Rekabet Kurumu - Karar Sayı 08-29/347-110

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2008-4-44 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 08-29/347-110
Karar Tarihi : 17.4.2008

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Bekir KOCABAŞ

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Antuvan Makzume Uluslararası Taşımacılık ve Ticaret
Ltd. Şti.
- CSAV Inversiones Navieras S.A.
Temsilcileri: Av. Pınar ERYÜREKLİ, Av. Melike TAŞ 20
Sun Plaza Dereboyu Sk. No:24 K:14 34398
Maslak/İstanbul

D. TARAFLAR : - Compania Sud Americana de Vapores
Plaza Sotomayor 50, Valparaiso ŞİLİ
- Antuvan Makzume Uluslararası Taşımacılık ve Ticaret
Ltd. Şti.
Cengiz Topel Cd. No:19 İskenderun Hatay
- CSAV Inversiones Navieras S.A.
Plaza Sotomayor 50, Valparaiso ŞİLİ 30

E. DOSYA KONUSU: Compania Sud Americana de Vapores (CSAV)’in
yatırım şirketi olan CSAV Inversiones Navieras S.A. (CINSA) tarafından,
Antuvan Makzume Uluslararası Taşımacılık ve Ticaret Ltd. Şti.
(Makzume)’nin kontrolünde bulunan CSAV Denizcilik Acentası A.Ş. (CSAV
Denizcilik) hisselerinin %(…)’sinin iktisap edilmesi ile ortak girişim
kurulması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 9.4.2008 tarih, 2214 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. 40
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
11.4.2008 tarih, 2008-4-44/Öİ-08-MÖ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu
aynı tarih, REK.0.08.00.00-120/92 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-29 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
08-29/347-110

2

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- Bildirimi yapılan devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olduğu, ancak devir sonucunda ilgili pazarda hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin 50
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı,
- Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 13.2. maddesi’nde düzenlenen rekabet yasağının
tarafların ortak kontrolünün devamı ile sınırlı tutulması halinde bir yan sınırlama
olarak kabul edilebileceği,
- Sözleşme’de söz konusu değişikliğin yapılması koşuluyla, işleme izin
verilmesinin yerinde olacağı,
görüşleri ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
H.1. İlgili Pazar

H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “gemi acenteliği
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.

H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
70
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. Bildirimin Konusu
Bildirimi yapılan işlem, Makzume ile CINSA arasında “gemi acenteliği” alanında
faaliyet gösterecek bir ortak girişim şirketi kurulmasına ilişkindir. Bu bağlamda,
taraflar arasında akdedilen Ortak Girişim Sözleşmesi çerçevesinde, ortak girişim
şirketi olarak kullanılacak olan ve halihazırda Makzume tarafından kontrol edilen
CSAV Denizcilik’te bir sermaye artırımına gidilecektir. Taraflar’dan Makzume,
sözkonusu sermaye artırımında rüçhan haklarını kullanmayacak, arttırılan
sermayeye ilişkin kısım için CINSA, CSAV Denizcilik unvanlı şirkete Ortak Girişim
Sözleşmesi hükümleri uyarınca iştirak edecektir. Bildirim konusu işlem 80
neticesinde CINSA ve Makzume, CSAV Denizcilik’te % (…) oranında hisseye
sahip olacaklardır. Böylece halihazırda Makzume’nin tek başına kontrolünde
bulunan CSAV Denizcilik, bildirim konusu işlem sonrasında tarafların ortak
kontrolüne geçecektir.
H.2.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
08-29/347-110

3
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (c) bendine göre, “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve
malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan
ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)” 4054 sayılı Kanun"un 90
7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul
edilmektedir.
Esasen, teşebbüsler arası bir işlemin birleşme ve devralma sayılabilmesi için
taşıması gereken unsurlar şunlardır:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.
- Ortak Kontrol
Ortak kontrol, iki veya daha çok sayıda teşebbüs ya da gerçek kişinin başka bir 100
teşebbüsün stratejik ticari davranışlarına engel olacak şekilde belirleyici bir etki
uygulama olanağına sahip olması durumunu ifade etmektedir. Başka bir deyişle,
ortak kontrole konu olan teşebbüsün stratejik kararlar alabilmesi, ortak kontrolü
elinde bulunduran tarafların belli bir karar üzerinde hemfikir olmalarına bağlıdır.
Bildirim konusu işlem sonrasında CSAV Denizcilik hisselerinin % (…)’si CSAV
Grubu şirketi olan CINSA’ya, % (…)’si ise Makzume’ye ve bu şirketin atanmış
ortaklarına ait olacaktır. Ortak Girişim Anlaşması’nın 7.2. maddesinde,
hissedarlar kurulunca alınacak kararlarda -emredici mer’i mevzuatta daha farklı
bir çoğunluk öngörülmediği durumlarda- mutlak çoğunluğun (% 51) aranacağı
düzenlenmiştir. Bu durumda CSAV’nin hissedarlar kurulunda herhangi bir kararın 110
alınabilmesi için her iki ana teşebbüsün rızasınının bulunması gereklidir.
Diğer taraftan Ortak Girişim Anlaşması’nın 7.1. (b) maddesi uyarınca, şirketin
ertesi mali yılki bütçesinin onaylanması, şirketin faaliyetlerinin genişletilmesi ya
da şirkete ait mülklerin veya aktiflerin esaslı kısmının satılması, devralınması,
devredilmesi, kiralanması, temlik edilmesi veya başka surette tasarruf edilmesi
için öncelikle yönetim kurulunun onayı gerekli görülmüştür. Öte yandan, Ortak
Girişim Anlaşması’nın 6.2. maddesi’ne göre, CSAV Denizcilik’in yönetim kurulu
(…) üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerin (…)’si CINSA, diğer (…)’si Makzume
tarafından önerilecek adaylar arasından seçilecektir. Ortak Girişim Anlaşması’nın
7.3. maddesi’nde ise, yönetim kurulunun en az (….) üyeyle toplanacağı ve (…) 120
üyenin olumlu oyuyla karar alacağı düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler, şirketin
yönetimine ilişkin önemli ticari kararların alınmasında ana teşebbüslerin ortak
iradesinin aranacağını ortaya koymaktadır. Ayrıca Ortak Girişim Anlaşması’nın
6.4. maddesi’nde, şirket genel müdürünün Makzume ile CINSA’nın ortak
tavsiyesiyle tayin edileceği ya da değiştirileceği belirtilmiştir.
Bu değerlendirmeler ışığında, bildirim konusu işlem sonrasında CSAV
Denizcilik’in yönetiminin, Makzume ile CINSA’nın ortak kontrolünde bulunacağı
anlaşılmaktadır.
08-29/347-110

4

130
- Bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkma
Bir ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması tam işlevsel
olmasına bağlıdır. Ortak girişimin tam işlevsel olarak nitelendirilebilmesi için
bağımsız iktisadi varlığın tüm işlevlerini uzun süreli olarak yerine getirmek üzere
kurulması gereklidir. Ana teşebbüslerin bünyesinde belirli bir alanda örneğin
araştırma geliştirme, üretim, dağıtım ya da satış alanlarından birinde faaliyet
göstermek üzere kurulan ortak girişimler bağımsız bir iktisadi varlık olma
özelliğine sahip değildir. Ortak girişim, pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların
gerçekleştirdiği üretim, dağıtım gibi tüm faaliyetlerde bulunmalı ve kendine ait
muhasebe, personel, idare ve yönetim organına sahip olmalıdır. 140
Bildirim konusu işlem ile hisseleri devredilen CSAV Denizcilik, gemi acenteliği
alanında faaliyet göstermek üzere kurulmuştur. Şirketin bu faaliyetlerini bağımsız
olarak yerine getirebilmesini teminen, Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 2.5.
maddesinde; halihazırda Makzume’nın bünyesinde bulunan çalışanların,
varlıkların ve akitlerin belirli bir kısmının ortak girişim şirketi CSAV Denizcilik’e
kalıcı olarak devredilmesi, ayrıca halihazırda Makzume’nin elinde bulunan bazı
ofislerin kiralama ya da alt kiralama yoluyla ortak girişim şirketinin hizmetine
sunulması öngörülmüştür. Diğer taraftan anılan Sözleşme’de CSAV Denizcilik’in
yönetim ve denetim kurullarının belirlenme ve çalışma yöntemlerine ilişkin
ayrıntılı düzenlemelerin olması, ayrıca söz konusu şirketin faaliyetlerinin 150
yürütülmesinin ve hisse devrinin usullerinin tespit edilmiş olması ortak girişim
şirketinin bağımsız bir teşebbüs olarak faaliyet gösterip karar alabileceğini
göstermektedir. Dolayısıyla, CSAV Denizcilik’e yeterli maddi varlık ve insan
kaynağı sağlandığı kanaatine varılmıştır.
Öte yandan, ortak girişimin sermayesi (……….)- YTL. olacaktır.
Bu bilgilerin ışığında, söz konusu devir işlemi tamamlandığında bildirime konu
şirketin bağımsız olarak faaliyet göstermesini sağlayacak personel ve
malvarlığına sahip olacağı anlaşılmıştır. Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 21.
maddesinde sözleşmenin on yıllık bir başlangıç dönemi için akdedildiği ve bu
sürenin hitamı üzerine taraflarca daha kısa bir süre belirlenmemişse 160
kendiliğinden müteakip beş yıllığına uzayacağı düzenlenmiştir. Anılan düzenleme
dikkate alınarak, ortak girişimin geçici değil, uzun süreli faaliyet gösterme amaçlı
olarak kurulduğu sonucuna varılmıştır.
Bu çerçevede, teşebbüsün tam işlevsel bir teşebbüsün tüm fonksiyonlarına sahip
olacağı ve ortaklarından bağımsız olarak kendi ticari faaliyetlerini sürdürme
imkânına sahip olduğu görülmektedir.
- Rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkiye sahip olmama
Bir ortak girişim işleminin yoğunlaşma doğurucu olarak kabul edilebilmesi için,
taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisinin olmaması gerekir. Tarafların ortak girişimin faaliyet 170
gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları, ana teşebbüslerden sadece
08-29/347-110

5
birinin ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi ya da ana teşebbüslerin
ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm faaliyetlerini ortak
girişime devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi
davranışların koordinasyonu riski bulunmamaktadır.
Bildirim Formunda, devralan taraf olan CINSA’nın ve dolayısıyla CSAV’nin ilgili
pazarda faaliyet göstermediği, sadece devreden taraf olan Makzume’nin
Türkiye’de gemi acenteliği hizmetleri pazarında faaliyet gösterdiği belirtilmektedir.
Bununla birlikte, Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 13.2. maddesi uyarınca sözleşme
süresi boyunca Makzume’nin, CSAV Denizcilik’in faaliyetlerini yürüttüğü bölgede 180
faaliyet göstermesi yasaklanmıştır. Buna göre, kurulacak ortak girişimin taraflar
arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya
etkisi bulunmamaktadır.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler sonucunda, bildirim konusu işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir ortak girişim oluşturulmasına yönelik
devralma işlemi olduğu kanaatine varılmıştır.
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 190
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir.
İşlemin taraflarından Makzume’nin ilgili ürün pazarındaki 2006 yılı cirosu
(…………..) YTL. olarak gerçekleşmiş olduğundan, -diğer verilere bakılmaksızın-
anılan işlemin Kurul’un iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, devralan CINSA’nın ve dolayısıyla CSAV’nin ilgili pazarda
faaliyetinin bulunmaması ve CSAV Denizcilik’in pazara yeni giriş yapacak olması
nedenleriyle, işlem sonucunda pazarın yapısı değişmeyeceğinden, Kanun'un 7.
maddesi anlamında bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun 200
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.

H.2.3. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Rekabet Yasakları Açısından
Değerlendirme
Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 13.2. maddesi uyarınca sözleşme süresi boyunca,
Makzume, CSAV Denizcilik’in faaliyetlerini yürüttüğü bölgede faaliyet
gösteremeyecektir.
Birleşme ve devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak
kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu
yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar 210
açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Yukarıda aktarılan rekabet yasağının, yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve
gerekli, ayrıca sadece taraflar bakımından bağlayıcı olduğu kanaatine varılmıştır.
08-29/347-110

6
Orantılılık kriteri açısından bakıldığında ise, taraflara getirilen rekabet yasağı
yalnızca devre konu ürünleri kapsamakla birlikte, yasağın Sözleşme’nin süresi ile
sınırlandırıldığı görülmektedir. Bu durum, ortak girişim sona erse bile yasağın
devam etmesine yol açabilecektir. Bu nedenle, söz konusu rekabet etmeme
yükümlülüğünün yan sınırlama olarak kabul edilebilmesi için, tarafların ortak
kontrolünün devam ettiği süre ile sınırlandırılmasının gerekli olduğu neticesine
varılmıştır. 220

I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un
7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, 230
2. Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 13.2. maddesinde düzenlenen rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresinin tarafların ortak kontrolünün devam ettiği süre ile
sınırlandırılması kaydıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy