Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-79 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 08-34/448-156
Karar Tarihi : 20.5.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. ŞİKAYET
EDEN : Herdem Eczanesi Ecz. Adem HERDEM
Kumrular Sok. 2/B Kızılay Ankara
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
Suna Sok. No 7/4 06670 Büyükesat Ankara
E. DOSYA KONUSU: Bakara İlaç ve Tıbbi Malzeme Pazarlama Dış Ticaret
A.Ş.’nin kendi GNC bayilerine sağladığı mal temini ve kampanya imkanlarını,
bayii olan eczanelere sağlamayarak hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Bakara İlaç ve Tıbbi Malzeme
Pazarlama Dış Ticaret A.Ş.’nin (Bakara A.Ş.) Türkiye distribütörü olduğu GNC
markalı ürünlerin dağıtımını yaparken, kendisine ait GNC mağazalarına her türlü mal 30
teminini ve kampanya imkanlarını sağlayıp, bayii olan eczanelere aynı imkanları
sağlamadığı, kampanyaları Herdem Eczanesine geç bildirdiği ve eczanenin ürün
ihtiyacının tamamını kasıtlı olarak karşılamadığı iddiaları öne sürülmüş ve söz
konusu uygulamalar nedeniyle Herdem Eczanesinin, müşterilerinin kampanya ve
ürün taleplerine cevap veremediği belirtilmiştir. Başvuruda, Bakara A.Ş.’nin bu
uygulamasıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesinin
(b) bendini ihlal ettiği iddia edilmekte ve uygulamanın engellenmesi talep
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.4.2008 tarih ve 2582 sayı ile intikal 40
eden başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 8.5.2008 tarih ve 2008-3-
79/İİ-08-PE sayılı İlk İnceleme Raporu 13.5.2008 tarih, REK.0.07.00.00-110/68 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 08-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
Bakara İlaç ve Tıbbi Malzeme Pazarlama Dış Ticaret A.Ş.
08-34/448-156
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 50
Şikayete konu olayın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlal
oluşturmadığı ve herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraf Teşebbüs
60
Gıda niteliğindeki doğal vitaminler ve bitkisel ürünler üreten, pazarlayan ve dağıtan
ABD firması GNC'nin (General Nutrition Center) Türkiye distribütörü ve ithalatçısı
olan Bakara İlaç ve Tıbbi Malzeme Pazarlama Dış Ticaret A.Ş.’nin (Bakara A.Ş.),
1998 yılından itibaren faaliyet göstermektedir. GNC ürünleri, beslenme eksiklerini
tamamlamaya yönelik olarak, oral yolla alınan ve diyete ek olarak bir veya daha fazla
besin maddesinin alınmasını sağlayan, hap, tablet, kapsül, sıvı veya toz şeklinde
olan, besin destek ürünleridir. Bakara A.Ş.’nin satışa sunduğu GNC ürünleri diyet
ürünleri, sporcu ürünleri, bitkisel ürünler, multivitaminler, vitaminler, antioksidanlar,
mineraller ve bitkisel içerikli kozmetik ürünleridir.
70
Bakara A.Ş.’nin genel müdürlüğü İstanbul’da olup, Ankara’da ofisi ve Türkiye’nin
çeşitli illerinde toplam 42 GNC satış noktası bulunmaktadır. Teşebbüs ithal ettiği
GNC ürünlerinin satışını kendine ait GNC mağazaları ve “Yetkili Satıcı Satış
Sözleşmesi” imzaladığı eczaneler aracılığıyla gerçekleştirmektedir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.2.1. Şikayetçi İle Yapılan Telefon Görüşmesi
Raportörlerce yapılan telefon görüşmesinden, şikayetçi Ecz. Adem Herdem 80
tarafından, Ekim 2005 tarihinden itibaren GNC ürünlerinin eczanesinde satıldığı,
ödemeler konusunda teşebbüsler arasında herhangi bir sorun olmamasına rağmen
Bakara A.Ş.’nin eczanenin mal talebinin ancak %50-60‘ını karşıladığı ve mal verme
konusunda kendi mağazalarına öncelik tanıdığı, indirim kampanyalarını eczaneye
geç bildirdiği, teşebbüsün kampanyaları ve 31.12.2007 tarihinden itibaren
eczanelerin indirimleri uygulayamayacaklarını kendilerine sözlü olarak bildirdiği,
Bakara A.Ş‘nin Ankara’da bayii olan 12-13 eczane bulunduğu ve söz konusu
uygulamanın diğer eczaneler için de geçerli olduğunun ifade edildiği anlaşılmıştır.
Şikayetçi tarafından, eczanesinin GNC ürünlerinden aylık yaklaşık … YTL ciro elde
ettiği (aylık toplam cirosunun %...’i kadar), bu ürünleri satmadan da faaliyet 90
gösterebileceği fakat müşterilerine yeterli hizmet verememekten rahatsız olduğu,
GNC ürünleriyle rakip nitelikteki Solgar markasının ürünlerinin de eczanesinde
satıldığı ancak bilinirliği ve ürün çeşitliliği fazla olduğu için GNC’nin daha çok tercih
edildiği, beslenme destek ürünü satışlarının yaklaşık %...’nin GNC ürünlerine ait
olduğu, %...’nin ise rakip ürünlerden oluştuğu, teşebbüsün son 2-3 yıldır eczanelerle
çalışmayı artırdığı ve halen yılda 1-2 eczaneyi yetkili satıcı ağına dahil ettiği
belirtilmiştir.
08-34/448-156
3
I.2.2. Hukuki Değerlendirme 100
4054 sayılı Kanun’un “Hakim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesi, bir
veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya
hizmet piyasasındaki hakim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı
anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanmasını yasaklamaktadır. Hakim
durumun kötüye kullanılmasına ilişkin yapılan analizlerde, ilk aşamada şikayete konu
olan teşebbüsün hakim durumda olup olmadığı incelenebileceği gibi, şikayete konu
olan davranışın bir kötüye kullanma hali içerip içermediği de değerlendirilebilir. Bu
raporda Bakara A.Ş.’nin hakim durumda olup olmadığından bağımsız olarak, şikayet
konusu eylemlerinin kötüye kullanma olup olmadığı incelenmiştir. 110
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (b) bendinde “Eşit durumdaki alıcılara aynı ve
eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı
olarak ayırımcılık yapılması” rekabet ihlali olarak sayılmıştır. Şikayet konusu eylemler
bu bent kapsamında değerlendirilebilir. Şikayet başvurusunda iddia edildiği üzere,
Bakara A.Ş. kendi GNC mağazalarına mal temini konusunda öncelik tanımakta ve
mağazalarını tüm kampanya imkânlarından yararlandırmakta iken bayii olan
eczaneleri ayrı tutmaktadır. Söz konusu uygulamaların ayrımcılık olarak
değerlendirilebilmeleri için eşit koşullardaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve
edimler için farklı şartlar ileri sürüldüğünün ispatlanması gerekmektedir. GNC 120
mağazaları Bakara A.Ş’ye ait olup, sadece bu ürünlerin satışı ve pazarlaması
konusunda uzmanlaşmış ve başka faaliyeti olmayan özelleşmiş perakende satış
noktalarıdır. Bakara A.Ş.’nin bayii olan eczaneler ise satış faaliyetlerini sadece GNC
ürünlerine yoğunlaştırmamakta, içinde GNC’ye rakip olan markaların da bulunduğu
çeşitli ürünlerin satışını yapmaktadır. Bu bağlamda, GNC mağazaları ile GNC bayii
olan eczanelerin eşit durumdaki alıcılar olmadıkları söylenebilir. Teşebbüsün kendi
GNC mağazalarını mal temini konusunda öncelikli kılması ve tüm kampanya
imkanlarından yararlandırması ekonomik olarak rasyonel bir davranıştır. Bu sebeple,
söz konusu eylemlerin ayrımcı uygulama ve kötüye kullanma hali olarak
değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır. 130
Şikâyete konu olan teşebbüsün eylemleri değerlendirilirken teşebbüsün GNC
ürünlerinin hem dağıtıcısı hem de perakendecisi olarak faaliyet gösterdiği, yani dikey
bütünleşik bir yapıda olduğu dikkate alınmıştır. Üst pazarda hakim durumda olan
dikey bütünleşik teşebbüs alt pazardaki diğer teşebbüsleri pazar dışına iterek, alt
pazarı daha az rekabetçi duruma getirmek isteyebilir. Bu durumda önemle üzerinde
durulması gereken husus, şikâyete konu olan teşebbüsün eylemiyle alt pazardaki
teşebbüsleri piyasadan çıkarma niyeti olup olmadığıdır. Şikâyetçinin de belirttiği gibi,
Bakara A.Ş. yeni eczanelerle sözleşmeler yaparak, bayii olan eczane sayısını
artırmaktadır. Eczane kanalı beslenme destek ürünleri satışında, güvenilirlik ve 140
bilinirlik sağlama ve daha etkin rekabet etme açısından önemlidir. Teşebbüs kendi
internet sitesinde de müşterilerine daha kolay erişim sağlayabilmek adına
eczanelerle işbirliklerinin devam ettiğini ve bayi ağına yeni eczaneleri dahil ettiğini
duyurmaktadır. Bu çerçevede, Bakara A.Ş.’nin eczaneleri alt piyasadan çıkarmak gibi
bir hedefinin olmadığı, dolayısıyla davranışının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
anlamında bir kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
08-34/448-156
4
J. SONUÇ
150
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir
işlem yapılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy