Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-52 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 08-33/418-144
Karar Tarihi : 15.5.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr.Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Neşe Nur ONUKLU, Nazlı UĞURLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : İpekyol Giyim Sanayi ve Pazarlama Ticaret A.Ş.
Temsilcileri :Nilgün Serdar ŞİMŞEK ve Burcu TUZCU
Süleyman Seba Caddesi No:48 BJK Plaza B Blok Kat:9
Akeretler 34357 Beşiktaş İstanbul 20
D. TARAFLAR : Miroglio İstanbul Tekstil Dış Ticaret Ltd. Şti.
Kasımpaşa Piyalepaşa Bulvarı, Kastel Ticaret Merkezi
C Blok K:2, Beyoğlu / İstanbul
Yalçın AYAYDIN
Çınar 06 Villa B26 Bahçeşehir Büyükçekmece / İstanbul
Nejdet AYAYDIN
Merkez M. Sıracevizler cad. Hanımefendi Sok. 30
Demir Apt. No.108 D:3 Şişli / İstanbul
Uğur AYAYDIN
Ataköy 7-8-9-10. Kısım Mah. D.28 Blok B Kapısı D.16
Bakırköy / İstanbul
Servet TUNÇ
Şelale Evleri R-5 Blok, 23 Büyükçekmece / İstanbul
Berk TUNÇ 40
Gül 06 Cad., E5 D.26 Bahçeşehir Büyükçekmece / İstanbul
Özkan ÇELİK
Çınar 09 Villa C4 Bahçeşehir Büyükçekmece / İstanbu
E. DOSYA KONUSU: Miroglio İstanbul Tekstil Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından,
İpekyol Giyim Sanayi ve Pazarlama Ticaret A.Ş., Yol Giyim Sanayi Pazarlama
ve Ticaret A.Ş., Tvist Giyim Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş. ve Maçka Giyim
Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’nin hisselerinin %50’sinin devralınması
08-33/418-144
2
işlemine izin verilmesi, izin verilmemesi halinde menfi tespit belgesi verilmesi 50
veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.3.2008 tarih ve 1629 sayı ile giren ve
en son 29.4.2008 tarih ve 2557 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4., 5. ve 7. maddeleri ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
6.5.2008 tarih ve 2008-3-52/Öİ-08-NNO sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme
Raporu, 9.5.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-120/65 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-
33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 60
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
1- İpekyol Giyim Sanayi ve Pazarlama Ticaret A.Ş., Yol Giyim Sanayi Pazarlama ve
Ticaret A.Ş., Tvist Giyim Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş. ile Maçka Giyim
Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’nin hisselerinin %50’sinin Miroglio S.P.A.’nın
kontrolünde bulunan Miroglio İstanbul Tekstil Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından
devralınması ile ortaya çıkan ortak girişim işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi ve 1997/1 Tebliğ‘in 2. maddesi çerçevesinde birleşme/devralma olarak
nitelendirilemeyeceği,
70
2- söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir anlaşma
niteliğinde olduğu, bununla birlikte
a. Hissedarlar Sözleşmesinin 7.1. maddesi ile ortak girişim tarafı kişi ve
teşebbüslere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün, söz konusu kişi ve
teşebbüslerin İpekyol Giyim Sanayi ve Pazarlama Ticaret A.Ş., Yol Giyim
Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş., Tvist Giyim Sanayi Pazarlama ve Ticaret
A.Ş. ile Maçka Giyim Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’deki ortak
kontrollerinin devam ettiği süre ile sınırlanması,
b. ortak girişim taraflarının ikisinin birden ortak girişim şirketleri ile rekabet
halinde bir faaliyette bulunmamaları 80
koşullarıyla anılan ortak girişim işlemine 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
çerçevesinde bireysel muafiyet tanınabileceği,
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
90
H.1.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Ayaydın Grubu’nun hazır giyim sektöründe
faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır. Hazır giyim sektörü GSMH, istihdam ve ihracat
açısından Türkiye’nin en önemli sektörlerinden biri olup, Türk hazır giyim sektörü
dünyanın 4. büyük hazır giyim ihracatçısı konumundadır. Sektör üretiminin yaklaşık
%70’i ihraç edilmekte ve ihraç edilen ürünlerin yaklaşık %80’ini pamuklu ürünler
oluşturmaktadır. 1999 yılında 6,2 milyar ABD Doları olan Türkiye’nin toplam hazır
giyim ihracatı, 2000 ve 2001 yıllarında fazla bir değişiklik göstermemiş, ancak 2002,
08-33/418-144
3
2003 ve 2004 yıllarında önemli artışlar göstererek 2005 yılında 11,5 milyar ABD 100
Dolarına yükselmiştir. 2005 yılında hazır giyim sektörü ihracatının, Türkiye’nin toplam
ihracatı içindeki payı %15,5 olarak gerçekleşmiştir. Bununla birlikte son yıllarda hazır
giyimin toplam ihracat ve imalat sanayi içindeki payı azalmaktadır.
Türk tekstil ve hazır giyim sektöründe mevcut kapasiteler yurt içi talepten oldukça
fazla olduğu için sektörün ihracatı yüksektir. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği’nin
(TGSD) yaptığı araştırmalar, hazır giyim sanayiinde küçük ve orta büyüklükteki
işletmelerin (KOBİ) faaliyet gösterdiğini, piyasada 30.000 civarında KOBİ’nin var
olduğunu ortaya koymaktadır. 2006 yılı hazır giyim ihracatı yaklaşık 14 milyar ABD
Doları, 2007 yılı hazır giyim ihracatı ise 16 milyar ABD Doları olarak saptanmıştır. 110
Türkiye’nin tekstil ve konfeksiyon ihracatının önemli bir bölümünü pamuklu ürünler
oluşturmaktadır. Dünyanın önde gelen pamuk üreticilerinden birisi olması, tekstil ve
hazır giyim sektörlerine hammadde temininde Türkiye’ye önemli bir rekabet
üstünlüğü sağlamaktadır. Türk hazır giyim sektöründe firma tipleri arasındaki
farklılıklar sektörün temel yapısını ortaya koymaktadır. Uzun süredir faaliyette
bulunan ve kendi koleksiyonlarını oluşturma kabiliyetine haiz orta ve büyük ölçekli
firmalarda kalite bilinci ön planda iken, 1980 sonrası yatırım teşviklerinin etkisiyle
faaliyete geçen firmalar standartlaşma yoluna gitmiş ve rekabetçi üstünlüklerini ucuz
fiyatlar yoluyla sağlamışlardır. Bu grupta, kendi üretimini gerçekleştiren firmaların 120
yanı sıra, fason olarak üretilen mamulleri pazarlayan şirketler de yer almaktadır. Son
grupta ise Türk hazır giyim sektörünün belkemiğini oluşturan çok sayıdaki fason
atölyeleri yer almaktadır.
Türkiye’nin hazır giyim ithalatında özellikle 2004 ve 2005 yıllarında yüksek oranlı
artışlar yaşanmıştır. Daha çok dokuma giyim eşyası ithal eden Türkiye’de 2005
yılında ithal edilen hazır giyim ürünlerinin %37’sini örme giyim ürünleri, %63’ünü
dokuma giyim ürünleri oluşturmuştur. Ayrıca, 2005 yılında Dünya Ticaret Örgütü
üyelerine yönelik tekstil kotalarının kaldırılması ile birlikte dünya hazır giyim
pazarında yaşanan fiyat rekabetinin yoğunluğu artmıştır. 130
Dolayısıyla, Türkiye’de hazır giyim sektörünün çok sayıda oyuncunun yer aldığı,
piyasaya giriş-çıkışın serbest olduğu, diğer bir deyişle ciddi anlamda giriş engelinin
yer almadığı rekabetçi bir yapıya sahip olduğunu söylemek mümkündür.
H.1.2. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal
veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını 140
oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır.
Miroglio S.P.A. tekstil sektöründe; giyim, dokuma ve iplik sanayiinde faaliyet
göstermektedir. Devre konu Ayaydın Grubu ise tekstil ürünlerinin ve her türlü ilgili
aksesuarın üretimi, ithalatı, ihracatı ve pazarlanması ile iştigal etmektedir. Hazır
giyim piyasasında faaliyet gösteren Ayaydın Grubu’nun ticaretini yapmakta olduğu
ürün türünü bayan hazır giyimi oluşturmaktadır.
08-33/418-144
4
Genel olarak hazır giyim sektörü içerisinde tüketici gözündeki kullanım 150
farklılıklarından hareketle, tarafların faaliyet alanlarını gözeterek, kadın hazır giyim
ürünleri ve aksesuarları olarak iki ayrı ilgili ürün pazarı belirlenebilir. Bununla birlikte,
10.1.2008 tarihli, 08-04/56-M sayılı İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un
1.3.2. maddesinde talep ikamesine eşdeğer etkisi olduğu durumlarda arz ikamesinin
de pazar tanımlanmasında dikkate alınabileceği belirtilmektedir. Bu çerçevede kadın
hazır giyiminden, diğer hazır giyim segmentlerine üretimin kaydırılmasının mümkün
olduğu da belirtilmelidir. Hazır giyim sektöründe faaliyette bulunan teşebbüsler
açısından, belirli bir giyim türünden diğerine geçişte önemli oranda yatırım
gerekliliğinin bulunmaması teşebbüslerin üretimlerini kısa sürede diğer giyim
türlerine kaydırabilmeleri sonucunu doğurmaktadır. 160
Nitekim, 28.7.2005 tarih, 05-49/699-187 sayılı; 27.10.2005 tarih, 05-74/1000-280
sayılı Kurul kararlarında hazır giyim sektörü içerisinde tüketici gözündeki kullanım
farklılıklarından hareketle ayrı alt ilgili ürün pazarlarının tanımlanabileceği, ancak bu
sektörde faaliyette bulunan teşebbüsler açısından, belirli bir giyim türünden diğerine
geçişte önemli oranda yatırım gerekliliğinin bulunmamasının teşebbüslerin
üretimlerini kısa sürede diğer giyim türlerine kaydırabilmeleri sonucunu doğurduğu
belirtilmiştir. Ayrıca, söz konusu sektörde çeşitli ürünler arasındaki arz ikamesinin
yüksek olması nedeniyle, tüketici açısından farklı kullanım alanlarına sahip olan bu
ürünlerin aynı pazar içinde değerlendirilmesinin mümkün olduğu ifade edilmiş ve ilgili 170
ürün pazarı “hazır giyim ürünleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
Buna ek olarak hazır giyim ürünleri pazarının farklı fiyat ve kalite seviyesinde ürünleri
barındıran geniş bir pazar olduğu ifade edilmelidir. Bu pazar içersinde marka gücü
bulunmayan, görece düşük fiyatlı ve genellikle mahalli giyim mağazalarında satılan
ürünler ile alışveriş merkezlerinde satışa sunulan, yüksek fiyatlı, markalı, tasarım
ürünler yer almaktadır. Esasen markalı ürünler ile markasız ürünlerin, aynı işlevi
görseler de fiyat seviyesi bakımından çok farklı olmaları nedeniyle ayrı pazarlar teşkil
oluşturabilir. Ancak inceleme konusu dosya bakımından bu ayrım önem arz
etmemektedir. 180
Hazır giyimin alt segmentleri bakımından yapılacak bir analizin başvuru konusu
dosya bakımından değerlendirmeyi değiştirecek nitelikte bir etki yaratmayacak
olması nedeniyle ilgili ürün pazarı “hazır giyim ürünleri pazarı” olarak tespit edilmiştir.
H.1.3. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de dağıtımının yapıldığı ve ülke genelinde rekabet
koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili
coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti" olarak belirlenmiştir. 190
H. 2. Taraflar
H.2.1. Miroglio İstanbul Tekstil Dış Tic. Ltd. Şti (Miroglio İstanbul)
İşlem sonrasında devre konu şirketlerin hisselerinin %50’sine sahip olacak olan ve
merkezi İstanbul’da bulunan devralan taraf Miroglio İstanbul’un, hisselerinin
tamamına İtalyan yasalarına uygun olarak kurulmuş Miroglio S.P.A. sahiptir. Miroglio
İstanbul’un temel faaliyeti Türkiye pazarına iplik ve basma kumaş ithalatı yapmaktır.
08-33/418-144
5
Tekstil sektöründe; giyim, dokuma ve iplik sanayiinde faaliyet gösteren Miroglio 200
S.P.A. ise, hazır giyim ürünlerinin Türkiye’ye satış faaliyetlerini doğrudan satış
yoluyla kendisi yürütmektedir. Hisse devir işlemi sonrasında Miroglio S.P.A. Miroglio
İstanbul aracılığıyla kadın hazır giyimi piyasasında ortak girişim kapsamında
faaliyetlerine devam edecektir. Miroglio S.P.A. Türkiye’de etkilenen pazarlarda
herhangi bir başka teşebbüssün yönetiminde %10 oy hakkına, sermaye veya
malvarlığına sahip değildir. Söz konusu teşebbüse ait Motivi, Caractere, Elena Miro
ve Oltre markaları bulunmaktadır.
Miroglio İstanbul’un Genel Müdürü Dieter WAHL’dır ve Miroglio S.P.A’nın yönetim
kurulu üyeleri; Carlo MIROGLIO (Yön. Kur. Başk.), Francesco MIROGLIO (Yön. Kur. 210
Başk. Yard.) Guiseppe MIROGLIO (İdari Müdür)’dan oluşmaktadır.
Sadece iplik ve basma dokuma satışı faaliyetinde bulunan Miroglio İstanbul’un bu
faaliyetinden kaynaklanan 2007 cirosu (…………..) YTL’dir. Hazır giyim alanında
faaliyette bulunan Miroglio S.P.A.’nın 2005 ve 2006 yılına ait cirolarına Tablo 2’de
yer verilmiştir.
Tablo 1 - Miroglio S.P.A.’nın Cirosu (EURO1)
Şirket Unvanı 2005 2006
Miroglio S.P.A.'nın dünya çapında cirosu (……….) (……….)
Miroglio S.P.A.'nın giyim sektöründe
cirosu
(……….) (……….)
Miroglio S.P.A.'nın Türkiye'de giyim
sektöründen elde ettiği cirosu
(……….) (……….)
H.2.2. İpekyol Giyim Sanayi ve Pazarlama Ticaret A.Ş. (İpekyol A.Ş.),Yol Giyim 220
Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (Yol A.Ş.), Tvist Giyim Sanayi Pazarlama ve
Ticaret A.Ş. (Tvist A.Ş.) ve Maçka Giyim Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş.
(Maçka A.Ş.) (Ayaydın Grubu)
İpekyol A.Ş., Yol A.Ş., Tvist A.Ş. ve Maçka A.Ş. Ayaydın Grubu şirketleri olup,
ticaretini yapmakta oldukları ürün türü bayan hazır giyimidir. Ayaydın Grubu hazır
giyim ürünlerinin ve her türlü ilgili aksesuarın üretimi, ithalatı, ihracatı ve pazarlaması
ile iştigal etmektedir. İstanbul merkezli şirketlerin işlem öncesi ortaklık yapılarına
aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir:
230
Tablo 2 - İpekyol A.Ş., Yol A.Ş. ve Maçka A.Ş.’nin Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Yalçın AYAYDIN 61
Uğur AYAYDIN 9
Nejdet AYAYDIN 10
Servet TUNÇ 10
Berk TUNÇ 10
Toplam: 100
1 30.12.2005 ve 29.12.2006 günü itibarıyla EURO kuruna göre çevrilmiştir.
08-33/418-144
6
Tablo 3 - Tvist A.Ş.’nin Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Yalçın AYAYDIN 51
Uğur AYAYDIN 16
Nejdet AYAYDIN 16
Servet TUNÇ 16
Özkan ÇELİK 1
Toplam: 100
Söz konusu şirketlere ait İpekyol, Miss İpekyol, Machka ve Tvist markaları
bulunmaktadır. Bu markalardan İpekyol ve Miss İpekyol markalı ürünlerin toptan ve
perakende satış faaliyetleri İpekyol A.Ş. tarafından, Machka markasını taşıyan 240
ürünlerin toptan ve perakende satış faaliyetleri 2006 yılı sonunda kurulmuş olan
Maçka A.Ş. tarafından ve Tvist markalı ürünlerin toptan ve perakende satış
faaliyetleri ise 2007 yılında kurulan Tvist A.Ş. tarafından yürütülmektedir. Yol A.Ş.
Ayaydın Grubunun üretim ve tedarik faaliyetlerini yürütmektedir.
Bunların dışında İpekyol A.Ş. Yunanistan’da kurulmuş olan Ipekyol Hellas Industrial
Commercial and Clothes Marketing Sole Member Limited Liability Company unvanlı
şirketin ve Romanya’da kurulmuş olan Ipekyol Romania S.R.L. unvanlı şirketin
hisselerinin %100’üne sahiptir.
250
İpekyol A.Ş., Yol A.Ş., Tvist A.Ş. ve Maçka A.Ş.’nin mevcut yönetim kurulları Tablo
4’de, şirketlerin son üç yıla ait ciroları ise Tablo 5’de yer almaktadır:
Tablo 4 - Ayaydın Grubunda Yer Alan Şirketlerin Yönetim Kurulları
Adı Unvanı
Yalçın AYAYDIN Yönetim Kurulu Başkanı
Uğur AYAYDIN Ürün Koordinatörü
Nejdet AYAYDIN Perakende Koordinatörü
Servet TUNÇ Lojistik Koordinatörü
Tablo 5 - Ayaydın Grubunda Yer Alan Şirketlerinin Ciroları (YTL)
Şirket Unvanı 2005 2006 2007
İpekyol A.Ş. (……….) (……….) (……….)
Yol A.Ş. (……….) (……….) (……….)
Tvist A.Ş. (……….) (……….) (……….)
Maçka A.Ş. (……….) (……….) (……….)
Toplam (……….) (……….) (……….)
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devir İşlemi 260
Ayaydın Grubu tasarlanan devralma işlemi ile sayısı elliyi geçen mağaza zincirini
büyütmeyi ve Ayaydın Grubu markalarını dünyaya açmak suretiyle kadın dış giyim
ürünlerinin ve ilgili aksesuarların imalat, ticaret, toptan ve perakende satışı
alanındaki faaliyetinde gerek yurtiçinde gerekse yurtdışında önde gelen bir grup
08-33/418-144
7
haline gelmeyi amaçlamakta, Miroglio S.P.A. ise devralma işlemi ile kendi
markalarını (Motivi, Caractere, Elena Miro, Oltre, vb.) Türk piyasasına sunmayı veya
hali hazırda kullanılan markalarını büyütmeyi hedeflemektedir.
Taraflar, devir işlemini düzenlemek amacıyla 14.2.2008 tarihinde “Hisse Satım ve 270
Alım Sözleşmesi” imzalamışlardır. Bu sözleşme ile Satıcılar (Yalçın AYAYDIN,
Nejdet AYAYDIN, Uğur AYAYDIN, Servet TUNÇ, Berk TUNÇ, ve Özkan ÇELİK) her
bir şirketin hisselerinin %50’sini Miroglio İstanbul’a satacaklardır.
Satıcıların aile işlerini şirket modeli altında tekrar yapılandırmaya ilişkin bir iç
stratejisi bulunmaktadır. Devir işlemleri esnasında, Satıcılar tarafından kurulacak ve
Satıcıların sahip olacağı Ayaydın Yatırım A.Ş., Ayaydın ailesi işlerinin geri
kalanlarına sahip olmak için kullanılacaktır. Ayrıca kapanış tarihinde Satıcılar
Ayaydın Grubu’nda kalan hisselerini de bu şirkete devretmeyi düşünmektedirler.
Devir işlemi neticesinde, devre konu şirketlerin ortaklık yapısı aşağıdaki tablolardaki 280
gibi olacaktır:
Tablo 6 - İpekyol A.Ş.’nin devir sonrası ortaklık yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Yalçın AYAYDIN 0,000004
Uğur AYAYDIN 0,000004
Servet TUNÇ 0,000004
Ayaydın Yatırım A.Ş. 49,999988
Miroglio İstanbul 50
Toplam: 100
Tablo 7 - Yol A.Ş.’nin devir sonrası ortaklık yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Yalçın AYAYDIN 0,00001
Uğur AYAYDIN 0,00001
Servet TUNÇ 0,00001
Ayaydın Yatırım A.Ş. 49,99997
Miroglio İstanbul 50
Toplam: 100
Tablo 8 - Tvist A.Ş.’nin devir sonrası ortaklık yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Yalçın AYAYDIN 0,00002
Uğur AYAYDIN 0,00002
Servet TUNÇ 0,00002
Ayaydın Yatırım A.Ş. 49,99994
Miroglio İstanbul 50
Toplam: 100
Tablo 9 - Maçka A.Ş.’nin devir sonrası ortaklık yapısı
Hisse Sahibi Pay Oranı (%)
Yalçın AYAYDIN 0,0002
Uğur AYAYDIN 0,0002
Servet TUNÇ 0,0002
Ayaydın Yatırım A.Ş. 49,9994
Miroglio İstanbul 50
08-33/418-144
8
Toplam: 100
Tablolardan görüldüğü üzere hisse devir işlemi sonrasında Miroglio İstanbul, 290
şirketlerin %50 hissesine, Ayaydın ailesi ise kendi kontrollerinde olan Ayaydın
Yatırım A.Ş. ve kendilerinde bulunan hisseler aracılığıyla şirket hisselerinin diğer
%50’lik kısmına sahip olacaklardır.
Rekabet Hukuku anlamında bir devralmadan söz edilebilmesi için hisseleri
devralınan teşebbüslerin kontrolünde bir değişiklik olması gerekmektedir. Bildirim
konusu devralma işlemi öncesinde şirketlerin kontrolünü Ayaydın ailesi elinde
bulundurmaktadır. İşlem sonrasında ise Miroglio İstanbul aracığıyla Miroglio S.P.A.,
tüm şirketlerin %50 hissesine sahip olacaktır. Bu işlem ile devre konu şirketlerin
kontrolünün Ayaydın ailesinin kontrolünden, Ayaydın Ailesi ve Miroglio S.P.A.’nın 300
ortak kontrolüne geçtiği görülmektedir. Bu çerçevede işlem ile 1998/2, 1998/6 ve
2000/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile değişik, 1997/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde
bir kontrol değişikliği söz konusu olmaktadır.
H.3.2. Ortak Girişimin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi Çerçevesinde
Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendinde; “Amaçlarını gerçekleştirmek
üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak
ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti 310
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)” teşebbüsler
arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmekte ve bunlar hakkında Tebliğ’in 4.
maddesindeki koşullara bağlı olarak Rekabet Kurulu’ndan izin alınması
gerekmektedir.
Teşebbüsler arası bir ortak girşim işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in ilgili maddesi
çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için taşıması gereken unsurlar
şunlardır:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması, 320
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması
Bu noktada İpekyol A.Ş., Yol A.Ş., Tvist A.Ş. ve Maçka A.Ş.’nin %50 oranında
hissesinin Miroglio İstanbul tarafından devralınması sonucunda bu şirketin 1997/1
sayılı Tebliğ anlamında ortak girişim niteliği kazanıp kazanmayacağının, yukarıda
sayılan unsurlar bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir.
H.3.2.1. Ortak Kontrol Altında Bir Teşebbüsün Bulunması 330
İki veya daha çok sayıda teşebbüs ya da gerçek kişinin başka bir teşebbüs üzerinde
belirleyici etki uygulama olanağına sahip olmaları halinde ortak kontrolün varlığından
bahsedilmektedir. Belirleyici etki, teşebbüsün stratejik ticari davranışlarına engel
olabilme gücü olarak tanımlanabilir. Ortak kontrol, iki ya da daha fazla sayıdaki ana
şirketin, stratejik bir karara ilişkin teklifi geri çevirme gücünden kaynaklanan
çözülemeyen anlaşmazlıkların ortaya çıkması ihtimali ile karakterize edilir. Böylelikle
08-33/418-144
9
pay sahiplerinin ortak girişimin ticaret politikalarının belirlenmesinde fikir birliğine
ulaşmaları gerekecektir.
340
Ortak kontrol çeşitli biçimlerde ortaya çıkabilmektedir. Ortak kontrolün varlığının en
açık ifadesi oy haklarını ve karar organlarına atanacak kişi sayısını, aralarında eşit
olarak bölüşen iki ana teşebbüs tarafından ortak girişimin oluşturulmuş olmasıdır.
Diğer yandan ortak girişimin iki tarafı arasında ilgili unsurlar açısından eşitlik olmasa,
ya da ikiden fazla ana teşebbüs bulunsa dahi belli koşullar altında ortak kontrolden
bahsedilebilecektir.
Yukarıda değinildiği üzere inceleme konusu işlem ile İpekyol A.Ş., Yol A.Ş., Tvist
A.Ş. ve Maçka A.Ş.’nin %50 oranında hissesi Miroglio S.P.A. kontrolüne geçecektir,
şirketlerin %50 hissesi ise Ayaydın ailesinin kontrolünde kalacaktır. Her ne kadar bu 350
durum ortak kontrolün varlığına işaret etse de, tarafların devre konu şirketlerin
kontrolüne ortak olarak sahip olup olmadıklarının değerlendirilmesi için, Hisse Satım
ve Alım Sözleşmesi’ne ek olarak imzalanan Hissedarlar Sözleşmesi’nin incelenmesi
gereklidir. Söz konusu sözleşme uyarınca işlemin Kapanış tarihinde düzenlenecek
olan olağanüstü genel kurulda şirketlerin ana sözleşmesi, Hissedarlar Sözleşmesi’ne
uygun olarak değiştirilecektir. Hissedarlar Sözleşmesi’nde A grubu hisseler,
şirketlerin sermayesinin %50’sine karşılık gelen ve yerel hissedarların ve/veya tayin
ettikleri kişilerin sahip olduğu hisseler anlamında; B grubu hisseler, şirketlerin
sermayesinin %50’sine karşılık gelen ve Miroglio’nun ve/veya tayin ettiği kişilerin
sahip olduğu hisseler anlamındadır. 360
Hisse Satım ve Alım Sözleşmesi’nin eki niteliğindeki Hissedarlar Sözleşmesi’nin 3.2.
maddesinde şirketlerin yönetim kurullarına ilişkin bilgilere yer verilmektedir. Bu
maddeye göre, şirketlerden her birinin yönetim kurulu dört üyeden oluşacaktır.
Şirketlerin sermayesinin %50’sini ellerinde bulundurdukları sürece, A grubu
hissedarlar ve B grubu hissedarlar yönetim kuruluna ikişer üye önerecek ve
seçeceklerdir. Yönetim Kurulu Başkanı, A grubu hissedarlarca önerilen Yönetim
Kurulu üyeleri arasından atanacaktır ancak Yönetim Kurulu Başkanı’nın oy eşitliği
halinde sonucu belirleyen özel bir oy hakkı olmayacaktır. Yönetim Kurulu Başkan
Vekili ise B grubu hissedarlarca gösterilecek Yönetim Kurulu Üyeleri arasından 370
atanacaktır. Devir işlemi esnasında gerçekleştirilecek olan ana sözleşme
değişikliklerinin ilgili ticaret siciline tescil ettirildiği tarihten başlayarak üç yıl süreyle
her bir şirketin Yönetim Kurulu şu şekilde olacaktır:
Tablo 10 - Devre Konu Şirketlerin İşlem Sonrası Yönetim Kurulları
Adı Unvanı
Yalçın AYAYDIN Yönetim Kurulu Başkanı
Giuseppe MIROGLIO Başkan Vekili
Uğur AYAYDIN Üye
Paolo Mazzitelli Üye
Yönetim Kurulu’nun toplantı nisabı üç olup, her hissedar grubundan seçilen en az bir
üyenin toplantıda hazır bulunması şarttır. Karar alınabilmesi için de A grubu
hissedarlarca önerilen ve seçilen en az bir üyenin ve B grubu hissedarlarca önerilen
ve seçilen bir üyenin olumlu oy kullanması şarttır. Ayrıca Hissedarlar Sözleşmesi’nin 380
3.1. maddesinde genel kurulda her bir hissedarın, sahip olduğu hisse başına birer
oyu bulunduğu belirtilmektedir.
08-33/418-144
10
Dolayısıyla, devir işlemi sonrasında İpekyol A.Ş., Yol A.Ş., Tvist A.Ş. ve Maçka
A.Ş.’nin Ayaydın Ailesi ile Miroglio S.P.A.’nın ortak kontrolü altında olacaktır.
H.3.2.2. Ortak Girişimin Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olması
Ortak girişimin devamlılık arz edecek şekilde özerk bir iktisadi varlığın tüm
fonksiyonlarını yerine getirmesi gerekmektedir. Bu gereklilik ortak girişimin, aynı 390
pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların normal şartlar altında yerine getirdikleri
işlevleri yerine getirebilmesi anlamına gelmektedir. Ortak girişim pazara girmeksizin,
ana teşebbüslerin ticari faaliyetlerinden spesifik olarak birini ifa etmek üzere
kurulmuş ise bunun bağımsız iktisadi varlık olduğunu ileri sürmek mümkün
olmayacaktır. Ayrıca ortak girişim faaliyet konusunu gerçekleştirebilmek üzere bir
yönetime; personel de dahil mali, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını da içeren yeterli
kaynaklara sahip olmalıdır.
Bildirim konusu işlem ile yeni bir şirket oluşturulmamakta, hisse devriyle İpekyol A.Ş.,
Yol A.Ş., Tvist A.Ş. ve Maçka A.Ş. ortak girişim haline gelmektedir. Bu nedenle, 400
halen Türkiye çapında faaliyet göstermekte olan devre konu şirketlerin, aynı pazarda
faaliyet gösteren diğer firmaların sahip olduğu tüm fonksiyonları yerine getirebildiği,
bu amaçla gerekli maddi ve gayri maddi varlıklara sahip olduğu açıktır.
H.3.2.3. Taraflar Arasındaki Veya Taraflarla Ortak Girişim Arasındaki Rekabeti
Sınırlayıcı Amacı Veya Etkisinin Olmaması
Tarafların ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları,
rekabetçi piyasalar bakımından bazı durumlarda ana teşebbüslerden sadece birinin
ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi ya da ana teşebbüslerin ortak 410
girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm faaliyetlerini ortak girişime
devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonu riski bulunmamaktadır.
Ortak girişim işlemlerinde genellikle ana teşebbüslerin ortak girişimle rekabet
etmeyecekleri, işlemi düzenleyen sözleşmelerin rekabet yasağı içerikli bölümleri ile
hüküm altına alınmaktadır. Böylece ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet
alanından tamamen çekilmeleri halinde koordinasyon riski ortaya çıkmayacağından
işlem yoğunlaşma olarak değerlendirilebilmektedir.
420
İşlemi düzenleyen Hissedarlar Sözleşmesi’nin “Rekabet etmeme” başlıklı 7.1.
maddesinde taraflara sözleşmede “giyim faaliyeti” olarak tanımlanan, Türkiye’de
Markaların Tescil Edilmesi Amacıyla Mal ve Hizmetlerin Uluslararası
Sınıflandırılmasına İlişkin Nice Sözleşmesi (1957) kapsamındaki 3, 9, 14, 16, 18, 24,
25, 35, 42 marka sınıflarında belirtilenlerle sınırlı olmak üzere kadın dış giyim
ürünlerinin ve ilgili aksesuarların imalat ticaret, toptan ve perakende satışı alanında
ortak girişim dışında bir faaliyet yürütmek istemeleri halinde bunu öncelikle
birbirlerine teklif etme yükümlülüğü getirilmektedir. Başka bir ifadeyle bir taraf bayan
hazır giyimi alanında yeni bir iş fırsatını değerlendirmek istediğinde bu durumu
ortaklık amacıyla öncelikle diğer tarafa bildirmekle yükümlü kılınmıştır. 7.1.1. 430
maddenin devamında kendisine iş teklif edilen tarafın bu talebi reddetmesi ya da 45
08-33/418-144
11
gün içinde cevap vermemesi durumunda teklif eden tarafın kendi başına ya da
üçüncü kişilerle yeni iş faaliyetini yürütebileceği hüküm altına alınmıştır.
7.1. madde esasen bir rekabet etmeme yükümlülüğü içermemektedir. Taraflara
sadece yeni bir iş fırsatını öncelikle birbirlerine önerme zorunluluğu getirilmektedir.
Dolayısıyla taraflar bu yükümlülüğü yerine getirmek kaydıyla kendi başlarına ya da
üçüncü kişilerle ortak girişimle rekabet halinde olabilecek faaliyetler
yürütebileceklerdir. Bu çerçevede ortak girişim kurucuları olan Miroglio ve
sözleşmede Yerel Hissedarlar olarak ifade edilen Yalçın Ayaydın, Uğur Ayaydın, 440
Servet Tunç ve Ayaydın Yatırım A.Ş. istedikleri takdirde ortak girişimle rekabet
edebileceklerdir. Ana şirketlerin ortak girişimle aynı pazarda, etkilenen veya alt/üst
pazarlarda faaliyette bulunması durumunda ortak girişimle taraflar arasında rekabetçi
davranışların koordinasyonu riski gündeme gelmektedir. 7.1. madde ile hem Miroglio
hem de Yerel Hissedarlarlar’ın aynı anda ortak girişimle rekabet halinde olabileceği
ifade edildiğinden bildirim konusu işlemin taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabetin kısıtlanmaması koşulunu karşılamadığı kanaatine
varılmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, inceleme konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 450
2. maddesi çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için taşıması gereken
niteliklerden olan taraflar arasında rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etki taşımama
unsurlarını karşılamadığı, bu nedenle anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
izne tabi bir ortak girişim işlemi olmadığı görülmektedir.
H.3.3. Menfi Tespit Değerlendirmesi
Bildirim konusu işlemin Kanun’un 7. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün
olmadığından, Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele alınması gerekmektedir. Ortak
Girişimi oluşturan sözleşmelerin incelenmesi neticesinde “Taraflar arasındaki veya 460
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması”
başlığında da ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, söz konusu işlemin taraflar
arasındaki rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etki taşıması nedeniyle menfi tespit
belgesi alması uygun değildir.
H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Taraflar, Kurul’un söz konusu Ortak Girişimi 4. madde kapsamında değerlendirmesi
ve menfi tespit vermemesi durumunda bireysel muafiyet talebinde bulunduklarını
beyan etmişlerdir. 470
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen iki olumlu, iki olumsuz koşulun birlikte
karşılanması halinde Kurul’un teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs
birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına
karar verebileceği düzenlenmiştir.
Olumlu koşullardan ilki, malların üretim ve dağıtımında iyileşme ya da ekonomik
veya teknik gelişme sağlama zorunluluğudur. Bu şartı, teşebbüsler arası birlikte
davranış sonucu elde edilecek ekonomik fayda ve iyileşme, rekabetin
sınırlanmasından dolayı oluşan zarardan daha ağır basmalıdır şeklinde özetlemek 480
mümkündür. Bu noktada “fayda”yı sadece ilgili teşebbüslere sağlanan yarar olarak
08-33/418-144
12
algılamamak gerekmektedir. Aksine, objektif anlamda ekonomiye yapılan her türlü
somut katkı bu kapsamda değerlendirilmelidir. Üretim veya dağıtım maliyetlerini
düşüren, kaliteyi arttıran, piyasaya yeni girişleri kolaylaştıran ve yeni üretim
tekniklerinin gelişmesine katkıda bulunan anlaşmaların genellikle bu ilk kriteri
sağladığı kabul edilebilir.
Malların üretim ve dağıtımında iyileşme ve gelişme sağlandığı gibi, bu iyileşmeden
elde edilen faydanın tüketicilere yansıtılması da gerekmektedir. Bu zorunluluk,
muafiyet verilebilmesi için yerine getirilmesi gereken ikinci olumlu koşuldur. 490
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, işlemin taraflarının, muafiyet koşullarını
sağladıklarına ilişkin açıklamalarda bulundukları anlaşılmıştır. Bu açıklamalarda
öncelikle 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (a) bendinde belirtilen “malların üretim
veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da
ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması” hususuna değinilmiştir. Yine aynı
yazıda taraf temsilcisinin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (b) bendine ilişkin
olarak da açıklamalarda bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerde yer alan açıklamalar, kurulması planlanan ortak 500
girişim ile ürün tasarımı ve geliştirmesi, hammadde temini, dağıtım, yönetim ve bilgi
teknolojileri alanlarında gelişme sağlanacağını ortaya koymaktadır. Ortaklık ile
tüketicilere yansıyacak faydaların, nihai ürün fiyatlarının düşmesi, ürünlerin
tasarımının iyileştirilmesi, mağaza sayısının artmasıyla satış ve satış sonrası
hizmetlerin iyileştirilmesi şeklinde ortaya çıkması beklenmektedir. Bu çerçevede
inceleme konusu ortak girişim işleminin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sıralanan iki olumlu koşul olan ekonomik/teknik gelişme ve tüketici faydası koşullarını
karşılamaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sıralanan, anlaşmalara muafiyet verilebilmesi 510
için aranan son iki koşul ise ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmaması ve rekabetin ilk iki bentteki amaçların elde edilmesi için gerekli olandan
fazla sınırlanmamasıdır. Hazır giyim ürünlerinin ve her türlü ilgili aksesuarın üretimi,
ithalatı, ihracatı ve pazarlaması ile iştigal eden Ayaydın Grubu ile tekstil sektöründe
giyim, dokuma ve iplik sanayiinde faaliyet gösteren Miroglio S.P.A’nın faaliyetleri
hazır giyim pazarında çakışmaktadır. Miroglio S.P.A’nın Türkiye’deki faaliyetleri
mevcut durumda çok sınırlıdır ve tarafların hazır giyim ürünleri pazarındaki toplam
pazar payı %(…)’tür. Hazır giyim sektöründe markalı ürünlerin payı son yıllarda artış
göstermesine rağmen, tüketiciler açık halk pazarlarında ya da yerel mağazalarda
satılan markasız ürünleri de önemli ölçüde tercih etmektedirler. 520
Hazır giyim pazarında bir çok teşebbüsün faaliyette bulunduğu, rekabetin yoğun
olduğu, ürün ve marka çeşitliliğinin yüksek olduğu, yeni firmaların pazara girmesini
önemli boyutta zorlaştıracak herhangi bir giriş engelinin var olmadığı göz önünde
bulundurulduğunda, kurulması planlanan ortak girişim ile rekabetin önemli ölçüde
sınırlandırılmasının söz konusu olmadığı görülmektedir. Dolayısıyla, ortak girişim
işlemine bireysel muafiyet verilebilmesi için gerekli olan birinci olumsuz koşul
sağlanmaktadır.
Anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararına muafiyet verilebilmesi için 530
aranan ikinci olumsuz koşul ise, rekabetin anlaşmadan beklenen faydanın
08-33/418-144
13
sağlanabilmesi için zorunlu olandan daha fazla kısıtlanmamasıdır. Başka bir ifadeyle,
muafiyet değerlendirmesi yapılan bir anlaşmada yer alan rekabet kısıtlamaları,
üretimin, dağıtımın gelişmesi ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması ve
bu iyileşmeden tüketicilerin yararlanabilmeleri için zorunlu olmalıdır. Ortak girişimi
düzenleyen anlaşmalar söz konusu koşul ışığında incelendiğinde, Miroglio İstanbul
ile yerel hissedarların Hissedarlar Anlaşması’nın 7.1. maddesi uyarınca, öncelikle
birbirlerine teklif götürmek şartıyla, isterlerse kendi başlarına ya da üçüncü kişilerle
beraber ortak girişimin faaliyet konusunu oluşturan hazır giyim pazarında faaliyet
gösterebilecekleri anlaşılmaktadır. Ancak bu durum ana şirketlerin ortak girişimle 540
aynı pazarda faaliyette bulunmaları sonucunu doğuracağından taraflar arasında ve
taraflarla ortak girişim arasında işbirliği riskini gündeme getirmektedir. Tarafların aynı
pazarda faaliyette bulunmaları halinde gerek birbirlerinin gerekse ortak girişimin ticari
kararları hakkında bilgi sahibi olmaları neticesinde piyasa davranışlarının birlikte
belirlenmesi ihtimal dahilindedir. Taraflar bilinçli olarak davranışlarını uyumlu hale
getirme çabası içinde olmasalar da, iktisat mantığı çerçevesinde nihai olarak
sonucun bu yönde olacağı belirtilmelidir. Nitekim, ana teşebbüsler satış kaybına
uğrayacak olmaları nedeniyle ürün fiyatlarını ortak girişim fiyatının üzerinde
belirlemekten kaçınırlar. Benzer bir şekilde ortak girişim fiyatının altında bir fiyat
belirlenmesi de ortak girişimi, dolayısyla tarafları olumsuz etkileyecektir. Bu nedenle, 550
böyle bir durumda uygun davranış ortak girişim ve ana teşebbüslerin fiyatlarının aynı
seviyede belirlenmesi olarak ortaya çıkmaktadır.
Bununla birlikte Raportörlerce taraf temsilcileriyle yapılan görüşmelerde mevcut
durumda tarafların tüm faaliyetlerini ortak girişim üzerinden yürütmeyi planladıkları,
7.1. maddenin ise Miroglio’nun gelecekte pazara sunmayı düşündüğü markalara
ilişkin olarak hazırlandığı ifade edilmiştir. Bu çerçevede mevcut durumda ana
teşebbüslerin her ikisi de ortak girişimin pazarında faaliyet göstermediğinden
herhangi bir rekabet kısıtlaması söz konusu olmayacaktır. Dolayısıyla anlaşmalara
muafiyet tanınabilmesi için gerekli son koşul olan, rekabetin gereğinden fazla 560
sınırlanmaması koşulu ana teşebbüslerin ortak girişimle rekabet etmemeleri
durumunda sağlanmaktadır. Bununla birlikte söz konusu madde gereğince
taraflardan ikisinin birden ortak girişimle aynı pazarda faaliyet göstermeye
başlamaları halinde rekabetin sınırlanması ihtimali gündeme gelebilecektir. Ancak bu
durumun rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin 7.1. madde hükmünden de
anlaşılabileceği üzere gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, gerçekleşecekse ne zaman
gerçekleşeceği belirsizdir. Dolayısıyla madde hükmü gereğince, taraflar ortak girişim
işlemi boyunca ortak girişimle hiçbir şekilde rakip olmayabilirler, taraflardan sadece
biri rakip olabilir ya da tarafların ikisi birden ortak girişimle rekabet edebilir. Bu
sayılan durumlardan tarafların ikisinin birden ortak girişimle rekabet etmesi durumu 570
pazarın yapısı açısından rekabeti kısıtlayıcı risk taşımaktadır.
Esasen ana şirketlerden sadece birinin ortak girişimle aynı pazarda bulunması
durumu dahi özellikle rekabetin sınırlı olduğu pazarlar bakımından sorun yaratabilir.
Bununla birlikte çeşitli Kurul kararlarında ana teşebbüslerden sadece birinin ortak
girişimle rekabet halinde olması hali, rekabeti sınırlayıcı bir durum olarak
değerlendirilmemiştir. Mehaz mevzuatta ortak girişimlerin koordinasyon doğurmak
suretiyle rekabeti sınırlayıcı etkide bulunup bulunmadıklarının tespitinde iki ya da
daha fazla ana şirketin ortak girişimle aynı yada komşu pazarlarda faaliyette bulunup
bulunmadığının göz önünde bulundurulacağı ifade edilmektedir. Bu çerçevede her 580
ne kadar pazarın yapısına bağlı olarak değerlendirilmesi gereken bir durum olsa da
08-33/418-144
14
ana teşebbüslerden birinin ortak girişimle aynı pazarda bulunması hali genel olarak
rekabeti sınırlayıcı bir durum olarak değerlendirilmemekte ve bu tür ortak girşimler
yoğunlaşma doğurucu olarak kabul edilmektedir. Burada yatan mantık, ortak
girişimin bağımsız bir iradeyi temsil ettiği ve kuruculardan biri ortak girişimle aynı
pazarda olsa dahi koordinasyon riskinin ortaya çıkmayacağıdır. Dosya mevcudunda
yer alan ve taraf temsilcisi tarafından gönderilen bir yazıda mevcut durumda hem
Miroglio S.P.A.’nın hem de Ayaydın Ailesi’nin tüm faaliyetlerini ortak girişim şirketleri
aracılığıyla gerçekleştirecekleri, bununla birlikte taraflardan herhangi birinin tek
başına ya da üçüncü kişilerle ortak girişime rakip olacak bir faaliyete girmeyi 590
planlamaları halinde, bu niyetlerinin Kurumumuzun dikkatine sunulacağı ifade
edilmektedir. Bu çerçevede ortak girişim işlemi mevcut durumda koordinasyon riski
taşımamakla birlikte gelecekte tarafların ikisinin birden ortak girişimle aynı pazarda
bulunması hali, o zamanın pazar koşulları ışığında tekrar değerlendirilebilecektir.
Buna ek olarak ortak girişimi oluşturan anlaşmalardan biri olan Hissedarlar
Sözleşmesi’nin “Rekabet etmeme” başlıklı 7.1.2. maddesinde “…taraflardan
herhangi birinin tüm şirketlerdeki hissedarlığının sona ermesinden itibaren 2 sene
içinde; taraflardan, bağlı şirketlerden veya ilgili kişilerden hiçbiri, şirketlerin giyim
faaliyetiyle aynı türde faaliyette bulunmak amacıyla Türkiye Cumhuriyeti’nde, tek 600
başlarına veya başka bir kişiyle (…) doğrudan veya dolaylı olarak bir iş ya da tesis
kurmayacak, devralmayacak veya bunları elinde bulundurmayacaktır.” ifadesi ile
ortak girişim taraflarına ortak girişimdeki hissedarlıklarının sona ermesinden sonraki
dönem için rekabet yasağı getirildiği görülmektedir.
Bir ortak girişim işleminde ana teşebbüslere getirilen rekabet yasağının süresinin
değerlendirilmesinde ana teşebbüslerin ortak girişimin kontrolü üzerinde etkili
oldukları sürenin dikkate alınması gerekmekte ve ortak kontrolün devam ettiği
döneme yönelik rekabet yasakları makul bulunmaktadır. Böylelikle ana teşebbüsler
yalnızca ortak girişimin kontrolünü paylaştığı sürece, diğer bir deyişle ortak girişimin 610
ömrü boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü ile bağlanabilecektir. Bu yaklaşımın
temelinde yatan düşünce; ortak girişimlerde getirilen rekabet yasağının ana
teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği pazardan çekileceğinin bir
göstergesi olduğu sürece işlemin asli unsuru olarak kabul edilmesidir. Bununla
birlikte ortak kontrolün sona erdiği tarihten sonrasına ilişkin olarak getirilen rekabet
yasaklarının, rakip durumunda olabilecek teşebbüslerin faaliyetlerini anlaşma yoluyla
sonlandırmaları sonucunu doğurduğundan rekabeti gereğinden fazla
sınırlandırmaları söz konusu olabilmektedir. Bu çerçevede inceleme konusu işlemde,
ortak kontrolün sona erdiği tarihten sonrasına ilişkin olarak getirilen rekabet yasağı,
rekabetin işlem ile elde edilmesi beklenen faydaların gerçekleşmesi için gerekli 620
olandan daha fazla sınırlanması sonucunu doğurabilecek niteliktedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında olmadığına,
630
08-33/418-144
15
2. Söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir
anlaşma niteliğinde olduğuna, bununla birlikte
a) Hissedarlar Sözleşmesinin 7.1. maddesi ile ortak girişim tarafı kişi ve
teşebbüslere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün, söz konusu
kişi ve teşebbüslerin İpekyol Giyim Sanayi ve Pazarlama Ticaret A.Ş.,
Yol Giyim Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş., Tvist Giyim Sanayi
Pazarlama ve Ticaret A.Ş. ile Maçka Giyim Sanayi Pazarlama ve
Ticaret A.Ş.’deki ortak kontrollerinin devam ettiği süre ile
sınırlandırılması koşuluyla, 640
b) Ortak girişim taraflarının ikisinin birden aynı anda ortak girişim şirketleri
ile rekabet halinde faaliyet göstermedikleri sürece
anılan ortak girişim işlemine 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca
bireysel muafiyet tanınmasına
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
08-33/418-144
16
Rekabet Kurulu’nun 15.05.2008 tarih ve 08-33/418-144 sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Miroglio İstanbul Tekstil Dış Ticaret Ltd.Şti. tarafından, İpekyol Giyim
Sanayi ve Pazarlama Ticaret A.Ş., Yol Giyim Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş.,
Tvist Giyim Sanayi Pazarlama ve Ticaret A.Ş. ve Maçka Giyim Sanayi
Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’nin hisselerinin %50’sinin devralınması işlemine
bunun bir anlaşma olduğu kabulüyle koşullu izin verilmesine ilişkin Kurul
Kararına aşağıda belirttiğim nedenlerle katılmamaktayım.
Rekabet Hukuku anlamında bir devralmadan söz edilebilmesi için
hisseleri devralınan teşebbüslerin kontrolünde bir değişiklik olması
gerekmektedir. Bildirim konusu devralma işlemi öncesinde şirketlerin kontrolü
Ayaydın Ailesinde bulunmaktadır. İşlem sonrasında ise Miroglio S.P.A. , tüm
şirketlerin %50 hissesine sahip olacaktır. Bu işlemle devre konu şirketlerin
kontrolü, Ayaydın Ailesinin kontrolünden, Ayaydın Ailesi ve Miroglio
S.P.A.’nın ortak kontrolüne geçmektedir. Bu itibarla hisseleri devralınan
teşebbüsün kontrolünde değişiklik olmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğin 2.maddesinin (c) bendinde; “Amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir
iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişimler teşebbüsler arası birleşme ve devralma” olarak kabul edilmektedir.
Teşebbüsler arası bir ortak girişim işleminin 1997/1 sayılı Tebliğin ilgili
maddesi çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için bulunması
gereken unsurlar şunlardır:
a) Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
b) Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
c) Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim
arasında rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.
08-33/418-144
17
Karara konu %50 hisse devrinde bu unsurların tümü gerçekleşmektedir.
O nedenle işlem bir birleşme ve devralmadır. 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 7.maddesi ve 1997/1 sayılı tebliğ çerçevesinde incelenmeli
ve birleşme ve devralma niteliğinde bu işleme hakim durum yaratılması veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılması söz konusu olmadığından koşulsuz olarak izin
verilmelidir. Belirttiğim gerekçe ile çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.
M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
08-33/418-144
18
Rekabet Kurulu’nun 15.05.2008 günlü ve 08-33/418-144 Sayılı Kararına
KARŞI OY
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2.maddesinin (c) bendinde; “Amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir
iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişimler (Joint Venture)” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul
edilmekte ve bunlar hakkında tebliğin 4. maddesindeki koşullara bağlı olarak
Rekabet Kurulundan izin alınması gerekmektedir.
Teşebbüsler arası bir ortak girişim işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in ilgili
maddesi çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için;
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim
arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması
gerekmektedir.
Hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren Ayaydın Grubu, inceleme
konusu işlem ile İpekyol A.Ş. , Yol A.Ş. , Tvist A.Ş. ve Maçka A.Ş.’nin %50
oranında hissesini Miroglio S.P.A. kontrolüne devretmek istemiş ve taraflar
arasında 14.02.2008 tarihli “ Hisse Satım ve Alım Sözleşmesi” imzalanmıştır.
Sözleşmeyle oy haklarını ve karar organlarına atanacak kişi sayısını
aralarında eşit olarak bölüşen iki ana teşebbüs ortak girişim oluşturmuştur.
Hisse Alım ve Satım Sözleşmesine ekli Hissedarlar Sözleşmesi de
incelendiğinde İpekyol A.Ş. , Yol A.Ş. , Tvist A.Ş. ve Maçka A.Ş.’nin
Ayaydın ailesi ile Miroglio S.P.A.’nın ortak kontrolü altında bulunduğu
görülmektedir.
08-33/418-144
19
Bildirim konusu işlem ile yeni bir şirket oluşturulmamakta İpekyol A.Ş. ,
Yol A.Ş. , Tvist A.Ş. ve Maçka A.Ş. ortak girişim haline gelmektedir.
Oluşturulmak istenen ortak girişimin taraflarla arasında rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisi bulunmamaktadır.
Bu nedenle Söz konusu işlemin 4054 sayılı Yasanın 7 inci maddesi ve bu
maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında
değerlendirilmesi gerektiği görüşüyle karara karşıyım.
Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy