Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-4 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-09/111-38
Karar Tarihi : 31.1.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş
Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş
D. TARAFLAR : Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. 20
Rüzgarlıbahçe 95. Sok. No.6 Beykoz - İstanbul
Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.
Merkez Mah. Gaziosmanpaşa Cad. No.28 Güngören - İstanbul
S.S. Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği
Mithatpaşa Cad. No.19 Yenişehir - Ankara
S.S. Burdur - Isparta Pancar Ekicileri Kooperatifi
İnönü Bulvarı Hastane Cad. No.27 Burdur 30
S.S. Dinar Pancar Ekicileri Kooperatifi
Pancar Mah. Pancar Cad. no.16 Dinar - Afyon
E. DOSYA KONUSU: Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’de sırasıyla, % 4, % 2,69 ve
%1,87 hisse oranlarına sahip bulunan S.S. Pancar Ekicileri Kooperatifleri
Birliği, S.S. Burdur-Isparta Pancar Ekicileri Kooperatifi ve S.S. Dinar Pancar
Ekicileri Kooperatifi’nin bu hisselerinin ½’şerlik kısmını sırasıyla, Torunlar Gıda
Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi Ticaret
A.Ş.’ye devri işlemlerine izin verilmesi talebi. 40
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.1.2008 tarih ve 126 sayı ile giren ve en
son 16.1.2008 tarih ve 350 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 23.1.2008 tarih ve 2008-3-
4/Öİ-08-ŞYA sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 23.1.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/15 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-09 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
08-09/111-38
2
50
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’de
sırasıyla, %4, %2,69 ve %1,87 hisse oranlarına sahip bulunan S.S. Pancar Ekicileri
Kooperatifi, Burdur-Isparta Pancar Ekicileri Kooperatifi ve S.S. Dinar Pancar Ekicileri
Kooperatifi’nin hisselerinin ½’şerlik kısmını sırasıyla, Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret
A.Ş. ve Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.’ye devretmeleri
işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen devre konu teşebbüs üzerinde kontrol
değişikliği koşulunu sağlamaması nedeniyle aynı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında
birleşme devralma sayılan hallerden olmadığı kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade
edilmiştir.
60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Torunlar)
Teşebbüs, pirinç ve şeker satışı alanlarında faaliyet göstermektedir. Yönetim kurulu
üyeliklerini Mehmet Torun, Aziz Torun ve Yunus Emre Torun’un yürüttüğü şirketin
halihazırdaki ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.
70
Tablo1- Torunlar Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı Hisse Oranı (%)
Aziz Torun 48
Neslihan Torun 2
Mehmet Torun 49.96
Osman Ali (Velayeten Mehmet Torun) 0.02
Yunus Emre Torun 0.02
TOPLAM 100
H.1.2. Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş (Atlas)
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, “Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi Limited
Şirketi” ticari unvanının, 28.12.2007 tarihi itibarıyla “Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda
Sanayi Ticaret A.Ş” olarak değiştirildiği anlaşılmıştır.
Gıda ağırlıklı perakende ticaret alanında faaliyette bulunan şirketin ortakları; Kiler
Holding A.Ş., Nahit Kiler, Vahit Kiler, Hikmet Kiler ve Ümit Kiler’dir. Şirketin mevcut 80
ortaklık yapısı Tablo 2’de sunulmuştur.
Tablo 2- Atlas Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı Hisse Oranı (%)
Nahit Kiler 11,83
Ümit Kiler 11,83
Vahit Kiler 11,83
Kiler Holding A.Ş 64,50
Hikmet Kiler 0,01
TOPLAM 100
08-09/111-38
3
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, devralan teşebbüslerin (Atlas, Torunlar), en genel
hatlarıyla şeker pazarı olarak ifade edilebilecek pazarda Kütahya Şeker Fabrikası
A.Ş.’deki hisseleri dışında herhangi bir faaliyetlerinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
H.1.3. S.S. Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği (Pankobirlik)
90
Pancar ekicileri kooperatiflerinin üye olduğu Pankobirlik’in Yönetim Kurulu Recep
Konuk, Hulusi Türkman, Celal Bangür, Sezai Özbudak, Ramis Özgen, İ. Hakkı
Yağanoğlu, Hikmet Çalık, Halil Dursun ve Zafer Arpacı’dan oluşmaktadır. Denetim
kurulunda ise Adil Coşkun, Şinasi Genç ve Muzaffer Tekeli yer almaktadır.
Pankobirlik çok ortaklı bir yapıya sahiptir (31 kooperatif, 1.642.007 ortak ).
H.1.4. S.S. Burdur-Isparta Pancar Ekicileri Kooperatifi (Burdur-Isparta Koop.)
Burdur Ticaret Sicili’ne 849 sicil numarası ile kayıtlı bulunan Burdur-Isparta Koop.’un
Yönetim Kurulu Ali Sayın, Recep Üney, Ali Gök, Yılmaz Gürcan ve Nasuh 100
Eroğuz’dan oluşmaktadır. Denetim Kurulu’nda ise Muzaffer Günay, Ali Yiğit ve Emin
Özel yer almaktadır. Burdur- Isparta Koop. çok ortaklı bir yapıya sahiptir (74.997
ortak).
H.1.5. S.S. Dinar Pancar Ekicileri Kooperatifi ( Dinar Koop.)
9.1.1969 tarihinden itibaren faaliyette bulunan Dinar Koop.’un Yönetim Kurulu
Hüseyin Topçu, Adnan Akşen, Halis Turunç, Mehmet Bulut ve Nuri Öztürk’ten
oluşmaktadır. Denetim Kurulu’nda ise Süleyman Güneş, Muharrem Keskin ve Orhan
Yavuz yer almaktadır. Dinar Koop. da çok ortaklı bir yapıya sahiptir (57.993 ortak). 110
H.1.6. Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.
Devre konu olan teşebbüsün %56’lık hissesi 8.10.2004 tarihinde Özelleştirme
Yüksek Kurulu tarafından Torunlar’a devredilmiş, Torunlar devraldığı bu hisselerin
%28’lik bölümünü Atlas’a, %1,5’lik kısmını Mehmet Torun’a ve % 1,5’lik kısmını da
Aziz Torun’a devretmiştir. Atlas ise hisselerinin %1,5’lik bölümünü Nahit Kiler’e,
%1,5’lik kısmını ise Ümit Kiler’e devretmiştir. Daha sonra, 4.7.2007 tarih ve 07–
56/639–221 sayılı Kurul Kararı ile, Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi’nin %6,25
ve Adapazarı Şeker Fabrikası’nın %12,50 oranında Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’de 120
sahip oldukları hisselerin ½’sini sırasıyla Torunlar ve Atlas’a devredilmesine izin
verilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi“ ifadesine yer verilmiştir.
130
İncelenen devralma işleminde Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’de sırasıyla, %4, %2,69
ve %1,87 oranında hisselere sahip bulunan Pankobirlik, Burdur-Isparta Koop. ve
Dinar Koop.’un sahip olduğu hisselerin ½’lik kısmını sırasıyla, Torunlar ve Atlas’a
devretmeleri söz konusudur.
08-09/111-38
4
Devir işlemi sonrasında bir kontrol değişikliğinin meydana gelip gelmediği konusunun
aydınlatılabilmesi için öncelikle, hisse devrine konu Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’nin
devir öncesi ve devir sonrası hisse yapısının ne şekilde olduğunu ve daha sonra
şirket ana sözleşmesi uyarınca karar/kontrol mekanizmasının ne şekilde
tasarlandığını incelemek gerekecektir. 140
Aşağıdaki tablolarda devir öncesi ve sonrası ortaklık yapısına yer verilmiştir:
Tablo 3- Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’nin Devir Öncesi Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı ve Sahip
Olduğu Hisse Grubu Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Aziz Torun (A) 450.000 1,50
Mehmet Torun (A) 450.000 1,50
Nahit Kiler (B) 450.000 1,50
Ümit Kiler (B) 450.000 1,50
Torunlar (C) 7.500.000 25,00
Atlas (C) 7.500.000 25,00
Torunlar (D) 2.765.625 9,21875
Atlas (D) 2.765.625 9,21875
Adapazarı Pancar Ekicileri Koop. 93.750 0,3125
Kütahya Pancar Ekicileri Koop. (D) 5.005.395 16,69
Budur Pancar Ekicileri Koop. (D) 807.671 2,69
Dinar Pancar Ekicileri Koop. (D) 561,934 1,87
Pankobirlik ( D) 1.200.000 4,00
Toplam 30.000.000 100,00
Tablo 4- Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’nin Devir Sonrası Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı ve Sahip
Olduğu Hisse Grubu Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Aziz Torun (A) 450.000 1,50
Mehmet Torun 450.000 1,50
Nahit Kiler (B) 450.000 1,50
Ümit Kiler (B) 450.000 1,50
Torunlar ( C) 7.500.000 25,00
Atlas (C) 7.500.000 25,00
Torunlar (D) 4.050.427 13,49875
Atlas (D) 4.050.427 13,49875
Kütahya Pancar Ekicileri Koop. (D) 5.005.395 16,69
Adapazarı Pancar Ekicileri Koop. 93.750 0,3125
Mahmut Karabıyık 1 0
Toplam 30.000.000 100,00
İkinci olarak üzerinde durulması gereken nokta Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’nin ana
sözleşmesi uyarınca şirket üzerinde kontrol unsurunun nasıl şekillendiğidir.
150
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre 24.11.1954’te kurulan şirketin ana
sözleşmesi, şirketin Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 27.6.2003 tarih ve 2003/40
sayılı özelleştirme kapsamına alma kararı üzerine 4046 sayılı Kanun’un 20/A
Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi’nin Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş’deki % 6,25 oranındaki hissesinin ½’lik
kısmını sırasıyla Torunlar’a ve Atlas’a devrine Rekabet Kurulu’nun 04.07.2007 tarih ve 07–56/639–221 sayılı
kararı ile izin verilmiştir. Ancak, teşebbüs temsilcileri ile yapılan sözlü görüşmelerden bu hisseler üzerinde bir
rehin hakkının tesis edilmiş olması nedeniyle tamamının devrinin henüz gerçekleşemediği anlaşıldığından
teşebbüsün mevcut ortaklık yapısında Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi’ne yer verilmiştir.
08-09/111-38
5
maddesi gereğince bu kanun hükümlerine uygun hale getirilmesi amacıyla yeniden
düzenlenmiştir. Yönetim kurulu üyeliği görevi halihazırda Mehmet Torun, Nahit Kiler,
Mahmut Karabıyık, Basri Haser, Atilla Yılmaz, Hasan Evren tarafından yürütülen
şirketin ana sözleşmesinin 6. maddesine göre şirket hisseleri A, B, C ve D grubu
olmak üzere dört gruba ayrılmıştır. Bu gruplardan A, B ve D grubu hisseler nama
yazılı iken C grubu hisseler hamiline yazılıdır.
160
Şirket yönetim kuruluna ilişkin olarak ana sözleşmenin 11. maddesine göre şirket
yönetim kurulu hissedarlar veya dışarıdan genel kurul tarafından seçilecek 6 üyeden
oluşacaktır. Maddenin devamında ise bu üyelerden ikisinin A grubu hissedarları
temsilen, ikisinin B grubu hissedarları temsilen, ikisinin ise D grubu hissedarları
temsilen, bu grupların kendi gruplarını temsil etmek üzere gösterdiği adaylar
arasından genel kurul tarafından seçileceği hükme bağlanmıştır. Bu düzenlemeye
göre, C grubu hisseler yönetim kurulunda temsil edilmemektedir.
Ana sözleşmenin 16. maddesinde yönetim kurulunun toplanması konusu
düzenlenmektedir. Bu madde hükmüne göre, başkan dahil 6 kişiden oluşan yönetim 170
kurulu A ve B grubunu temsilen seçilen üyelerin asgari birer üyesinin toplantıda hazır
olması şartıyla, en az dört üyenin katılımı ile toplanacak ve kararları toplantıya
katılanların oy çokluğu ile alacaktır. Bu kararların geçerli olabilmesi için maddede bir
kıstas daha getirilmiştir. Buna göre kararların geçerliliği için A ve B gruplarını
temsilen seçilen ve toplantıya katılan üyelerin kabul oyu vermiş olması şarttır.
Maddenin devamında ise oylarda eşitlik halinde görüşülen hususun reddedilmiş
sayılacağı ifade olunmaktadır.
Bu hükmün matematiksel sonucuna göre yönetim kurulu en az dört kişi ile
toplanabilecek ve 3 kişi ile karar alabilecektir. Bu durumda, hisse devrine konu D 180
grubunu temsilen yönetim kurulunda yer alacak üyelerin pozisyonu ne olursa olsun,
A ve B grubunu temsilen kurulda yer alan üyelerin iradelerinin şirketin kontrolü
noktasında belirleyici olduğu, bu iki grup temsilcilerinin aynı yöndeki iradeleriyle
istenilen kararı alabildikleri, bu iki grup temsilcisi arasında fikir ayrılığı bulunması
halinde ise bir karar alınmasının mümkün olmadığı yani, şirketin mevcut
düzenlemeler altında A ve B grubunu temsil eden üyelerin ortak kontrolü altında
bulunduğunu ifade etmek gerekmektedir.
Bu veriler ışığında yapılabilecek ikinci tespit, D grubu hisselerin yine D grubu
hissedarlarına satılması sonucunda şirket kontrolünde herhangi bir değişikliğin 190
meydana gelmeyeceğidir. Çünkü anılan durumun A ve B grubu hissedarların şirket
üzerindeki ortak kontrolüne bir etkisi olmayacaktır.
Bunun yanı sıra, değinilmesi gereken bir başka husus da halihazırda A ve B grubu
hissedarları olan gerçek kişilerin, D grubu hisselere sahip tüzel kişilerin de ortağı
olmalarıdır. Devir öncesinde her ikisi de % 9,21875 oranında hisseye sahip olan bu
tüzel kişilerin devir sonrasında % 13,49875 oranında bir hisseye sahip olmaları, A
grubu ve B grubu hisselere sahip gerçek kişilerin şirket üzerindeki ortak kontrollerini,
ancak, daha da kuvvetlendirme şeklinde etkileyecektir.
200
Devir işlemi çerçevesinde yapılabilecek bir üçüncü tespit ise, arz ettiği çapraz
hissedarlık yapıları nedeniyle, özellikle gelecekteki özelleştirme işlemleri açısından
potansiyel olarak yaratabileceği rekabet üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle, şeker
08-09/111-38
6
fabrikaları üzerinde işaret edilen çapraz hissedarlıkları azaltan ve kendisi rekabeti
kısıtlamayan hisse devir işlemlerinin olumlu sonuçlarının olabileceği kanaatine
varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 210
Bildirim konusu işlemlerin, Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’nin kontrolünde herhangi bir
değişiklik meydana getirmemesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu
Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında olmadığına,
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
08-09/111-38
7
Rekabet Kurulu’nun 31.01.2008 Tarih ve 08-09/111-38 Sayılı Kararına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Kurul çoğunluk görüşü ; Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’de sırasıyla %4,
%2,69 ve %1,87 hisseye sahip bulunan S.S. Pancar Ekicileri Kooperatifleri
Birliği, S.S. Burdur- Isparta Pancar Ekicileri Kooperatifi ve S.S. Dinar Pancar
Ekicileri Kooperatifi’nin bu hisselerinin ½ şerlik kısmını sırasıyla, Torunlar
Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Atlas Alışveriş Hizmetleri ve Gıda Sanayi
Ticaret A.Ş.’ye devri işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörüldüğü üzere,
devre konu teşebbüs üzerinde kontrol değişikliği yaratma şartını taşımaması
nedeniyle aynı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında birleşme devralma sayılan
hallerden olmadığı şeklindedir.
4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. ve Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkındaki
1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2/b maddesine göre karara konu hisse devri bir
devralmadır. 4054 Sayılı Kanun’un Birleşme ve Devralma başlıklı 7. maddesi,
“bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık
paylarının TÜMÜNÜ VEYA BİR KISMINI ya da kendisine yönetimde hak
sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak
üzere DEVRALMASINI rekabet hukuku bakımından devralma olarak kabul
etmektedir. Görüleceği üzere Kanun ortaklık payının “bir kısmını” veya
sözcüğüyle “tümünü” devralmadan ayrı ve müstakilen bir devralma işlemi
olarak kabul etmektedir. Keza payların bir kısmını “kendisine yönetimde hak
sahibi olma yetkisi” vermesi ile irtibatlandırmaksızın YA DA sözcükleri ile
hissenin bir kısmının devralınması “devralma” olarak kabul edilmiştir. 1997/1
sayılı tebliğin 2. maddesinin başlığı “Birleşme veya Devralma Sayılan Haller”
dir. 2. maddenin b bendinde aynen “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer
bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü VEYA bir kısmını
YA DA kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
VEYA kontrol etmesinin” devralma sayılacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla karara konu devralma işleminin 4054 Sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7 nci ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu gözönünde bulundurularak buna göre
karar verilmesi gerekir. Aksine olan çoğunluk görüşüne ve karara
katılmıyorum.
M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy