Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-32 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-16/171-60
Karar Tarihi : 21.2.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN,
Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Fatma ÇELİK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Martur Sünger ve Koltuk Tesisleri Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Temsilcisi: Av. Muharrem KÜÇÜK
Levent Cd. Sümbül Sk. No:53 34330 Levent/İstanbul
20
D. TARAFLAR : - HVB Capital Partners AG
Am Tucherpark 1, D-80538 München ALMANYA
- Üstünberk Holding A.Ş.
Güneşli Basın Ekspres Yolu Polat İş Merkezi C Blok K:2
D:6 Bağcılar/İstanbul
- Hakan ÜSTÜNBERK
Üstay Tarabya Evleri No:25 D:5 Tarabya Sarıyer/İstanbul
- Sıdıka ÜSTÜNBERK
Nuri Paşa Cd. İmtes Park Villaları A-32 Ferahevler
Yeniköy Sarıyer/İstanbul 30
- Ömer ALTUN
Mimar Sinan Cd. Göktürk Mh. No:29 Eyüp/İstanbul
- Umur ÜSTÜNBERK
Daire Sk. No:3/3 Yeniköy Mh. Sarıyer/İstanbul
- Müfit KARADEMİRLER
Karanfil Sk. A Blok Tan Apt. No:5 D:5 Kükürtlü Mh.
Osmangazi/Bursa
- Markol Otomotiv Yan Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Güneşli Basın Ekspres Yolu Polat İş Merkezi C Blok
No:8 Bakırköy/İstanbul 40
E. DOSYA KONUSU: Martur Sünger ve Koltuk Tesisleri Ticaret ve Sanayi
A.Ş. (Martur)’nin ihraç edilecek % 20 oranındaki hissesinin HVB Capital
08-16/171-60
2
Partners AG (HCP) tarafından taahhüt edilmesi ile ortak girişim kurulması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.2.2008 tarih, 876 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 50
15.2.2008 tarih, 2008-4-32/Öİ-08-MY sayılı Devralma/Ortak Girişim Ön İnceleme
Raporu 18.2.2008 tarih, REK.0.08.00.00-120/43 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-
69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
devir sonucunda ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmayacağı; bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği, görüşü ifade
edilmiştir. 60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı, “otomotiv yan sanayi
malzemeleri pazarı” üst başlığında, “otomotiv koltuk ve koltuk malzemeleri
pazarı” ve “otomotiv yan sanayi iç trim plastik kaplama parçaları pazarı” olarak
belirlenmiştir. 70
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşleme konu olan teşebbüsün faaliyetlerinin ülkemizin tümünde satışı yapılan
ürünleri kapsaması ve ilgili ürünler açısından rekabetin ülke çapında homojen
dağıldığının aksine göstergeler bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. Bildirimin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ 80
Kapsamında Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (c) bendine göre, “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve
malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan
ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)” 4054 sayılı Kanun"un
7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul
edilmektedir.
08-16/171-60
3
Esasen, teşebbüsler arası bir işlemin birleşme ve devralma sayılabilmesi için
taşıması gereken unsurlar şunlardır: 90
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.
- Ortak Kontrol
Ortak girişimlerde aranan birinci koşul, işleme konu Şirket’in kurucu firmalar
tarafından ortak kontrol altında tutuluyor olmasıdır.
HCP’nin devralacağı hisseler % 20 oranında olmasına rağmen, taraflar arasında
imzalanan “Ana İştirak Sözleşmesi” ve “Hissedarlık Sözleşmesi”nden, Martur
üzerinde Üstünberk Holding ve HCP’nin ortak kontrol kurduğu anlaşılmaktadır. 100
Şöyle ki, Hissedarlık Sözleşmesi’nin 2. maddesi uyarınca yatırımcı konumundaki
HCP, Martur’un beş kişilik yönetim kuruluna bir üye atamaya hak kazanmaktadır.
Anılan Sözleşme’nin “Ek C-Önemli Kararlar” başlıklı bölümünde, Martur’un
faaliyet konusu ile ilgili (yatırımlar, iş planı, üst yönetimin belirlenmesi bütçenin
onaylanması gibi) önemli kararların, genel kurulda veya yönetim kurulunda
HCP’nin ve HCP tarafından atanan yönetim kurulu üyesinin olumlu oyu ile
alınabileceği düzenlenmiştir. Bu tür konulardaki veto yetkileri, stratejik kontrol
unsurları olup ortak kontrolün başlıca göstergeleri arasındadır. “Ek C”de sayılan
ve HCP’ye tanınan imtiyaz haklarından bazıları aşağıdaki şekildedir:
- C Grubu hisseleri etkileyen hisse senedi, hak, opsiyon veya teminat verilmesi, 110
- Martur veya onun kontrolündeki iştiraklerin ana sözleşmelerinde veya sermaye
yapılarında değişiklik, temettü ödenmesi, halka arz kararı verilmesi,
- 2.000.000 Avro’yu aşan birleşme devralma veya ortak girişim kurulması
işlemleri,
-Martur’un veya iştiraklerinin bütçelerinin onaylanması, şirketin olağan işleri
dışındaki veya hissedarların/iştiraklerin 1.000.000 Avro’yu aşan işlemleri,
-Martur’un veya iştraklerinin yönetim ve denetim organlarında değişiklik
yapılması.
Yukarıda sayılan düzenlemelerden anlaşılacağı üzere geniş kapsamlı imtiyaz
hakları sebebiyle HCP, Martur’un kontrolünde söz sahibi olmaktadır. 120
- Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olarak Ortaya Çıkma
Ortak girişim işleminin yoğunlaşma doğurucu olup olmadığını gösteren
kriterlerden bir diğeri de söz konusu ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık
niteliği taşımasıdır. Bu kriter ile ifade edilen temel amaç, kurulacak olan ortak
girişimin kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini sürdürebilen
ayrı bir teşebbüs olarak tanımlanabilmesini sağlamaktır. Ortak girişim, pazarda
faaliyet gösteren diğer firmaların gerçekleştirdiği üretim, dağıtım gibi tüm
faaliyetlerde bulunmalı ve tam işlevsel firmalarda olduğu gibi kendine ait
muhasebe, personel, idare ve yönetim organına sahip olmalıdır. Ana İştirak
08-16/171-60
4
Sözleşmesi ve Hissedarlık Sözleşmesi’nde, Martur yönetim kurulu ve 130
denetçilerinin belirlenme ve çalışma yöntemlerine ilişkin ayrıntılı düzenlemelerin
olması; ayrıca anılan şirketin faaliyetlerinin yürütülmesi, bütçesinin hazırlanması
ve hisse devri usullerinin tespit edilmiş olması, ortak girişimin bağımsız bir
teşebbüs olarak karar alabileceğini göstermektedir.
Bağımsız bir iktisadi varlık olmanın diğer şartı, ortak girişimin kendi ticari
politikasının olması veya kendi iş faaliyetlerini devam ettirme ve geliştirmede
kurucularından bağımsız hareket edebilmesi, yani ekonomik bağımsızlığa sahip
olmasıdır. Ekonomik bağımsızlığın başlıca göstergelerinden biri, ortak girişimin
başlıca mal aldığı ya da mal sattığı yerin kurucu firmalar olup olmadığı veya ortak
girişimin faaliyetlerinin kurucu firmaların faaliyetleriyle bütünleşip 140
bütünleşmediğidir.
Bu itibarla bildirime konu işlem incelendiğinde, Martur’un ana faaliyet konusu
otomotiv ana sanayiine otomobil koltuk sistemleri ile iç trim plastik kaplama
malzememeleri gibi otomotiv yan sanayi ürünleri üretmektir. Ana teşebbüslerin
ise, ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu çerçevede,
Martur’un faaliyetleri ortak girişimin taraflarının faaliyetleri ile
bütünleşmeyeceğinden, söz konusu şirketin bağımsız bir iktisadi varlık olarak
faaliyette bulunacağı sonucuna ulaşılmıştır.
- Rekabeti Sınırlayıcı Amaç veya Etkinin Olmaması
Bu şarta göre, işlemin, ortak girişimin kurucusu olan şirketler arasında veya bu 150
şirketlerle ortak girişim arasında rekabetçi davranışların koordinasyonuna neden
olma riski taşımıyor olması gerekir.
Buna göre;
- Ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki
etkinliklerinin önemsiz seviyede kalması veya ana teşebbüslerden sadece birinin
ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi,
- Ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm
faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri,
hallerinde söz konusu risk bulunmamaktadır.
HCP ve Üstünberk Holding’in ilgili pazarda herhangi bir faaliyetleri bulunmaması 160
nedeniyle, ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim
arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olması mümkün değildir.
Yukarıda yapılan değerlendirmeler sonucunda, bildirim konusu işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
Öte yandan, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi
gereğince, “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşme ve devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 170
yirmi beş trilyon Türk Lirası (yirmi beş milyon Yeni Türk Lirası)'nı aşması halinde
08-16/171-60
5
Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur”. Dosya mevcudu bilgilere göre,
Martur’un 2007 yılı cirosu (…………….) YTL’dir. Bu çerçevede bildirim konusu
devralma işleminin, ciro yönüyle Kurul’un iznine tabi olduğu kanaatine varılmıştır.
Bununla birlikte, devralan HCP’nin ilgili pazarda faaliyetinin bulunmaması
nedeniyle, devir işlemi sonucunda pazarın yapısı değişmeyeceğinden, 4054
sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ 180
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bildirim
konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy