Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-9 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-22/223-73
Karar Tarihi : 6.3.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Neşe Nur ONUKLU, B. Sanem ŞİMŞEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ramazan TUNAHAN
İstanbul Yolu 26. km Saray Kazan Ankara 20
D. TARAFLAR : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş.
İstanbul Yolu 26. km Saray Kazan Ankara
Uyum Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. A.Ş.
Yenigün Mah. Bağcılar Cad. No:181/A Bağcılar İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket) ile
Uyum Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. A.Ş.(Uyum)’nin üçüncü bir
anonim şirkete katılması suretiyle birleşmesi işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.1.2008 tarih ve 369 sayı ile giren ve
en son 13.2.2008 tarih ve 1013 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 26.2.2008
tarih ve 2008-3-9/Öİ-08-NNO sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 29.2.2008 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/35 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-22 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Şeref Makromarket San. ve Tic.
A.Ş. ile Uyum Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. A.Ş.’nin Makrouyum
Mağazacılık İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması suretiyle
birleşmeleri işleminin,
1. 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir birleşme işlemi olduğu,
2. Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
50
08-22/223-73
2
3. Anılan devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda bir hâkim durum
yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi yoluyla etkin
rekabetin kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından söz konusu
birleşme işlemine izin verilmesi gerektiği
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde, birleşme
ve devralma konusu olan mal ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım
amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar
dikkate alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da
değerlendirilebilmektedir.
70
Kurul perakende sektörüne yönelik olarak son üç yıllık dönemde aldığı kararlarda,
özellikle sektörde yer alan teşebbüslerin alım güçlerini göz önünde bulundurarak,
pazarı tüketim malları perakende pazarı ve alım pazarı ayrımı gözeterek
incelemiştir.
H.1.1.1.Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı
Tüketim malları organize perakende pazarında, mağaza satış alanı büyüdükçe ürün
çeşitliliği artmakta, bu sayede tüketicinin birçok ihtiyacına cevap verilmesi mümkün
olabilmektedir. İşlem tarafı teşebbüslerin mağaza satış alanlarından hareketle ilgili 80
pazar tanımı yapılması mümkündür. Bununla birlikte, tarafların farklı coğrafi
pazarlarda faaliyet göstermeleri ve dolayısıyla işlem sonucunda herhangi bir
yoğunlaşmanın ortaya çıkmayacak olması nedeniyle bu dosya çerçevesinde ilgili
pazar tanımı yapılmasına gerek duyulmamıştır. Nitekim, İlgili Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında, “inceleme konusu işlem, gerek
ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet
açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti
bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesine yer
verilmektedir.
90
H.1.1.2. Alım Pazarı
Üreticiler ile perakendeciler arasında yer alan alım pazarı, belirli bir perakendecinin
çok sayıda ürün grubuna ilişkin olarak farklı teşebbüslerle ticari ilişki kurduğu bir
yapıya sahiptir. Diğer bir deyişle, üreticiler genel olarak deterjan, içecek, kozmetik
gibi belirli bir ürün veya ürün grubunda uzmanlaşarak üretim yapmaktadır. Burada
üretici açısından önemli nokta üreticinin üretimini değiştirme ve farklı kanallarda
satabilme esnekliğidir. Bu nedenle, alım gücüyle ilgili incelemenin, üretim anlamında
birbirine ikame teşkil eden ürünlerin bir araya geldiği ürün gruplarını ayrı ayrı ilgili
pazarlar şeklinde tanımlamak suretiyle yapılması gerekmektedir. Migros/Tansaş, 100
08-22/223-73
3
Makromarket/Nazar ve Makromarket/Afra kararlarında alım pazarı, süpermarket
ortamında satılan gıda ağırlıklı hızlı tüketim ürünleri dikkate alındığında, et ve et
ürünleri, beyaz et ve yumurta ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve
alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak içecekler (kahve ve çay), sekerli ürünler
(çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un, seker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek
mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak
belirlenmiştir. Mevcut dosya kapsamında da bu ayrım benimsenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
110
H.1.2.1. Tüketim Malları Perakende Pazarı
Perakende sektöründe yer alan teşebbüslerin faaliyet alanları il düzeyinde diğer
bölgelerden hissedilir derecede farklılık göstermektedir. Bu durumun nedeni
tüketicilerin hızlı tüketim malları alışverişi için il dışına ya da belirli bir mesafeden
uzağa gitmesinin rasyonel olmamasıdır. Dolayısıyla, genel olarak il sınırları içindeki
tüketicilere hizmet verdiklerinden perakende sektöründe faaliyette bulunan
teşebbüsler birbirleriyle il düzeyinde rekabet halindedirler.
İnceleme konusu işlem taraflarından Makromarket, Ankara’da 64, Konya’da 16, 120
Karaman’da 5, Antalya’da 4, Kırıkkale, Malatya ve Samsun’da birer adet mağaza ile
faaliyettedir. Uyum’un ise mağazalarının tamamı İstanbul’dadır. Bu noktada
belirtilmesi gereken bir husus, Ankara ve İstanbul gibi büyük iller bağlamında daha
dar coğrafi pazarlar belirlenebilecek olmasıdır. Zira coğrafi pazarın tespiti
aşamasında tüketicilerin alışveriş için rasyonel olarak ulaşacakları uzaklık göz
önüne alındığında pazarın daha dar tanımlanması gereği ortaya çıkacaktır. Ancak
mevcut dosya bağlamında, pazarın geniş yahut daha dar tanımlanması inceleme
sonucunda ulaşılacak olan sonuçları değiştirmeyeceğinden, bu aşamada büyük iller
bağlamında bir ayrıştırmaya gidilmesi gerekli görülmemiştir.
130
Bu çerçevede tüketim pazarı organize perakende pazarı bakımından ilgili coğrafi
pazar ayrı ayrı olmak üzere Ankara, Konya, Karaman, Antalya, Kırıkkale, Malatya,
Samsun ve İstanbul olarak belirlenmiştir.
H.1.2.2. Alım Pazarı
Perakendeciler alımlarını ağırlıklı olarak ulusal üreticilerden gerçekleştirmekte,
bununla birlikte bölgesel veya yerel üreticilerden de mal tedarik edebilmektedirler.
Ancak bölgesel veya yerel olarak faaliyet gösteren üreticilerin ürünlerini diğer
bölgelerde de pazarlamasının önünde herhangi bir engel yoktur. Bu bakımdan, alım 140
pazarında ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Makrouyum Mağazacılık İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. (Makrouyum)
Makrouyum, Makromarket ve Uyum arasındaki birleşme işleminin
gerçekleştirilebilmesi için 3.12.2007 tarihinde tescil edilerek kurulmuştur. Birleşme
işleminin sona ermesiyle birlikte pazarda bu iki firma Makrouyum olarak faaliyet
08-22/223-73
4
göstermek amacındadırlar. Tablo 1’de bu teşebbüsün ortaklık yapısına yer 150
verilmiştir.
Tablo 1: Makrouyum Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi Pay Oranı (%)
Makromarket 7.499.000 74,99
Uyum 2.499.000 24,99
Şeref Songör 1.000 0,01
Ali Akyüz 500 0,005
Erdal Tüfekçi 500 0,005
Toplam 10.000.000 100
Şirketin yönetim kurulu ise Şeref Songör, Erdal Tüfekçi, Ali Akyüz, Uğur Songör,
Mehmet Songör, İskender Keleş ve Mustafa Songör’den oluşmaktadır.
H.2.2. Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş. (Makromarket)
Hızlı tüketim malları perakendeciliği alanında faaliyet gösteren Makromarket’in
yönetim kurulu Şeref Songör, Mustafa Songör, Mehmet songör, Uğur Songör ve 160
Osman Songör’den, denetim kurulu ise İsmail Kütük’ten oluşmaktadır. Teşebbüsün
ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmektedir.
Tablo 2: Makromarket Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi Pay Oranı (%)
Şeref Songör 3.040 19
Osman Songör 3.040 19
Uğur Songör 3.040 19
Mehmet Songör 3.040 19
Mustafa Songör 3.040 19
Aysun Türkmen 800 5
Toplam 16000 100
Makromarket hissedarları 2007 yılı içinde Nazar Gıda San ve Tic. A.Ş.’nin tüm
hisselerini ve Kombassan Giyim Gıda Turizm San. İç ve Dış Tic. A.Ş.’ye ait Afra
markalı mağazaların işletme hakkını devralmıştır. Makromarket’in 2006 ve 2007
yıllarına ilişkin ciroları sırasıyla (……………..) YTL (……………..) YTL’dir.
170
H.2.3. Uyum Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. (Uyum)
İstanbul’daki mağazaları ile hızlı tüketim malları perakendeciliği alanında faaliyet
gösteren Uyum’un yönetim kurulu İskender Keleş, Ali Akyüz, Ahmet Akyüz, Mehmet
Akyüz ve Erdal Tüfekçi, denetim kurulu ise Mehmet Genç’ten oluşmaktadır.
Teşebbüsün ortaklık yapısına aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 3: Uyum Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi Pay Oranı (%)
İskender Keleş 5.670 18,9
Ali Akyüz 5.670 18,9
Mehmet Akyüz 5.670 18,9
Ahmet Akyüz 5.670 18,9
Erdal Tüfekçi 2.160 7,2
Yaşar Balkanlı 1.830 6,1
Yahya Balkanlı 1.830 6,1
Yusuf Balkan 1.500 5
Toplam 30000 100
08-22/223-73
5
Uyum’un tamamı İstanbul’da bulunan mağazalarının sayısı 27’dir. Anılan şirketin 180
2006 ve 2007 yıllarına ilişkin ciroları sırasıyla (……………..) YTL ve (……………..)
YTL’dir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Değerlendirilmesi
Makromarket tarafından bildirimi yapılan işlem, Makromarket ve Uyum’un üçüncü bir
anonim şirkete katılmaları suretiyle birleşmelerini içermektedir. İşlemin tarafları olan
teşebbüsler arasında 15 Ocak 2008 tarihinde “Birleşme Amacına Yönelik Ortak 190
Çalışma Sözleşmesi” imzalanmıştır. Bu Sözleşme’nin II. Maddesinde ifade edildiği
üzere teşebbüsler, birleşme sürecinin bir yıl içerisinde tamamlanmasını
amaçlamışlar, bu süre içerisinde de “devralacak şirket”in olgunlaştırılması için ortak
çalışılması yönünde karar almışlardır. Zira Sözleşme bu süreçte ortak çalışmanın
temel esaslarını ortaya koymak üzere imzalanmıştır.
Sözleşme ile ortaya konan birleşme sürecini şu şekilde aşamalandırmak
mümkündür:
- Ortakları Makromarket, Uyum ve bu iki şirketin hissedarlarından oluşan bir tüzel
kişilik (“devrolunacak şirket”) oluşturulması; 200
- Makromarket ve Uyum’un insan kaynakları, satış ve pazarlama, bilgi işlem ve satın
alma departmanlarının üç ay içerisinde bu üçüncü şirkete aktarılması;
- Takip eden üç ay içerisinde “devrolunacak şirket” ile Makromarket ve Uyum
arasında mağazaların idaresine yönelik olarak ve birleşmenin tamamlanmasıyla
birlikte yürürlükten kalkmak üzere bir sözleşme akdedilmesi;
- Her bir şirket bünyesinde mali ve hukuki inceleme yapılması ve tespit edilen
sorunların giderilmesi sonrasında, şirketlerin “devrolunacak şirket” ile birleşme kararı 210
alarak bu kararı tescil ve ilan ettirmeleri;
- Bilirkişi incelemesi doğrultusunda “devrolunacak şirket”teki nihai sermaye
oranlarının tespiti ve birleşme sözleşmesi ile esas sözleşme değişikliklerinin
hazırlanması;
- Şirket genel kurullarının toplantıya çağrılarak onay alınması.
Taraflar, sürecin bu şekilde belirlenmesindeki amacın, özellikle yerel düzeyde
faaliyet gösteren perakende firmalarının birleşme yahut devralma yoluyla faaliyet 220
alanlarını genişletmeleri öncesinde bu ölçekte faaliyette bulunabilmenin koşullarını
sağlayabilecek duruma gelmeleri, dolayısıyla işlemin sağlıklı bir yapıda
gerçekleşmesinin sağlanması olduğunu belirtmektedirler.
Makrouyum’un %75 oranındaki sermayesi ile buna tekabül eden hisseleri
Makromarket ile bu teşebbüsün ortaklarından Şeref Songör’e ait iken, %25
sermayesi ve buna tekabül eden hisseleri Uyum ile bu teşebbüsün ortaklarından Ali
Akyüz ve Erdal Tüfekçi’ye aittir. Şirketin 7 kişiden oluşan ilk yönetim kurulu da 3
08-22/223-73
6
senelik bir süre için belirlenmiştir. Buna göre, yönetim kurulu başkanlığına
Makromarket’ten Şeref Songör, yönetim kurulu başkan yardımcılıklarına ise 230
Uyum’dan Erdal Tüfekçi ve Ali Akyüz seçilmiştir. Kalan 4 kurul üyeliğinin 3’ü
Makromarket’in mevcut ortaklarından gelirken, 1’i de Uyum’un ortakları arasından
seçilmiştir.
Yine birleşme sürecinin bir parçası olarak, Makromarket, Uyum ve Makrouyum
arasında 11.2.2008 tarihinde Birleşme Sözleşmesi akdedimiştir. Bu Sözleşme’ye
göre, Makrouyum’un sermaye yapısı taraflarca yukarıda anılan oranlar
doğrultusunda öngörülmüş olmasına rağmen, şirketin birleşme sonrası sermaye
yapısının tarafların 30.6.2008 tarihli ara bilançoları dikkate alınarak, yetkili
mahkemenin atayacağı bilirkişinin incelemesi sonucu kesinliğe kavuşturulması 240
planlanmaktadır. Her halükârda, Makromarket ve Uyum’un söz konusu bilançolarda
görülen tüm aktif ve pasiflerinin Makrouyum tarafından devralınması suretiyle
tasfiyesiz infisahının gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır.
Bu bilgiler çerçevesinde, bildirime konu olan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in birleşme
ve devralma sayılan hallerin belirlendiği 2. fıkrasının (a) bendinde, “bağımsız iki
veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi” olarak tanımlanan bir birleşme işlemi
niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon YTL 250
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurul’a bildirilmesi zorunludur. Başvuru
konusu işlem, tarafları olan şirketlerin 2007 yılındaki ciroları 25 milyon YTL eşiğini
aştığından, izne tabidir.
H.3.2. Hâkim Durum Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri (…)” 260
yasaklanmaktadır.
Mevcut dosya kapsamında Makromarket ve Uyum genel itibarıyla tüketici malları
organize perakende pazarında farklı coğrafi pazarlarda faaliyet göstermektedirler.
Teşebbüslerin mağazalarının farklı illerde konumlanmış bulunması sebebiyle,
birleşme işlemi, bu pazar kapsamında tanımlanabilecek hiçbir ilgili ürün pazarı
ayrımında bir pazar payı değişikliğine ve dolayısıyla da bir yoğunlaşmaya neden
olmayacak, diğer bir deyişle pazardaki rekabet seviyesinde bir azalma meydana
gelmeyecektir. Aksine, bu tip bir işlemin, organize perakende pazarında yerel çapta
faaliyette bulunan bir oyuncunun ulusal bir perakendeci haline gelmesini sağlayarak, 270
pazardaki rekabetçi yapıyı güçlendirmeye katkısı olacaktır.
Buna karşılık, birleşmeye taraf olan teşebbüslerin perakende satış amacıyla aynı
ürünlerin alımını gerçekleştirmeleri nedeniyle alım pazarında bir yoğunlaşma
gerçekleşecektir. Ne var ki, tarafların faaliyet düzeyleri, organize perakende
pazarındaki yoğunlaşma düzeyi ile birlikte değerlendirilerek, henüz bu pazarda
hâkim durum yaratabilecek düzeyde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
08-22/223-73
7
I. SONUÇ 280
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 290
Full & Egal Universal Law Academy