Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-12 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-29/359-118
Karar Tarihi : 17.4.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Maddeleri İnşaat Ticaret Ltd. Şti.
Öz Ankara Gıda Toptancılar Sitesi Sosyal Tesisler Kat:2 No:27
Macunköy – Ankara 20
D. TARAFLAR : Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Maddeleri İnşaat Ticaret Ltd. Şti.
Tigem Vakfı
AOÇ Polis Karakolu Yanı Tigem Sitesi Gazi-Ankara
E. DOSYA KONUSU: Tigem Vakfı’nın Tivmaş Mağazacılık Sanayi ve Ticaret
A.Ş’de bulunan %49 oranındaki hissesinin Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda
Maddeleri İnşaat Ticaret Ltd. Şti. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.1.2008 tarih ve 536 sayı ile giren ve en
son 28.3.2008 tarih ve 1956 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 11.4.2008 tarih ve 2008-3-
12/Öİ-08-Ş.YA sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 11.4.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/55 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Tigem Vakfı’nın Tivmaş
Mağazacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş’deki %49 oranındaki hissesinin Yeni Çağdaş
İhtiyaç ve Gıda Maddeleri İnşaat Ticaret Ltd. Şti. tarafından devralınması işlemi
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma olmakla birlikte, işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratan veya mevcut bir
hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında
ilgili piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte
olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu devralmaya izin verilmesinin uygun olacağı
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
50
08-29/359-118
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Maddeleri İnşaat Ticaret Ltd. Şti. (Çağdaş)
Faaliyetlerine Aralık 1987’de Ankara’da başlayan devralan teşebbüs market sayısını
1998’de ikiye, 1999’da beşe çıkarmıştır. Şu anda 32 market işleten teşebbüs hızlı
tüketim mallarının yanı sıra temizlik ve kişisel bakım ürünlerinin satışını da
yapmaktadır.
60
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; teşebbüsün ortaklar kurulunun Ümit Erdem Uzun,
Erdoğan Çakırhan, Mürsel Güven, Ali Ekber Çakırhan ve Ali Haydar Çakırhan’dan
oluştuğu, 2007 yılı cirosunun (…………….) YTL ve Ankara ilinde tahmini pazar
payının %(…) olduğu anlaşılmıştır.
H.1.2. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Mensupları Vakfı (Vakıf)
18.3.1979 tarihinde tarım işletmeleri çalışanlarının kredi ve sosyal ihtiyaçlarını
karşılamak amacıyla kurulan vakfın kuruluş senedinde bu amaçlarını gerçekleştirmek
için ticari işletmeler kurma yetkisine yer verilmiştir. 70
Devreden teşebbüs Vakıf, Tivmaş Mağazacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş’deki %49
oranındaki hissesini 13.8.2007 tarihinde Çağdaş’a devretmiştir. Vakfın tasfiyesine
ilişkin dava halen sürmektedir.
H.1.3. Tivmaş Mağazacılık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Tivmaş)
Ankara Ticaret Sicili’ne147932 sicil numarası ile kayıtlı bulunan devre konu teşebbüs
Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Mensupları Vakfı, Tivak Tarım Ürünleri Sanayi ve
Ticaret A.Ş., Tigvaş Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Etsataş Et ve 80
Gıda Maddeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Tigem Vakfı Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd.
Şti. tarafından kurulmuştur.
Ana sözleşmesine göre, diğerlerinin yanı sıra, her nevi gıda ve ihtiyaç maddelerini
üretmek, depolamak, ambalajlamak, pazarlamak, satmak, ithalat ve ihracatını
yapmak amacıyla kurulan teşebbüsün sermayesi her biri 1 YTL nominal değerde
1.000.000 adet paydan oluşan 1.000.000 YTL’dir. Teşebbüsün %49 payla büyük
ortağı olan Vakıf dışında küçük hisse oranlarına sahip çok sayıda ortağı
bulunmaktadır.
90
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; teşebbüsün 2007 yılı cirosunun (……………) YTL
ve pazar payının tahminen %(…) olduğu anlaşılmıştır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1998/2, 1998/6 ve 2000/2 sayılı Tebliğ’ler ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesinin son fıkrasında İlgili ürün pazarının belirlenmesinde birleşme veya
devralma konusu olan mal veya hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı ve kullanım
amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazarın 100
08-29/359-118
3
dikkate alınacağı ifade olunmuştur. Kurul’un 10.1.2008 tarih ve 08-04/56-M sayılı
Kararı’yla kabul edilen İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da talep ve arz
ikamesi ile potansiyel rekabetin göz önünde bulundurulacağı ifadesine yer verilmiştir.
Bu düzenlemeler ışığında, devralan ve devre konu teşebbüslerin faaliyet alanları göz
önüne alındığında, başvuruya konu işlemin niteliği itibarıyla etkileri dikkate
alındığında ayrıntılı bir ilgili ürün pazarı tanımlamaya gerek olmadığı anlaşıldığından,
ilgili ürün pazarı genel olarak gıda ağırlıklı perakende ticareti pazarı olarak
belirlenmiştir.
110
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Anılan Tebliğ’ in yine 4. maddesinde ilgili coğrafi pazarın tespitinde özellikle ilgili mal
ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge
ve komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal veya hizmetlerin
fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın varlığı gibi unsurların dikkate alınacağı
ifade olunmuştur.
Bu düzenleme ve anılan Kılavuz hükümleri ışığında, devralan ve devre konu
teşebbüslerin faaliyetlerini Ankara ili ile sınırlı olarak yürütüyor olmaları, bu il dışına 120
yönelik herhangi bir satış faaliyetlerinin bulunmuyor olması gibi nedenler göz önüne
alındığında, ilgili coğrafi pazar Ankara ili merkezi olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in Kapsamı Açısından Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme veya Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi “ 130
ifadesine yer verilmiştir. İncelenen devralma işleminde Tigem Vakfı’nın Tivmaş’taki
%49 oranındaki hisselerinin Çağdaş tarafından devralınması söz konusu olduğundan
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir ortaklık payı devri
gerçekleşmektedir.
Bu tespitin ardından ortaya konulması gereken husus, devir işlemi sonrasında
hisseleri devre konu teşebbüs üzerinde bir kontrol değişikliğinin meydana gelip
gelmediğidir.
Şirket ana sözleşmesine göre, şirketin idare meclisi şirket genel kurulunca Türk 140
Ticaret Kanunu (TTK) ve bu ana sözleşme hükümlerine göre pay sahipleri arasından
seçilen beş kişiden oluşmaktadır (madde 16). Yönetim kurulunda kararlar üyelerin en
azından yarıdan bir fazlasının hazır bulunması suretiyle alınmakta ve kararlar mevcut
üyelerin ekseriyeti ile verilmektedir. Vekâleten oy kullanmanın mümkün olmadığı
kurulda oyların eşitliği halinde ise konu bir sonraki toplantıya bırakılmakta, bu
toplantıda da eşitlik olması halinde konu reddedilmiş sayılmaktadır (madde 18).
Genel kurul toplantılarında ise TTK’nda öngörülen nisap aranmaktadır. Bu maddede
ayrıca, “Oy hakkı veren tüm payların sahipleri yönetim ve denetim kurulu üye
seçiminde oylarını bir veya birden fazla aday için birikimli olarak kullanabilirler. 150
08-29/359-118
4
Birikimli oy kullanımında Sermaye Piyasası Kurulu hükümlerine uyulur” ifadesine yer
verilmektedir.
Bu durumda öncelikle birikimli oy kullanılması kavramı üzerinde durmak
gerekmektedir. Konunun yasal dayanağını 2499 sayılı Kanun’un 22. maddesinin (v)
bendine istinaden çıkarılan 31 sayılı Tebliğ ile değişik 29 sayılı Sermaye Piyasası
Kanunu’na Tabi Anonim Ortaklıkların Genel Kurullarında Birikimli Oy Kullanılmasına
İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ oluşturmaktadır. Anılan Tebliğ’in 5. maddesinde bu
yöntem “Birikimli oy kullanma; genel kurula katılan kişinin, yönetim kurulu ve denetim
kurulu üyeliği seçiminde kullanacağı oy sayısı, sahip olduğu veya vekil sıfatıyla 160
kullanmaya yetkili olduğu oy sayısı ile seçim yapılacak yönetim kurulu ve denetim
kurulu üye sayısı çarpılmak suretiyle bulunan ve bu suretle ulaşılan birikimli oy
sayısının tamamı bir aday için veya birden fazla adaya bölünerek kullanılabilen oy
kullanma yöntemidir.” olarak tanımlanmıştır.
Birikimli oy sisteminin zorunlu ve ihtiyari olduğu haller ise anılan maddeye eklenen 3.
fıkra ile tespit edilmiştir. Anılan fıkraya göre “ Birikimli oy yönteminin uygulanabilmesi
için ortaklık ana sözleşmesinde açık hüküm bulunması zorunludur. Hisse senetleri
borsada işlem görmeyen ve geçmiş iki yıl içinde pay sahibi sayısı sürekli olarak
500’ün üzerinde olduğu herhangi bir şekilde anlaşılan ortaklıkların birikimli oy 170
yöntemine yer vermeleri zorunludur. Ortaklıklar, bu durumun doğmasını izleyen ilk
olağan genel kurullarında ana sözleşmelerini birikimli oy kullanma hükümlerini
değiştirmekle yükümlüdürler. Diğer ortaklıklar bakımından birikimi oy yönetiminin
uygulanması ihtiyaridir.”
Bu yasal dayanak çerçevesinde, devre konu teşebbüste kontrol unsurunun
şekillenmesinde yönetim kurulu üyelerinin belirlenmesi temelinde birikimli oy
sisteminin geçerli olduğu söylenebilecektir.
Ana sözleşmeye göre, beş kişilik Tivmaş yönetim kurulunun toplantı yeter sayısı 180
üyelerin yarısından bir fazlasıdır. Buna göre yönetim kurulu üç kişi ile toplanabilecek
ve mevcut üyelerin ekseriyeti ile yani iki kişi ile karar alınabilecektir. Bu durumda
Çağdaş’ın üç kişilik toplantı yeter sayısını tam olarak tek başına karşılayamadığı;
ancak özellikle kurulun minimum sayı ile toplanması halinde dilediği kararı veto
edebileceği anlaşılmaktadır. Diğer paydaşların oldukça düşük oranlarda hisselere
sahip oldukları, bu durumun bütün paydaşların genel kurula ilgi göstermemesi
sonucunu doğuracağı ve TTK hükümlerine göre toplanacak genel kurulun ilk
toplantısında olmasa bile ikinci toplantısında Çağdaş’ın gerekli görülen %25’lik oyu
her durumda sağlayacağı göz önüne alındığında, Çağdaş’ın hisse devri sonrasında
yönetimde belirleyici olacağı açıktır. 190
Sonuç olarak Çağdaş, hissedar olarak Tigem Vakfı’nın yerine geçtiğinden ve şirket
üzerinde diğer hissedarlarla ortak kontrolden, fiili durumda çok küçük hissedarların
yönetim kuruluna katılıma ilgi göstermeyebilecekleri görüşünden hareketle, tek
başına kontrole uzanan bir yetkiye sahip olabileceğinden şirketin kontrolünde bir
değişiklik meydana gelecektir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in “İzne Tabi Birleşme ve Devralmalar” başlıklı 4. maddesinde
izin gerektiren sınır olarak, birleşecek şirketlerden herhangi birinin veya bunların
08-29/359-118
5
toplamlarının ilgili piyasalarda %25 pazar payına sahip olması veya bu oran aşılmasa 200
bile teşebbüslerin toplam cirolarının 25 milyon YTL’yi aşması halleri öngörülmüştür.
Teşebbüslerin toplam ciroları (…………….) YTL’dir. Bildirim formunda yer verilen
verilerden hareketle teşebbüslerin toplam pazar payları ise %(…)’ye ulaşmaktadır.
Dolayısıyla Tebliğ’de öngörülen pazar payı eşiği aşılmamakla birlikte ciro eşiği
aşıldığından, işlem izne tabidir.
Devralma işleminin belirlenen ilgili ürün pazarında yoğunlaşma doğurucu herhangi bir
etkisi olmayacağı kanaatine varılmıştır. Zira, belirlenen ilgili coğrafi pazarda oldukça
düşük pazar paylarına sahip işleme taraf teşebbüslerin karşısında ulusal ve yerel 210
seviyede pazar ve finansal açıdan önemli güce sahip teşebbüslerin varlığı göz önüne
alındığında işlem pazardaki rekabetçi yapının bozulmasına sebep olmaktan uzaktır.
Dolayısıyla, başvuruya konu devralma işleminin pazarda rekabeti kısıtlamanın aksine
büyük ölçekli teşebbüslerle daha etkili rekabet edebilmeyi artırma ihtimali nedeniyle
olumlu etkileri bulunduğunu ifade etmek mümkündür. Konu potansiyel rekabet
açısından değerlendirildiğinde de piyasaya giriş önünde hukuki herhangi bir engel
bulunmadığı, yeterli sermaye ve örgütlenme ile ilgili ürün pazarında faaliyet
göstermenin mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
I. SONUÇ 220
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 230
Full & Egal Universal Law Academy