Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-47 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-27/308-98
Karar Tarihi : 2.4.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Ali Fuat KOÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Saadet Aslı KUCUROĞLU
Pekin & Bayar Ortak Avukat Bürosu 20
Ahular Sokak No.15 34337 Etiler - İstanbul
D. TARAFLAR : Turkish Household Appliances B.V.
Prins Bernhardplein 200, 1097 JB, Amsterdam HOLLANDA
İbrahim Nuri KOLBAŞI
Abdi İpekçi Cad. No:165 Bayrampaşa İstanbul
Talip Murat KOLBAŞI
30
Ali Osman KOLBAŞI
Yasemin Rezan KOLBAŞI
Aliye KOLBAŞI
Ayşe KOLBAŞI
Zeynep Figen PEKER
40
Firuz Firuzan KOLBAŞI
E. DOSYA KONUSU: Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş.’nin toplamda
sermayesinin %49’una tekabül edecek olan hisselerinin Turkish Household
Appliances B.V. tarafından devralınması suretiyle ortak girişim tesis edilmesi
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.3.2008 tarih ve 1518 sayı ile giren ve
en son 18.3.2008 tarih ve 1688 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet 50
08-27/308-98
2
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 21.3.2008 tarih ve 2008-3-
47/Öİ-08-AÇ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 28.3.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/47 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş. hisselerinin %49’unun Turkish
Household Appliances B.V. tarafından devralınması işlemi sonucunda 1997/1
sayılı Tebliğin 2. maddesinin (c) bendi anlamında bir ortak girişim tesis 60
edildiği,
- Söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında bildirime
tabi olduğu, ancak bu işlem sonucunda bir hakim durum yaratılmasının veya
var olan bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde
sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin verilebileceği,
- Hissedarlar Sözleşmesi ile satıcılara getirilen rekabet yasağının ortak
kontrolün bitiminden sonraki bir dönemi içermeyecek şekilde düzenlenmesi
halinde, rekabet yasağının yan sınırlama sayılarak işleme verilen izin
kapsamında değerlendirilebileceği, 70
- Yukarıda belirtilen değişikliğin yapılmaması halinde anılan hükme bu haliyle
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet
tanınamayacağı
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Arzum Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (Arzum) 80
Arzum Türk yasaları uyarınca kurulmuş bir anonim şirket olup, şirketin ünvanı Güney
İthalat ve Pazarlama Anonim Şirketi iken 4 Ocak 2008 tarih ve 6970 sayılı Ticaret
Sicil Gazetesi’nde ilan edildiği üzere Arzum Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret
Anonim Şirketi olarak tadil edilmiştir. Şirketin ana sözleşmesi uyarınca başlıca
faaliyet alanı televizyon, radyo, teyp ve teyp bandı, pikap mekanik ve elektrikli ev ve
el aletleri, elektrikli ve mekanik saatler, bisiklet, çocuk arabası, oyuncaklar, tartı ve
ölçü aletleri, hırdavat ve kırtasiye emtiası, oto ve bisiklet yedek parça aksam, edevat
ve aksesuarı gibi madde ve malzemelerin ithalatı, pazarlanması, toptan perakende
alım satımı ihracatı ve ticaretidir. Şirket faaliyet konusu içindeki ürünleri doğrudan 90
doğruya ithal edebileceği gibi bunları tamamen ya da kısmen imal de edebilir.
Arzum, aşağıda yer alan küçük ev aletleri ve kişisel bakım ürünlerinin ticareti işi ile
uğraşmaktadır1:
Gıda hazırlama aletleri (mutfak robotu, el blenderi, mikser, narenciye sıkacağı,
katı meyve sıkacağı, kahve öğütücü, rende, yemek hazırlama işinde kullanılan
her türlü elektrikli ev aleti),
1 Arzum’un şu an itibarıyla söz konusu ürünler bakımından herhangi bir üretim faaliyeti bulunmamaktadır.
08-27/308-98
3
Pişirme Kızartma aletleri (fritöz, ekmek kızartma, tost makinesi, düdüklü
tencere, tencere, tava, ızgara, güveç makinesi, set üstü ocak, ekmek yapma
makinesi), 100
İçecek hazırlama aletleri (su ısıtıcı, çay makinesi, kahve makinesi, türk kahvesi
makinesi, semaver, bitkisel çay makinesi),
Temizlik aletleri (elektrikli süpürgeler, pratik dikey süpürgeler, şarjlı el
süpürgeleri),
Kişisel bakım aletleri (saç şekillendiriciler, saç kurutma makineleri, banyo
baskülü, saç kesme makinesi, traş makinesi, epilasyon aleti),
Ütü,
Bebek bakımına ilişkin aletler (mama hazırlama robotu, mama ısıtıcı, biberon
ısıtıcı, sterilizatör, hava nemlendirici, ateş ölçer, oda termometresi, nemölçer,
göğüs pompası, bebek telsizi), 110
İnfrared Isıtıcılar,
Sağlık ürünleri (tansiyon ölçer, ateş ölçer),
Aspiratörler (davlumbaz ve sürgülü aspiratörler),
Şofben.
Arzum’un devralma işlemi öncesi ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 1- Arzum ortaklık yapısı
Pay Sahibi Pay Oranı (%)
Talip Murat Kolbaşı (…….)
Zeynep Figen Peker (…….)
Yasemin Rezan Kolbaşı (…….)
İbrahim Nuri Kolbaşı (…….)
Aliye Kolbaşı (…….)
Ayşe Kolbaşı (…….)
Ali Osman Kolbaşı (…….)
Firuz Firuzan Kolbaşı (…….)
TOPLAM 100,00
Arzum’un yönetim kurulu üyeleri; İbrahim Nuri Kolbaşı, Talip Murat Kolbaşı, Ali 120
Osman Kolbaşı ve Yasemin Rezan Kolbaşı’ından oluşmaktadır.
Arzum’un hali hazırda Arzum Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş. ve Feliks Elektrikli Ev
Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. olmak üzere iki adet iştiraki bulunmaktadır. Küçük ev
aletleri ve kişisel bakım ürünlerinin ticareti alanında faaliyet gösteren söz konusu
şirketlerin ortaklık yapıları aşağıdaki tablolarda sunulmaktadır.
Tablo 2- Arzum Dış Ticaret ve Pazarlama AŞ ortaklık yapısı
Pay Sahibi Hisse Adedi
İbrahim Nuri Kolbaşı (…….)
Talip Murat Kolbaşı (…….)
Yasemin Rezan Kolbaşı (…….)
Ali Osman Kolbaşı (…….)
Arzum (…….)
TOPLAM 10.950.000
130
08-27/308-98
4
Tablo 3- Feliks Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret AŞ ortaklık yapısı
Pay Sahibi Hisse Adedi
İbrahim Nuri Kolbaşı (…….)
Talip Murat Kolbaşı (…….)
Yasemin Rezan Kolbaşı (…….)
Ali Osman Kolbaşı (…….)
Arzum (…….)
TOPLAM 2.050.000
Arzum’un 2007 yılı cirosu 107.932.345 YTL ‘dir2.
Ayrıca Arzum’un ortaklarından İbrahim Nuri Kolbaşı, Talip Murat Kolbaşı, Ali Osman
Kolbaşı ve Yasemin Rezan Kolbaşı’nın küçük ev aletleri ticareti alanında faaliyet
gösteren Güney Avrasya Dış Ticaret Kolektif Şirketi’nde hisseleri bulunmaktadır.
Dosya konusu devralma işlemini düzenleyen Hisse Alım ve Taahhüt Anlaşması 140
uyarınca Güney Avrasya Dış Ticaret Kolektif Şirketi fesih edilecektir.
Tablo 4- Güney Avrasya Dış Ticaret Kolektif Şirketi ortaklık yapısı
Pay Sahibi Hisse Adedi
İbrahim Nuri Kolbaşı (…….)
Talip Murat Kolbaşı (…….)
Ali Osman Kolbaşı (…….)
Yasemin Rezan Kolbaşı (…….)
Zeynep Figen Kolbaşı (…….)
Aliye Kolbaşı (…….)
TOPLAM 1.200
H.1.2. Turkish Household Appliances B.V.
Devralan Turkish Household Appliances B.V., 17.1.2008 tarihinde Hollanda kanunları
uyarınca, küçük ev aletleri alanında faaliyet göstermek ve yatırım yapmak üzere
kurulmuştur, fakat hali hazırda herhangi bir faaliyeti ve söz konusu alanda herhangi
bir yatırımı bulunmamaktadır. Sınırlı sorumluluğa sahip ve Türk hukukuna göre 150
anonim şirket yapısına karşılık gelen bir yapıda tüzel kişidir. Arzum’un hisselerine
yapılacak olan yatırım şirketin ilk yatırımı ve faaliyeti olacaktır. Dosya mevcudu bilgi
ve blegeden, devralan şirketin veya bu şirketi kontrol eden tüzel kişilerin Türkiye’de
Arzum’un faaliyet gösterdiği alanlarda aktif olan herhangi bir iştirakinin veya kontrol
ettiği ortaklığın bulunmadığı anlaşılmıştır. Turkish Household Appliances B.V.’nin
yönetici müdürleri Klaus Müllner ve Robert Romain’dir.
Turkish Household Appliances B.V.’nin sermayesinin %100’ü Hollanda’da kurulu bir
tüzel kişi olan “Cooperatieve Turkish Opportunities U.A.”ye aittir. Cooperatieve
Turkish Opportunities U.A.’nın ise (i) Ashmore Private Equity Turkey Fund 1 Limited 160
Partnership ve (ii) Ashmore Private Equity Turkey Management Limited olmak üzere
iki üyesi bulunmaktadır.
2 Söz konusu ciro konsolide ciro olup Arzum yanında, Arzum’un iştirakleri olan Arzum Dış Ticaret ve Pazarlama
AŞ ve Feliks Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin yapmış olduğu satışları da içermektedir.
08-27/308-98
5
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
170
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal
veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını
oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır.
Ancak, “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. paragrafı doğrultusunda
işlemin alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından bu aşamada endişe
yaratmadığı dikkate alındığından, ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasının gerekli
olmadığı kanaati oluşmaktadır. Bu nedenle Arzum’un faaliyetleri bakımından ilgili 180
ürün pazarı tanımlamasına söz konusu dosya bakımından gidilmemiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de satış ve dağıtımının yapıldığı ve ülke genelinde rekabet
koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili
coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti" olarak belirlenmiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
190
H.3.1. İşlemin Değerlendirmesi
Tasarlanan devralma işlemi Arzum’un toplam sermayesinin % 49’unu temsil eden
15.781.920 adet B sınıfı hissenin devralan şirket tarafından sermaye artışı ve hisse
devri yoluyla iktisap edilmesinden ibarettir. Tasarlanan devralma işleminin
arkasındaki ekonomik ve stratejik gerekçe, devralan şirketin devralma işlemi
vasıtasıyla gelişme göstermeye devam eden Türkiye pazarında önemli bir yatırım
imkanı yakalamayı hedeflemesidir. Bu devralma işlemi neticesinde devralan şirket,
Türkiye küçük ev aletleri ve kişisel bakım ürünleri pazarında ilk defa yatırım yapmış
olacaktır. Söz konusu hisse iktisabı Rekabet Kurulu’ndan onay alınmasından sonra 200
ve her bir aşamada sermaye artışı ve hisse devri işlemlerinin yapılması ile iki aşamalı
olarak gerçekleştirilecektir.
Arzum hisselerinin devralan tarafından iktisap edilmesi ve söz konusu hisse
iktisabından sonra hissedarlar arasındaki ilişkiler, taraflar arasında 29.2.2008
tarihinde imzalanmış olan “Hisse Alım ve Taahhüt Anlaşması”nda ve yine taraflar
arasında 29.2.2008 tarihinde paraflanarak üzerinde mutabık kalınan İlk Sermaye
Artışını takiben yürürlüğe girecek olan “Hissedarlar Sözleşmesi”nde
düzenlenmektedir.
210
Taraflar arasında mutabık kalınan ve İlk Sermaye Artışını takiben yürürlüğe girecek
Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca devralan şirket “B Sınıfı Hissedar” olarak, Satıcı
Hissedarlar ise “A Sınıfı Hissedarlar” olarak tanımlanmıştır. İlk Alım ve İlk Sermaye
Artışı itibarıyla Arzum, 5 üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından yönetilecektir.
A Sınıfı Hissedarlar, yönetim kurulu üyesi olarak seçilmek üzere üç kişiyi aday
gösterme hakkını haiz olacaklar ve B Sınıfı Hissedar yönetim kurulu üyesi olarak
08-27/308-98
6
seçilmek üzere iki kişiyi aday gösterme hakkını haiz olacaktır. Yönetim Kurulu
Başkanı, A Sınıfı hissedarlar tarafından atanan yönetim kurulu üyelerince teklif edilen
adaylar arasından seçilecektir.
220
Yönetim Kurulu toplantı nisabının oluşması için 4 üyenin hazır bulunması
gerekecektir. Hissedarlar Sözleşmesi’nin 4. maddesinde sayılmakta olan Ayrılmış
Konular hariç olmak üzere yönetim kurulu toplantılarındaki tüm kararlar toplantıda
hazır bulunan üyelerin salt çoğunluğuyla alınacaktır. Hissedarlar Sözleşmesinin 4.
maddesinde sayılmakta olan Ayrılmış Konular hakkında karar almak için ise en az bir
B Sınıfı Hissedarı temsil eden yönetim kurulu üyesinin olumlu oyu gerekecektir. Yine
Hissedarlar Sözleşmesinin 4. maddesinde sayılmakta olan Ayrılmış Konular
hakkında, ilgili Kanun çerçevesinde Genel Kurul seviyesinde alınacak kararlar için de
B Sınıfı Hissedar veya onun vekillerinin kabul oyları gerekecektir.
230
Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, A ve B sınıfı Hissedarlar Arzum
üzerinde doğrudan, Arzum’un iştirakleri olan Arzum Dış Ticaret ve Pazarlama AŞ ve
Feliks Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret AŞ’de ise dolaylı olarak ortak kontrole
sahip olacaklardır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin Tebliğ
kapsamında bir devralma sayılabilmesi için hisseleri devredilen teşebbüsün
kontrolünde bir değişiklik olmalıdır. Ayrıca aynı maddede “Amaçlarını gerçekleştirmek
üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak
ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti 240
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture) teşebbüsler arası
birleşme ve devralma kabul edilmekte ve bunlar hakkında Tebliğ’in 4. maddesindeki
koşullara bağlı olarak Kurul’dan izin alınması gerekmektedir. Teşebbüsler arası bu
türden bir işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in ilgili maddesi çerçevesinde birleşme ve
devralma sayılabilmesi için taşıması gereken unsurlar şunlardır:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması. 250
Bu noktada bildirim konusu hisse devri sonucunda, 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında
yukarıda sayılan unsurlar bakımından bir ortak girişimin ortaya çıkıp çıkmayacağının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
H.3.1.1. Ortak Kontrol Altında Bir Teşebbüsün Bulunması
Ortak kontrol, iki ya da daha fazla teşebbüsün veya kişinin bir diğer teşebbüs
üzerinde belirleyici etki uygulayabilme gücüne sahip olmasıdır. Belirleyici etki, bir
teşebbüsün stratejik ticari faaliyetlerini ilgilendiren kararlarını engelleyebilme gücünü 260
ifade eder. Ortak kontrol, eşit oy hakkı veya karar alma organlarında temsilde eşitlik,
veto haklarının kullanılması, oylamalarda ortak hareket edilmesi ya da fiili kontrole
sahip olunması gibi çeşitli yollarla sağlanabilir.
Devralma işlemi sonrasında Arzum hisselerinin %49’u B sınıfı hissedar olan Turkish
Household Appliances B.V.’nin mülkiyetine geçecektir. Yukarıda da açıklandığı
08-27/308-98
7
üzere, taraflar arasında akdedilen “Hisse Alım ve Taahhüt Anlaşması” ve
“Hissedarlar Sözleşmesi” uyarınca devir işlemi sonrasında A ve B sınıfı hissedarların
Yönetim Kurulunu birlikte belirlemeleri ve Arzum’un yönetimine ilişkin konularda
birlikte karar almaları öngörülmektedir. Özellikle Ayrılmış Konular olarak belirlenmiş 270
olan stratejik kararlarda her iki tarafında olumlu görüşü aranmakta olduğu
görülmektedir. Her iki sınıf hissedarların da stratejik konularda yönetim kurulu ve
genel kurulda belli bir yönde karar alınmasını engelleme olanağına, diğer bir deyişle
veto yetkisine sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Arzum’un hisse devri sonrasında oluşacak genel kurul ve yönetim kurulu karar alma
süreçleri dikkate alındığında, teşebbüsün kontrolünün A ve B sınıfı hissedarlar
arasında paylaşılacağı, başka bir ifade ile her iki sınıf hissedarların ortak kontrolünde
olacaktır.
280
H.3.1.2. Ortak Girişimin Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olması
Ortak girişimin devamlılık arz edecek şekilde (lasting basis) özerk bir iktisadi varlığın
tüm fonksiyonlarını yerine getirmesi gerekmektedir. Bu gereklilik ortak girişimin, aynı
pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların normal şartlar altında yerine getirdikleri
işlevleri yerine getirebilmesi anlamına gelmektedir. Pazara girmeksizin, ana
teşebbüslerin ticari faaliyetlerinden spesifik olarak birini ifa etmek üzere kurulmuş
ortak girişimlerin bağımsız iktisadi varlık olduklarını ileri sürmek mümkün
olmayacaktır. Ayrıca ortak girişim faaliyet konusunu gerçekleştirebilmek üzere bir
yönetime; personel de dahil mali, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını da içeren yeterli 290
kaynaklara sahip olmalıdır. Arzum yıllardır ilgili ürün pazarında faaliyette bulunmakta,
bu pazardaki diğer firmaların yerine getirdikleri işlevleri yerine getirmekte ve bu
amaçla gerekli maddi ve gayri maddi varlıklara sahip bulunmaktadır. Dolayısıyla
Arzum’un bağımsız bir iktisadi varlık olduğu görülmektedir.
H.3.1.3. Taraflar Arasındaki Veya Taraflarla Ortak Girişim Arasındaki Rekabeti
Sınırlayıcı Amacı Veya Etkisinin Olmaması
Tarafların ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları, ana
teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarındaki faaliyetine devam etmesi ya da 300
ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm
faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında
rekabetçi davranışların koordinasyonu riski bulunmamaktadır. Şu anda ortak girişim
işleminin taraflarından Turkish Household Appliances B.V.’nin ve bu teşebbüsle aynı
ekonomik birlik içinde yer alan teşebbüslerin Arzum’un faaliyet gösterdiği pazarlarda
herhangi bir faaliyetleri yoktur. İşlemin diğer tarafı olan A sınıfı hissedarlar olan
gerçek kişilerin bir kısmının söz konusu alanlarda faaliyet gösteren Güney Avrasya
Dış Ticaret Kolektif Şirketi’nde hisseleri bulunmakla birlikte, dosya konusu devralma
işlemini düzenleyen Hisse Alım ve Taahhüt Anlaşması uyarınca söz konusu şirket
fesih edilecektir. Ayrıca A sınıfı hissedarlara, Hissedarlar Sözleşmesi’nin “Rekabet 310
Etmeme ve Teklif Etmeme” başlıklı 8. maddesi ile, Arzum’un faaliyet alanlarında
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. Açıklamalar ışığında işlemin taraflar
arasındaki ya da taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı bir amaç ya da
etkisinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
08-27/308-98
8
Bu değerlendirmeler çerçevesinde, Arzum’un % 49 oranındaki hisselerinin Turkish
Household Appliances B.V.’ye devri yoluyla 1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesinin (c)
bendi anlamında bir ortak girişim tesis edildiği anlaşılmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğin 4. maddesi ve bu Tebliğ’de değişiklik yapan 1998/2 sayılı 320
Tebliğ çerçevesinde teşebbüslerin ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının
%25’i veya toplam cirolarının 25 trilyon TL’yi aştığı birleşme/devralmaların izne tabi
işlemler olduğu belirtilmiştir. Mevcut dosya bakımından pazar payı ve cirosu dikkate
alınacak teşebbüs Arzum’dur.
Arzum’un 31.12.2007 tarihi itibarıyla sahip olduğu ciro 107.932.345 YTL’dir. Pazar
payı eşiğinin aşılıp aşılmadığı değerlendirmesi yapılmaksızın, 25 milyon YTL ciro
eşiğinin aşılması nedeniyle bildirime konu işlem izne tabidir.
17.1.2008 tarihinde kurulmuş olan Turkish Household Appliances B.V.’nin Arzum’un 330
hisselerine yapacağı yatırım şirketin ilk yatırımı ve faaliyeti olacaktır. Devralan şirketin
veya bu şirketi kontrol eden tüzel kişilerin Türkiye’de Arzum’un faaliyet gösterdiği
alanlarda aktif olan herhangi bir iştirakinin veya kontrol ettiği ortaklığın bulunmadığı
dikkate alındığında dosya konusu devralma işlemi sonrasında yoğunlaşma
oluşmamakta, işlem öncesinde tek bir grubun kontrolünde olan Arzum, iki
teşebbüsün ortak kontrolüne geçmektedir.
Diğer yandan Arzum’un faaliyet gösterdiği pazarlarda giriş engellerinin yüksek
olmadığı, özellikle ithal ürünlerin pazarda rekabetçi baskıyı artırdığı dikkate alınmıştır.
Ayrıca, dosya mevcudu bilgi ve belgeden Arzum’un ürün grupları bazında pazar 340
paylarının yüksek sayılabilecek bir pazar payına sahip olmadığı anlaşılmıştır. Bu
çerçevede temel olarak “küçük ev aletleri ve kişisel bakım ürünleri” pazarının
rekabetçi olarak nitelendirilebilecek yapısıyla birlikte değerlendirildiğinde,
yoğunlaşma doğurmayan devralma işleminin rekabet üzerinde olumsuz etkiler
doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.3.2. Yan Sınırlamaların Değerlendirilmesi
Hissedarlar Sözleşmesi, rekabet yasaklarına ilişkin olarak özetle şu hükümleri
içermektedir: 350
- Hissedarlar Sözleşmesi Madde 6 uyarınca A Sınıfı Hissedarlar (Satıcı Hissedarlar),
kendi aralarında yapabilecekleri hisse devirleri hariç olmak üzere sahip oldukları
hisselerini İlk Kapanış Tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süreyle herhangi bir üçüncü
gerçek ve/veya tüzel kişiye satmamayı, devretmemeyi veya sair surette elden
çıkarmamayı taahhüt etmektedirler.
- Hissedarlar Sözleşmesi Madde 8 uyarınca Her bir A Sınıfı Hissedar, B Sınıfı
Hissedarın (Devralan) yazılı onayını almadan, 31 Aralık 2010’a kadar veya hissedar
olmaya devam ettiği müddetçe artı bundan sonra 2 (iki) yıl müddetle, hangisi daha 360
uzun olursa, Türkiye Cumhuriyetinde, dolaysız veya dolaylı olarak, ne kendisi ne de
İştiraklerinin veya Birinci Kademe Yönetiminin, kendi adına veya başka herhangi bir
kişi veya şirket ile birlikte ya da başka bir surette: (i) Şirketin işiyle aynı veya benzer
türde olan veya Şirketin işiyle rekabet etmesi muhtemel olan herhangi bir işletmeyi
kurmayacağını, yürütmeyeceğini, böyle bir işletmeye yatırım yapmayacağını veya
08-27/308-98
9
böyle bir işletmede hiçbir sıfatla herhangi bir ekonomik ilgi veya menfaate sahip
olmayacağını; (ii) ayda 2.000 USD (ikibin Amerikan Doları) (veya bunun başka bir
para birimiyle eşdeğeri) tutarından daha fazla brüt maaş alan herhangi bir Şirket
çalışanı veya danışmanını Şirketteki görevinden istifa etmesi veya ayrılması ve
başka yerde çalışması için (B Sınıfı Hissedarın önceden yazılı rızası haricinde) teşvik 370
etmeyeceğini veya etmeye çalışmayacağını; (iii) Şirketin mevcut veya muhtemel
herhangi bir müşterisi veya tedarikçisini veya Şirketin görüşmeler yapmakta olduğu
herhangi bir işletmeyi Şirket ile iş yapmaması veya iş yapmayı bırakması için teşvik
etmeyeceğini veya etmeye çalışmayacağını; (iv) Şirket ile herhangi bir müşteri,
çalışan, danışman, tedarikçi veya işletme arasındaki ilişkiye olumsuz bir biçimde
müdahale etmeyeceğini; ve (v) Şirketin hizmetlerinden herhangi birini üçüncü taraflar
önünde kötülemek veya eleştirmek için herhangi bir harekette bulunmayacağını veya
Şirketin ticari münasebetlerine zarar veren veya engel olan herhangi bir hareket veya
karar içine girmeyeceğini taahhüt etmektedir.
380
Dosya mevcudunda yer alan bildirim formunda, getirilen rekabet yasaklarına ilişkin
olarak aşağıdaki açıklamalara yer verildiği anlaşılmaktadır:
“Bildirim Formu’nda belirtildiği üzere ALICI’nın Türkiye pazarında herhangi bir
faaliyeti, yatırımı ve dolayısıyla deneyimi bulunmamaktadır ve bu işlem vasıtasıyla ilk
defa ilgili ürün pazarına giriş yapacaktır. ALICI’nın sektöre yabancı olması ve
sektörün çok dinamik olması nedeniyle bildirim konusu işlemin başarılı bir şekilde
gerçekleşebilmesi için Satıcı Hissedarlar için bazı rekabet yasaklarının getirilmesi
gerekmektedir.
390
Taraflar arasında mutabık kalınan ve yukarıda belirtilen rekabet ve devir yasakları ise
ARZUM’un faaliyetlerini tasarlanan işleminden sonra da taraflara tam iktisadi fayda
sağlayarak sürdürebilmesi amacıyla düzenlenmiştir. Buna ek olarak söz konusu
rekabet ve devir yasaklarının diğer bir gerekçesi ise ALICI’nın ARZUM üzerinde
yapacağı yatırımı güvence altına almak istemesidir.
Rekabet Kurulu’nun geçmiş kararları uyarınca, rekabet yasakları süresi, coğrafi
kapsamı, konusu ve tabi tuttuğu kişiler bakımından birleşme devralma işleminden
beklenen amacın elde edilmesinde makul gereklilik sınırlarını aşmadığı sürece, yan
sınırlama kapsamında kabul görmekte ve izin verilen işlemle birlikte 400
uygulanabilmektedir. Taraflar, söz konusu tasarlanan işlemde yer alan rekabet
yasaklarının bu koşulları sağladıklarına ve bu doğrultuda yan sınırlama sayılarak
devralma işlemi ile birlikte izin verilmesi gerektiğine inanmaktadırlar. “
Genel olarak birleşme ve devralma işlemlerine ilişkin anlaşmalarda yer verilen bazı
sınırlamaların yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma işlemi ile birlikte
değerlendirilebilmesi için sınırlama; yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve yoğunlaşmanın
yürütülebilmesi için gerekli olmalıdır, sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olmalıdır ve
orantılı olmalıdır.
410
Ortak girişimlerde getirilen rekabet yasakları, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabetçi davranışların koordinasyonu riskinin ortadan
kaldırılmasına hizmet etmektedir. Bu özelliği nedeniyle ortak girişim işlemlerinde
taraflara getirilen rekabet yasaklarının yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli
oldukları kabul edilmektedir.
08-27/308-98
10
Yan kısıtlama olarak tanımlanacak düzenlemenin, yoğunlaşma işleminin kaçınılmaz
sonucu olmadığı müddetçe, üçüncü kişi ya da teşebbüslerin ekonomik davranışlarını
etkileyecek ya da bu teşebbüslerin zararına olacak herhangi bir kısıtlama içermemesi
gerekmektedir. Yukarıda yer verilen rekabet yasakları bu yönüyle değerlendirildiğinde 420
yasaklamanın sadece satıcılar için getirildiği görülmektedir. Dolayısıyla rekabet
yasağına ilişkin ilgili hükümler, yasaklamanın getirilebileceği kişiler bakımından
makuldur.
Bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesinde, yalnızca kısıtlamanın
niteliğinin değil aynı zamanda kapsamının, süresinin ve coğrafi uygulama alanının da
işlemin yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ortak girişim işlemlerinde getirilen rekabet yasağının yan sınırlama sayılabilmesi için 430
rekabet yasağının kapsadığı coğrafi alanın ve faaliyetlerin, ortak girişimin
faaliyetleriyle sınırlı olması gerekmektedir. Dosya konusu işlemde rekabet yasağının
Arzum’nun faaliyetlerine ve faaliyetlerin bulunduğu coğrafi pazarlara yönelik olarak
getirildiği ve bu yönüyle makul olduğu görülmektedir.
Ortak girişimlerde rekabet yasağı ana şirketlerin ortak girişimle rekabet etmemesi
şeklinde ortaya çıkmaktadır. Söz konusu rekabet yasağı ana şirketlerin pazardan
çekilmesi veya pazara hiç girmemesi anlamına gelmektedir. Ana şirketlerin pazara
girmemesi, gerek ana şirketler arasındaki, gerekse ana şirketlerle ortak girişim
arasındaki rekabetçi davranışların koordinasyonu riskini önemli ölçüde azaltmaktadır. 440
Diğer yandan ana şirketlerin ortak girişimle rekabet etme yasağının belirli bir süre ile
sınırlı olması gerekmektedir. Önceki Kurul kararlarında, ortak girişim hissedarlarına
getirilen rekabet yasaklarının kural olarak ortak girişimde hissedar oldukları süre ile
sınırlı olması değil, tarafların ortak kontrollerinin devam ettiği sürece geçerli olması
öngörülmüştür. Ortak girişim işlemlerinde öngörülen rekabet yasağının süresinin,
tarafların ortak kontrollerinin devam ettiği müddeti aşmaması gerektiği kabul
edilmekte ve kontrolü paylaşan ortaklara, ortak kontrolü paylaştıkları sürece rekabet
yasağı getirilmesi makul sayılmaktadır. Geçmiş tarihli Kurul kararlarında bunun
gerekçesi olarak, ortak girişimin taraflarının sonradan yapacakları hisse devrinin yeni 450
bir devir işlemi olduğu için bu devir sırasında satıcı hissedara rekabet yasağının
getirilebileceği, bu nedenle hisse devri sonrasında geçerli olacak rekabet yasaklarına
ortak girişimin kurulduğu anda değil, bu hisse devri sırasında karar verilmesi gerektiği
açıklamalarına yer verilmiştir.
Dosya konusu devralma işlemi ile birlikte Her bir A Sınıfı Hissedar için, B Sınıfı
Hissedarın (Devralan) yazılı onayını almadan, 31 Aralık 2010’a kadar veya hissedar
olmaya devam ettiği müddetçe artı bundan sonra 2 (iki) yıl müddetle rekabet yasağı
getirildiği görülmektedir. Diğer bir deyişle satıcılara hissedarlıkları süresince ve
kontrolden ayrıldıktan sonra iki yıl için rekabet yasağı getirilmektedir. 460
Yukarıda da belirtildiği üzere, ortak girişim işlemlerinde rekabet etme yasağının ortak
kontrolün devam ettiği süre ile sınırlı olması gerekmektedir.
08-27/308-98
11
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye 470
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
2- Hissedarlar Sözleşmesi ile satıcılara getirilen rekabet etmeme ve
müşteri/çalışanlara teklif götürmeme yükümlülüklerinin süresinin söz konusu kişilerin
Arzum Elektrikli Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş.’deki ortak kontrollerinin devam ettiği
süre ile sınırlandırılması kaydıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine 480
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy