Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-4-219 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-09/106-34
Karar Tarihi : 31.1.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Sinan BOZKUŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. S. Tugay ERTUNÇ
Şehit Adem Yavuz Sk. No: 8/22 06440 Kızılay/Ankara
20
D. TARAFLAR : - Doğuş Grubu
- Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cd. No:65 B Blok K:6 34398
Maslak/İstanbul
- Doğuş Holding A.Ş.
Büyükdere Cd. No:65 34398 Maslak/İstanbul
- Krone Grubu
- Bernard Krone Holding GmbH & Co. KG
Heinrich-Krone-Str 10, 48480 Spelle ALMANYA
- Fahrzeugwerk Bernard Krone GmbH 30
Bernard-Krone-Str 1, 49757 Werlte ALMANYA
- Bernard KRONE
Bernard-Krone-Str 11, 48480 Spelle ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. (DOAŞ), Doğuş
Holding A.Ş., Bernard Krone Holding Gmbh & Co. KG, Fahrzeugwerk
Bernard Krone GmbH ve Bernard KRONE arasında Krone Doğuş Treyler
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Krone Doğuş) unvanlı ortak girişim kurulması
işlemine izin verilmesi talebi.
40
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 25.1.2008 tarih, 537 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
08-09/106-34
2
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
25.1.2008 tarih, 2007-4-219/Öİ-08-MH sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu
28.1.2008 tarih, REK.0.08.00.00-120/22 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-09 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu; 50
devir sonucunda ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmayacağı; bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği, görüşü ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı 60
Bildirime konu işlem bakımından treyler üretim, satış ve pazarlama faaliyetlerinin
ayrı ayrı pazarlar olarak belirlenmesine gerek olmadığından, ilgili ürün pazarı
“treyler ve yarı-treyler üretim, satış ve dağıtım hizmetleri pazarı” olarak tespit
edilmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirme konu faaliyetlerin ülke genelinde veriliyor olması ve ilgili ürünler
açısından rekabetin ülke çapında homojen dağıldığının aksine göstergeler
bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları”
olarak belirlenmiştir. 70
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirimin konusu, Doğuş Grubu ile Krone Grubu arasında 31.10.2007 tarihinde
imzalanan “Ortak Girişim Sözleşmesi” çerçevesinde, Krone Doğuş Treyler Sanayi
ve Ticaret A.Ş. unvanlı şirketin kurulması işlemine izin verilmesi talebinden
ibarettir.
H.2.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (c) bendine göre, “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve
malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan 80
ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)” 4054 sayılı Kanun"un
7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul
edilmektedir.
08-09/106-34
3
Teşebbüsler arası bir işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in yukarıda anılan hükmü
çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için taşıması gereken unsurlar
şunlardır:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki 90
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.
- Ortak Kontrol
Bildirim konusu hisse devrine ilişkin olarak taraflar arasında imzalanan “Ortak
Girişim Sözleşmesi”ne göre, ortak girişim şirketinde Krone Grubu % 51, Doğuş
Grubu ise % 49 oranında hisseye sahip olacaktır.
Sözleşmeye göre, şirket, yedi (7) üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından
idare edilecektir. Yönetim Kurulu’nun dört üyesi Hissedarlar Genel Kurulu’nda A
Grubu Hissedarlar’ın gösterdiği adaylar arasından (her biri “A Grubu Yöneticisi”)
ve diğer üç üye Hissedarlar Genel Kurulu’nda B Grubu Hissedarlar’ın gösterdiği
adaylar arasından (her biri “B Grubu Yöneticisi”) seçilir. Yönetim Kurulu’nun her 100
üyesi (Başkan ve Başkan Yardımcısı da dahil olmak üzere) bir (1) oy hakkına
sahiptir.
Ortak Girişim Sözleşmesi ve taslak Şirket Ana Sözleşmesi’ne göre, şirketin
önemli kararları, sadece Yönetim Kurulu’nun “oybirliği” ile karar vermesi sonucu
hissedarların onayına sunularak alınacaktır. Bu önemli kararlar aşağıdaki
şekildedir:
- (….TİCARİ SIR…)
Ortak Girişim Sözleşmesi'nde yönetim kurulu başkanının A Grubu, başkan
yardımcısının ise B grubu hissedarların adayları arasından seçilmesi
öngörülmektedir. Yönetim Kurulu toplantıları için yeterli çoğunluk, en az 2 Krone 110
Grubu üyesi ve en az 2 Doğuş Grubu üyesinin hazır bulunması ile olacaktır.
Sadece oybirliği ile alınan kararlar hariç olmak üzere yönetim kurulunun tüm
kararları, toplantıya katılanların çoğunluğunun olumlu oylarıyla alınacaktır.
Şirketin üçüncü taraflara karşı ve idari kurumlar ile yargı organlarının önünde
günlük yönetim ve temsili, eşit haklara sahip olan 2 murahhas üye tarafından
yerine getirilecektir. Bir murahhas üye A Grubu, bir murahhas üye de B Grubu
hissedarların adayları arasından atanacak ve işten çıkarılacaktır.
Bir ortak girişimde ortak kontrolden söz edilebilmesi için genel olarak tarafların
eşit sayıda hisseye sahip olmaları gerekmektedir. Ancak eşit hisseye sahip
olunmasa dahi, tarafların alınan kararlarda eşit oy hakkına sahip olması ya da 120
stratejik kararların alınmasında tarafların veto haklarının bulunması ortak kontrol
için yeterli olabilir.
Bütçenin ve işletme çalışma planının onaylanmasına, büyük çaplı yatırım
kararlarının alınmasına ve üst düzey yöneticilerin atanmasına ilişkin kararlarda
etkili olan veto hakları, ortak girişim üzerinde ortak kontrol sağlayan en belirgin
haklardandır.
08-09/106-34
4
Ortak kontrolün varlığından söz edilebilmesi için yukarıda bahsedilen veto
haklarının tamamına sahip olunması gerekmez. Bu haklardan biri ya da
birkaçının varlığı da ortak kontrol için yeterlidir. Öte yandan, anılan hakların, ortak
girişim üzerinde ortak kontrole yol açıp açmadığı, içeriklerine ve ortak girişimin 130
kuruluşuna neden olan belirli faaliyet alanı bakımından taşıdığı öneme göre
belirlenir.
Yukarıda aktarılan bilgi ve değerlendirmeler ışığında, stratejik ticari kararların
alınmasında her iki ana teşebbüsün de belirleyici etki uygulama olanağına sahip
olduğu ve bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak
girişim işlemi olarak nitelendirilebilmesi için aranan, ortak bir kontrolün bulunması
şartını taşıdığı değerlendirilmektedir.
- Bağımsız bir İktisadi Varlık Olarak Ortaya Çıkma - Tam İşlevsellik
Bir ortak girişim işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi
kapsamında yoğunlaşma doğurucu bir işlem oluşturması için bu ortak girişimin 140
bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması gerekmektedir.
Bildirim Formu’nda treyler ve yarı treyler üretimini ve bu ürünlerin ithalatını,
ticaretini ve acenteliğini yapmak üzere, İzmir merkezli bir şirketin kurulacağı ve
sermayesinin 35.000.000 Euro karşılığı YTL. olacağı ifade edilmiştir. Ayrıca
şirketin üretim yapabilmesi için makine, teçhizat ve personel alımı da
öngörülmektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, ilgili teşebbüslerin yetkilileri tarafından, Krone
markalı treylerlerin satışının % 80’inin yurtdışına gerçekleştirileceği ve bu
satışların Krone Doğuş tarafından yapılacağı, yurtiçi satışların ise DOAŞ
tarafından gerçekleştirileceği ifade edilmiştir. Bu bilgilerden Ortak Girişim’in tüm 150
satışlarını ana şirkete yapmayacağı, aksine satışlarının önemli bir bölümünü
bağımsız olarak gerçekleştireceği anlaşılmaktadır.
Yapılması planlanan yatırımın büyüklüğü ve niteliği göz önüne alındığında, Ortak
Girişim’in geçici değil, uzun süreli faaliyet gösterme amaçlı olarak kurulduğu
anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, Krone Doğuş’un tam işlevsel bir teşebbüsün tüm
fonksiyonlarına sahip olacağı görülmektedir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, bildirim konusu Krone Doğuş’un
bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkma şartını sağladığı anlaşılmıştır.
- Ortak Girişimin Rekabeti Sınırlayıcı Amacı veya Etkisinin Olmaması
Bu şarta göre, işlemin, ortak girişimin kurucusu olan şirketler arasında veya bu 160
şirketlerle ortak girişim arasında rekabetçi davranışların koordinasyonuna neden
olma riski taşımıyor olması gerekir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, bildirim konusu işlemde Krone markalı treylerlerin
satışının % 80’i yurtdışına gerçekleştirilecektir. Bu satışlar Ortak Girişim şirketi
tarafından yerine getirilecek olup, yurtiçine yapılacak satışlar ise DOAŞ
tarafından yapılacaktır. Ortak Girişim şirketinin ürettiği ürünlerin satışının büyük
bir kısmının yine kendisi tarafından yurtdışına yapılacak olması ve sadece yurtiçi
satışlarda DOAŞ’ın dağıtım kanalında devreye girmesi nedeniyle, tarafların
08-09/106-34
5
Türkiye’deki yaklaşık % (…)’lik pazar payı da dikkate alındığında, herhangi bir
rekabeti kısıtlayıcı koordinasyon riskinin söz konusu olmadığı kanaatine 170
varılmıştır.
Buna göre, bildirim konusu işlem rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkiye sahip
olmama şartını da sağlamaktadır.
Yukarıda yapılan değerlendirmeler sonucunda, bildirim konusu işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
Öte yandan, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi
gereğince, “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşme ve devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, 180
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmi beş trilyon Türk Lirası (yirmi beş milyon Yeni Türk Lirası)'nı aşması halinde
Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur”. Başvuru konusu işleme taraf
teşebbüslerden DOAŞ’ın ilgili ürün pazarındaki 2006 yılı cirosu (………..)
YTL.’dir. Bu çerçevede bildirim konusu devralma işleminin ciro yönüyle Kurul’dan
izin alınması gereken bir işlem olduğu kanaatine varılmıştır.
Krone Grubu’nun Türkiye’de treyler üretim faaliyeti bulunmamakta olup,
ürünlerinin ithalatı ve satışı DOAŞ tarafından yürütülmektedir. Ortak Girişim
şirketinin kurulmasından sonra ise üretim, dağıtım ve satış işlemleri bu şirket
tarafından yerine getirilecektir. Bu sebeple bildirim konusu ortak girişim işlemi 190
sonrasında ilgili pazardaki rekabet seviyesinde herhangi bir azalma meydana
gelmeyecektir. Aksine, Türkiye’de kurulacak olan treyler fabrikası ile treyler ve
yarı treyler arz miktarında artış meydana gelecektir. Bu itibarla, Krone ve Doğuş
grupları arasında kurulması öngörülen ortak girişim işlemi sonucunda, Türkiye
treyler ve yarı treyler üretim, dağıtım ve satış pazarında pazar yapısı ve pazar
sıralaması açısından bir fark oluşması ve rekabet şartlarını olumsuz
etkileyebilecek değişimlerin ortaya çıkması muhtemel görülmemektedir.
Tarafların pazar payları ve faaliyet gösterdikleri treyler sektörünün rekabetçi
yapısı da dikkate alındığında, devir işlemi sonucunda pazarın yapısı
değişmeyeceğinden, Kanun'un 7. maddesi anlamında bir hakim durum 200
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.2.2. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Rekabet Yasakları Açısından
Değerlendirme
Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 7.03. ve 7.04. maddeleriyle taraflara, ortaklık
anlaşması ya da ortaklık sona erdikten sonra 2 yıl boyunca doğrudan ya da
dolaylı olarak ortak girişimle rekabet etmemeleri şartı getirilmiştir.
Bununla bağlantılı olarak, tarafların, sözleşme ya da ortaklık ilişkisinin sona
ermesinden itibaren 2 yıl boyunca, ortak olduğu dönemde ortak girişimin 210
müşterisi olmuş müşterilere icapta bulunmaması yükümlülüğü söz konusudur.
08-09/106-34
6
Birleşme/devralma işlemlerinde yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet
yasakları, yoğunlaşmayı meydana getiren sözleşmenin ana amacının yanında
sözleşmenin hukuki getirilerinden yararlanılmasına yönelik düzenlemelerdir.
Alıcılar tarafından satıcılara getirilen rekabet yasakları, uygulamada alıcıların
devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak
yararlanmalarının, dolayısıyla alıcı tarafından yapılan yatırımın karşılığının tam
olarak alınmasının bir aracı olarak değerlendirilmektedir.
Birleşme ve devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak
kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu 220
yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar
açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Tam işlevsel ortak girişim işlemlerinde, ortak girişimin süresini aşan rekabet
yasakları, genel olarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde anlaşma
olarak değerlendirilir ve muafiyet şartlarını taşıyıp taşımadıkları araştırılır.
Bununla birlikte, işlemin özelliklerine bağlı olarak 4. madde kapsamında
bulunmayan, ortak girişimin süresini aşan rekabet etmeme yükümlülükleri de
mevcuttur.
Yoğunlaşma doğurucu ortak girişim anlaşmalarında, know-how veya teknoloji 230
transferi gibi hususların söz konusu olması durumunda, getirilen rekabet
yasaklarının anlaşmanın bitiminden itibaren belirli bir süre daha devam etmesine
izin verilebilir.
Bildirim Formunda “… taraflar Krone’nin treyler ve yarı treyler üretiminde sahip
olduğu önemli know-how ve tecrübe liderliğinde Şirket’i kurmuşlardır. Krone’nin
sağladığı bu know-how ve yoğun teknoloji transferi söz konusu yükümlülüğü
zorunlu kılmaktadır” ifadelerine yer verilerek, Krone’nin sahip olduğu know-how
ve teknoloji transferinin yapılacak olan yatırımda kullanılacağı belirtilmiştir. Bunun
yanısıra, taraflarca treyler üretim ve dağıtımına ilişkin bilgilerin bu pazarda önemli
tecrübe sahibi olan ana teşebbüslerden Ortak Girişim’e aktarıldığı ifade edilmiş, 240
“yürür aksam”, “fren”, ve “dış montaj” inşa çalışmalarının Ortak Girişim’in
Almanya kanadı tarafından yerine getirildiği belirtilmiştir. Ayrıca, taraflar arasında
imzalanan “Üretim Sözleşmesi”nde, Ortak Girişim’in ürünlere dair Krone
tarafından yayımlanan ve tanımlanan teknik spesifikasyonlara uyması gerektiği
yükümlülüğü yer almaktadır. Ana teşebbüslerden bir diğeri olan Doğuş Grubu ise
ticari itibar, müşteri bağımlılığı ve portföyü ile özellikle dağıtım kanallarındaki
etkin organizasyon ağını Ortak Girişim’e devretmektedir. DOAŞ’ın Ortak Girişim
Sözleşmesi’nden önce de Krone markalı treylerlerin dağıtımını üstlendiği
düşünüldüğünde, ticari itibar ve müşteri bağımlılığı devri hususlarının daha somut
bir hal aldığı, Türkiye’de treyler dağıtımına dair DOAŞ’dan Ortak Girişim’e bir 250
know-how devri bulunduğu anlaşılmaktadır.
İnceleme konusu işlemin içinde bulunduğu ilgili ürün pazarında yaklaşık 100
firma faaliyet göstermekte ve piyasaya giriş çıkışların önünde önemli bir engel
bulunmamaktadır. Ayrıca yurtdışından treyler ithalatı da mümkündür.
Teşebbüslerin treyler pazarındaki payları ve sektörün rekabetçi yapısı dikkate
08-09/106-34
7
alındığında, taraflara getirilecek rekabet yasaklarının treyler üretim ve satış
pazarındaki rekabet seviyesini azaltacak bir yükümlülük olmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda, bildirime konu rekabet
yasaklarının, “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma” ve “sadece taraflar 260
açısından kısıtlayıcı olma” kriterlerini karşıladığı kanaatine varılmıştır. “Orantılılık”
kriteri açısından bakıldığında ise, taraflara getirilen rekabet yasaklarının yalnızca
devre konu ürünleri kapsadığı ve süresinin makul olduğu belirlenmiştir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum 270
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bildirim
konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy