Rekabet Kurumu - Karar Sayı 08-35/462-162

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2008-4-56 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 08-35/462-162
Karar Tarihi : 27.5.2008

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Fatma ÇELİK

C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Kuruçayırlı Motorlu Araçlar Akar. Mar. İnş. Bilg. Tıb. Cih.
San. Tic. Ltd. Şti.
Bağdat Cd. 210. Sk. No:33 Ostim/Ankara 20
Temsilcisi: Av. Özcan SELVİ
Aksu Cd. No:3/14 Yenişehir/Ankara

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim Sanayi ve
Dış Ticaret A.Ş.
Tepeören Mh. Eski Ankara Yolu Cd. No:56 Tuzla/İstanbul

E. DOSYA KONUSU : Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim Sanayi ve Dış
Ticaret A.Ş. (Kuralkan)’nin Kuruçayırlı Motorlu Araçlar Akar. Mar. İnş. Bilg. 30
Tıb. Cih. San. Tic. Ltd. Şti. (Kuruçayırlı) ile yapmış olduğu “Bayilik
Sözleşmesi”nin rekabeti kısıtlayıcı hükümler ihtiva ettiği, Sözleşme ile
bayinin kendisine tahsis edilen bölge dışına pasif satış yapma hakkının
kısıtlandığı, Kuralkan tarafından belirlenen perakende satış fiyatlarının
uygulanmasının zorunlu tutulduğu ve fesih ile ilgili hükümlerin rekabet
hukukuna aykırılıklar içerdiği iddiaları.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Kuralkan’ın Kuruçayırlı ile yapmış
olduğu “Bayilik Sözleşmesi”nde rekabeti kısıtlayıcı hükümler bulunduğu, bayinin
kendisine tahsis edilen bölge dışına aktif ve pasif satış yapma hakkının 40
kısıtlandığı, Kuralkan tarafından belirlenen fiyatın uygulanmasının zorunlu
tutulduğu ve feshe ilişkin hükümlerin haksızlıklar içerdiği iddia edilmiş ve
gereğinin yapılması ile geçici tedbirlerin alınması talep edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.3.2008 tarih, 1344 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 31.3.2008 tarih, 2008-4-56/İİ-08-MHA sayılı İlk
08-35/462-162
2
İnceleme Raporu, 10.4.2008 tarih, 08-28 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin
ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 08-50
28/324-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 22.5.2008 tarih, 2008-4-56/ÖA-08-MÖ sayılı
Önaraştırma Raporu 23.5.2008 tarih, REK.0.08.00.00-110/132 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 08-35 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, Kuralkan tarafından, ilk defa
piyasaya sunulan motosiklet pazarında, bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit
etmek ve bayilerine bölge dışı pasif satış yasağı getirmek suretiyle, 4054 sayılı
Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı 4.
maddesinin ihlal edilmiş olması kuvvetle muhtemel olduğundan, adı geçen 60
teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılması gerektiği görüşüne yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Şirket (Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim
Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.)
1987 yılında MZ'nin Türkiye distribütörlüğünü üstlenerek motosiklet sektörüne
giren Kuralkan, 1995 yılından bu yana Kanuni markası adı altında yerli
motosiklet üretimi ve ihracatı yapmaktadır. Motosiklet sektörünün yanı sıra 70
otomotiv sanayine yönelik yedek parça üretimi devam etmektedir.
Kuralkan Grubu bilgisayar ve motosiklet sektörünün yanı sıra tarım, hayvancılık,
inşaat, otomotiv, enerji ve sauna sistemleri, bilgisayar programları yazılımı,
kurumsal network sistemleri kurulumu, reklam hizmetleri gibi 12 farklı sektörde
faaliyet göstermektedir.
Yaklaşık 500 kişinin istihdam edildiği kuruluşlarda üretim, ithalat, ihracat ve
pazarlama faaliyetleri sürdürülmektedir.
2007 yılını pazar lideri olarak tamamlayan Kuralkan (Kanuni Motosiklet), yeni
stratejik ortağı Hyosung üreticisi Güney Kore’li S&T Motors ile yaptığı anlaşma
çerçevesinde piyasaya bir yeni marka daha sokmaya hazırlanmaktadır. 80

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Motorlu taşıt araçları, araçların kullanım amaçları bakımından binek araçlar
(otomobiller) ve ticari araçlar (kamyonet, büyük kamyon, küçük kamyon, otobüs,
minibüs, midibüs, çekici) olarak sınıflandırılabilir. Şikayete konu olan ürünler ise
yukarıda sayılan motorlu taşıtlardan farklı olarak, genellikle iki, istisnai olarak üç
tekerli üretilen ve yukarıda sayılan araçlardan farklı kullanım amaç ve tarzları
08-35/462-162
3
bulunan motosikletlerdir. Motosikletler günümüzde hem iş gereği hem de özel 90
ulaşım ihtiyacı için ya da hobi olarak, kullanımı gittikçe yaygınlaşan kara
taşıtlarıdır. Ancak yukarıda sayılan binek araçlardan ve ticari araçlardan pek
çok yönüyle farklılık gösterirler. En başta sınırlı taşıma kapasiteleri (kural olarak
sadece sürücü) motosikletleri diğer (dört tekerli, binek-ticari) kara taşıtlarından
ayırır. Kullanım amacı bakımından, motosikletler yük ya da yolcu taşımakta
kullanılmama yönüyle de diğer taşıtlardan farklılık arz eder.
Aleyhinde şikayette bulunulan teşebbüs, ilk defa piyasaya sürülen Kanuni
marka motosikletlerin üreticisi konumundadır. Şikayet konusu ise bu taşıtların
dağıtımı ile ilgili olan Bayilik Sözleşmesi’dir.
Bu bilgiler çerçevesinde; Kanuni marka motosikletlerin içerisinde rekabet ettiği 100
ilgili ürün pazarı, "ilk defa piyasaya sunulan motosiklet pazarı" olarak
belirlenmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürünler olarak tespit edilen motosikletlerin, ülkemiz genelinde herhangi bir
ayrım olmadan arz ve talep edilen ürünler olması nedeniyle, coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak tespit edilmiştir.

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
110
I.3.1. Bayilik Sözleşmesinin Rekabet Hukuku Bakımından Önemli
Maddeleri
Kuralkan’ın motosiklet satışı yapacak veya servis hizmetleri sunacak bütün
bayileri ile aynı Bayilik Sözleşmesi’ni yaptığı Kuralkan’ın ifadesinden ve yerinde
inceleme esnasında bayilerde yapılan tespitlerden anlaşılmıştır. Aşağıda bu
Bayilik Sözleşmesi (Sözleşme)’nin rekabet hukuku bakımından özellik gösteren
maddeleri aktarılmaktadır:
Sözleşme’nin konusu bayinin, Kuralkan’ın imalatını yaptığı veya distribütörü
olduğu motosikletleri belirli bir bölgede satması için münhasır olmayan bir yetki
ile yetkilendirilmesidir. Kuralkan ihracat, ihalelere katılma ve belirlenen bölgede 120
üçüncü şahıslara bayilik verme konusundaki hakkını saklı tutmaktadır. Bayilik
Sözleşmesi dışında taraflar arasında bir de Kota Sözleşmesi yapılmaktadır.
Kota Sözleşmesi ile belirli sayıda alım taahhüdüne girerek Kuralkan’a önden
çek veren bayii, seçtiği kotaya göre % (…) ile % (…) arasında ilave indirime hak
kazanmaktadır.
Bayiler yapacakları kampanyalarda ve tüm faaliyetlerinde Kuralkan adına değil
kendi nam ve hesaplarına hareket etmektedirler. Bayilerin sipariş ettikleri
ürünlerin bedelinin % 50’sini peşin olarak Kuralkan’a ödemeleri gerekmektedir.
Peşin ve vadeli satış fiyatları farklı olup bayilerin ödemeleri, ürünün bayiye sevk
edildiği gün nakit veya çek ile yapılmaktadır. 130
Bayiinin satış hakları başlıklı 4. madde şu şekilde düzenlenmiştir:
08-35/462-162
4
“Bayi kesinlikle kendisine satış hakkı verilen bölge dışına doğrudan ve/veya
dolaylı olarak satış yapamaz. Bayinin bölge dışına doğrudan ve/veya dolaylı
olarak satış yaptığının tespit edilmesi halinde satış yapılan motosikletin
Kuralkan tarafından belirlenen liste satış bedeli kadar cezai şartı bayi,
Kuralkan’a ödeyecektir. Kuralkan da bu cezai şartım % … oranını bölgesine
satış yapılan mağdur bayiye ödeyecek, bakiyesini kendisi alacaktır. Bayiinin
bölge ihlalinin iki defa vuku bulması ve/veya bölge dışına satış yaptığı
motosikletlerin toplam sayısının 3 (üç) adeti bulması halinde Kuralkan, Bayiinin
bayilik sözleşmesini fesih edebilecektir.” 140
Sözleşme’nin “Fiyatlar” başlıklı 5. maddesi ise aşağıdaki gibidir:
“İşbu sözleşme konusu malların satış fiyatları Kuralkan tarafından düzenlenir.
Fiyat, bayiinin siparişinin Kuralkan tarafından teyid edildiği zamanki fiyattır.
Kuralkan bildirdiği fiyatları değiştirebilir. Bayi Kuralkan’ın satış koşulları ve
fiyatlarına uymak zorundadır. Aksi davranış işbu sözleşmenin ihbarsız olarak
Kuralkan’a fesih hakkını verir.”
Sözleşmenin süresi bir yıl olup 12. maddede sayılan fesih koşulları
gerçekleşmediği takdirde, yine bir yıllık süreler ile kendiliğinden yenilenmesi
düzenlenmiştir.
Son olarak Sözleşme’nin fesih koşullarını açıklayan 12. maddesi aşağıda 150
aktarılmaktadır:
A. “Sözleşme süresinin bitiminde 1 (bir) ay önceden tarafların yazılı olarak feshi
ihbarda bulunması,
B. Bayiinin ödeme şartlarını ve işbu sözleşmede taahhüt ettiği yükümlülüklerini
yerine getirmemesi halinde Kuralkan tarafından,
C. İşbu sözleşmenin 4. ve 5. maddesi hükmüne aykırı davranılması halinde
Kuralkan tarafından,
D. Bayiinin ortaklık yapısında herhangi bir değişiklik olması halinde Kuralkan
tarafından,
E. Bayiinin aktif bir çalışmadan yoksun olduğu ve sonuç olarak taahhüt ettiği 160
yıllık cironun çok gerisinde kaldığının gözlenmesi halinde Kuralkan tarafından,
F. Kuralkan sözleşmeyi hiçbir sebep göstermeksizin her zaman tek taraflı olarak
fesih etme yetkisine sahiptir. Bayi bu fesih sebebiyle hiçbir hak ve talepte
bulunamaz.”
Görüldüğü üzere Sözleşme’nin fesih koşullarını belirleyen maddesinde
Kuralkan’ın belirlediği fiyatlara uyulmaması ve bölge dışına aktif/pasif satış
yapılması fesih sebebi olarak sayılmıştır.
I.3.2. Kuralkan ile Kuruçayırlı Arasındaki İhtarnameler ve Tarafların
İlişkilerinin Son Durumu
Şikayet dilekçesinin ekinde tarafların farklı tarihlerde birbirlerine göndermiş 170
oldukları ihtarnameler yer almaktadır. Kuralkan tarafından 24.1.2008 tarihinde
08-35/462-162
5
Kartal 10. Noterliğinden gönderilen ihtarnamede, Kuruçayırlı’nın Kuralkan ile
imzaladığı Bayilik Sözleşmesi ile Kuralkan’ın belirlediği fiyatları uygulamayı ve
yine Kuralkan tarafından belirlene bölge dışına doğrudan/dolaylı satış
yapmamayı açıkça taahhüt ettiği belirtilmiştir. İhtarneme’nin 3. maddesinde
“Muhatap (Kuruçayırlı) bölgesi dışındaki Kuralkan bayilerine gönderdiği fiyat
listesi ile hem bölge dışına motosiklet satmaya teşebbüs etmekte ve hem de
Kuralkan tarafından belirlenen fiyat listesinin altında fiyat listesi yayımlayarak
Kuralkan’ı bayilerine karşı güç durumda bırakmaktadır” denilmiştir.
Kuruçayırlı’nın bölgesi dışına satış yapma ve fiyat listesinin dışında fiyat 180
yayınlama uygulamalarına derhal son vermesi, aksi halde cezai şart
uygulanacağı ve bayiliğinin iptali yoluna gidileceği ve fesih sonrası
Sözleşme’nin 12. maddesinin ikinci fıkrası gereğince işlem yapılacağı ihtar
edilmiştir.
Kuruçayırlı tarafından cevaben gönderilen ihtarnamede ise Bayilik
Sözleşmesi’nin 4. ve 5. maddelerindeki hükümlerin ve Kuralkan’ın uyguladığı
ticari politikaların 4054 sayılı Kanun hükümlerine aykırı nitelikte olduğu
belirtilmektedir. Söz konusu hükümlerin konu edildiği “aktif ve pasif satışların
kısıtlanması” ile “fiyat tespiti”nin Kanun’a aykırılık taşıdığı, fiyat tespitinin azami
veya tavsiye nitelikte olmayıp, uyulmaması halinde Sözleşme’nin feshini 190
gerektirecek şekilde düzenlenmiş olduğundan bahisle kendilerince
uygulanmayacağı ifade edilmektedir. İhtarname ile Kuralkan’a yedi gün
içerisinde Sözleşmeden kaynaklanan borç ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi,
aksi halde konunun Rekabet Kurumu’na intikal ettirileceği ihtar edilmektedir.
Tarafların yukarıda özetlenen ihtarnameleri göndermelerinin altında yatan
sebep, Kuruçayırlı’nın motosiklet sporu ile ilgili bir dergide indirimli fiyatlardan
kampanyalı perakende satış yapacağını duyurması ve Ankara çevresindeki
Kuralkan bayilerine elindeki motosikletleri satmak için yine indirimli fiyatlar
uygulayacağını bir faks mesajı ile bildirmesidir. Neticede Kuruçayırlı hem
dergiye verdiği reklam vasıtasıyla indirimli perakende satışlar yapmış hem de 200
(………….)’ndaki (………) unvanlı Kuralkan bayiine toptan satış ile 41 adet
motosiklet satmıştır. Kuruçayırlı kendi karından feragat ederek de olsa elindeki
Kanuni marka motosikletleri satabilmek amacıyla böyle bir girişimde
bulunduğunu belirtmiştir.
Önaraştırma evresinde yapılan incelemelerde taraflar arasındaki Bayilik
Sözleşmesi’nin taraflarca henüz fesih edilmediği ve yürürlükte kabul edildiği
öğrenilmiştir. Ayrıca Kuralkan’ın Kuruçayırlı’ya Kanuni marka motosikletleri
satmak üzere verdiği Yetki Belgesi 31.12.2008 tarihine kadar geçerlidir ve yetki
belgesi halen Kuruçayırlı’da bulunmaktadır.
Ancak taraflar, aralarında çıkan anlaşmazlığın çözülememiş olması nedeniyle 210
aktif olarak birlikte iş yapmamaktadırlar. Örneğin Kuruçayırlı elindeki bütün
Kanuni marka motosikletleri satmış olup, bundan böyle Kuralkan ile
çalışmayacağını ifade etmektedir. Ayrıca Kuruçayırlı Kuralkan’a önceden almayı
taahhüt ettiği motosikletlerle ilgili teminat amacıyla verdiği çeklerin karşılığı
olarak yaptığı siparişlerin kasten karşılanmadığını belirtmiştir.
08-35/462-162
6
Konuya Kuralkan tarafından nasıl bakıldığı ise yerinde inceleme tutanağında
yer alan şu ifadelerden anlaşılmaktadır:
“Bütün ihtilaflara rağmen Kuruçayırlı halen aktif ve yetkili bayiimizdir. Örneğin
daha geçen hafta sipariş geçtiler ancak stoklarımızda istedikleri ürünler
bulunmadığı için daha sonraki bir tarihte ürün temin edebileceğimizi kendilerine 220
belirttik.”
I.3.3. Kuralkan’da ve Bayilerinde Yapılan Yerinde İncelemeler
Önaraştırma sürecinde Raportörlerce gerçekleştirilen yerinde incelemelerde ve
takiben gerçekleştirilen görüşmelerde ulaşılan bulgulara aşağıda yer verilmiştir:
I.3.3.1. Kuralkan Yetkilileri ile Yapılan Görüşme
Şirket yetkilileri şikayet konusuna ilişkin olarak, Ankara bayileri olan Kuruçayırlı
ile aralarında, bölgesi dışındaki Kuralkan bayilerine kendilerinin satış fiyatının
dahi altında toptan satış fiyatı göndermesi ve ulusal bazda yayın yapan bir
motosiklet dergisine verdiği düşük fiyatlı perakende satış reklamı nedenleriyle
ihtilaf doğduğunu; Kuruçayırlı’nın Ankara çevresindeki yaklaşık 10 ile toptan 230
satış listesi gönderdiğini öğrendiklerini; yapılan reklamlardan, KDV ve ÖTV dahil
olmayan fiyatlar yayınlayarak bazı ürünlerde Kuralkan’ın toptan fiyatının altında,
bazı ürünlerde ise çok az kar ekleyerek satış yapmaya çalıştıklarının
anlaşıldığını; bu reklam nedeniyle birçok bayinin kendi toptan alış fiyatlarının
altındaki fiyatlarla nasıl perakende satış yapılabildiğini kendilerine sorduğunu,
KDV ve ÖTV dahil olmayan fiyatla reklam yapılmasının tüketiciyi de yanılttığını
düşündüklerini; bütün ihtilaflara rağmen Kuruçayırlı’nın halen aktif ve yetkili
bayileri olduğunu; çok kısa süre önce şikayetçi tarafından sipariş verildiğini;
ancak stoklarında talep edilen ürünler bulunmadığı için daha sonraki bir tarihte
ürün temin edebileceklerinin kendilerine belirtildiğini ifade etmişlerdir. 240
Yetkililer ayrıca, Türkiye çapındaki tüm bayiler ile aynı sözleşmeyi akdettiklerini;
bayilik sözleşmesini sona erdirdikleri bayinin sadece elindeki malları satabilmesi
için sınırlı olarak yetki verdiklerini; bu yetki belgesi ile bayinin elindeki motorların
seri numarası ile kısıtlı satış yapabileceğini; verilen geçici yetki belgesinin süresi
biterse ve bayiinin elindeki mallar bitmezse yeni bir kısıtlı yetki belgesi daha
verebildiklerini; böylece bayinin elindeki mallar sona erene kadar satış
yapabildiğini; ancak eğer bayinin elinde çok az sayıda motor kalmışsa onları
geri aldıklarını; yetki belgesinin motor satışı ve müşteriye devir yapılabilmesi için
mutlaka gerektiğini; normalde yetki belgelerini bir yıllığına verdiklerini; yetki
belgeleri ile sadece aktif bayilerin satış yapabilmesini ve spot piyasaların 250
oluşmasını engellediklerini belirtmişlerdir.
Diğer taraftan yetkililer, yetki belgelerinin süresinin 1 yıldan 3 aya indirilmesi
iddiası ile ilgili olarak; motosikletlerde model değişikliği yapılacağından eski
model ürünlerin satılabilmesi için, bir defaya mahsus olarak, 31.12. 2008
tarihine kadar geçerli olan ve model isminin yer aldığı 3 ay süreli yetki belgeleri
verdiklerini; yeni modellere ilişkin belgelerin düzenlenmesini takiben yine 1 yıl
süreli olarak belgeleri yenilediklerini; sistemde değişiklik bulunmadığını; bazı
08-35/462-162
7
bayilerin bayiliğinin sona ermesini bekledikleri için onlara sınırlı bir yetki vererek
sadece ellerindeki malları satabilmelerini sağladıklarını; bunun da spot piyasası
oluşmasını önlemek için alınan bir önlem olduğunu söylemişlerdir. 260
Bölge sınırlarmaları ve fiyat politikası hakkında yetkililer; bayilerin sadece kendi
bölgelerinde aktif satış yapabileceklerini; ancak başka bir bölgeden gelen
tüketicinin o bayiden alışveriş yapmak istemesi halinde pasif satış yapılmasının
mümkün olduğunu; ayrıca fiyat konusundaki kurallara uyulması şartıyla bayiler
arasında alışveriş yapılmasına da müdahalenin söz konusu olmadığını;
bayilerinin kendi aralarında mal değişimi yapabilmeleri için şirketin internet
sitesinde portal oluşturduklarını belirtmişlerdir.
Yetkililer son olarak; yalnızca peşin fiyatlar için bağlayıcı liste fiyatı
belirlediklerini; vadeli satış fiyatlarına, her bayiinin kredilendirme sistemi farklı
olduğundan karışmadıklarını; satış fiyatı belirlemelerinin nedeninin bazı 270
bayilerin zararına satış yaparak piyasa koşullarını bozmalarını engellemek
olduğunu ifade etmişlerdir.
I.3.3.2. Kuralkan Bayisi olan Kayalar Motorlu Araçlar San. ve Tic. Ltd. Şti.
Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Görevli raportörlerin söz konusu şirketin yetkilisi ile yaptıkları görüşmede, anılan
kişi, yetkili oldukları bölge dışından müşteri geldiği taktirde satış yapabildiklerini;
İstanbul’da bölgelerin pek bağlayıcılığının bulunmadığını; Kuralkan’dan
kaynaklanan bir baskı ile bu güne kadar karşılaşmadıklarını; her yıl sonunda
Kuralkan’ın bayileri ile toplantı yaptığını, isteyen bayilerin kota sistemine girmek
suretiyle ana şirketten daha fazla indirim alabildiklerini; ancak hiçbir bayiye kota 280
sistemine girmesi için baskı yapılmadığını; kota sisteminde, kota miktarı arttıkça
bayinin toptan alış fiyatı düştüğünden, yüksek kotalara giren bayilerin
perakende satışta rekabet avantajının doğduğunu belirtmiştir.
Yetkili, yetki belgesinin 1 yıllığına düzenlendiğini ve her sene yenilendiğini; yetki
belgesinin her sene değişmesinin nedeninin yeni modellerin üretilmesi
olduğunu; yetki belgesinde -satılan motosiklet için plaka çıkarılması işlemlerinde
vergi dairesine sunulması zorunlu bir belge olması dolayısıyla- her ürünün
modelinin yer alması gerektiğini; Kuralkan’ın, bayinin elinde kalan modelleri
satabilmesini sağlamak amacıyla, üretimden kalkan modelleri de 3 yıl daha
yetki belgesine yazdığını; 2008 yılı başında 3 aylık bir yetki belgesi verildiğini, 290
daha sonra 1 yıl süreli yeni belge düzenlendiğini; bu uygulamanın nedeninin
yeni modellerin piyasaya sürülmesi ile ilgili olabileceğini düşündüğünü ifade
etmiştir.
Yetkili Kuralkan’ın izlediği fiyat politikası hakkında, Kuralkan’ın bildirdiği fiyatlar
üzerinden satış yaptıklarını; bayinin toptan satış fiyatının kabul ettiği kotaya
göre değiştiğini; kendilerinin her bir motosikletten % (…) kar elde edebildiklerini;
bu oranı Kuralkan’ın tespit ettiğini belirtmiştir.
08-35/462-162
8
Son olarak yetkili, fiyat konusunda Kuralkan’ın politikası hakkında şikayetlerinin
bulunmadığını, ana şirketinkendilerine herhangi bir zorluk çıkartmadığını ifade
etmiştir. 300
I.3.3.3. Kuralkan’ın Bayii olan Litros Petrol Ürünleri ve Oto. San. ve Tic.
Ltd. Şti. Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Şirket yetkilisi; Kuralkan’ın satış bayiliğini henüz iki aydır yürüttüklerini;
bu süre içinde herhangi bir baskı ile karşılaşmadıklarını; Kuralkan ile olan
iletişimlerinin genellikle internet sitelerine bize verdikleri bayilik şifresi ile girip
oradaki duyuruları takip etmek şeklinde gerçekleştiğini; yetkili oldukları bölge
dışına satışlarının olmadığını; bu nedenle Kuralkan’ın bölge dışına satışlarla
ilgili yaklaşımını bilmediklerini; bununla birlikte başka bölgeden gelen bir
müşteriye satış yapılması halinde buna engel olunacağını zannetmediğini
belirtmiştir. 310
Yetkili Kuralkan’ın izlediği fiyat politikası hakkında ise, şikayete konu şirketin
kendilerine perakende satış fiyatlarını bir liste halinde gönderdiğini; liste
fiyatlarının üzerine çıkmadıklarını ama altına inebildiklerini; bu şekilde indirimli
satış yaptıklarını gösteren bir faturayı sunabileceklerini söylemiştir.
I.3.3.4. Kuralkan’ın Bayii olan Uysallar Motorlu Araçlar ve Ticaret Ltd. Şti.
Yetkilileri ile Yapılan Görüşme
Raportörlerin görüştüğü yetkili, Kuralkan ile uzun zamandan beri çalıştıklarını,
herhangi bir baskı ile karşılaşmadıklarını; İstanbul’da Uysallar, Kayalar, Murat
Oto ve Çatalca olmak üzere dört bölge bayi bulunduğunu; müşterilerin istedikleri
bölgeden motosiklet alabildiklerini; bayiler arasında da ürün alış verişi 320
yapıldığını; bayinin eski model motosikletleri toptan istemesi halinde bu
ürünlerin hızla satılması gerektiğinden (motosiklet satılamadığı sürece hızla
değer kaybetmektedir.) düşük fiyatla satış yapmak zorunda kalacağını;
kendilerinin bölge sınırlarının daha katı uygulanmasını istediklerini, fakat ana
şirkete bu konuyla ilgili olarak yaptıkları başvurudan bir sonuç alamadıklarını
ifade etmiştir.
Yetkili Kuralkan’ın izlediği fiyat politikasına ilişkin olarak; Kuralkan’ın şirkete ait
internet sitesinde bir fiyat listesi yayınladığını ve ayrıca kendilerine perakende
satış fiyatlarını bir liste halinde gönderdiğini; fakat bu fiyatların üst sınır
olduğunu; bayinin kendi karından feragat ederek daha düşük bir fiyata satış 330
yapabileceğini; Kuralkan’ın buna müdahale etmediğini; ancak bir bayinin çok
sayıda motosikleti alış fiyatına satması halinde, Kuralkan’ın bayinin iflasının söz
konusu olup olmadığının tespiti için eylemin nedenini sorabildiğini; ayrıca
ürününün değerinin düşmemesi için uyarıda bulunabileceğini belirtmiştir. Yetkili
ayrıca, Kuralkan’ın toptan satış fiyatları ile perakende satış fiyatları arasında %
(…) oranında fark bulunduğunu; ayrıca her bayiinin sene başında belirli sayıda
motosiklet almayı vaat ederek kotaya girmesi halinde, toptan alış fiyatının daha
düşük olmasının mümkün olduğunu; kendilerinin kabul ettikleri kota karşılığında
% (…) ilave indirim aldıklarını belirtmiştir.
08-35/462-162
9
340
J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK
Raportörlerce yapılan yerinde incelemeler sırasında rekabet kurallarının,
sağlayıcı ile yetkili satıcı arasında akdedilen bayilik anlaşmalarındaki bazı
hükümler itibarıyla ihlal edildiği tespit edilmiştir. Elde edilen belge ve bilgilerin,
bayilik anlaşmasının yürütülmesine yönelik uygulamaları kapsaması nedeniyle
konu hakkındaki değerlendirmeler, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde ifade
edilen rekabeti sınırlayıcı anlaşma kapsamında, yeniden satış fiyatlarının
belirlenmesi açısından yapılmıştır.
Ayrıca her ne kadar uygulamada bölge kısıtlaması ile ilgili hükümlerin esnek
olarak uygulandığı anlaşılmışsa da, Bayilik Sözleşmesi ile münhasır olmayan 350
bayilere bölgeleri dışında aktif ve pasif satış yasağı getirilmesi de (hayata
geçirilmese bile) rekabet ihlalidir.
J.1. Şikayete konu Dikey Anlaşmada Yer Alan Rekabeti Kısıtlayıcı
Hükümler
Dikey anlaşmalarda en önemli rekabet ihlali, alıcının satış fiyatının sağlayıcı
tarafından tespit edilmesidir. Kuralkan perakende satış fiyatı listelerini bayilerine
göndererek, bu fiyatların dışına çıkılmamasını talep etmektedir.
Fiyat tespiti kadar önemli olan bir diğer husus da bölge dışı pasif satışın
yasaklanmasıdır. Dikey anlaşmalardan beklenen faydanın sağlanması
açısından her bir bayiye belli bir bölge tahsis edilerek dağıtım ağı içerisinde yer 360
alan başka bir bayinin bölgesinde aktif olarak satış çabalarına girişmesi
yasaklanabilmektedir. Ancak bayinin bölgesi dışındaki müşterilere pasif satış
yapmasının yasaklanması, rekabetin gereğinden fazla sınırlanması sonucunu
doğuracağından yeniden satışlar üzerine böyle bir sınırlama getirilmesi 4054
sayılı Kanun'a ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği'ne aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca, sağlayıcının yeniden satışlar üzerine getirdiği rekabeti kısıtlayıcı
hükümler doğrultusunda hareket etmeyen teşebbüsleri malların değişik
barkodlanması, ambalajlarının ya da paketlenmesinin farklı yapılması, araçlarda
ise seri numarasından veya motor şasi numarasından takibi gibi yöntemlerle 370
denetlemesi ve primlerini veya iskontolarını kesmesi, sevkıyatlarını geciktirmesi
veya arz miktarını kısması ve sözleşmeyi feshetmeye yönelmesi söz konusu
ise, rekabet ihlali daha da ağırlaşmış kabul edilmektedir. Somut olay
bakımından fiyat tespitinin ve bölge dışına satış yasağının bayilerce uygulanıp
uygulanmadığı, bir yıllık bir süre için verilen yetki belgeleri yenileneceği esnada
yapılan değerlendirme ile ve şikayet konusu olayda olduğu gibi bayilere noter
kanalı ile fesih ihtarı yapılarak denetlenmektedir.
J.2. Kuralkan ile Kuruçayırlı Arasındaki Dikey İlişkinin Tabi Olduğu
Tebliğin Belirlenmesi
4054 sayılı Kanun’un dikey ilişkiler bakımından nasıl yorumlanacağı ve 380
uygulanacağı ise 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
08-35/462-162
10
ile 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu
Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile düzenlenmiştir.
Dikey anlaşma, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet
gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin
alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşma şeklinde
tanımlanmaktadır. Motorlu taşıtlar sektöründeki dikey anlaşmalara 2005/4 sayılı
Tebliğ; diğer sektörlerdeki dikey anlaşmalara ise 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri
uygulanmaktadır. Kuralkan’ın motosiklet dağıtım zincirine ilişkin sözleşmelerinin
2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde ele alınması gerekmektedir. Zira motosiklet 390
2005/4 sayılı Tebliğ’in kapsamına alınmamıştır. Şöyle ki 2005/4 sayılı Tebliğ’in
Kapsam maddesinde, “Yeni motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının ya da
tamir ve bakım hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu dikey
anlaşmalar”ın grup muafiyetine tabi olduğu belirtilmektedir. Tebliğ’in tanımlar
bölümünde ise “motorlu taşıt, karayollarında kullanım amaçlı, üç veya daha
fazla tekerlekli motorlu taşıt aracı” şeklinde tanımlanmıştır. Buna göre iki
tekerlekli bir motorlu araç olan motosiklet 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine tabi
değildir.
2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri
sağladığı ilgili pazardaki pazar payının % 40’ı aşmaması ve düzenlenen şartları 400
sağlaması durumunda dikey anlaşmalar Kanun’un 4. maddesinden muaf
tutulmuştur. Kuralkan’ın ilgili ürün pazarındaki pazar payına ilişkin kesin bir veri
olamamakla birlikte, hem Kuralkan hem de bayileri ve rakipleri tarafından
yapılan tahminler yaklaşık % 25’lik bir pazar payına işaret etmektedir.
Dolayısıyla 2002/2 sayılı Tebliğ’in pazar payı eşiği nedeniyle uygulama dışı
bırakılamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
2002/2 sayılı Tebliğ’e tabi olan taraflar arasındaki ilişkinin Tebliğ kapsamında
grup muafiyetinden yararlanıp yararlanamadığının tespiti için aşağıda Tebliğ
hükümlerine uygunluk değerlendirmesi fiyat tespiti ve bölge dışına satış
kısıtlamaları bakımından yapılmıştır: 410
J.3. Yeniden Satış Fiyatlarının Belirlenmesi
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde,
sağlayıcının yetkili satıcının satış fiyatlarını, kar marjlarını, indirim oranlarını ve
diğer satış koşullarını belirlemesi yasaklanmaktadır.
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem
ve kararlar yasaklanmaktadır. Bu maddede belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte
olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu
tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır denilmektedir. Maddede konuya 420
ilişkin olarak verilen örnek; mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı
oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının
tespit edilmesi ve mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa
kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü’dür.
08-35/462-162
11
2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde ise dikey anlaşmaları grup muafiyeti
dışına çıkaran haller arasında alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin
engellenmesi sayılmıştır. Buna göre tavsiye veya üst limit niteliğinde olmayan
fiyat tespitleri, dikey anlaşmaları grup muafiyeti dışına çıkararak 4. maddeye
aykırı hale getirmektedir.
Raportörlerce yapılan yerinde incelemeler sırasında, sağlayıcı şirket olan 430
Kuralkan tarafından Kanuni marka motosikletlerin yeniden satış fiyatlarının
belirlendiği tespit edilmiştir. Öncelikle Kuralkan’ın perakende satış fiyatı
listelerini bayilerine göndererek, bu fiyatların dışına çıkılmamasını istediği hem
Bayilik Sözleşmesi’nden hem de şikayetçinin ve görüşülen diğer bayilerin
ifadelerinden anlaşılmaktadır. Şikayetçi Kuruçayırlı’dan elde edilen, Kuralkan’ın
2008 yılı için yayımladığı toptan ve perakende satış fiyatı listeleri bu hususu
kanıtlamaktadır. Anılan fiyat listelerinde Kuralkan tarafından üretilen değişik
modellerdeki Kanuni marka motosikletlerin her biri için toptan ve perakende
satış fiyatı belirlenmiştir.
Bununla birlikte uygulamada bayilerin fiyat listesinden saparak ve kendi kar 440
paylarından fedakarlık yaparak indirimli satışlar yaptıkları da gerek bayilerin
ifadelerinden gerekse de indirimli satışı gösteren fatura örneklerinden
anlaşılmıştır.
Sonuç olarak Kuralkan tarafından Kanuni marka motosikletlerin satış fiyatının
belirlendiği, bu fiyatların dışına çıkılmaması için yaptırımlar öngörüldüğü,
uygulamada fiyat listelerinin yayımlandığı ve bu fiyatlara riayet edilmesi için
çaba gösterildiği tespit edilmiştir. Kuralkan’ın bu şekilde fiyat tespit etmesi
Kanun’un 4. maddesini ihlal etmektedir ve 2002/2 sayılı Tebliğ’e göre muafiyete
tabi değildir. Bununla birlikte bayilerin kendi karlarından feragat ederek indirimli
satışlar yapabildikleri de sabittir. Ancak bu indirimler, Kuralkan tarafından 450
belirlenen % (…)’lik bayi kar marjının dışında, bayinin seçtiği kotaya göre
kazandığı (%... ile % …) arasında değişen) ilave kar marjından yapılmaktadır.
Diğer deyişle, daha çok miktarda sipariş yapan bayilerin ilave (standart bayi kar
marjının dışında) kar marjları daha yüksek olduğundan, bu oran içinde
tüketiciye indirim yapabilmektedirler.
J.4. Bölge Dışı Pasif Satışların Engellenmesi
2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde, anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı
dışına çıkaran bir hal olarak, alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri
satacağı bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi ve seçici dağıtım
sisteminde, sistem üyelerinin kendi aralarındaki alım ve satımın engellenmesi 460
de sayılmıştır.
2002/2 sayılı Tebliğ ile alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması
kaydıyla, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır
bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların
kısıtlanması Tebliğ kapsamında bir kısıtlama kabul edilirken, pasif satışların
kısıtlanması anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır.
08-35/462-162
12
Motorlu taşıt veya diğer dağıtım anlaşmalarında, ilgili mevzuata uygun olarak
yetkili satıcıların faaliyet bölgeleri belirlenebilmektedir. Kuralkan çeşitli
teşebbüslere bayilik verirken satış bölgesini şifahi olarak belirlemiştir, ancak
bayilik sözleşmelerinde ilgili kısmı boş bırakmıştır. Dosya mevcudu bilgilere 470
göre, yetkili satıcının bölgesi, içinde faaliyet gösterdiği il sınırlarıdır. Keza
şikayetçinin yetkili olduğu bölge de sözleşmede yazılı olarak belirlenmemiştir.
Ancak taraflar arasında Kuruçayırlı’nın Ankara il sınırlarında yetkili olduğu
yönünde zımni bir kabul bulunmaktadır.
Kuralkan’ın bütün bayileri ile tek tip olarak akdettiği Bayilik Sözleşmesi’nin 4.
maddesinde “Bayi, kesinlikle kendisine satış hakkı verilen bölge dışına
doğrudan ve/veya dolaylı olarak satış yapamaz.” denilmiş ve bu kuralın ihlali
halinde satılan ürünün parasının ceza olarak ödenmesinden bayilik
sözleşmesinin feshine kadar değişik yaptırımlar öngörülmüştür. Dolayısıyla
sözleşmenin tasarlanması sırasında Kuralkan’ın bölge dışına aktif ve pasif 480
(sözleşmedeki ifade ile doğrudan veya dolaylı) satış yapılmasını engelleme
iradesini taşıdığı sonucuna varılmaktadır. Bununla birlikte yukarda da ifade
edildiği gibi bölge dışına aktif/pasif satış yasağının hayata geçirilmesi sırasında
esnek davranıldığı hem Kuralkan hem de görüşülen bayiler tarafından kabul
edilmiştir. Bu noktada bölge kısıtlamasının amacı itibarıyla rekabeti ihlal ettiği,
fakat etkileri bakımından rekabeti kısıtlayıcı ciddi sonuçlar doğurmadığı
kanaatine varılmıştır.
Netice itibarıyla, yapılan önaraştırma sonucunda Kuralkan tarafından bayilerin
yeniden satış fiyatını tespit etmek ve bayilerine bölge dışı pasif satış yasağı
getirmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği tespit 490
edilmiştir. Ancak, söz konusu olayda, pazarda, ilgili Tebliğ’de belirtilen ve
muafiyet tanınamayacak büyüklükte bir pazar gücünü ifade eden pazar payının
çok altında paya sahip olan Kuralkan’ın, rekabet ihlallerinin yatay anlaşmalara
göre pazardaki rekabeti çok daha az etkilediği konusunda tereddüt bulunmayan
dikey anlaşmalar ile ihlali gerçekleştirdiğinden hareketle, ihlalin pazardaki
rekabeti önemli ölçüde ortadan kaldırmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Bu
çerçevede, teşebbüse, ihlalin varlığının belirlenmiş olması nedeniyle, yukarıda
anılan özellikleri de dikkate alınarak, şikayete konu rekabet ihlaline derhal son
verilmesini teminen Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bayilik
sözleşme hükümlerinin ve bu hükümlerin uygulamasının 2002/2 sayılı Tebliğ’e 500
uygun hale getirilmesi konusunda görüş yazısı gönderilmesinin yerinde olacağı
kanaatine varılmıştır.

K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1. Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim San. ve Dış Tic. A.Ş. tarafından ilk defa
piyasaya sunulan motosiklet pazarında;
- Bayilerin yeniden satış fiyatını tespit etmek,
- Bayilerine bölge dışı pasif satış yasağı getirmek
08-35/462-162
13
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine, adı geçen 510
teşebbüse bayilik sözleşme hükümlerinin ve bu hükümlerin uygulamasının
2002/2 sayılı Tebliğ’e uygun hale getirilmesi konusunda 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş yazısı gönderilmesine,
2. Yukarıda belirtilen değişikliklerin kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde
yerine getirilerek Rekabet Kurumuna tevsik edilmesine, Kurulumuzca gerekli
görülen değişiklikler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde
haklarında soruşturma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun’un 16. ve 17.
maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.



































08-35/462-162
14

Rekabet Kurulu’nun 27.05.2008 tarih ve 08-35/462-162 sayılı Kararı’na


KARŞI OY GEREKÇESİ


Rekabet Kurulu’nun 27.5.2008 tarih, 08-35/462-162 sayılı kararıyla
Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim San. Ve Dış Tic. A.Ş.’nin Kuruçayırlı
Motorlu Araçlar Akar. Mar. İnş. Bilg. Tıb. Cih. San. Tic. Ltd. Şti.ile
yapmış olduğu “Bayilik Sözleşmesini”nin rekabeti kısıtlayıcı hükümler
ihtiva ettiği, Sözleşme ile bayinin kendisine tahsis edilen bölge dışına pasif
satış yapma hakkının kısıtlandığı, Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim San.
ve Dış Tic. A.Ş. tarafından belirlenen perakende satış fiyatının
uygulanmasının zorunlu tutulduğu ve fesih ile ilgili hükümlerin rekabet
hukukuna aykırılıklar içerdiği iddiaları üzerine yapılan önaraştırma sonucu
alınan karara katılmamaktayım. Şöyle ki:
Kuralkan Motorlu Araçlar A.Ş.’nin yeniden satış fiyatlarını
belirlediği iddialarına ilişkin yapılan incelemeler sırasında, rekabet
kurallarının, sağlayıcı ile yetkili satıcı arasında akdedilen bayilik
anlaşmalarındaki bazı hükümler itibarıyla ihlal edildiğini düşünmekteyim.
Bu değerlendirme 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde ifade edilen
rekabeti sınırlayıcı anlaşma kapsamında, yeniden satış fiyatlarının
belirlenmesi açısından yapılmıştır. Bayilik Sözleşmesi ile münhasır
olmayan bayilere bölgeleri dışında aktif ve pasif satış yasağı getirilmesi, bir
rekabet ihlali olarak değerlendirilebilir.
Dikey anlaşmalarda en önemli rekabet ihlali, alıcının satış
fiyatının sağlayıcı tarafından tespit edilmesidir. Ancak sağlayıcı ilgili
ürünün tavsiye fiyatlarını yeniden satıcıya bildirebilmektedir. Sağlayıcı
tarafından, iletilen tavsiye satış fiyatlarının zorunlu uygulanacak
fiyatlar haline dönüştürülmesi hukuka aykırı kabul edilmektedir.
Sağlayıcının yeniden satıcılara önerdiği fiyatları uygulamamaları
durumunda cezai hükümler uygulaması; örneğin mal sevkıyatını
geciktirmesi, uyarı yazıları göndermesi, yeniden satıcının satış fiyatlarını
takip etmek üzere bir takım yöntemler geliştirmesi, tavsiye ettiği fiyatın
altında satış yapan yeniden satıcıların takip edilmesi görevini diğer yeniden
satıcılar marifetiyle yaptırması rekabet hukukuna aykırı eylemleri teşkil
etmektedir. Sağlayıcı tarafından tavsiye fiyatların yayınlanması, yeniden
08-35/462-162
15
satıcıların fayda sağlamaları için rehber niteliğinde bir işlev görmesi
sebebiyle serbest bırakılmaktadır.
Yeniden satış fiyatlarının tespiti kadar önemli olan bir diğer husus da
bölge dışı pasif satışın yasaklanmasıdır. Dikey anlaşmalardan beklenen
faydanın sağlanması açısından her bir bayiye belli bir bölge tahsis edilerek
dağıtım ağı içerisinde yer alan başka bir bayiinin bölgesinde aktif olarak
satış çabalarına girişmesi yasaklanabilmektedir. Ancak bayiinin bölgesi
dışındaki müşterilere pasif satış yapmasının yasaklanması, rekabetin
gereğinden fazla sınırlanması sonucunu doğuracağından yeniden
satışlar üzerine böyle bir sınırlama getirilmesi 4054 sayılı Kanun’a ve
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne
aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca, sağlayıcının yeniden satışlar üzerine getirdiği rekabeti
kısıtlayıcı hükümler doğrultusunda hareket etmeyen teşebbüsleri malların
değişik barkodlanması, ambalajlarının ya da paketlenmesinin farklı
yapılması, araçlarda ise seri numarasında veya şasi numarasından takibi
gibi yöntemlerle denetlenmesi ve primlerini veya iskontolarını kesmesi,
sevkıyatlarını geciktirmesi veya arz miktarını kısması ve sözleşmeyi
feshetmeye yönelmesi söz konusu ise, rekabet ihlali daha da ağırlaşmış
kabul edilmektedir.
Kuralkan tarafından Kanuni marka motosikletlerin satış
fiyatının belirlendiği, bu fiyatların dışına çıkılmaması için yaptırımlar
öngörüldüğü, uygulamada fiyat listelerinin yayımlandığı ve bu
fiyatlara riayet edilmesi için çaba gösterildiği tespit edilmiştir.
Kuralkan’ın bu şekilde fiyat tespit etmesi 2002/2 sayılı Tebliğ’e göre
muafiyete tabi değildir ve Kanun’un 4. maddesini ihlal etmektedir.
Motorlu taşıt veya diğer dağıtım anlaşmalarında, ilgili mevzuata
uygun olarak yetkili satıcıların faaliyet bölgeleri belirlenebilmektedir.
Kuralkan çeşitli teşebbüslere bayilik verirken satış bölgesini şifahi olarak
belirlemiştir ancak bayilik sözleşmelerinde ilgili kısmı boş bırakmıştır.
Bayilerle yapılan görüşmelerde edinilen kanaat, yetkili satıcının bölgesinin,
içinde faaliyet gösterdiği il sınırları olduğu yönündedir. Keza şikayetçinin
yetkili olduğu bölge de sözleşmede yazılı olarak belirlenmemiştir. Ancak
taraflar arasında Kuruçayırlı’nın Ankara il sınırlarında yetkili olduğu
yönünde zımni bir kabul bulunmaktadır.
08-35/462-162
16
Kuralkan’ın bütün bayileri ile tek tip olarak akdettiği Bayilik
Sözleşmesi’nin 4. maddesinde “Bayi, kesinlikle kendisine satış hakkı
verilen bölge dışına doğrudan ve/veya dolaylı olarak satış yapamaz.”
denilmiş ve bu kuralın ihlali halinde satılan ürünün parasının ceza olarak
ödenmesinden bayilik sözleşmesinin feshine kadar değişik yaptırımlar
öngörülmüştür. Dolayısıyla sözleşmenin tasarlanması sırasında Kuralkan’ın
bölge dışına aktif ve pasif (sözleşmedeki ifade ile doğrudan veya dolaylı)
satış yapılmasını engelleme iradesini taşıdığı sonucuna varılmaktadır. Bu
noktada bölge kısıtlamasının amacı itibarıyla rekabeti ihlal ettiği
anlaşılmaktadır. Tebliğ’e göre grup muafiyetinden yararlanılmasını
engellemekte ve Kanun’un 4. maddesi uyarınca rekabet ihlali olarak kabul
edilmektedir.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı 4’üncü
maddesinin ihlal edilmiş olması kuvvetle muhtemel olduğundan, adı geçen
teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılması görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk görüş ve kararına
katılmamaktayım.



M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi















08-35/462-162
17
Rekabet Kurulu’nun 27.05.2008 Tarih ve 08-35/462-162Sayılı Kararına

KARŞI OY


Şikayet; “Kanuni” marka motosikletlerin üreticisi olan Kuralkan
Motorlu Araçlar Üretim Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.’nin Kuruçayırlı
Motorlu Araçlar Akaryakıt, Market, İnşaat, Bilgisayar, Tıbbi Cihazlar
Sanayi ve Ticaret Limited Şirketiyle yapmış olduğu “Bayilik Sözleşmesi”
nin rekabeti kısıtlayıcı hükümler içerdiği ve söz konusu hükümler
nedeniyle bayinin kendisine tahsis edilen bölge dışına pasif satış yapma
haklarının kısıtlandığı, üretici şirket (Kuralkan) tarafından belirlenen
perakende satış fiyatlarının uygulanma zorunluluğunun ve feshe dair
hükümlerinin de rekabet hukukuna aykırı olduğuna ilişkindir.

Üretici firma Kuralkan’ın Kanuni marka motosikletlerin yeniden
satış fiyatlarını belirlediği iddialarına ilişkin olarak yapılan “yerinde
incelemeler” sonucunda bayilik sözleşmesi, şikayetçi ve diğer bayilerin
ifadeleriyle sağlayıcı ile yetkili satıcı arasında aktedilen bayilik
anlaşmalarında Kuralkan tarafından Kanuni marka motosikletlerin yeniden
satış fiyatlarının belirlendiği perakende satış fiyatı listelerinin bayilere
gönderilerek bu fiyatların dışına çıkılmamasının istendiği ve yaptırımlar ön
görüldüğü tespit edilmiştir. Kuralkan’ın 2008 yılı için bayilerine
gönderdiği söz konusu motosikletlerin toptan ve perakende satış fiyatı
listeleri bu hususun açık kanıtıdır.

Sağlayıcının bütün bayileri ile tek tipte düzenleyip aktetdiği Bayilik
Sözleşmesinin 4 üncü maddesinde bayinin, kesinlikle kendisine satış hakkı
verilen bölge dışına doğrudan ve/veya dolaylı olarak satış yapamayacağı
kuralının iptali halinde satılan ürünün parasının ceza olarak ödenmesinden
bayilik sözleşmesinin feshine kadar varan yaptırımların öngörülmüş olması
karşısında sağlayıcının bölge dışına aktif ve pasif - doğrudan veya dolayı –
satış yapmasını engellemek amacı taşıdığı anlaşılmaktadır.

08-35/462-162
18
Bayilerinin yeniden satışını engellediği ve bölge dışına pasif satış
yasağı getirerek 4054 sayılı Yasanın 4 üncü maddesini ihlal ettiğinin
tespitli olması karşısında Kuralkan A.Ş. hakkında 41.madde uyarınca
soruşturma açılması gerektiği görüşüyle karara karşıyım.

Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy