzere Diren Organizasyon, Ankara Sincan,
Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerindeki fırınlar ile ekmek piyasasında
rekabet ortamını ortadan kaldıran çeşitli oluşumlara öncülük etmiştir. Bu noktada
marketlerin bu oluşuma taraf veya destek olma nedenleri önem kazanmaktadır.
Soruşturma döneminde yapılan incelemeler neticesinde, Ankara ekmek piyasasında
marketlerin ekmeği önemli oranda promosyon aracı olarak kullanması, yüksek
kapasiteli Ankara Halk Ekmek Fabrikası’nın Ankara Fırıncılar Odası (Oda)’nın
belirlediği fiyat tarifesinde yer alan azami fiyattan daha düşük düzeyde ekmek fiyatı
belirlemesi, fırınların düşük kapasite kullanmaları, kayıt dışı çalışan veya gerekli
asgari koşulları taşımayan fırınların yarattığı haksız rekabet, ekmekte ürün
farklılaştırmasının olmaması ve 2001 yılındaki ekonomik kriz gibi nedenlerden dolayı
fırıncı esnafının Oda tarafından belirlenen azami satış fiyatından ekmek satmasının
güçleştiği anlaşılmaktadır. Daha önceki bölümlerde de açıklandığı üzere Sincan,
Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerindeki fırıncılar karşılaştıkları
sorunlardan (“düşük fiyat”, “haksız rekabet”) kurtulmak için de belli kişiler aracılığıyla
ekmek piyasasını kendi çıkarları doğrultusunda disipline etmek ve ekmek ürününün
satış fiyatını Oda’nın belirlediği fiyata yükseltmek istemişlerdir.
Ancak ekmek, sadece bakkallarda veya fırınların tezgahında satılmamakta,
marketlerde de satılmaktadır. Son yıllarda tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarının
bakkallardan daha büyük ölçekli marketlere kaydığı da dikkate alındığında, sadece
fırınların bir araya gelerek nihai satış fiyatının ne olması gerektiği üzerine
anlaşmalarının ekmeğin genel fiyat dengesini etkilemeye yetmeyeceği açıktır. Ayrıca,
marketlerin tüketicilere yönelik yaptığı promosyonlar ile tüketicilerin ekmeğin fiyatına
ilişkin bilinçlerini arttırması, anlaşmalarda marketlerin ekmekte promosyon
07-92/1170-456
68
yapmayacaklarının neden yer aldığını ve fırıncıların yaptıkları anlaşmaya neden
marketleri de dahil ettiklerini gösterir niteliktedir. Sonuç olarak, marketlerde satılan
ekmeğin fiyatının Oda’nın açıkladığı azami fiyat seviyesinde gerçekleşmesi ve
marketlerin ekmek ürününde promosyon yapmayacakları konularının yer aldığı
anlaşmaların, fırınlar arasında yapılan anlaşmanın sürdürülebilir olmasını sağlamaya
yönelik tali anlaşmalar olduğu kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer alan hususlar dışında Oda’nın azami fiyatı belirleme yetkisinin olması,
piyasadaki genel fiyat seviyesini belirlemek amacıyla anlaşmak isteyen fırınların ve
marketlerin bu konu üzerinde anlaşmalarını kolaylaştırdığı söylenebilir. Teşebbüsler
arası yatay anlaşmaların uygulanmasında en önemli etken teşebbüsler arası birliğin
bir denetleme mekanizmasıyla korunmasıdır. Ekmek ürünü bu açıdan
değerlendirildiğinde, resmi bir makam olan Oda’nın bir fiyat açıklıyor olmasının,
fırıncılar ve marketler arasındaki bir birlikteliğin daha rahat gerçekleşmesine neden
olduğu söylenebilir. Ayrıca, Oda tarafından ekmeğin azami satış fiyatına ilişkin
yapılan açıklamalarda, açıklanan bu fiyatın azami fiyat olduğu ve isteyen fırınların bu
fiyatın altında satış yapabileceğinin net bir şekilde belirtilmemesi; tüketicileri ekmeğin
satış fiyatının açıklanan fiyat olduğuna yönlendirerek daha düşük bir fiyatın piyasada
olup olmadığını araştırmasını engellemekte ve böylece fırınlar ve marketler arasında
yapılabilecek olası bir birlikteliği daha da kolaylaştırmaktadır.
Bunlarla birlikte Oda ile yapılan görüşmelerde, Oda’nın 1986 yılından 2003 yılına
kadar açıkladığı azami fiyat listeleri, bunlara ilişkin Ankara Fırıncılar Odası
Başkanlığı’na gönderilen yazılar ve hakkında soruşturma açılan ve Oda üyesi olan
şirketlere ilişkin bilgiler alınmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır” denilmektedir. Marketlere yönelik olarak yapılan
incelemeye esas teşkil eden H.5.2/6-7 ve H.5.2/14 numaralı bölümlerde değinilen
belgelerden, Naci Kutanis’in bazı marketler ve fırınlar arasında 4054 sayılı Kanun
bakımından ihlal teşkil eden kararları da içeren anlaşmalar yapılmasına öncülük ettiği
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla belgelerin açıkça rekabeti bozma ya da kısıtlama
amacına yönelik olarak hazırlandığı görülmektedir.
Soruşturma açılan marketler tarafından yapılan savunmalarda, anlaşma metninde
unvanları karşısında bulunan imzaların yetkisiz kişilerce atıldığı veya imzayı
tanımadıkları, bu nedenle de bu belgelerin kendilerini bağlayamayacağı ileri
sürülmektedir. Ancak, Rekabet Hukuku bağlamında rekabet ihlaline hükmedebilmek
için rekabet ihlalinin teşebbüslerin şirketi temsile yetkili kişilerinin eylemleri veya yazılı
kararları sonucu oluşması gibi bir gereklilik söz konusu değildir. Dolayısıyla Kanun’a
aykırı anlaşmalar yapan teşebbüsler tarafından böyle bir anlaşmanın yetkili kişilerce
imzalanmaması nedeniyle geçersiz olduğu ve kendilerini bağlamayacağını öne
sürmeleri anlamsızdır. Esas itibarıyla, teşebbüsler bir bütün olarak yetkili veya
yetkisiz tüm personelinin rekabete aykırı eylemlerinden sorumludurlar. Dolayısıyla,
yukarıda sayılan marketler adına atılan imzaların yetkisiz kişilerce atılmış olması
marketleri 4054 sayılı Kanun bağlamında sorumluluktan kurtarmamaktadır.
07-92/1170-456
69
Belirtilmesi gereken bir diğer husus ise marketlerde satılan ekmeğin fiyatının kimin
tarafından belirlendiğidir. Bir market ister kendi ekmeğini üretiyor olsun ister ekmek
üretimini marketinin içinde başka bir teşebbüse devretmiş olsun isterse de dışarıdan
temin ettiği ekmekleri satıyor olsun bu durum ekmeğin fiyatının belirlenmesinde bu
marketin tek yetkili olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Diğer bir ifadeyle, fırınların
ya da market içinde üretim yapan teşebbüsün marketlerde satışa sunulan ekmeğin
satış fiyatını belirleme yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla marketin içinde başka bir
teşebbüs tarafından ekmek üretiminin gerçekleştirildiği veya ekmeğin dışarıdaki bir
fırından alınıp satıldığı durumlarda marketin Rekabet Hukuku uyarınca sorumluluğu
ortadan kalkmamaktadır.
Soruşturma muhatabı marketlerin anlaşma hükümlerini uygulayıp uygulamadığının
anlaşılabilmesi amacıyla marketlerden anlaşmalarda belirtilen bölgelerdeki
şubelerinden, anlaşmalarda geçen tarihlerden 15 günlük öncesi ve sonrası her bir
günü gösteren (1.1.2001-15.2.2001 ve 1.10.2001-19.10.2001) ve içinde normal
ekmeğin satış fiyatının yer aldığı yazar kasa fişleri istenmiştir.
İstenilen bu belgeleri Canerler A.Ş., Çağdaş Ltd. Şti. Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş.,
Tansaş A.Ş., Yunus Ltd. Şti. ve Yimpaş A.Ş. marketleri güvenilir bir sıklık içerisinde
göndermişlerdir. Endi A.Ş., istenilen tarihlerdeki ekmeğin satış fiyatını gösteren yazar
kasa fişlerini göndermemiş, ancak anlaşmalarda geçen bölgeler içerisinde yer alan
şubelerinde satılan ekmek fiyatının yer aldığı bilgisayar kayıtlarını göndermiştir.
Ancak bu kayıtlarda 23.2.2001 tarihinden önceki dönem yer almamaktadır . Soykan
A.Ş. tarafından gönderilen bilgide ise sadece 5 adet fatura bulunmaktadır. Her ne
kadar bu veriler ayrıntılı bir analiz için yetersiz olsa da, yine de tatmin edici sonuçlara
ulaşmaya yeterli bulunduklarından bu belgeler üzerinden Soykan A.Ş. hakkında
gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. Öğütler Ltd. Şti. ise bir yanlış anlamadan dolayı
ilgili tarihlerde ekmeğin satış fiyatını gösteren yazar kasa fişleri ve faturalardan
sadece 4 adet gönderdiklerini belirtmişlerdir. Anılan fiş/faturaların ayrıntılı bir analiz
yapmaya yeterli olmamasından dolayı Öğütler Ltd. Şti. tarafından gönderilen bilgiler
değerlendirilmeye alınmamıştır. Gimsa Ltd. Şti. tarafından sadece ilgili günlere ilişkin
olarak “Z” raporları gönderilmiştir. Ancak bu raporlarda ekmeğin satış fiyatına ilişkin
bilgiler yer almadığından, gönderilen bu bilgiler dikkatte alınmamıştır.
Yukarıda yer alan bilgiler ışığında Canerler A.Ş., Çağdaş Ltd. Şti., Nazar A.Ş.,
Soykan A.Ş., Tansaş A.Ş., Tempo A.Ş., Yimpaş A.Ş. ve Yunus Ltd. Şti.
marketlerinden istenilen tarihlerdeki ekmeğin satış fiyatını gösteren yeterli sayıdaki
yazar kasa fişleri; Endi A.Ş.den bilgisayar kayıtları Kurumumuza gönderildiğinden,
inceleme ve değerlendirme bu belge ve kayıtlara ilişkin olarak yapılmıştır. Ancak
Gimsa Ltd. Şti., Öğütler Ltd. Şti., şirketlerinden analiz yapmaya dayanak olacak
yeterli bir veri Kurumumuz kayıtlarına ulaşmadığından analiz kısmında bu şirketler
hakkında fatura kayıtlarıyla ilgili herhangi bir yorum yapılmamıştır.
Soruşturma konusu anlaşma belgeleri temelinde marketlere ilişkin yapılan inceleme
ve değerlendirme aşağıda sunulmaktadır.
H.5.4.1. 15.1.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
Taraflarca 15.1.2001 tarihinde imzalandığı belirtilen belgede, Naci Kutanis isimli
şahsın Sincan, Etimesgut ve Yenikent bölgelerinde faaliyet gösteren Yimpaş A.Ş.,
07-92/1170-456
70
Tansaş A.Ş., Makromarket A.Ş., Gimsa Ltd. Şti., Nazar A.Ş., ve Endi A.Ş.
marketlerinin bu bölgelerdeki şubeleri ve ilgili fırınlar arasında yapılan anlaşmaya
öncülük ettiği anlaşılmaktadır. Yapılan bu anlaşmada, belirlenen bölgelerde faaliyet
gösteren hipermarketler ve ekmek fırınlarının 16.1.2001 tarihi itibarıyla hem kendi
aralarında hem de birbirleriyle olan fiyat rekabetine son vereceği ve ekmek fiyatının
Oda’nın belirlediği fiyat olacağı hususları kararlaştırılmıştır. Bu tarihte Oda tarafından
belirlenen ekmeğin azami fiyatı ise 100.000 TL’dir. Aşağıda ise çeşitli marketler
tarafından gönderilen yazar kasa fişleri/bilgisayar çıktılarından hareket edilerek söz
konusu anlaşmanın bu marketler tarafından uygulanıp uygulanmadığı incelenmiştir
(Öncelikle yazar kasa fişlerini gönderen şirketler, daha sonra ise bilgisayar kayıtlarını
gönderen şirketler incelenmektedir).
Makromarket A.Ş.’de satılan ekmeğe ilişkin yazar kasa fişlerinden 13.1.2001 tarihine
kadar 85.000 TL olan ekmeğin fiyatının 14.1.2001 ve 15.1.2001 tarihlerinde 55.000
TL, 16.1.2001 tarihinden itibaren ise 90.000 TL olduğu görülmektedir. Dolayısıyla,
Makromarket A.Ş.’nin H.5.2/6 numaralı bölümde yer alan anlaşmayı uyguladığı
anlaşılmıştır.
Nazar A.Ş.’nin ilgili bölgelerde yer alan şubelerinde satılan ekmeğe ilişkin yazar kasa
fişleri aşağıdaki gibidir:
Sincan şubesinde satılan ekmeğin fiyatı 11.1.2001 ve 12.1.2001 tarihlerinde
85.000 TL, 14.1.2001 ve 15.1.2001 tarihlerinde 50.000 TL ve 16.1.2001
tarihinden 31.1.2001 tarihine kadar ise 90.000 TL’dir. Dolayısıyla bu şube yapılan
anlaşmayı uygulamıştır.
M. Çakmak şubesinde satılan ekmeğin fiyatı 16.1.2001 tarihine kadar 85.000 TL,
17.1.2001 tarihinden 30.1.2001 tarihine kadar ise 90.000 TL’dir. Dolayısıyla bu
şube yapılan anlaşmayı uygulamıştır.
Eryaman şubesinde satılan ekmeğin fiyatı 14.1.2001 tarihine kadar 85.000 TL,
14.01.2001 tarihinden 4.2.2001 tarihine kadar ise 90.000 TL’dir. Dolayısıyla bu
şube yapılan anlaşmayı uygulamıştır.
Sonuç olarak, Nazar A.Ş.’nin H.5.2/6 numaralı bölümde yer alan anlaşmayı
uyguladığı anlaşılmaktadır.
Tansaş A.Ş. tarafından gönderilen yazar kasa fişlerinden 15.1.2001 tarihinde 75.000
TL olan ekmek satış fiyatının 16.10.2001 tarihinde 90.000 TL’ye yükseldiği
görülmektedir. Dolayısıyla Tansaş A.Ş.’nin H.5.2/6 numaralı bölümde yer alan
anlaşmayı uyguladığı görülmektedir.
Yimpaş A.Ş. tarafından gönderilen yazar kasa fişlerinden en son 13.1.2001 tarihinde
85.000 TL olan ekmek fiyatının 16.1.2001 tarihinde 90.000 TL’ye yükseldiği
görülmektedir. Dolayısıyla Yimpaş A.Ş.’nin H.5.2/6 numaralı bölümde yer alan
anlaşmayı uyguladığı tespit edilmiştir.
Endi A.Ş.’nin H.5.2/6 numaralı bölümde yer alan anlaşma tarihlerinde, ilgili bölgeler
içerisinde sadece Yenimahalle bölgesinde şubesi bulunmaktadır. Ancak Endi
A.Ş.’den Kurumumuza gönderilen bilgide, Yenimahalle şubesinde H.5.2/6 numaralı
bölümde yer alan anlaşma tarihlerinde satılan ekmeğin fiyatına bilgisayar sistemine
girilmediği için ulaşılamadığı belirtilmiştir. Endi A.Ş.’nin bu tarihler arasında
anlaşmayı uygulamadığını gösteren herhangi bir kaydı Kurumumuza gönderememesi
07-92/1170-456
71
nedeniyle anlaşmanın uygulanmasına ilişkin bir değerlendirme yapılamamıştır.
Ancak, Endi A.Ş.’nin anılan belgede ad ve imzasının bulunması dikkate alınarak,
Kanun’un 4. maddesinde yer alan amaç unsurunun sağlanması nedeniyle rekabeti
sınırlayıcı bir anlaşmaya dahil olduğu kanaatine varılmıştır.
Yukarıdaki bilgileri özetlemek gerekirse; ilgili tarihlerdeki ekmek satış fiyatına ilişkin
yazar kasa fişlerini gönderen marketlerden Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş., Tansaş
A.Ş., ve Yimpaş A.Ş’nin bu anlaşmayı imzalayarak satışa sundukları ekmeğin
fiyatlarını yükselttikleri görülmektedir. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinde yer alan “amaç ve etki” unsurları bağlamında, adı geçen marketlere
ilişkin olarak imza altına alınmış bir ihlal belgesi bulunması (amaç) ve anlaşmaya
uyularak fiyatların arttırılması (etki) nedeniyle yukarıda sayılan marketlerin işbu belge
kapsamında Kanun’u ihlal ettikleri kanaatine varılmıştır. Bunun yanında anlaşmada
imzası bulunduğu halde herhangi bir belge göndermeyen Gimsa Ltd. Şti.’ye ilişkin
olarak işbu anlaşmada isimlerinin yanında imza bulunması ve imzanın bu mağazaya
ekmek sağlayan Köroğlu Fırını’nın sahibine ait olması, bu marketin de anlaşmaya
taraf olduğunu göstermekte ve bu sebepten dolayı anılan teşebbüs Kanun’un 4.
maddesini ihlal etmektedir. Anlaşmada isminin yanında imza olan bir başka market
olan Endi A.Ş. ise imzanın kime ait olduğunun bulunamadığını bildirmiştir. Ayrıca,
anılan teşebbüs tarafından bu tarihlerde anlaşmayı uygulamadığına ilişkin olarak
herhangi bir belge gönderilmemiştir. Ancak, Endi A.Ş.’nin rekabetin sınırlanmasını
amaçlayan bir anlaşmaya dahil olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği
kanaatine varılmıştır.
Dolayısıyla, anlaşmada yer alan tarihlerde ekmek satış fiyatını yükselten marketlerin
-ki bu tarihte Oda tarafından belirlenen ekmeğin azami satış fiyatında herhangi bir
değişiklik olmamıştır- 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden bir anlaşmaya
taraf oldukları, söz konusu anlaşmaya taraf olan veya uygulayan Endi A.Ş., Gimsa
Ltd. Şti., Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş., Tansaş A.Ş. ve Yimpaş A.Ş. teşebbüsleri
H.5.2/6 numaralı bölümde yer alan anlaşma ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal etmişlerdir.
H.5.4.2. 2.2.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
Taraflarca 2.2.2001 tarihinde imzalandığı belirtilen protokol ve centilmenlik anlaşması
başlıklı belgeden, Naci Kutanis isimli şahsın Yenimahalle bölgesinde faaliyet
gösteren Canerler A.Ş., Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş., Soykan A.Ş., Tansaş A.Ş.
Tempo A.Ş. ve Yimpaş A.Ş. marketleri ile anlaşmada adı geçen fırınlar arasında
yapılan anlaşmaya öncülük ettiği anlaşılmaktadır. Yapılan bu anlaşmaya göre,
Yenimahalle bölgesinde faaliyet gösteren ekmek fabrikaları ve hipermarketlerin
2.2.2001 tarihi itibarıyla Oda tarafından belirlenen fiyata uyacakları ve ekmekte
promosyon yapmayacakları imza altına alınmaktadır. Bu tarihte Oda tarafından
belirlenen ekmeğin azami fiyatı 100.000 TL’dir. Aşağıda ise çeşitli marketler
tarafından gönderilen yazar kasa fişlerinden, yapılan anlaşmanın uygulanıp
uygulanmadığı incelenmektedir (Öncelikle yazar kasa fişlerini gönderen şirketler,
daha sonra ise bilgisayar kayıtlarını gönderen şirketler incelenmiştir).
Canerler A.Ş. tarafından gönderilen yazar kasa fişlerinde, ilgili tarihte faaliyette
bulunmamaları nedeniyle Etimesgut 1, Elvankent ve Sincan şubelerinde satılan
07-92/1170-456
72
ekmeğe ilişkin herhangi bir yazar kasa fişi yer almamaktadır. Canerler A.Ş.’nin diğer
şubelerinde satılan ekmeğin fiyatında meydana gelen değişiklikler aşağıdaki gibidir:
Demetevler 1 şubesinde satılan ekmeğin en son 2.2.2001 tarihinde 60.000 TL
olan fiyatının 4.2.2001 tarihinde 100.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir.
Dolayısıyla, bu şube yapılan anlaşmayı uygulamıştır.
Demetevler 2 şubesinde satılan ekmeğin en son 3.2.2001 tarihinde 60.000 TL
olan fiyatının 5.2.2001 tarihinde 100.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir.
Dolayısıyla, bu şube yapılan anlaşmayı uygulamıştır.
Batıkent 1 şubesinde satılan ekmeğin fiyatı eklerde yer alan tarihlerde 75.000 TL
olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, bu şube yapılan anlaşmayı uygulamamıştır.
Ümitköy 1 şubesinde satılan ekmeğin en son 30.1.2001 tarihinde 90.000 TL olan
fiyatının 1.2.2001 tarihinde 100.000TL’ye yükseldiği görülmektedir. Dolayısıyla, bu
şube yapılan anlaşmayı uygulamıştır.
Sonuç olarak, Canerler A.Ş.’nin söz konusu anlaşmayı uyguladığı (Batıkent 1 şubesi
haricinde diğer şubelerinin anlaşmayı uyguladığının görülmesi nedeniyle)
anlaşılmaktadır.
Çağdaş Ltd. Şti. tarafından gönderilen yazar kasa fişlerinden ekmeğin 3.2.2001
tarihinde 75.000 TL olan fiyatının 4.2.2001 tarihinde 100.000TL’ye yükseldiği
görülmektedir. Dolayısıyla Çağdaş Ltd. Şti.’nin söz konusu anlaşmayı uyguladığı
anlaşılmaktadır.
Makromarket A.Ş.’de satılan ekmeğe ilişkin yazar kasa fişlerinden en son 31.1.2001
tarihinde 90.000 TL olan ekmeğin fiyatı 4.2.2001 tarihinde 100.000 TL’ye
yükselmiştir. Dolayısıyla Makromarket A.Ş.’nin söz konusu anlaşmayı uyguladığı
anlaşılmaktadır.
Nazar A.Ş.’nin ilgili bölgelerde yer alan Şentepe şubesinde satılan ekmeğe ilişkin
yazar kasa fişlerinden, ekmeğin 1.2.2001 tarihinde 60.000 TL olan fiyatının 2.2.2001
tarihinde 100.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir. Dolayısıyla, Nazar A.Ş.’nin söz
konusu anlaşmayı uyguladığı görülmektedir.
Tansaş A.Ş. tarafından gönderilen yazar kasa fişlerinden en son 31.1.2001 tarihinde
90.000 TL olan ekmek satış fiyatının 3.2.2001 tarihinde 100.000 TL’ye yükseldiği
görülmektedir. Her ne kadar 1.2.2001 ve 2.2.2001 tarihlerindeki yazar kasa fişleri
bulunmasa da, Tansaş A.Ş.’nin söz konusu anlaşmayı uyguladığı görülmektedir.
Tempo A.Ş.’nin ilgili bölgelerde yer alan şubelerinde satılan ekmeğe ilişkin yazar
kasa fişleri aşağıdaki gibidir:
Demetevler şubesinde satılan ekmeğin 1.2.2001 tarihinde 60.000 TL olan
fiyatının 2.2.2001 tarihinde 100.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir. Dolayısıyla,
bu şube yapılan anlaşmayı uygulamıştır.
Demetevler 2 şubesinde satılan ekmeğin 1.1.2001 tarihinde 60.000 TL olan
fiyatının 2.2.2001 tarihinde 100.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir. Dolayısıyla,
bu şube yapılan anlaşmayı uygulamıştır. Sonuç olarak, Tempo A.Ş.’nin söz
konusu anlaşmayı uyguladığı görülmektedir.
Yimpaş A.Ş. tarafından gönderilen yazar kasa fişlerinden en son 30.1.2001 tarihinde
90.000 TL olan ekmek fiyatının 1.2.2001 tarihinde 100.000 TL’ye yükseldiği
07-92/1170-456
73
görülmektedir. Dolayısıyla Yimpaş A.Ş.’nin söz konusu anlaşmayı uyguladığı
anlaşılmaktadır.
Soykan A.Ş.’nin Ankara’nın çeşitli bölgelerinde yer alan şubelerinde satılan ekmeğin
8.1.2001 tarihindeki fiyatları aşağıdaki tablodaki gibidir:
Tablo 1-8.1.2001 tarihinde Soykan A.Ş.’de Satılan Ekmeğin Fiyatı
Kalaba/Keçiören 70.000
Mecidiye/Keçiören 75.000
Yenimahalle/Yenimahalle 55.000
Demetevler/Yenimahalle 75.000
Soykan A.Ş.’nin Ankara’nın çeşitli bölgelerinde yer alan şubelerinde satılan ekmeğin
14.2.2001 tarihindeki fiyatları aşağıdaki tablodaki gibidir:
Tablo 2-14.2.2001 tarihinde Soykan A.Ş.’de Satılan Ekmeğin Fiyatı
Kalaba/Keçiören 60.000
Mecidiye/Keçiören 75.000
Yenimahalle/Yenimahalle 90.000
Demetevler/Yenimahalle 100.000
Yukarıdaki tabloda yer alan bilgilerle söz konusu anlaşmalarda yer alan tarih ve
fiyatların karşılaştırılması şu şekilde sunulabilir:
Tablo.1 -------------------------- 8.1.2001 Ekmek fiyatı 55.000 ve 75.000 TL,
H.5.2/6’daki belge --------- 15.1.2001 Ekmek fiyatının 100.000 TL olması
hedefleniyor.
Ek: 1/14,15 ------------------ 2.2.2001 Ekmek fiyatının 100.000 TL olması
hedefleniyor.
Tablo.2 ------------------------- 14.2.2001 Ekmek Fiyatı 90.000 ve 100.000 TL.
Tablo-1’deki bilgilerden, söz konusu anlaşmanın imza tarihi olan 15.1.2001’den önce
Soykan A.Ş.’nin Yenimahalle ve Demetevler şubelerindeki ekmek satış fiyatlarının
sırasıyla 55.000 TL ve 75.000 TL olduğu anlaşılmaktadır. Tablo-2’deki bilgilerden ise,
H.5.2/7 numaralı bölümde yer alan anlaşmanın imza tarihi olan 2.2.2001’den sonra
Soykan A.Ş.’nin Yenimahalle ve Demetevler şubelerindeki ekmek satış fiyatlarının
sırasıyla 90.000 TL ve 100.000 TL olduğu görülmektedir. Böylece, Soykan A.Ş.’nin
Yenimahalle ve Demetevler şubelerinde satılan ekmeğin 8.1.2001 tarihinde sırasıyla
55.000 TL ve 75.000 TL olan fiyatlarının anlaşmalarda yer alan tarihler olan
15.1.2001 ve 2.2.2001 tarihleri arasında arttığı ve 90.000 TL ve 100.000 TL olduğu
anlaşılmaktadır. Ayrıca Soykan A.Ş.’nin diğer marketlerinde satılan ekmeğin
fiyatlarının ise 8.1.2001 tarihi ile 14.2.2001 tarihleri arasında artmadığı hatta
Kalaba/Keçiören şubesinde ekmeğin satış fiyatının 10.000 TL düştüğü görülmektedir.
Her ne kadar Soykan A.Ş.’nin Yenimahalle ve Demetevler şubelerinde satılan
ekmeğin satış fiyatındaki 1.1.2001-15.2.2001 tarihleri arasındaki değişimler net bir
şekilde tespit edilememişse de, Yenimahalle bölgesinde yer alan iki şubesinde
satılan ekmeğin 8.1.2001 ve 14.2.2001 tarihleri arasındaki fiyatlarının yükselmesi
Soykan A.Ş.’nin söz konusu anlaşmaya uyduğunu gösterir niteliktedir.
Yukarıdaki bilgileri özetlemek gerekirse; unvanı yer alan ve bu belgelerdeki tarihlerde
ekmek satış fiyatına ilişkin yazar kasa fişleri/bilgisayar çıktılarını gönderen
marketlerden Canerler A.Ş., Çağdaş Ltd. Şti., Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş., Soykan
07-92/1170-456
74
A.Ş., Tansaş A.Ş., Tempo A.Ş. ve Yimpaş A.Ş.’nin anılan belgede yer alan
anlaşmayı uygulayarak fiyatlarını Oda’nın belirlediği azami satış fiyatı olan 100.000
TL’ye yükselttikleri görülmektedir. Bu marketlerden Çağdaş Ltd. Şti., Yimpaş A.Ş.,
Tansaş A.Ş. ve Makromarket A.Ş.’nin unvanlarının yanında birer imza da
bulunmaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yer alan “amaç ve etki” unsurları
bağlamında, rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma yapmaları (amaç) ve fiyatlarını artırarak
anlaşmayı uygulamaları (etki) nedeniyle yukarıda sayılan teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettikleri anlaşılmaktadır. Söz konusu belgede imzası bulunmayan ancak
ekmeğin satış fiyatına ilişkin olarak yazar kasa fişi ya da bilgisayar kayıtlarını
gönderen marketlerden Canerler A.Ş., Nazar A.Ş.’nin anılan kayıtlarından anlaşmayı
uyguladıklarının görülmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri
anlaşılmıştır. Dolayısıyla anılan belge bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettikleri sonucuna ulaşılan teşebbüsler Canerler A.Ş., Çağdaş Ltd. Şti.,
Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş., Soykan A.Ş., Tansaş A.Ş., Tempo A.Ş. ve Yimpaş
A.Ş’dir.
H.5.4.3. 8.10.2001 tarihli Protokol ve Centilmenlik Anlaşması
Taraflarca 8.10.2001 tarihinde imzalandığı belirtilen belgede, Naci Kutanis isimli
şahsın Sincan ve Etimesgut bölgelerinde faaliyet gösteren Canerler A.Ş., Gimsa Ltd.
Şti., Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş., Öğütler Ltd. Şti., Yimpaş A.Ş., Yunus Ltd. Şti.
marketleri arasında yapılan anlaşmaya öncülük ettiği anlaşılmaktadır. Buna göre,
Sincan ve Etimesgut bölgelerinde faaliyet gösteren hipermarketlerin 9.10.2001 tarihi
itibarıyla Oda tarafından belirlenen azami fiyata uyacakları ve marketler arasındaki
rekabeti ortadan kaldıracakları imza altına alınmaktadır. Ayrıca, aynı anlaşmada
6.10.2001 tarihinde bu anlaşmayı imzalayan fırınların Naci Kutanis tarafından ziyaret
edildiği ve ekmek satış fiyatının 200.000 TL olacağının marketlere bildirildiği bilgisi
yer almaktadır. Oda tarafından 6.10.2001 tarihinde 150.000 TL olan ekmeğin azami
fiyatı 7.10.2001 tarihinde arttırılarak 200.000 TL’ye yükseltilmiştir. Çeşitli marketler
tarafından gönderilen yazar kasa fişleri çerçevesinde, yapılan anlaşmanın uygulanıp
uygulanmadığı aşağıda incelenmiştir (Öncelikle yazar kasa fişlerini gönderen
şirketler, daha sonra ise bilgisayar kayıtlarını gönderen şirketler incelenmiştir).
Canerler A.Ş. tarafından gönderilen yazar kasa fişlerine göre ilgili bölgelerdeki
şubelerinde satılan ekmeğin fiyatında meydana gelen değişiklikler aşağıdaki gibidir:
Etimesgut 1 şubesinde satılan ekmeğin 4.10.2001 tarihinde 100.000 TL olan
fiyatının 5.10.2001 tarihinde 125.000 TL’ye yükseldiği, 9.10.2001 tarihinden
itibaren ise 200.000 TL olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, bu şube yapılan
anlaşmayı uygulamıştır.
Elvankent şubesinde satılan ekmeğin en son 3.10.2001 tarihinde 100.000 TL
olan fiyatının 5.10.2001 tarihinde 125.000 TL’ye yükseldiği, 1.10.2001 itibaren ise
200.000 TL olduğu (iki tarih arasındaki faturalar bulunmamaktadır) görülmektedir.
Ekmeğin fiyatında yapılan bu artışın Oda’nın fiyat tarifesini değiştirdiği 6.10.2001
tarihinden sonra olması ve bu şubenin anlaşmada belirtilen bölgede yer alması
nedeniyle yapılan anlaşma bu şube tarafından uygulanmıştır.
Sincan şubesinde satılan ekmeğin en son 4.10.2001 tarihinde 100.000 TL olan
fiyatının 5.10.2001 tarihinde 125.000 TL’ye yükseldiği, 12.10.2001 tarihinden
itibaren ise 200.000 TL olduğu (iki tarih arasındaki faturalar bulunmamaktadır)
görülmektedir. Ekmeğin fiyatında yapılan bu artışın Oda’nın fiyat tarifesini
değiştirdiği 6.10.2001 tarihinden sonra olması ve bu şubenin anlaşmada belirtilen
07-92/1170-456
75
bölgede yer alması nedeniyle yapılan anlaşma bu şube tarafından da
uygulanmıştır.
Sonuç olarak Canerler A.Ş.’nin söz konusu anlaşmayı uyguladığı anlaşılmaktadır.
Makromarket A.Ş.’de satılan ekmeğe ilişkin yazar kasa fişlerinden en son 4.10.2001
tarihinde 100.000 TL olan ekmeğin fiyatının 6.10.2001 tarihinde 200.000 TL’ye
yükseldiği görülmektedir. (5.10.2001 tarihine ilişkin yazar kasa fişi bulunmamaktadır)
6.10.2001 tarihinden önce Oda tarafından açıklanan azami ekmek satış fiyatı
150.000 TL iken Makromarket ekmek satışlarını 100.000 TL’den yapmaya devam
etmiştir. Ancak, 6.10.2001 tarihinde Oda’nın yeni azami satış fiyatını açıklaması ile
birlikte Makromarket A.Ş.’nin söz konusu fiyata hemen uyum sağlaması ve fiyatını
daha önce yaptığı gibi Oda’nın açıkladığı azami fiyat seviyesinden daha düşük
tutmaması bu teşebbüsün anlaşmayı uyguladığını göstermektedir. Dolayısıyla
Makromarket A.Ş.’nin H.5.2/14 numaralı bölümde yer alan anlaşmayı uyguladığı
kanatine varılmıştır.
Nazar A.Ş.’nin ilgili bölgelerde yer alan şubelerinde satılan ekmeğe ilişkin yazar kasa
fişleri aşağıdaki gibidir:
Sincan şubesinde satılan ekmeğin 8.10.2001 tarihinde 100.000 TL olan fiyatının
09.10.2001 tarihinde 200.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir. Dolayısıyla, bu
şube yapılan anlaşmayı uygulamıştır.
M. Çakmak şubesinde satılan ekmeğin 8.10.2001 tarihinde 75.000 TL olan
fiyatının 9.10.2001 tarihinde 150.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir. Dolayısıyla,
bu şube yapılan anlaşmayı uygulamamıştır.
Eryaman şubesinde satılan ekmeğin 8.10.2001 tarihinde 75.000 TL olan fiyatının
10.10.2001 tarihinde 150.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir. Dolayısıyla, bu
şube yapılan anlaşmayı uygulamamıştır.
Sonuç olarak Nazar A.Ş.’nin söz konusu anlaşmayı uyguladığı (Sincan şubesinin
anlaşmayı uyguladığının görülmesi nedeniyle) anlaşılmaktadır.
Yimpaş A.Ş. tarafından gönderilen yazar kasa fişlerinden en son 5.10.2001 tarihinde
99.000 TL olan ekmek fiyatının 6.10.2001 tarihinde 200.000 TL’ye yükseldiği,
8.10.2001 tarihinde 99.000 TL olduğu ve daha sonraki tarihlerde ise tekrardan
200.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir. 8.10.2001 tarihinde yapılan indirimin
anlaşmada yer alan tarihte tekrardan 200.000 TL’ye çıkması nedeniyle, Yimpaş
A.Ş.’nin H.5.2/14 numaralı bölümde yer alan anlaşmayı uyguladığı kanaatine
varılmıştır.
Yunus Ltd. Şti.’nin ilgili bölgelerde yer alan Etimesgut şubesinde satılan ekmeğe
ilişkin yazar kasa fişlerinden ekmeğin 6.10.2001 tarihinde 100.000 TL olan fiyatının
7.10.2001 tarihinde 200.000 TL’ye yükseldiği görülmektedir. Dolayısıyla, Yunus Ltd.
Şti.’nin söz konusu anlaşmayı uyguladığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, marketler arasında yapılan anlaşmaya aracılık ettiği anlaşılan Naci
Kutanis’in Oda tarafından ekmeğin yeni azami satış fiyatının açıklanmasıyla birlikte
6.10.2001 tarihinde marketlerle bu konuda temasa geçildiği bilgisi yer almaktadır.
8.10.2001 tarihinde düzenlendiği anlaşılan bu belgede, ekmek satış fiyatının 200.000
TL olarak 9.10.2001 tarihinden itibaren uygulamaya konulacağı yönünde imzası
bulunan marketlerden taahhüt alınmıştır. İlk iki belge ve marketlerden gelen yazar
07-92/1170-456
76
kasa fişleri incelendiğinde, asıl amacın marketlerde satılan ekmeğin fiyatının Oda’nın
belirlediği azami fiyat seviyesine yükseltilmesi olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu
belgede, Oda’nın 6.10.2001 tarihinde açıkladığı azami ekmek satış fiyatına
marketlerin de uyması istenmiştir.
Söz konusu belgeyi imzalayan marketlerden Canerler A.Ş., Makromarket A.Ş., Nazar
A.Ş., Yimpaş A.Ş., Yunus Ltd. Şti.’nin yapılan anlaşmayı uyguladıkları, gönderdikleri
yazar kasa fişleri/bilgisayar çıktılarından görülmektedir. Bu nedenle, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinde yer alan “amaç ve etki” unsurları bağlamında, rekabeti
sınırlayıcı bir anlaşma yapmaları (amaç) ve fiyatlarını artırarak anlaşmayı
uygulamaları (etki) nedeniyle yukarıda sayılan teşebbüsler 4054 sayılı Kanun’u ihlal
etmişlerdir. Diğer yandan anlaşma hükümlerinin kendi marketlerinde
uygulanmadığına yönelik herhangi bir belge gönderemeyen ancak anlaşmada
imzaları yer alan Gimsa Ltd. Şti. ve Öğütler Ltd. Şti.’nin, belgenin bu şirketle ilişkisi
olan bir kişi tarafından imzalanması da göz önünde bulundurularak, rekabeti
sınırlama amacı taşıyan bir anlaşma yapmaları nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal etmişlerdir. Dolayısıyla, söz konusu anlaşmadaki tarihlerde satılan
ekmeğin fiyatını yükselterek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği kanaatine varılan
teşebbüsler Canerler A.Ş., Gimsa Ltd. Şti., Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş., Öğütler
Ltd. Şti., Yimpaş A.Ş., Yunus Ltd. Şti. Market’tir.
Sonuç itibarıyla;
Söz konusu anlaşmalarda imzası bulunan marketler Tansaş A.Ş., Canerler A.Ş.,
Makromarket A.Ş., Nazar A.Ş., Çağdaş Ltd. Şti., Yunus Ltd. Şti., Yimpaş A.Ş., Gimsa
Ltd. Şti., Endi A.Ş., Öğütler Ltd. Şti.’dir. Bu marketlerden Gimsa Ltd. Şti., Endi A.Ş. ve
Öğütler Ltd. Şti. ilgili tarihlerdeki anlaşmaya taraf olmadıklarını ve anlaşma
hükümlerinin kendi marketlerinde uygulanmadığını gösterir nitelikte ekmeğin satış
fiyatlarını gösteren fiş veya bilgisayar kayıtlarını gönderememişlerdir. Ancak, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinde yer alan amaç unsuru bakımından Kanun’un bu
maddesini ihlal etmişlerdir. Diğer marketlerin ise, gönderdikleri bilgilerde ilgili
anlaşmalara uydukları görüldüğünden Kanun’un 4. maddesinde yer alan amaç ve
etki unsurları bakımından aynı madde kapsamında rekabeti ihlal etmişlerdir.
Söz konusu anlaşmalarda imzası bulunmayan teşebbüsler Tempo A.Ş. ve Soykan
A.Ş.’dir. Soykan A.Ş.’den gönderilen faturalardan ve Tempo A.Ş.’den gönderilen
yazar kasa fişlerinden bu marketlerin yapılan anlaşmayı uyguladığı görüldüğünden
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.
I. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile, belirli bir mal ve hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar
hukuka aykırı bulunarak yasaklanmıştır.
4054 sayılı Kanun’da, Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku mevzuatında kullanılan
“sözleşme” ya da “akit” terimleri yerine “anlaşma” terimi kullanılmıştır. Kanun’un 4.
maddesinin gerekçesi de dikkate alındığında, anlaşmada Medeni Hukuk’un geçerlilik
koşullarına uyma ölçütünün aranmadığı ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, taraflar
07-92/1170-456
77
arasındaki danışıklı ilişki ya da irade uyuşmalarının anlaşma olarak
değerlendirilmesinde hukuki geçerlilik ve bağlayıcılık şartı aranmamalıdır.
Bu nedenle, soruşturma konusu anlaşma belgelerinin taraflar açısından herhangi bir
hukuki bağlayıcılık içermemesi ve bazılarının imzasız olması gibi özellikler, söz
konusu belgelerin anlaşma olarak değerlendirilmesine engel oluşturmamaktadır.
Hatta teşebbüsleri ilzam ve temsil yetkisine sahip olmayan personelin rakip
teşebbüslerle ulaştığı yazılı veya sözlü mutabakatlar, eğer teşebbüslerin bilgileri
dahilinde veya yönlendirmeleri doğrultusunda olmuşsa ya da rekabeti sınırlayıcı
etkiler doğurmuşsa bunlar da anlaşma olarak değerlendirilmektedir. Nitekim Kurul
26.11.1998 tarih ve 93/750-159 sayılı Kararı ile; “Rekabet Hukuku açısından
anlaşmalarda şekil şartının aranmadığı, dolayısıyla Gaziantep Tilmen Oteli’nde
yapılan toplantıya katılan şahısların ilgili firmaları temsile yetkili olmadığı ve adı
geçen anlaşmada imzalarının bulunmadığı yönündeki savunmaların 4054 sayılı
Kanun’a aykırı bir anlaşmanın varlığını ortadan kaldırmadığı” sonucuna ulaşmıştır.
Ayrıca, 4054 sayılı Kanun delil ve ispat araçları ile ilgili bir sınır öngörmemektedir.
Dolayısıyla hukuka uygun olarak elde edilmiş her türlü delil ve ispat araçlarının
anlaşmaların varlığını kanıtlamak amacıyla kullanılmasında bir sakınca
bulunmamaktadır. Bu bakımdan, ilgili belgelerin bir anlaşma olarak değerlendirilmesi
açısından delil niteliğinde olduğu; yapılan yerinde incelemelerde elde edilen diğer
bilgilerin ise anılan anlaşma belgelerini destekleyici nitelikte olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
Bu çerçevede daha önceki bölümlerde yapılan tespit ve değerlendirmelerde yer
verildiği üzere, mevcut bilgi ve belgelerden, dosya konusu olayda ilgili pazarda
faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarındaki rekabeti sınırlama amacına yönelik
olarak bir anlaşma yaptıkları anlaşılmaktadır. Bu anlamda anılan bilgi ve belgelerin
söz konusu anlaşmanın varlığına yönelik bulgular olarak değerlendirilmesinde bir
sakınca görülmemiştir. Dolayısıyla hakkında soruşturma açılan taraflarca, belgelerde
imzanın bulunmaması, belgelerin yetkisiz kişilerce imzalanması ve hukuki
bağlayıcılığının olmaması yönünde yapılan savunmalar ihlalin varlığını ortadan
kaldırmamaktadır.
Kanun, bir anlaşmanın hukuka aykırı bulunması için rekabeti sınırlayıcı amaçlı
olmasını tek başına yeterli saymaktadır. Başka bir deyişle; bir anlaşma, rekabeti
sınırlayıcı etkileri fiilen doğurmasa, uygulanmasa ya da uygulanamamış olsa dahi
hükümlerinden rekabeti sınırlayıcı amaçlı olduğu anlaşılıyorsa doğrudan
yasaklanmaktadır. Anlaşmanın amacının belirlenmesinde ise, tarafların subjektif
amaçlarından öte anlaşmanın genelinden ya da hükümlerinden çıkarılabilen objektif
amaç dikkate alınmaktadır.
Daha önceki bölümlerde yer verildiği üzere, soruşturma konusu anlaşmaların
rekabeti sınırlama amacı taşımasının ötesinde mevcut bir takım belgelerden anılan
anlaşmaların uygulandığı da anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, anlaşmaların Kanun’un
4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı etkisinin de görüldüğünü söylemek
mümkündür. Nitekim, söz konusu anlaşmaların mevcut bilgi ve belgelere göre 2000
yılının Kasım ayında başlayıp Diren Organizasyon’un Danışmanlık Sözleşmesi,
Hakemlik Sözleşmesi, Protokol ve Centilmenlik Anlaşması’na yönelik fesih kararını
fırın işletmecilerine ve hipermarket yöneticilerine gönderdiği 13.8.2003 tarihine kadar
07-92/1170-456
78
devam ettiği anlaşılmaktadır. Soruşturma döneminde şirket yetkilileri ile yapılan
görüşmelerde anılan yetkililerin ihlale konu olan anlaşmaların yapıldığı ve
uygulandığına yönelik ifadeleri tespitleri destekleyici niteliktedir.
Özetle; ilgili teşebbüsler tarafından rekabetin sınırlanmasını amaçlayan bir dizi
anlaşma söz konusudur. Bu anlaşmaların ortak bir amaca hizmet etmesi nedeniyle
tek bir anlaşma olarak ele alınması gerekmektedir. Marketlerle yapılan anlaşmaların
da söz konusu anlaşmanın uygulanmasının aksamaması için yapıldığı ve bu yönüyle
tamamlayıcı olduğu anlaşıldığından aynı yönde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır. Dolayısıyla, mevcut bilgi ve belgelerden 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
anlamında rekabeti sınırlayıcı anlaşma yaptıkları anlaşılan teşebbüslerin aynı
Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca cezalandırılmaları gerektiği
sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma
tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar,
Danıştay’ın iptal kararı, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgelerin
okunup incelenmesi ve
6.12.2007 tarihnde yapılan ilk oylama sonucunda;
1- Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerinde faaliyet göstermekte
olan
1. Diren Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti. (Naci Kutanis)
2. Aksu Gıda İml. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. (Doğan Ekmek Fabrikası), (Doğan
Fırını)
3. Aktürk Ekmek Fabrikası
4. Alnıaçık Eğlence Hizmetleri Fırın İşl. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti.
5. Ateksan Ekmek Gıd. İnş. Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Ata Fırını)
6. Bahar Unlu Mam. Gıda Giyim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
7. Can Kardeşler Gıda İnşaat ve İşl. Ltd. Şti.
8. Çağdaş Francala Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
9. Çınar Ekmek Fabrikası
10. Dadaş Ek. Fab. ve Unlu Mam.
11. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası
12. Dostlar Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dostlar Fırını)
13. Emkan Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.(Yeşilçimen)
14. Ergazi Unlu Mamulleri Ltd. Şti.
15. Esen Ekmek Fabrikası
16. Esengül Unlu Mamulleri Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.
17. Gözde Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
18. Gül Ekmek Fabrikası
19. Hacıhasanoğlu Gıda San. İnş. Tic Ltd Şti.
20. Hasat 1 Ekmek Fırını (Hasat 1)
21. Hasat 2 Ekmek Fırını (Hasat 2)
22. Huzur Ekmek Fabrikası
23. Kardelen Francala Unlu Mamulleri Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
07-92/1170-456
79
24. Karşıyaka Unlu Gıda Ek. Mam. İnş. Pet. Otom. Hayv. Tur. Tic. San. Ltd. Şti.
25. KET-ZEM Ekmek ve Unlu Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mesa Ekmek)
26. Kutsal Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
27. (Yeni) Kuzu Unlu Mamulleri İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Kuzu Fırını)
28. Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti.(Ulusoy Krd. Ekmek Fabrikası)
29. Merkez Ek. Unlu Mamulleri Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.
30. Mis Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
31. Güzelevler Modern Ekmek Fırını (Modern Ekmek Fabrikası Ltd. Şti.), (Güzelevler)
32. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti
33. Oba Ekmek İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
34. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akary. Day. Tük. Mal. Ltd. Şti.
35. Örnek Francala Gıda Tem. Giy. San.Tic. Ltd. Şti. (Örnek Fırını-Mehmet Ünal),
(Şifa)
36. Özevler Ekmek Fırını (Özevler Ekmek Fabrikası)
37. Özkayalar Ekmek ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.
38. Pehlivanoğlu Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.(Doğu Fırını)
39. Petekler Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.(Peksan)
40. Reyhanoğlu Gıda San. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.
41. Samanyolu Un Mamulleri San. Tic. Ltd. Şti.
42. Şafak Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
43. Yağmur Unlu Mam. Gıda Maya ve Pet.Ürn. Bes. İnş. Tic. Ltd. Şti.
44. Yedigöl Francala Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
45. Yeni Çınar Unlu Mamulleri Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
46. Yepaş Yenimahalle Ekmek Pazarlama A.Ş (Yepaş A.Ş.)
47. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş.(Yeşilyurt Ekmek Fabrikası)
48. Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Canerler)
49. Keybi Mağazacılık ve Gıda San. Tic. A.Ş. (Tempo )
50. Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Nazar)
51. Öğütler Gıda Tic. ve Paz. San. Ltd. Şti. (Öğütler)
52. Soykan Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş. (Soykanlar)
53. Şeref Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket)
54. Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Mad. İnş. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş)
55. Yozgat İhtiyaç Maddeleri Pazarlama ve Tic. A.Ş. (Yimpaş)
56. Yunus Market İşletmeciliği Tic. Ltd. Şti. (Yunus Market)
unvanlı ellialtı (56) teşebbüsün, rekabeti sınırlayıcı anlaşma yapmak suretiyle 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine
OYÇOKLUĞU ile
2- Bu eylemlerinden dolayı;
a)
1. Diren Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti. (Naci Kutanis)
2. Aksu Gıda İml. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. (Doğan Ekmek Fabrikası), (Doğan
Fırını)
3. Aktürk Ekmek Fabrikası
4. Alnıaçık Eğlence Hizmetleri Fırın İşl. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti.
5. Ateksan Ekmek Gıd. İnş. Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Ata Fırını)
6. Bahar Unlu Mam. Gıda Giyim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
7. Can Kardeşler Gıda İnşaat ve İşl. Ltd. Şti.
8. Çağdaş Francala Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
07-92/1170-456
80
9. Çınar Ekmek Fabrikası
10. Dadaş Ek. Fab. ve Unlu Mam.
11. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası
12. Dostlar Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dostlar Fırını)
13. Emkan Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.(Yeşilçimen)
14. Ergazi Unlu Mamulleri Ltd. Şti.
15. Esen Ekmek Fabrikası
16. Esengül Unlu Mamulleri Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.
17. Gözde Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
18. Gül Ekmek Fabrikası
19. Hacıhasanoğlu Gıda San. İnş. Tic Ltd Şti.
20. Hasat 1 Ekmek Fırını (Hasat 1)
21. Hasat 2 Ekmek Fırını (Hasat 2)
22. Huzur Ekmek Fabrikası
23. Kardelen Francala Unlu Mamulleri Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
24. Karşıyaka Unlu Gıda Ek. Mam. İnş. Pet. Otom. Hayv. Tur. Tic. San. Ltd. Şti.
25. KET-ZEM Ekmek ve Unlu Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mesa Ekmek)
26. Kutsal Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
27. (Yeni) Kuzu Unlu Mamulleri İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Kuzu Fırını)
28. Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti.(Ulusoy Krd. Ekmek Fabrikası)
29. Merkez Ek. Unlu Mamulleri Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.
30. Mis Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
31. Güzelevler Modern Ekmek Fırını (Modern Ekmek Fabrikası Ltd. Şti.), (Güzelevler)
32. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti
33. Oba Ekmek İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
34. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akary. Day. Tük. Mal. Ltd. Şti.
35. Örnek Francala Gıda Tem. Giy. San.Tic. Ltd. Şti. (Örnek Fırını-Mehmet Ünal),
(Şifa)
36. Özevler Ekmek Fırını (Özevler Ekmek Fabrikası)
37. Özkayalar Ekmek ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.
38. Pehlivanoğlu Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.(Doğu Fırını)
39. Petekler Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.(Peksan)
40. Reyhanoğlu Gıda San. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.
41. Samanyolu Un Mamulleri San. Tic. Ltd. Şti.
42. Şafak Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
43. Yağmur Unlu Mam. Gıda Maya ve Pet.Ürn. Bes. İnş. Tic. Ltd. Şti.
44. Yedigöl Francala Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
45. Yeni Çınar Unlu Mamulleri Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
46. Yepaş Yenimahalle Ekmek Pazarlama A.Ş (Yepaş A.Ş.)
47. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş.(Yeşilyurt Ekmek Fabrikası)
unvanlı teşebbüslerin Kanun’un 16. maddesinin 2. fıkrası ve 2007/1 sayılı Tebliğ
uyarınca, takdiren asgari ceza miktarı olan 6.864 YTL. idari para cezası ile
cezalandırılmalarına OYÇOKLUĞU ile
b)
1. Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Canerler)
2. Keybi Mağazacılık ve Gıda San. Tic. A.Ş. (Tempo )
3. Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Nazar)
4. Öğütler Gıda Tic. ve Paz. San. Ltd. Şti. (Öğütler)
07-92/1170-456
81
5. Soykan Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş. (Soykanlar)
6. Şeref Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket)
7. Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Mad. İnş. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş)
8. Yozgat İhtiyaç Maddeleri Pazarlama ve Tic. A.Ş. (Yimpaş)
9. Yunus Market İşletmeciliği Tic. Ltd. Şti. (Yunus Market)
unvanlı teşebbüslerin Kanun’un 16. maddesinin 2. fıkrası ve 2007/1 sayılı Tebliğ
uyarınca, takdiren asgari ceza miktarı olan 6.864 YTL. idari para cezası ile
cezalandırılmalarına OYBİRLİĞİ ile
3- Çelikler Süpermarket Gıda Hayv. Teks. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin de
yukarıda yer verilen teşebbüslerle birlikte rekabeti sınırlayıcı anlaşma yapmak suretiyle
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, ancak anılan teşebbüse yönelik
18.1.2005 tarih ve 05-06/52-21 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile verilen idari para
cezasının, T.C. Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 29.11.2006 tarih ve 2006/879
D.İŞ No’lu kararı ile onanarak kesinleşen T.C. Ankara 7. Sulh Ceza Mahkemesi’nin
4.10.2006 tarih ve 2006/456 Müt. sayılı kararı ile iptal edilmesi nedeniyle söz konusu
teşebbüse idari para cezası verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile
4- 5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunan
anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının bildirilmesi yükümlülüğü
kaldırıldığından, yukarıda unvanları belirtilen teşebbüsler hakkında aralarındaki
anlaşmayı bildirmemeleri nedeniyle herhangi bir karar alınmasına gerek olmadığına
ve bu doğrultuda şirket yöneticilerine de herhangi bir ceza uygulanmasına gerek
olmadığına OYBİRLİĞİ ile
5- Özgüven Market İnş. Tur. Gıda ve Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Çankaya)’nın
anlaşmaya katıldığı tarihte herhangi bir yönetim organında görev almadığı halde
gerekçeli kararda Çankaya’nın 2001 yılı itibarıyla yönetim organında yer alan kişiler
arasında sehven yazıldığının anlaşılması nedeniyle Aslıhan Barış hakkında herhangi
bir ceza uygulanmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile
6- Endi Tük. Mal. Tic. ve San. A.Ş. (Endi), Gimsa İnş. San. Tic. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti.
(Gimsa) ve Tansaş Perakende Mağazacılık Tic. A.Ş. (Tansaş) unvanlı teşebbüslerin
rekabeti sınırlayıcı anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde Kurul Üyeleri Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN ve Mustafa ATEŞ’in oylarına karşılık aksi yönde Başkan Prof.
Dr. Nurettin KALDIRIMCI ve İkinci Başkan Tuncay SONGÖR’ün oyları sonucunda
4054 sayılı Kanun’un 51. maddesinde belirtilen karar yeter sayısının oluşmaması
nedeniyle yine aynı maddede belirtilen yöntemin izlenmek üzere ikinci oylamaya
kalmasına OYBİRLİĞİ ile
07-89/1132-M sayı ile karar verilmiştir.
Bu defa 6.12.2007 tarihinde yapılan ilk oylama ve 27.12.2007 tarihinde yapılan
ikinci oylama sonucunda;
1- Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerinde faaliyet göstermekte
olan
07-92/1170-456
82
1. Diren Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti. (Naci Kutanis)
2. Aksu Gıda İml. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. (Doğan Ekmek Fabrikası), (Doğan
Fırını)
3. Aktürk Ekmek Fabrikası
4. Alnıaçık Eğlence Hizmetleri Fırın İşl. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti.
5. Ateksan Ekmek Gıd. İnş. Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Ata Fırını)
6. Bahar Unlu Mam. Gıda Giyim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
7. Can Kardeşler Gıda İnşaat ve İşl. Ltd. Şti.
8. Çağdaş Francala Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
9. Çınar Ekmek Fabrikası
10. Dadaş Ek. Fab. ve Unlu Mam.
11. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası
12. Dostlar Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dostlar Fırını)
13. Emkan Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.(Yeşilçimen)
14. Ergazi Unlu Mamulleri Ltd. Şti.
15. Esen Ekmek Fabrikası
16. Esengül Unlu Mamulleri Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.
17. Gözde Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
18. Gül Ekmek Fabrikası
19. Hacıhasanoğlu Gıda San. İnş. Tic Ltd Şti.
20. Hasat 1 Ekmek Fırını (Hasat 1)
21. Hasat 2 Ekmek Fırını (Hasat 2)
22. Huzur Ekmek Fabrikası
23. Kardelen Francala Unlu Mamulleri Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
24. Karşıyaka Unlu Gıda Ek. Mam. İnş. Pet. Otom. Hayv. Tur. Tic. San. Ltd. Şti.
25. KET-ZEM Ekmek ve Unlu Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mesa Ekmek)
26. Kutsal Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
27. (Yeni) Kuzu Unlu Mamulleri İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Kuzu Fırını)
28. Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti.(Ulusoy Krd. Ekmek Fabrikası)
29. Merkez Ek. Unlu Mamulleri Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.
30. Mis Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
31. Güzelevler Modern Ekmek Fırını (Modern Ekmek Fabrikası Ltd. Şti.), (Güzelevler)
32. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti
33. Oba Ekmek İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
34. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akary. Day. Tük. Mal. Ltd. Şti.
35. Örnek Francala Gıda Tem. Giy. San.Tic. Ltd. Şti. (Örnek Fırını-Mehmet Ünal),
(Şifa)
36. Özevler Ekmek Fırını (Özevler Ekmek Fabrikası)
37. Özkayalar Ekmek ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.
38. Pehlivanoğlu Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.(Doğu Fırını)
39. Petekler Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.(Peksan)
40. Reyhanoğlu Gıda San. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.
41. Samanyolu Un Mamulleri San. Tic. Ltd. Şti.
42. Şafak Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
43. Yağmur Unlu Mam. Gıda Maya ve Pet.Ürn. Bes. İnş. Tic. Ltd. Şti.
44. Yedigöl Francala Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
45. Yeni Çınar Unlu Mamulleri Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
46. Yepaş Yenimahalle Ekmek Pazarlama A.Ş (Yepaş A.Ş.)
47. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş.(Yeşilyurt Ekmek Fabrikası)
48. Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Canerler)
07-92/1170-456
83
49. Keybi Mağazacılık ve Gıda San. Tic. A.Ş. (Tempo )
50. Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Nazar)
51. Öğütler Gıda Tic. ve Paz. San. Ltd. Şti. (Öğütler)
52. Soykan Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş. (Soykanlar)
53. Şeref Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket)
54. Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Mad. İnş. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş)
55. Yozgat İhtiyaç Maddeleri Pazarlama ve Tic. A.Ş. (Yimpaş)
56. Yunus Market İşletmeciliği Tic. Ltd. Şti. (Yunus Market)
unvanlı ellialtı (56) teşebbüsün, rekabeti sınırlayıcı anlaşma yapmak suretiyle 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine
OYÇOKLUĞU ile
2- Bu eylemlerinden dolayı;
a)
1. Diren Organizasyon Danışmanlık Müşavirlik ve Tic. Ltd. Şti. (Naci Kutanis)
2. Aksu Gıda İml. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. (Doğan Ekmek Fabrikası), (Doğan
Fırını)
3. Aktürk Ekmek Fabrikası
4. Alnıaçık Eğlence Hizmetleri Fırın İşl. Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti.
5. Ateksan Ekmek Gıd. İnş. Tur. Taah. Tic. Ltd. Şti. (Ata Fırını)
6. Bahar Unlu Mam. Gıda Giyim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
7. Can Kardeşler Gıda İnşaat ve İşl. Ltd. Şti.
8. Çağdaş Francala Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
9. Çınar Ekmek Fabrikası
10. Dadaş Ek. Fab. ve Unlu Mam.
11. Dervişoğlu Ekmek Fabrikası
12. Dostlar Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dostlar Fırını)
13. Emkan Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.(Yeşilçimen)
14. Ergazi Unlu Mamulleri Ltd. Şti.
15. Esen Ekmek Fabrikası
16. Esengül Unlu Mamulleri Gıda İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.
17. Gözde Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
18. Gül Ekmek Fabrikası
19. Hacıhasanoğlu Gıda San. İnş. Tic Ltd Şti.
20. Hasat 1 Ekmek Fırını (Hasat 1)
21. Hasat 2 Ekmek Fırını (Hasat 2)
22. Huzur Ekmek Fabrikası
23. Kardelen Francala Unlu Mamulleri Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
24. Karşıyaka Unlu Gıda Ek. Mam. İnş. Pet. Otom. Hayv. Tur. Tic. San. Ltd. Şti.
25. KET-ZEM Ekmek ve Unlu Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mesa Ekmek)
26. Kutsal Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
27. (Yeni) Kuzu Unlu Mamulleri İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Kuzu Fırını)
28. Mehmetler Gıda İnş. Ltd. Şti.(Ulusoy Krd. Ekmek Fabrikası)
29. Merkez Ek. Unlu Mamulleri Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.
30. Mis Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
31. Güzelevler Modern Ekmek Fırını (Modern Ekmek Fabrikası Ltd. Şti.),
(Güzelevler)
32. Nazar Francala Unlu Gıda Mam. İnş. San Tic. Ltd. Şti
33. Oba Ekmek İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
07-92/1170-456
84
34. Osmanoğulları Gıda İnş. Oto Akary. Day. Tük. Mal. Ltd. Şti.
35. Örnek Francala Gıda Tem. Giy. San.Tic. Ltd. Şti. (Örnek Fırını-Mehmet Ünal),
(Şifa)
36. Özevler Ekmek Fırını (Özevler Ekmek Fabrikası)
37. Özkayalar Ekmek ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.
38. Pehlivanoğlu Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.(Doğu Fırını)
39. Petekler Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.(Peksan)
40. Reyhanoğlu Gıda San. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.
41. Samanyolu Un Mamulleri San. Tic. Ltd. Şti.
42. Şafak Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
43. Yağmur Unlu Mam. Gıda Maya ve Pet.Ürn. Bes. İnş. Tic. Ltd. Şti.
44. Yedigöl Francala Unlu Mam. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
45. Yeni Çınar Unlu Mamulleri Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
46. Yepaş Yenimahalle Ekmek Pazarlama A.Ş (Yepaş A.Ş.)
47. Zemheri Gıda İhtiyaç Mad. Tic. A.Ş.(Yeşilyurt Ekmek Fabrikası)
unvanlı teşebbüslerin Kanun’un 16. maddesinin 2. fıkrası ve 2007/1 sayılı Tebliğ
uyarınca, takdiren asgari ceza miktarı olan 6.864 YTL. idari para cezası ile
cezalandırılmalarına OYÇOKLUĞU ile
b)
1. Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Canerler)
2. Keybi Mağazacılık ve Gıda San. Tic. A.Ş. (Tempo )
3. Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Nazar)
4. Öğütler Gıda Tic. ve Paz. San. Ltd. Şti. (Öğütler)
5. Soykan Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş. (Soykanlar)
6. Şeref Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket)
7. Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Mad. İnş. Tic. Ltd. Şti. (Çağdaş)
8. Yozgat İhtiyaç Maddeleri Pazarlama ve Tic. A.Ş. (Yimpaş)
9. Yunus Market İşletmeciliği Tic. Ltd. Şti. (Yunus Market)
unvanlı teşebbüslerin Kanun’un 16. maddesinin 2. fıkrası ve 2007/1 sayılı Tebliğ
uyarınca, takdiren asgari ceza miktarı olan 6.864 YTL. idari para cezası ile
cezalandırılmalarına OYBİRLİĞİ ile
3- Çelikler Süpermarket Gıda Hayv. Teks. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin de
yukarıda yer verilen teşebbüslerle birlikte rekabeti sınırlayıcı anlaşma yapmak
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, ancak anılan teşebbüse
yönelik 18.1.2005 tarih ve 05-06/52-21 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile verilen idari
para cezasının, T.C. Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 29.11.2006 tarih ve
2006/879 D.İŞ No’lu kararı ile onanarak kesinleşen T.C. Ankara 7. Sulh Ceza
Mahkemesi’nin 4.10.2006 tarih ve 2006/456 Müt. sayılı kararı ile iptal edilmesi
nedeniyle söz konusu teşebbüse idari para cezası verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile
4- 5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunan
anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının bildirilmesi yükümlülüğü
kaldırıldığından, yukarıda unvanları belirtilen teşebbüsler hakkında aralarındaki
anlaşmayı bildirmemeleri nedeniyle herhangi bir karar alınmasına gerek olmadığına
ve bu doğrultuda şirket yöneticilerine de herhangi bir ceza uygulanmasına gerek
olmadığına OYBİRLİĞİ ile
07-92/1170-456
85
5- Özgüven Market İnş. Tur. Gıda ve Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Çankaya)’nın
anlaşmaya katıldığı tarihte herhangi bir yönetim organında görev almadığı halde
gerekçeli kararda Çankaya’nın 2001 yılı itibarıyla yönetim organında yer alan kişiler
arasında sehven yazıldığının anlaşılması nedeniyle Aslıhan Barış hakkında
herhangi bir ceza uygulanmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile
6-
a) Endi Tük. Mal. Tic. ve San. A.Ş., Gimsa İnş. San. Tic. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti. ve
Tansaş Perakende Mağazacılık Tic. A.Ş. unvanlı teşebbüslerin rekabeti sınırlayıcı
anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiğine OYÇOKLUĞU ile
b) Bu eylemlerinden dolayı adı geçen teşebbüslerin her birinin Kanun’un 16.
maddesinin 2. fıkrası ve 2007/1 sayılı Tebliğ uyarınca, takdiren asgari ceza miktarı
olan 6.864 YTL. idari para cezası ile cezalandırılmalarına OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
07-92/1170-456
86
27.12.2007 Tarih ve 07-92/1170-456 Sayılı Kurul Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
“Çete oluşturma” suçlaması ile sürdürülen bir Hazırlık Soruşturması dosyası,
konuyla ilgisi olabileceği ihtimali ile Rekabet Kurumu’na da intikal ettirilmiş ve
Rekabet Kurulu, 12.06.2003 tarihli kararıyla, Ankara ilinde, iki ayrı bölgede faaliyette
bulunan 147 fırın ve 21 market ile, ilgili ürün pazarında koordinasyonu sağlamak
üzere yetkilendirilen bir şirket ve şahıs hakkında soruşturma başlatmıştır.
Araştırma ve soruşturma safahatından anlaşılacağı üzere, Diren Org. Dan.
Müş. Ve Tic. Ltd. Şti’nin kurucusu Naci Kutanis, belli bir ücret karşılığı, ilgili pazardaki
birtakım problemlerin halli için ortaya çıkmış, ilgili pazardaki teşebbüslerin de, büyük
ölçüde rızaen onayını almış bir kişidir. Sistemin, bütünüyle, uzun süreli ve cebren
uygulandığına dair bir tespite hak verdirecek yeterli belge ve bilgi yoktur. Naci
Kutanis planlayıcı ve organizatör olduğu kadar, koordinatör ve kontrolör görevi de
üstlenmiş gözükmektedir. Şahsın, hakemlik veya “ombudsmanlık” denebilecek bir
görevinin olduğu da varsayılabilir. Ayrıca yapılan sözleşmelere veya anlaşmalara
uymayan iş yerleri ile ilgili açma, kapatma karar ve cezaları da veren bir
organizasyonun varlığı kabul edilirse, ortada bir tür “hukuki şantaj” yapma imkanı da
olan,” yarı mafyatik” bir örgütlenmeden de söz etmek mümkün olabilecektir.
Önümüzdeki tabloda, anlaşılmaya ve izaha muhtaç noktalar mevcuttur:
1.İlgili pazar, nispeten de olsa, kamu yönetimi tarafından düzenleme ve denetlemeye
muhtaç bir alandır ve bu gerekçeyledir ki hem tüketicilerin, hem de üreticilerin ve
pazarın özellikleri dikkate alınarak yani, kamu yararı gözetilerek, ekmek fiyatları, ilgili
mevzuata göre üst sınır belirlenerek, Odalar tarafından tespit edilmektedir. Malûm
kişi ve organizasyon aracılığıyla yapılmak istenilen şey de, üreticilerin ve/veya
satıcıların Oda tarafından belirlenen satış fiyatlarına uymalarının sağlanmasıdır.
2.Halen ülkemizdeki, mevzuat ve uygulamalara bakılırsa, çok sayıdaki Esnaf ve
Sanatkậr Odası ilgili ürün veya hizmetin fiyatlarını tarifeler şeklinde belirleyip
düzenlemekte, esnaf ve sanatkậrlar da işyerlerine astıkları fiyat listelerine göre,
ürettikleri mal veya hizmetleri müşterilerine satmaktadırlar. Fakat maalesef, mevzuat
aynı olmasına rağmen uygulamada farklılıklar görülebilmektedir. Mesela, Oda’nın
belirlediği fiyatların azami fiyatlar olduğunun belirtilmesi gerekir ve liste fiyatının
altında satış yapma imkanı var iken, satışlar genellikle sabit veya asgari fiyat
uygulaması şeklinde cereyan etmektedir.
3. Oda tarafından belirlenen ve ilan edilen ekmek fiyatlarına uyulmasının sağlanması
yönündeki çabaların arka planında, ilgili sektördeki aşırı kapasitenin ve çok sayıdaki
teşebbüsün varlığı yani yoğun rekabet ortamı olgusu vardır. Ankara ilinde, Halk
Ekmek gibi, takriben ihtiyacın yüzde 50’sini karşılayan, önemli, güçlü bir rakibin
olduğu bir piyasada, zaten var olan yoğun rekabetten dolayı, kapanmamak için çaba
gösteren, ayakta durmak isteyen ve tabi ki, kậr elde etmeye çalışan küçük ölçekli
teşebbüslerin çoğu, Naci Kutanis’in inisiyatifini reddetmemiş, muhtemelen şükranla
07-92/1170-456
87
karşılamışlardır. Dolayısıyla, üreticilerin standartlara ve hijyenik şartlara uygun ekmek
üretmelerinin teminine ve teşebbüsler arasındaki “haksız rekabet” anlamına gelecek
davranış ve çabaların incelenmesine çalışılması da “sistem”i belirli dönemde de olsa
etkin kılan unsurlardan biridir. Naci Kutanis ve kurduğu şirketin Ankara’da, ülkenin
başkentinde, Rekabet Kurumunun hemen yanı başında nispeten uzun süreli olarak
etkin olması, ancak, bu “organizasyon”un fonksiyonel olması, çoğunluğun işine
gelmesi, bir ihtiyacı karşılaması gerçeği ile açıklanabilir.
4. Doktor, avukat, noter vb. meslek mensuplarının hizmetlerini tarifelere göre
fiyatlandırdıkları ve bunu, bu uygulamaya imkan veren kanunlara istinaden
yapabildikleri bilinmektedir. Benzer şekilde ekmek pazarında da sabit veya asgari
fiyat uygulamasını meşrulaştırmak, tabi ki, savunulamaz. Ama, başka bir açıdan
bakıldığında, mesela, yine Oda’ları olan taksici esnafının, niçin sabit fiyat uyguladığı
veya başka birtakım meslek mensuplarının niçin sabit fiyat uygulaması anlamına
gelecek fiyat listeleri belirledikleri ve kamu otoritelerinin bu duruma niçin müdahale
etmediği soruları cevapsız kalmaktadır.
5. İlgili soruşturma dosyasında ihlalin bir parçası olarak telậkki edilen marketlerin
durumu ise daha karmaşıktır! Fırıncılardan ekmek alan marketlerin, değişen fiyatları
müşterilerine yansıtmaları kadar tabii bir şey olamaz. Bir marketin, ekmek gibi bir
ürünü satarken, diğer fırın veya marketlerden daha yüksek bir fiyata satmayacağı,
satamayacağı da tabiidir. Ayrıca, onbinlerce ürün çeşidinden biri olan ekmekle ilgili
bir “durum”un, nasıl olup da, büyük bir marketin rekabeti ihlal ettiği iddiasına gerekçe
teşkil edeceği hususunda, durup düşünmek gerekir.
6. Yapılanların meşrûiyeti sorgulanırken ve ihlal kararı verilirken, ilgili alanlarda
teşebbüslerin nasıl davranacaklarına dair yeterli hukuki düzenleme yapılması
gerekliliğinin sorumluluğunu da unutmamak lazımdır. Rekabet düzeninin
kurumsallaşması sürecinde, Rekabet Kurulu, uygulama sonrası (ex post) denetim
yaklaşımı yerine, ihlậle gidilmesini önleyecek düzenlemeleri yapmak yolunu tercih
etmelidir. Kimin ne yapacağını önceden bilemediği durum veya ortamlarda, ortaya
çıkacak ihlậlleri önlemenin maliyeti hayli yüksek olabilmektedir. Bu dosyada olduğu
gibi, esasen kamu yararı adına ve rekabeti kurumsallaştırmak amacıyla, belki de
istisna ve muafiyet içeren düzenlemelere ve bunun önceden yapılmasına şiddetle
ihtiyaç vardır. Gerekli olduğu halde ikincil, birtakım düzenlemeler olmadığı,
öngörülebilirliğin bulunmadığı alanlardaki ihlal iddia ve teşebbüslerine ihtiyatla
yaklaşılması gerekir.
7.Rekabet Kurulu, konunun kendisine intikalinden sonra, var olan boşluğu
doldurmak, diğer kanun ve mevzuata aykırı suç teşkil eden davranışları da yetkililere
haber vermek mevkiindedir. Zaten haklarında başka sebep ve gerekçelerle “kamu
davası” açılmış kişi ve kuruluşlarla ilgili cezai sorumluluk mahfuz kalmak kaydı ile;
mevcut dosyadaki bilgi, belge ve değerlendirmeler çerçevesinde, ihlalin varlığını
kabul edip ceza vermek yerine, durumun ne olduğunu tanımlayıp, telafisi için ne
yapılacağına karar vermek ve bu çerçevede ilgili pazardaki teşebbüslerin uymaları
gereken kuralları belirlemek daha doğru olurdu. Ayrıca, yoğun rekabetin olduğu, çok
sayıda aktörün yer aldığı bir pazarda; aynı şartlarda bulunmadıkları için
“organizasyon”a farklı zamanlarda, bazen ihtiyari, bazen “zorunlu” olarak katılan
teşebbüslerin aynı ceza ile cezalandırılmaları adil olmayacaktır. Verilen cezaların bir
07-92/1170-456
88
kısmının, asgari ceza da olsa, bazı teşebbüslerde, yıllık gayri sậfi gelirin yüzde onunu
aşması da ayrı bir tereddüt konusudur.
Bu gerekçelerle alınan Karar’a ilgili maddeler itibariyle katılmıyorum.
Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Başkan
07-92/1170-456
89
(27.12.2007 Tarihli 07-92/1170-456 Sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Ankara ili; Sincan, Yenikent, Etimesgut ve Yenimahalle bölgelerinde faaliyet
gösteren 17 marketin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair
çoğunluk görüşüne,
- Endi Tüketim Malları Ticaret ve Sanayii A.Ş. ( Endi )
- Gimsa İnş. San. Tic. Turz. İth. Ihr. Ltd. Şti. ( Gimsa )
- Tansaş Perakende Mağazacılık Tic. A.Ş. ( Tansaş )
ünvanlı teşebbüsler yönünden aşağıdaki nedenlerle katılmıyorum.
ENDİ:
Endi A.Ş. tarafından , soruşturma heyetine taraflar arasındaki anlaşmayı
uygulamadığını gösteren herhangi bir kayıt gönderilememiştir. Endi A.Ş. vekili
tarafından yapılan savunmada kendilerinden istenen kayıtların gönderilememesinin
nedenleri belirtilmiştir.
Savunmada; şirket birleşmesi, arşivlerinin yanmış olması ve depolarında
gerçekleşen hırsızlığı kendilerinden istenen kayıtların gönderilememesi nedenleri
olarak sıralamışlardır.
Endi A.Ş., 28.06.2000 tarihli olağan genel kurul kararı ile Stop Mağazacılık
A.Ş. ile birleşmiştir. Bu birleşme nedeniyle otomasyon programı yenilenmiş ve
istenen bilgisayar bilgileri sunulamamıştır.
Dosya kapsamından; Endi A.Ş.’nin Ankara’da bulunan ve arşiv olarak
kullanılan deposunda 07.08.2002 tarihinde yangın çıktığı anlaşılmaktadır. Söz
konusu depoda yazar kasa alt bantları, geçmiş yıllara ait fişler, defterler ve sair
kayıtlar yanmış ve zayi olmuştur.
Ankara 10. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2002/1085 Esas sayılı dosya
kapsamından da anlaşılacağı üzere söz konusu depodan Endi A.Ş.^ye ait bir kısım
ticari defter ve kayıtlar çalınmıştır.
Toplanan deliller ve dosya kapsamına göre Endi A.Ş.’nin ortaya çıkan bu
mücbir nedenler dolayısıyla kendi lehine olan delilleri sunma imkanının ortadan
kalktığı kanaatını taşıyorum.
GİMSA:
Gimsa ile Köroğlu İnş. Taah. Proje ve Müşavirlik Ltd. Şti. arasında ekmek ve
unlu mamüller alım satımına ilişkin 01.01.2000 tarihli sözleşme imzalanmıştır.
Sözleşmenin;
1. maddesi “KÖROĞLU; Gimsa’nın Elvankent şubesinde ekmek üretimi
yapacaktır.”
07-92/1170-456
90
2. maddesi “GİMSA; Köroğlu Ltd. Şti.’nin ürünlerini Elvankent mağazasında
perakende satacaktır.”
3. maddesi “Köroğlu Ltd. Şti. söz konusu mağazanın unlu mamüllerle ilgili yer
ve reyonlarının kurulması ile ilgili masrafları kendisi yapacaktır.”
5. maddesi “Mağazada ürün müşteriye teslim edilene kadarki hizmetleri
Köroğlu, ürün tesliminden sonraki hizmetleri GİMSA yapacaktır. (ambalajlama,
etiketleme, poşetleme, taşımacılık vs.)”
6. maddesi “Ürünlerin imalatıyla ilgili tüm giderler; çalışan personel giderleri,
malzeme giderleri, belediye harçları, ssk prim ödemeleri vs. yasal yükümlülükler
Köroğlu Ltd. Şti.’ne aittir.”
7.maddesi “Köroğlu tüm unlu mamüller ve ekmeğin imalatı sürecinde
ürünlerin kalitesine azami özeni gösterecek , satış fiyatlarını bölgenin ekonomik
yapısını da gözönüne alarak kendisi belirleyecektir.Satış fiyatlarının rakip fiyatların
üzerinde olmamasına özen gösterecektir.”
10. maddesi “Bu sözleşme 5 yıl süreyle geçerlidir. 5 yılın sonunda taraflardan
herhangi biri fesih istemediği sürece 1 yıl süreyle uzatılır.”
hükümlerine amirdir.
Sözleşme hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; üretilecek ekmeğin cinsi ve
çeşidini Köroğlu belirlemektedir. Gimsa’nın reyonlarının kurulması ve masraflarının
karşılanması da Köroğlu’na aittir. Ekmek ve unlu mamüllerin ambalajlama, poşetleme
giderleri yanında, personel giderleri, malzeme giderleri, SSK primleri gibi yasal
yükümlülüklerde Köroğlu’na aittir.
Dosya konusu bakımından en önemlisi ürünün kalitesi ve satış fiyatının
belirlenmesi tamamen Köroğlu’nun sorumluluğundadır. Köroğlu satış fiyatını
belirlerken, rakip fiyatların üzerinde olmamasına özen gösterecektir.
Sözleşme 01.01.2000 tarihinde imzalanmış olup, süresi 5 yıldır. Tarihi ve
yürürlük süresi itibariyle sözleşme soruşturma sürecinin öncesini ve sonrasını
kapsamaktadır.
Söz konusu sözleşme hükümlerine göre Gimsa, ekmek ve unlu mamüller ile
ilgili satış reyonunu tüm sorumluluğu ile birlikte Köroğlu’na bırakmıştır. Satış
fiyatınıda Köroğlu belirlemektedir. Bu durumda; soruşturma konusu olan Kanun’un 4.
maddesine aykırı anlaşma yaparak ekmeğin satış fiyatını belirlemek eyleminden
dolayı Gimsa’yı sorumlu tutmamak gerektiği kanaatını taşıyorum.
07-92/1170-456
91
TANSAŞ:
Tansaş ile Horon Gıda Basım Tanıtım Bilgi işlem İnternet Café arasında unlu
mamüller ile reyon tahsisine ait 20.12.2000 ve 21.12.2000 tarihli iki adet sözleşme
imzalanmıştır.
20.12.2000 tarihli işletme sözleşmesinin “Konu” başlığını taşıyan ikinci
maddesi,
“Tansaş Gıda’nın aşağıda yazılı bulunan mağazalarındaki unlu mamüller
işletmesine ait ekli listede belirlenen demirbaşların mülkiyetinin devri ile leasing’li ekli
listede belirlenen malların kiralanması ve adı geçen mağazalardaki işletme hakkının
devir edilmesi işbu sözleşmenin konusudur.”
hükmünü taşır.
“Diğer Şartlar” başlığını taşıyan 4. maddesinin (c) bendi,
“Horon Gıda, reyonlarda üreteceği mamüllerin çeşidini ve fiyatını kendisi tespit
edecektir ancak Tansaş’ın temel prensibi olan emsallerine göre pahalı olmama
özelliğini koruyacaktır.”,
(f) bendi,
“Horon Gıda, reyonları kendi nam ve hesabına çalıştıracaktır. Bu sebeple
çalıştırdığı personeller için mevzuatın gerektirdiği uygulamaları yapmak zorundadır.
Yine onların meydana getireceği zararlardan Borçlar Kanunu ve sair mevzuat
hükümlerinden de Horon Gıda sorumlu olacaktır.”
şeklindedir.
9. madde “Dokuz maddeden oluşan işbu sözleşme 20.12.2000 tarihinde imza
altına alınmıştır” şeklindedir.
21.12.2000 tarihli “Reyon Tahsis Sözleşmesi”nin;
1. maddesi; “Tahsis edilen alanlarda Horon Gıda firması unlu mamüller satışı
hizmeti verecektir”
2. maddesi; “Konusu yukarıda belirtilen işi Horon Gıda firması kendi nam ve
hesabına yapacaktır. Bu sebeple her türlü kanuni ve idari sorumluluklar Horon Gıda
firmasına aittir. Firma, çalıştırdığı personeli mevzuat hükümlerine uygun çalıştırmak
zorunda olup onların meydana getireceği zararlardan Borçlar Kanunu ve sair
mevzuattan sorumludur”
10. maddesi; “Sözleşme 21.12.2000 tarihi itibariyle yürürlüğe girer”
şeklinde düzenlenmiştir.
07-92/1170-456
92
Reyon Tahsis Sözleşmesine göre Horon Gıda unlu mamülleri Tansaş
tarafından tahsis edilen reyonlarda kendi nam ve hesabına satacaktır. Her türlü
kanuni ve idari sorumluluk Horon Gıda firmasına aittir.
20.12.2000 tarihli işletme sözleşmesinin 4. maddesinin (c) bendine göre de,
Horon Gıda’nın reyonlarda üreteceği mamüllerin çeşidini ve fiyatını kendisinin tespit
edeceği açıkca düzenlenmiştir.
Sözleşmelerin düzenlendiği tarihler soruşturma sürecinin öncesini ve sonrasını
kapsamaktadır.
Bu durumda, soruşturma konusu olan Kanun’un 4. maddesine aykırı anlaşma
yaparak ekmeğin satış fiyatını belirlemek eyleminden dolayı Tansaş A.Ş.’yi sorumlu
tutmamak gerektiği kanaatını taşıyorum.
SONUÇ
Toplanan delillere , yapılan savunmalara ve dosya kapsamına göre; yukarıda
açıkladığım nedenlerden dolayı ENDİ, GİMSA ve TANSAŞ A.Ş.’nin ekmek fiyatını
belirlemek amacıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı anlaşma yapmak
suretiyle Kanun’u ihlal ettiklerine dair yeterli ve inandırıcı delil elde edilemediğinden,
bu teşebbüslerin (marketlerin) cezalandırılmasına dair sayın çoğunluğun görüşüne
katılmıyorum.
Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan
Full & Egal Universal Law Academy