Rekabet Kurumu - Karar Sayı 08-35/465-165

Rekabet Kurumu Başkanlığından,


(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-2-59 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 08-35/465-165
Karar Tarihi : 27.5.2008
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER : Hakan BİLİR, Fatma GÖZLÜKAYA ANGI, Remzi Özge
ARITÜRK

C. ŞİKAYET EDEN : Gelecek Bilişim ve İletişim A.Ş. 20
Temsilcisi: Av. Necla AKBAYRAK
Yerebatan Cad. No:33 Sultanahmet-İstanbul

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti.
Emirhan Cad. Barbaros Plaza 145-C
Dikilitaş 34349 İstanbul

E. DOSYA KONUSU : Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti.’nin
(MS/Microsoft Türkiye) dağıtım kanallarına uyguladığı baskı ve indirim 30
sistemleri yolu ile Gelecek Bilişim ve İletişim A.Ş.’nin (Gelecek A.Ş.)
faaliyetlerini zorlaştırarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’u ihlal ettiği iddiası üzerine, Rekabet Kurulu’nun aldığı 1.9.2005 tarih
ve 05-53/809-219 sayılı kararının Danıştay 13. Dairesinin 16.11.2007 tarih ve
2005/10139 E. ve 2007/7327 K. sayılı kararı ile iptali ertesinde ilgili dosyanın
yeniden değerlendirilmesi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayetçi Gelecek A.Ş. tarafından yapılan başvuruda
Microsoft Türkiye’nin 2002-2005 yıllarında devam eden eylemleri ile ilgili olarak
çok sayıda iddia yer almaktadır. Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda ve
Kuruma gönderilen ek bilgilerde yer alan iddiaları iki ana başlık altında toplamak 40
mümkündür:
1. Microsoft Türkiye’nin Gelecek A.Ş. ürünlerinin satış ve tanıtımını engellemek
üzere dağıtım kanallarına (PC üreticileri, büyük teknoloji mağazaları gibi) baskı
yapması,
08-35/465-165
2
2. Microsoft Türkiye’nin, Gelecek A.Ş. ürünlerinin satış ve tanıtımını engellemek
üzere dağıtım kanallarını (PC üreticileri, büyük teknoloji mağazaları gibi) kendi
yanına çekmek veya çoğunlukla Microsoft ürünlerinin satışını sağlamak üzere
çeşitli teşvik ve ödüllendirme mekanizmaları geliştirmesi (indirim sistemleri, geri
ödemeler gibi).
Bu başlıklar altında toplanabilecek iddialardan bazıları aşağıdaki gibidir: 50
- MS Türkiye’nin, kendileri ile ticari faaliyette bulunan yerli PC şirketlerine, söz
konusu şirketlerin ürünlerini tanıtmak amacıyla bastırdığı ürün broşürlerinde,
web sitelerinde, basın yoluyla yaptıkları çeşitli kampanyalarda Gelecek Bireysel
Linux adının, ürün resminin ve Gelecek A.Ş. şirket logosunun kullanılmaması
yönünde baskı yaparak Gelecek Bireysel Linux markasının piyasada
yerleşmesini engellediği, söz konusu baskıların “Escort, Data Teknik (Exper),
Şarbil, Sentim, Infronic ve Kont” teşebbüslerine uygulandığı,

- MS’nin, yukarıda yer verilen baskılarını, Gelecek A.Ş. ürünlerinin piyasadaki
talebinin artmaya başlaması üzerine, yerli PC üreticilerine, Gelecek A.Ş. ile tüm 60
ticari faaliyetlerini sona erdirmeleri ve Gelecek A.Ş. ürünlerinin hiçbir şekilde
satışını yapmamaları yönünde baskıya dönüştürdüğü, söz konusu baskıların
“Data Teknik (Exper), Sentim, Penta, Meteksan, Servus, Infronic ve Kont”
teşebbüslerine uygulandığı,

- MS’nin, her kesimden kullanıcıya seslenen ve içinde her türlü ürünü
bulundurması gereken Büyük Teknoloji Mağazalarından biri olan Vatan ile
anlaşma yaparak ve bu şirkete baskı uygulayarak Vatan mağazalarında
Gelecek A.Ş. ürünlerinin ve Gelecek A.Ş. ürünlerini tanıtıcı nitelikteki
broşürlerin yer almasını engellediği, 70

- Gelecek A.Ş. ile Vestel, Beko ve İnselberg arasında varılan anlaşmalar
çerçevesinde yapılmasına karar verilen çeşitli projelerin, MS’nin bu şirketlere
baskı uygulaması nedeniyle durdurulduğu,

- MS’nin Data Teknik, Infronic ve Escort’a, bir MS işletim sistemi olan Windows
XP ile birlikte bu işletim sistemi ile uyumlu çalışabilen Gelecek Open Office ofis
programını satmamasına yönelik önce baskı uyguladığı, bu baskının sonuç
vermeyeceği kaygısıyla daha sonra Escort’a Gelecek Open Office yerine
kullanmasını önerdiği MS Works adındaki ofis programınının fiyatını aniden 2 $ 80
düşürerek yıkıcı fiyat uyguladığı,

- MS’nin, yerli PC şirketleri tarafından satılan PC’lerde Gelecek Bireysel Linux
işletim sistemi yerine BSA Kurumu tarafından onaylanmayan ve donanımlara
yönelik sürücü desteği olmayan Dos (Free Dos) işletim sistemine yer vermesini
dayattığı,

- MS’nin, yerli PC şirketlerine uyguladığı “rebate” sistemini, bu şirketlerden
bazılarının Gelecek A.Ş. ile olan ticari ilişkilerini sona erdirmelerine neden
08-35/465-165
3
olacak şekilde belirlediği, bu bağlamda örneğin MS’in, Data Teknik’in (Exper) 90
$10 rebate (indirim) tutarını yarıya indirdiği ve bu şirketin ürünlerinde Gelecek
Bireysel Linux verilmemesi karşılığında rebate tutarını eski düzeyine
getireceğini bildirdiği, MS tarafından yapılan baskılara karşın ürünlerine yönelik
broşürlerinde Gelecek Bireysel Linux ürününün adına ve resmine yer veren ve
ürünlerini Gelecek Bireysel Linux’lu sunan Şarbil’in hak ettiği rebate tutarının
keyfi olarak ödenmediği,

- MS’nin, Gelecek A.Ş. ile daha önce hiçbir ticari ilişkide bulunmayan Casper’a
rebate’lerin yanı sıra ürün fiyatının düşürülmesi, ek reklam destekleri ve
minimum maliyetli bağlama şeklinde kampanyalar sunarak, Gelecek A.Ş. 100
ürünlerine PC’lerinde yer vermeyen şirketler lehine yerli PC şirketleri arasında
ayrımcılık yaptığı,

- MS’nin, Escort’a, kampanyalı ürünlerinde Gelecek Bireysel Linux alternatif
modelini sunmaması karşılığında ek para ve reklam desteği teklif ettiği

iddia edilmiştir.

Ayrıca, yapılan başvuruda yer alan iddialara ek olarak inceleme sürecinde
şikayetçi tarafından verilen bilgilerde; 110

- “Türkiye’de başka Linux satıcılarının da bulunduğu ancak bunların yabancı
firmaların yalnız satış faaliyeti gösteren şubeleri olduğu ve herhangi bir destek
hizmetinde bulunmadıkları, bununla birlikte Gelecek A.Ş.’in Türkiye’de bütünsel
çözümler sunabilen ve destek hizmetleri, eğitim hizmetleri gibi satış öncesi ve
sonrası pek çok hizmet verebilen bir firma olduğu,

- Piyasadaki işletim sistemlerinin satışının büyük bir kısmının bilgisayarlarda
önceden kurulu bir şekilde gerçekleştirildiği, bu nedenle bir işletim sistemi
satıcısının piyasaya girmek ve piyasada tutunmak için satışlarını OEM1’ler 120
aracılığıyla gerçekleştirmesi gerektiği,

- Linux işletim sisteminin Windows işletim sistemi ile birlikte bilgisayarlarda
bulunabileceği ancak tek başına Linux yüklü her bir PC’nin MS’ye 90 $
kaybettirdiği, MS tarafından yerli PC üreticilerine yıkıcı fiyatla verildiği iddia
edilen MS Works’un piyasa ürünü olmadığı, bu ürünü alan kullanıcının daha
sonra MS Office satın aldığı,

- Gelecek A.Ş. ürünlerinin yerli PC üreticileri tarafından yapılan kampanyalarda
kullanılması, şirketlerin portföylerine sözü edilen ürünleri alması ve Gelecek 130
A.Ş.’in MS ürünlerine ciddi bir alternatif olarak ortaya çıkması sonucunda
Microsoft’un; söz konusu şirketlere Gelecek A.Ş. ürünleri satmaması için
rebate baskısı yaptığı, Linux ürünleri yerine piyasada normalde bulunmayan ve

1 Orijinal ekipman üreticisi.
08-35/465-165
4
satışı yapılmayan ve bir kurumun tüm ofis ihtiyaçlarını karşılamayan MS
Works ürününü PC üreticilerine ucuza sattığı,

- Şirketlerin, kampanyalarında Gelecek Open office yerine MS Works ürününü
kullanmaları yönünde girişimlerde bulunması nedeniyle özellikle Escort, Data
Teknik gibi şirketlerin ürün alımlarını durdurdukları ve kampanyalarından
Gelecek Linux ürünlerini çıkardıkları iddiası yinelenerek, kendilerinin bu 140
durumu düzeltmek için e-posta ya da görüşme talep etme yoluyla girişimlerde
bulundukları ancak PC şirketlerinin MS’nin baskısını ve sunduğu özel imkanları
öne sürerek girişimlerine olumlu yanıt vermedikleri,

- Bütün dünyada Linux’un, açık kaynak kodlu bir işletim sistemi olması nedeniyle
pek çok sürümünün bulunduğu, bu nedenle kullanıcının kullandığı Linux
ürününün hangi marka olduğunun önem taşıdığı, bu bakımdan MS’nin yerli PC
üreticilerine reklamlarında Gelecek A.Ş. adının, logosunun ve ürün resimlerinin
yer almaması yönünde yaptığı baskıların Gelecek A.Ş. için piyasada var olma
bakımından büyük bir tehlike oluşturduğu..” 150

ifade edilmiştir.

Yine inceleme esnasında şikayetçi tarafından, yerli PC üreticileri ile olan ticari
ilişkilerinin 2002 yılında hangi düzeyde başladığını, çeşitli medya organları yoluyla
yapılan kampanyalarda ortak hareket etmek suretiyle devam ettirilen ilişkilerin ve
satışların hangi düzeye ulaştığını ve MS tarafından, anılan şirketlere yapıldığını
iddia ettikleri baskılar sonucu söz konusu satışların ve ticari ilişkilerin nasıl durma
noktasına geldiğini göstermek amacıyla bazı veriler iletilmiştir. İletilen bu
bilgilerden; 160

- Gelecek A.Ş.’nin satışlarının büyük çoğunluğunu işletim sistemi lisans
satışının oluşturduğu, sadece Penta ve AGB’ye sunucu işletim sistemi ve
ofis programları satışının gerçekleştirildiği,

- Gelecek A.Ş.’nin bilgisayar şirketlerine yaptığı satışların 2002 yılında
başladığı, 2003 ve 2004 yıllarında artarak devam ettiği ancak bu tarihten
sonra satışlarda hızlı bir düşüş yaşandığı,

- Son satışın İnfronic’e 11.8.2005 tarihinde yapıldığı ve bundan iki gün önce 170
9.8.2005 tarihinde Escort’a 1450 adet işletim sistemi lisanslaması
gerçekleştirildiği, tüm bu satışlardan önceki son satışın ise Haziran 2005’te
Data Teknik’e yapıldığı

anlaşılmaktadır.

Şikayetçi, ayrıca, yukarıda yer verilen bilgilere ek olarak, önaraştırma süresince
Rekabet Kurumu Raportörlerince yapılan yerinde incelemenin hemen sonrasında,
siparişlerini ve alımlarını durdurmuş olan şirketlerden;
08-35/465-165
5
180
- Data Teknik’in web sitesinde daha önce Gelecek Linux işletim sistemi yerine
vermeye başladıkları DOS’lu ürünlerin bir kısmının tekrar Linux işletim
sistemli modele dönüştürdüğünü ve Gelecek A.Ş. logosu ile birlikte Linux
işletim sisteminin tanıtımını yapmaya başladığını ancak bu yeniliğin
kendilerine herhangi bir sipariş olarak yansımadığını,

- Escort’un ve İnfronic’in kendileri ile bağlantı kurarak Gelecek A.Ş. ürünleri
hakkında bilgi aldıklarını ve bunlara yönelik hemen sipariş verdiklerini,

- SNC’nin (Penta) test ürünü istediğini, 190

tarafımıza iletmiş, ancak bu taleplerin geçici olduğunu ve MS’nin baskılarının
devam etmesi nedeniyle bu ilginin gerçek alımlara dönüşmeyeceğini de
vurgulayarak şikayetlerini tekrarlamıştır.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.7.2005 tarihi 5029 sayı ile giren
şikayet üzerine hazırlanan 25.7.2005 tarih ve 2005-02-59/İİ-05-AD sayılı İlk
İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 28.7.2005 tarih ve 05-49 sayılı toplantısında
görüşülmüş ve şikayet konusu iddialarla ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek
olup olmadığının belirlenmesi amacıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar 200
verilmiştir.
Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 26.8.2005 tarih ve 2005-2-59/ÖA-05-
AD sayılı Önaraştırma Raporu Rekabet Kurulu’nun 1.9.2005 tarih ve 05-53 sayılı
toplantısında görüşülmüş ve Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti. ile
Türkiye’de satış ve pazarlama faaliyeti yürüten Microsoft Corporation ve Microsoft
Ireland Operations Limited hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına
karar verilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun aldığı 1.9.2005 tarih ve 05-53/809-219 sayılı kararı, şikayet
hakkında yeterli inceleme ve araştırma yapılmadığı gerekçesiyle Danıştay 13.
Dairesi tarafından 16.11.2007 tarih ve 2007/7327 K. sayılı karar ile iptal edilmiştir. 210
Bunun üzerine hazırlanan 25.3.2008 tarih ve 2005-2-59/BN-08-FGA sayılı Bilgi
Notu, Kurul’un 27.3.2008 tarih ve 08-26 sayılı toplantısında görüşülerek, söz
konusu iptal kararı uyarınca dosya konusuna yönelik yeni bir önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Önaraştırma çerçevesinde yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 21.5.2008 tarih ve 2005-2-59/ÖA-08-HB sayılı Önaraştırma
Raporu, 21.5.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-110/156 sayılı Başkanlık önergesi ile
08-35 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
MS Türkiye’nin dağıtım kanallarına uyguladığı baskı ve indirim sistemleri yolu ile
Gelecek A.Ş.’nin faaliyetlerini zorlaştırarak 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiaları 220
ile ilgili olarak;
08-35/465-165
6
- İddia konusu baskıları ortaya koyabilecek bilgi ve belgelere ulaşılamaması,
- Uygulanan indirim sistemlerinin rekabeti bozucu etkisinin tespit edilememesi
nedenleriyle, hakkında önaraştırma yürütülen MS Türkiye ile Türkiye’de satış ve
pazarlama faaliyeti yürüten Microsoft Corporation ve Microsoft Ireland Operations
Limited haklarında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Önaraştırmaya konu ürünler bilgisayarlarda ve sunucularda kullanılan işletim
sistemleri ile bilgisayarlarda sıklıkla kullanılan ofis programlarıdır. 230
İşletim sistemleri bilgisayar kaynaklarının (ana hafıza alanı, disk alanı, giriş çıkış
kanalları gibi) kullanımını ve dağılımını kontrol eden bir yazılım programıdır. İşletim
sistemi aynı zamanda kullanıcı merkezli görevleri gerçekleştiren uygulama adı
verilen yazılım programlarının fonksiyonlarını da desteklemektedir.
İşletim sistemleri bilgisayarlarda kullanılan işlemcilere uyumluluklarına göre
farklılaşmaktadır. Intel uyumlu işlemciler üzerinde değişik işletim sistemleri
çalışabilirken (örneğin Windows ve Linux), Apple tarafından üretilen donanım
kapalı bir standart olarak gelişmiş ve sadece Apple tarafından üretilen işletim
sistemleri ile çalışmaktadır. Dolayısıyla Apple tarafından üretilen bilgisayarlarda
sadece Apple tarafından üretilen işletim sistemleri (Mac OS) kullanılmaktadır. 240
İşletim sistemleri, işletim sistemlerinin kaynak kodlarının kamuya açılmadığı ve
işletim sistemlerinin lisanslanarak kullanıcılara sunulduğu ticari yazılım modeli
(Microsoft ve Apple tarafından üretilen işletim sistemleri gibi) ve kaynak kodların
kamuya açıldığı (Genaral Public License) ticari olmayan (yazılım üreticilerinin
teknik desteklerden ya da bu programlarla verilen diğer programlardan para
kazandığı) yazılım modeli (Linux işletim sistemleri gibi) olmak üzere ikiye
ayrılmaktadır.
İşletim sistemleri dışında, özellikle bir şebekeyi oluşturan bilgisayarların
birbirleriyle etkileşimini yöneten sunucularda kullanılan işletim sistemleri de
önaraştırma konusu ürünlerdendir. Bir şebekeye bağlanan kişi sayısı ve beklenen 250
görevler nedeniyle şebekelerde kullanılan sunucular ve sunucu işletim sistemleri
farklılık göstermektedir. Microsoft, Sun, Novel ve Linux üreticileri tarafından
üretilen sunucu işletim sistemleri, çalışma gruplarının yönetilmesi, yazıcı ve dosya
paylaşımı, elektronik posta ve internet gibi hizmetlerin yönetilmesi gibi
fonksiyonları yerine getirmektedir. Sunucular, bazı büyük organizasyonlarda
verilerin toplanması, depolanması ve kullanılması gibi daha karmaşık fonksiyonları
üstlenebilmektedir.
08-35/465-165
7
İşletim sistemlerinin yanında bilgisayarlarda çeşitli amaçlara yönelik olarak
kullanılan uygulama programları bulunmaktadır. Bunlar içerisinde yer alan ofis
programları günlük hayatta sıkça kullanılan yazılım paketidir. 260
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Yukarıda yer verilen ürünlerin her biri arz ve talep bakımından ikame edilebilir
olmadıklarından ayrı ürün pazarları içerisinde yer almaktadır.
İşletim sistemleri açısından bakıldığında, kullanıcılar işletim sistemleri yerine
konulabilecek başka ürün bulamamaktadır. Bunun en önemli nedeni, işletim
sistemleri üretiminin çok büyük miktarda sabit yatırım gerektirmesidir. Aynı
zamanda yazılım endüstrisinin özellikleri nedeniyle ortaya çıkan şebeke
dışsallıkları işletim sistemlerinin arzı bakımından önemli bir rol oynamaktadır.
Bilindiği gibi tek başına işletim sistemini piyasaya sürmek yeterli olmamakta, aynı
zamanda bu sistem üzerinde tüketicilerin kullanabileceği miktarda uygulama 270
programının bulunması gerekmektedir. Uygulama programı üreticileri
(Independent software Vendors) ise kurulu temeli geniş olan işletim sistemleri için
program yazmakta, yeni ortaya çıkan işletim sistemleri, program üreticilerinin
desteğini kolaylıkla çekememektedir. Dolayısıyla arz yönünden diğer yazılım
üreticilerinin bu pazara girmelerinin önünde önemli giriş engelleri mevcuttur. Bu
kapsamda “bilgisayar işletim sistemleri pazarı” yazılım ürünleri içerisinde ayrı bir
ürün pazarını oluşturmaktadır.
İşletim sistemlerinin işlemcilere uygunluğu nedeniyle farklılaştığı ve birbirlerine
ikame olmadıkları dikkate alınarak Intel uyumlu bilgisayarlar için işletim sistemleri
ayrı bir ürün pazarı olarak tanımlanabilmekle birlikte, Intel uyumlu olmayan 280
bilgisayarlar için üretilen işletim sistemleri (Mac OS) Intel uyumlu işletim sistemleri
pazarına dahil edilse bile, MS’nin pazar gücü bakımından yapılacak
değerlendirmeler değişmeyeceğinden bilgisayarlarda kullanılan “işletim sistemleri”
aynı ürün pazarı içerisinde tanımlanmıştır.
Sunuculara yönelik işletim sistemleri, kullanılan sunuculara ve sunuculardan
beklenen fonksiyonlara göre farklılıklar göstermekle ve her bir sunucu işletim
sistemi için ayrı ürün pazarı tanımlanabilmekle birlikte, “sunucu işletim sistemleri”
tek bir ürün pazarı olarak ele alınmıştır.
“Ofis uygulama programları” ise diğer yazılımlardan ayrı bir ürün pazarıdır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 290
Yukarıda belirtilen ilgili ürünlerin ticareti dünya çapında yapılabilmekte ve bu
ürünlerin üreticileri dünya çapında faaliyet göstermektedir. Ayrıca tüm bilgisayar
üreticileri dünya çapında bu yazılım lisanslarını kullanabilme hakkına sahiptir.
Dolayısıyla bu pazarda rekabetin parametreleri global çapta oluşmakta ve ülkeler
arasında rekabeti farklılaştıracak nitelikte önemli sınırlamalar bulunmamaktadır. Dil
bazındaki talep farklılıkları ise üreticiler tarafından rahatlıkla karşılanabilmektedir.
08-35/465-165
8
Bu nedenlerle dosya konusu önaraştırma kapsamında tanımlanabilecek en küçük
coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırlarıdır.
I.2. Microsoft Ürünleri Dağıtım Sistemi
Microsoft Corporation (MS Corporation), ABD kanunlarına göre kurulmuş, %85’i 300
halka açık bir şirkettir. Şirketin halka açık olmayan %15’lik hissesine ise Yönetim
Kurulu üyeleri ve yöneticiler sahiptir. William H. Gates III %10.75 hisse oranı ile en
büyük hissedar konumundadır.
MS ürünlerinin lisansörü olan şirketlere, MS Corporation tarafından bölgeler
verilmektedir. Türkiye’nin de içinde bulunduğu Avrupa, Ortadoğu ve Afrika (AOA,
EMEA) Bölgesi’nde MS ürünlerinin lisansörü ise Microsoft Ireland Operations
Limited (MIOL)’dir. MS ürünleri, Türkiye’de bulunan iş ortakları, büyük sistem
satıcıları (Large Resellers ya da LAR) vb. kanalları ile MIOL tarafından
lisanslanmaktadır.
Dosya konusu önaraştırmanın muhatabı olan MS Türkiye ise, ana hissedarı MS 310
Corporation olan Türkiye kanunlarına göre kurulmuş bir şirkettir. MS Türkiye
yetkililerince ifade edildiği ve şirket esas sözleşmesinden anlaşıldığı üzere, MS
Türkiye, MS ürünlerinin lisansörü ya da fikri mülkiyet haklarının sahibi ve ayrıca
MS Corporation’ın satış konusunda yetki verdiği bir temsilci değildir. Bu nedenle
MS Türkiye, MS ürünlerinin doğrudan satışı konusunda faaliyet göstermemektedir.
MS Türkiye’nin ana faaliyet konusunu, pazarlama ve satış sonrası destek
hizmetleri ile teknik destek ve danışmanlık hizmetleri olarak özetlemek
mümkündür.
MS Corporation’ın Türkiye’deki satış kanalı, kutu ürün (lisans-retail) satışı ve ön-
yüklemeli (pre-install) kişisel bilgisayarlara (PC) yönelik lisans satışından 320
oluşmaktadır:
1. Perakende kutu (lisans) satışı Microsoft İrlanda tarafından iki grup satıcıya
yapılmaktadır:
- Yetkili Distribütörler: Indeks, Arena, Logosoft (bu distribütörler tüm bayi ağına
kutuyu yeniden satmaktadır).
- LAR (Large Reseller-Büyük Sistem Satıcıları): Meteksan, Probil, KoçSistem,
Datamarket, HP, Enter.
2. Lisans satışı (mastercopy sistemi) Microsoft İrlanda tarafından iki grup satıcıya
yapılmaktadır:
- Belirli büyüklükteki markalı PC satıcıları: Doğrudan orijinal ekipman üreticileri 330
(D-OEM).
08-35/465-165
9
- Yetkili distribütörler: Indeks, Arena, Logosoft (bu distribütörler D-OEM dışındaki
sistem üreticilerine lisansı yeniden satmaktadır).
Yukarıdaki dağıtım ağında faaliyet gösteren şirketler genel olarak aşağıdaki gibi
sınıflandırılabilir:
- Doğrudan Orijinal Ekipman Üreticileri (Direct-OEM/D-OEM)
- Orijinal Ekipman Üreticileri - Sistem üreticileri (OEM)
- Büyük Sistem Satıcıları (Large Resellers ya da LAR) ve Distribütörler
MS Türkiye, MS ürünlerinin Türkiye’deki satışlarında doğrudan rol almamaktadır.
MS ürünlerinin Türkiye’deki satışlarını gerçekleştiren D-OEM, OEM, LAR ve 340
distribütörler, MS Türkiye ile satış konusunda görüşmemekte, ancak MS
Türkiye’den bazı konularda danışmanlık hizmeti almaktadır.
I.2.1. Doğrudan Orjinal Ekipman Üreticileri (Direct-OEM)
Masaüstü bilgisayarları işletim sistemleri için lisans anlaşması akdeden ve
yazılımları doğrudan MS iştirakinden alan PC üreticileri “D-OEM” olarak
adlandırılmaktadır. Avrupa, Orta Doğu ve Afrika’da bulunan D-OEM’ler, MIOL
lisanslıdırlar.
I.2.2. Orjinal Ekipman Üreticileri / Sistem Üreticileri (OEM)
D-OEM olarak değerlendirilmeyen PC üreticileri ise sistem üreticisi (system
builder) OEM olarak tanımlanmaktadır. Bu üreticiler işletim sistemlerini 350
Türkiye’deki yetkili OEM distribütörlerinden temin etmektedir. Türkiye’de yaklaşık
50 OEM, PC üretimi ve satışı yapmaktadır.
I.2.3. Büyük Sistem Satıcıları (LAR) ve Distribütörler
MS Corporation, OEM’ler dışında Türkiye’de yazılım ürünlerinin satışını, MS İş
Ortaklarına satış yapan distribütörler ve son kullanıcı ile kurumsal anlaşma yetkisi
verdiği LAR’lar aracılığı ile yürütmektedir.
Bu distribütörler yazılım ürünlerini MS Corporation’ın Avrupa’daki tek operasyon ve
dağıtım merkezi olan MIOL üzerinden ithal etmekte ve Türkiye’de yerleşik MS İş
ortaklarına satış yapmaktadırlar. LAR’lar ise büyük kurumsal siparişler ve bazı
servis hizmetleri konusunda MIOL ile muhatap olmakta bunun dışında Türkiye’deki 360
yetkili MS distribütörleri ile faaliyetlerini yürütmektedir.
I.3. Microsoft Corporatıon Dağıtım Sisteminin Hukuki Çerçevesi
MS Corporation dağıtım ağı ve indirim sistemleri MS Corporation ve iş ortakları
arasında yapılan bazı anlaşmalar ve diğer hukuki metinler ile düzenlenmektedir.
Microsoft ile farklı kategorideki iş ortakları arasında yapılan farklı anlaşmalar ile
08-35/465-165
10
taraflar arasındaki hak ve yükümlülükler ve dolayısıyla indirim, geri ödeme (rebate)
miktarları/oranları ve destek programları belirlenmektedir.
Microsoft’un D-OEM’lerle yaptığı temel anlaşmalar, OEM Müşterileri İçin İş
Terimleri Dökümanı (Business Terms Document for OEM Customers), Pazar
Geliştirme Anlaşması (Cooperative Market Development Agreement for Microsoft 370
Desktop Operating Systems), OEM Müşterileri İçin Microsoft İşletim Sistemi Lisans
Anlaşması (Microsoft Desktop Operating System License Agreement for OEM
Customers) gibi anlaşmalardır. Bu anlaşmalarda iş ortaklarına uygulanacak çeşitli
indirim ve/veya ödül sisteminin esasları belirlenmektedir.
Sistem üreticileri (D-OEM dışındaki OEM’ler) ile MS İrlanda veya MS Corporation
arasında doğrudan hiçbir lisans anlaşması bulunmamaktadır. Bunlar MS ürünlerini
MS İrlanda’nın Türkiye’de yetkilendirdiği distribütörlerden temin etmektedirler.
Bununla birlikte, MS bu kategorideki satıcıları ürün alımında teşvik etmek amacıyla
“Microsoft Club” adında bir programa dahil edebilmektedir. Bu programın temel
prensipleri “Terms and Conditions” adı verilen bir düzenleme ile belirlenmekte ve 380
iş ortağı bu metinde yer alan koşulları kabul ettiğini MS Corporation’a ilgili web
sayfası üzerinden bildirmektedir.
Microsoft Corporation ile Türkiye’deki distribütörleri arasındaki ilişki MS İrlanda ve
Microsoft ile Türkiye’deki LAR arasındaki ilişki ise hem MS İrlanda (yalnızca büyük
kurumsal siparişler ve bazı servis hizmetleri konusunda) hem de distribütörler
aracılığı ile yürütülmektedir. Distribütörler doğrudan MS İrlanda’dan ürün satın
almaktadır.
Önaraştırma kapsamında LAR ve distribütör firmaların MS ile yaptıkları anlaşmalar
şikayet konusu ile doğrudan bağlantılı olmadığı için incelenmemiştir.
I.4. Microsoft İndirim Sistemleri, Geri Ödemeler Ve Pazarlama Destekleri 390
MS Corporation’ın kendisi ile iş yapan firmalara uyguladığı belli başlı indirim
sistemi, geri ödemeler ve pazarlama destekleri aşağıdaki gibidir:
Tablo 1. Microsoft İndirim Sistemi ve Pazarlama Destekleri
Miktar
İndirimleri
(Rebate)
Profesyonel Ürün
Satış ind. (Promix
Discount)
MS Club
Üyeliği
Promosyon Pazarlama
Destekleri
D-OEM (….) (….) (….) (….)
OEM (…)2 (….)
(….) (….)
Tablo’dan görüldüğü üzere Microsoft İş Ortakları bulundukları konum gözönüne
alınarak bazı indirim ve geri ödemelere hak kazanmaktadır. Söz konusu indirim ve
geri ödeme kalemleri hakkındaki bilgiler aşağıda sunulmuştur:

2 OEM’ler miktar indirimini (…………..) halinde elde edebilmektedir.
08-35/465-165
11
1. Miktar İndirimleri (Rebate): Microsoft tarafından işletmelere verilen miktar
indirimleri, kriterleri bakımından farklılık arz etmektedir: D-OEM’lere yapılan
indirimler, MDA anlaşması çerçevesinde belirlenmektedir. Microsoft, yüksek
hacimde PC üreticileri olan D-OEM’ler ile MDA anlaşması imzalamaktadır. Bu 400
başlık altındaki ödemelere hak kazanabilmek için Microsoft tarafından 5 adet kriter
belirlenmiştir. Firmalar, söz konusu kriterleri gerçekleştirdikleri ölçüde birim başına
maksimum (…) $’lık bir geri ödemeye hak kazanmaktadır. İlk üç tanesi teknik diğer
ikisi pazarlama faaliyetleri ile ilgili olan kriterlerin toplam (…) $’lık indirim
içerisindeki payı aşağıdaki gibidir:
- Logonun doğru kullanımı (…..) $
- Donanım özellikleri (imzasız sürücü bulunmaması vb.) (…..) $
- Stand-by sonrası sistemin 5 sn. içinde açılması vs. (…..) $
- Web sayfası tasarımı (…..) $
- Basılı reklam tasarımı (…..) $
TOPLAM (…..) $
2. Profesyonel (Kurumsal) Ürün Satış İndirimi: Bu indirim sisteminde, firmanın
yapmış olduğu toplam satışlar içerisinde kurumsal ürünlerin oranı dikkate alınarak
bir geri ödeme yapılmaktadır.
3. MS Club Üyeliği: Microsoft Corporation’ın 134 ülkede yürütmekte olduğu bir
nakit geri dönüşüm programıdır. İşletmeler, program kapsamında yer alan ürün ve 410
lisans tipindeki Microsoft ürünleri satışları karşılığında puan toplamaktadırlar.
Kazanılan puanlar 6 ay süre ile geçerlidir. Puanları kullanmak isteyen işletmeler,
ellerindeki puan miktarına göre değişen katsayılara ((…) $ ile (…) $ arasında) göre
puanlarını nakit paraya çevirebilmektedir. İşletmelerin Microsoft Club’a dahil
olabilmesi için son 6 aylık Microsoft lisans alımlarının (…) $’dan fazla olması
gerekmektedir. Microsoft Club’da iş ortaklarına verilen nakit geri dönüşler, cironun
%(…)’ünü geçmemektedir.
4. Promosyon: Dönemsel olarak, genellikle sistem entegratörü OEM’lere MS
İrlanda tarafından distribütörler aracılığı ile yapılan, Windows XP’ler ile beraber CA
Antivirüs yazılım hediyesi, 3 adet Office alımına 1 Adet Office hediye edilmesi, XP 420
Home’lar için (…) $, XP Professional’lar için (…) $ indirim verilmesi gibi
uygulamalar içeren programlardır.
5. Pazarlama Destekleri: Dönemsel olarak, MS Türkiye tarafından (MS
Corporation’ın belirlediği bütçe üzerinden) OEM’lere, pazarlama faaliyetlerinde
kullanılmak üzere, işletim sistemi ciroları üzerinden %(…) pazarlama bütçesi
ayrılmaktadır. Bu bütçenin kullanılabilmesi için gerekli logo kullanım şartlarına
uyulması ve yapılan harcamaların %(…)’sinin işletmelerce karşılanması
gerekmektedir.
08-35/465-165
12
I.5. Değerlendirme
Gelecek A.Ş. tarafından yapılan şikayet temel olarak, Gelecek Linux ürünlerini 430
sistemlerinde kuran ya da bu ürünlerin dağıtımını yapan bilgisayar üreticisi ve
dağıtıcısı şirketlere Gelecek Linux ürünlerinin dağıtımının ve tanıtımının
yapılmaması konusunda baskı yapıldığı ve bu ürünlerin dağıtılmaması durumunda
söz konusu teşebbüslere Microsoft ürünleri satışlarından daha fazla indirim
sağlandığı, bunların reklam ve pazarlama desteği gibi yollarla ödüllendirildiği ile
ilgilidir. Söz konusu iddialar yukarıda yer verilen inceleme ve tespitler dikkate
alınarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde aşağıda değerlendirilmektedir.

I.5.1. Şikayete Konu İnceleme Açısından Muhatap Teşebbüsün Belirlenmesi
MS Türkiye’nin Türkiye’deki Microsoft ürünlerinin dağıtım sistemine ilişkin 440
açıklamaları, inceleme konusu eylemlerin Microsoft İrlanda ve Microsoft
Corporation’ın Türkiye’de uygulamakta olduğu dağıtım ve teşvik sistemiyle ilişkili
olduğunu ortaya koymaktadır. MS Türkiye’nin faaliyet alanı esas sözleşmesinde
Türkiye’deki pazarlama ve tanıtım, teknik destek ve danışmanlık olarak
tanımlanmaktadır. Bu çerçevede MS Türkiye’nin Microsoft ürünlerinin dağıtımı ve
satışı ile ilgili faaliyeti bulunmadığı, bu satışlarla ilgili herhangi bir sözleşme
akdetmediği, Türkiye’deki dağıtım kanalının pazarlama faaliyetine işin takibi
açısından ve genellikle gözlemci olarak katıldığı ve sadece pazarlama desteği
faaliyetinde doğrudan rol aldığı anlaşılmaktadır.
Bu nedenlerden dolayı, her ne kadar dosya konusu önaraştırma Microsoft Türkiye 450
hakkında açılmış olsa da, Microsoft Corporation’ın dünyadaki dağıtım sistemi ile
ilgili organizasyonundan hareketle, Türkiye’de Microsoft ürünlerinin dağıtım ve
pazarlama faaliyetlerinin temel olarak MS Corporation ve yavru şirketi olan MS
İrlanda tarafından gerçekleştirildiği, MS Corporation tarafından kontrol edilen ve
hakkında önaraştırma yürütülen MS Türkiye’nin pazarlama destek faaliyeti
nedeniyle önaraştırma konusu faaliyetlere etkisi olduğu görülmektedir.
I.5.2. Hakim Durumun Kötüye Kullanması Hakkında Yapılan Değerlendirme
Hakim durumda olan teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde
ihlalden sorumlu tutulabilmeleri ancak, yaptıkları davranışların kötüye kullanma
olarak değerlendirilmesi ile mümkündür. Bu açıdan, önaraştırma konusu iddialar 460
olan, MS Corporation’ın Gelecek A.Ş. ürünlerini alan ya da dağıtan teşebbüslere
baskı yaptığı ve bu teşebbüslerin söz konusu ürünleri satmama karşılığı
ödüllendirildiği yönündeki iddialar incelenmiştir.
I.5.2.1. Microsoft’un Bilgisayar Üreticileri ve Dağıtıcılarına Baskı Yaptığı
İddiaları
Şikayette ve inceleme esnasında şikayetçi tarafından verilen bilgilerde, MS
Türkiye’nin bilgisayar üretici ve dağıtıcılarının ürünleriyle ilgili yaptıkları reklam,
tanıtım ve kampanyalarda, Gelecek A.Ş. adı ve markasını kullanmamaları
08-35/465-165
13
yönünde baskı yaptığı, daha sonra bu baskıların Gelecek A.Ş. ürünlerinin
satılmaması ve Gelecek A.Ş. ile ticari ilişkilerin kesilmesi yönünde devam ettiği 470
iddia edilmektedir.
Raportörlerce söz konusu iddialar temel olarak;
- Microsoft Türkiye’de yapılan yerinde inceleme ve
- Kendisine baskı yapıldığı iddia edilen teşebbüslerde yapılan yerinde inceleme
ve söz konusu teşebbüsler ile yapılan görüşmeler yoluyla
araştırılmıştır.
MS Türkiye’de bulunan bazı iç yazışmalarda, Microsoft ile Linux’un aynı
kampanyada bulunmaması gerektiğine ve internet sitelerinde Linux ürünleri
önerenlere MS Türkiye’nin sitesinden link verilememesine yönelik ifadeler
bulunmakla birlikte söz konusu ifadelerden MS Türkiye ya da MS Corporation’ın 480
reklam ve kampanyalarda Linux ürünlerine yönelik baskı yaptığı yönünde bir
tespitte bulunmak mümkün değildir. Benzer şekilde, yazışmalardaki bu ifadelerin
MS Türkiye’nin desteklediği kampanyalara ilişkin olup olmadığı ise belirsizdir. Bu
çerçevede, Microsoft’un %(…) ile %(…) oranında katılım yaparak destek verdiği
reklam ve kampanyalarda sadece kendi ürünlerinin bulunması gerektiği yönünde
şartlar ileri sürülmesi kötüye kullanma olarak değerlendirilmemiştir. Dolayısıyla,
teşebbüslerin kendi imkanlarıyla Windows ile birlikte ya da tek başına Linux
ürünlerinin reklamlarını yapıp yapmama konusunda MS Türkiye ya da MS
Corporation’ın baskısının bulunduğuna yönelik bir delil bulunamamıştır.
490
MS Türkiye’den alınan belgelerde, genel olarak Linux ürünlerinin rekabetçi
tehdidinin MS Corporation tarafından izlendiği ve pazar payı kaybetmeme
yönünde çalışmalar yapıldığı anlaşılmakla birlikte, iddia edildiği şekliyle bir
Microsoft baskısını gösteren delil elde edilememiştir.
Araştırma kapsamında, 4054 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine uygun olarak,
şikayette Microsoft’un baskısına maruz kaldığı iddia edilen tüm teşebbüslerin
bilgisine başvurulmuştur. Bu çerçevede, 3.8.2005 tarihinde DataTeknik Bilgisayar
Sistemleri Sanayi Ticaret A.Ş. (DataTeknik) ve Servus Bilgisayar A.Ş. (Servus),
4.8.2005 tarihinde Penta Bilgisayar Sistemleri Tic. A.Ş. (Penta) ve SNC Bilgisayar
Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. (SNC), 28.4.2008 tarihinde Şarbil Bilgisayar İletişim 500
Sistemleri ve Elektronik San. Tic. Ltd. Şti. (Şarbil), Indeks Bilgisayar Sistemleri
Mühendislik San. ve Tic. A.Ş. (Indeks), Inselberg Bilişim Teknolojileri San. ve Tic.
A.Ş. (Inselberg), Kont Bilişim Teknolojileri ve Dış Ticaret A.Ş. (Kont), 29.4.2008
tarihinde Vatan Bilgisayar San. ve Tic. A.Ş. (Vatan) ve 07.05.2008 tarihinde
Meteksan Sistem ve Bilgisayar Teknolojileri A.Ş. (Meteksan) isimli şirketlerin
işyerlerinde inceleme yapılmış ve şirket yetkilileriyle görüşülmüştür.
Ayrıca, Escort Computer Elektronik San. ve Tic. A.Ş.’de (Escort) 5.8.2005
tarihinde yapılan inceleme sonucunda yazılı olarak yöneltilen soruların cevapları
ve ilgili belgeler 12.8.2005 tarihinde, Beko Elektronik A.Ş.’de (Beko) 5.8.2005
08-35/465-165
14
tarihinde yapılan inceleme sonucunda yazılı olarak yöneltilen soruların cevapları 510
ve ilgili belgeler 24.8.2005 tarihinde, Sentim Yazılım Bilgisayar Çözümleri San. ve
Tic. A.Ş.’de (Sentim Yazılım) 4.8.2005 tarihinde yapılan inceleme sonucunda
yöneltilen soruların cevapları ve ilgili belgeler 16.8.2005 tarihinde Kurumumuza
intikal etmiştir.
Bunların yanı sıra, şikayette bahsi geçen bazı firmalardan, Kanun’un 14. maddesi
uyarınca gerekli bilgi ve belgeler talep edilmiş, buna cevaben ilgili bilgi ve belgeler,
Casper Bilgisayar Sistemleri A.Ş.’nin 11.8.2005 tarihli yazısı (Casper), Sentim
Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş.’nin (Sentim Bilişim) 16.8.2005 tarihli yazısı
Vestel Komünikasyon San. ve Tic. A.Ş.’nin (Vestel) 11.8.2005 tarihli yazısı ve
Infronic Bilgisayar Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (Infronic) 15.05.2008 tarihli 520
yazısı ile Kurumumuza iletilmiştir. Bahsi geçen teşebbüslerden, araştırma
sürecinde elde edilen tüm bilgi ve belgeler incelendiğinde, şikayetçinin söz konusu
iddialarını destekleyecek nitelikte herhangi bir veriye ulaşılamamıştır.

Microsoft tarafından herhangi bir şekilde Linux ürünlerinin satışının ve tanıtımının
yapılmamasını amaçlayan bir baskı iddiasına ilişkin olarak şirketlerden hiçbiri
böyle bir baskının varlığını doğrulamamıştır. Örneğin, Microsoft’un Gelecek A.Ş.
ürünlerinin satılmaması yönünde bir baskısı olup olmadığı şeklindeki sorumuza
(…) yetkililerince konuya ilişkin olarak aşağıdaki şekilde cevap verilmiştir:
530
“Microsoft’un belirttiğiniz tarzda bir baskısı olmamıştır ve böyle bir baskı
olması durumunda (…)’nın bu baskılar yoluyla ticari davranışlarını
değiştirmesi mümkün değildir.”

(…) yetkilisi aynı soruya aşağıdaki şekilde cevap vermiştir:

“(…) Türkiye’nin en büyük sistem entegratörüdür. Bu bakımdan üreticilerin
bizim üzerimizde baskı kurması mümkün değildir. Hiçbir firmanın bu işin
doğası gereği üzerimizde belirleyici baskısı olamaz.”
540
Benzer bir şekilde, (…) yetkilisi cevabında,

“Microsoft’un halihazırdaki pazarlama stratejisi rakip olarak
adlandırılabilecek ürünlerin satışını direkt olarak engellemeye yönelik
olmayıp, kendi ürünlerinin satışını teşvik etmeye yönelik firmalara bazı
avantajlar sunmak yönünde gerçekleşmektedir. Bilindiği gibi Microsoft pazar
payı ve finansal gücü ile diğer firmaların çok önünde yer almaktadır”
ifadesine yer vermiştir.
Bu ifadelere paralel olarak (…), (…), (…), (…), (…) ve (…) yetkilileri de Microsoft
tarafından kendilerine şikayet dilekçesinde iddia edilen herhangi bir baskının 550
yapılmadığını ve/veya böyle bir baskının yapılmasının mümkün olamayacağını
açık bir şekilde belirtmişlerdir. Buna ek olarak yapılan yerinde incelemelerde de,
iddia konusu baskıları ortaya koyabilecek delillere ulaşılması mümkün olmamıştır.

08-35/465-165
15
Sonuç olarak yapılan incelemelerde bilgisayar üretici ve dağıtıcılarına MS
Türkiye’nin ya da MS Corporation’ın sadece kendi ürünlerini satma ya da Gelecek
A.Ş. ürünlerini satmama yönünde de baskı yaptığı iddiasını destekleyecek nitelikte
bir bilgi ve belge bulunamamıştır.

I.5.2.2. Microsoft Tarafından Verilen İndirim, Geri Ödeme ve Kampanya 560
Desteklerinin Kötüye Kullanma Açısından Değerlendirilmesi
Hakim durumdaki firma tarafından uygulanan indirim ve destekler, amaç ve etki
bakımından, aracıları sadece bu indirimleri sağlayan hakim durumdaki firma
ürünlerini satmaya teşvik ettiği durumlarda kötüye kullanma olarak
nitelendirilmektedir. MS Corporation tarafından işletim sistemleri satışında
kullanılan rebate sistemi, işletmeleri alım miktarlarına göre sınıflandıran bir
sistemdir.

MS Corporation ile ABD makamları arasında Antitröst davasının çözümü için
yapılan Anlaşmada; kapsamdaki OEM’lere (Covered OEMs) uygulanmak üzere 570
sadece miktara dayalı indirim verilebileceği ve objektif kriterlere dayanmak ve tüm
OEM’lere eşit uygulanmak şartıyla, MS Corporation’ın pazar geliştirme programları
ve indirimler uygulayabileceği öngörülmüştür3.

Kapsamdaki OEM’ler, dünyada en fazla satış yapan 20 OEM olarak belirlenmiş ve
indirimler bakımından ilk 10 OEM ile ikinci 10 OEM arasında farklı indirim oranları
getirilebileceği belirtilmiştir. OEM’lerin alım hacimlerine göre uygulanan indirimler
dışında ilk 20 OEM için öngörülen koşullar dünyadaki tüm D-OEM’lere de matbu
sözleşme olarak uygulanmaktadır.
580
Bu çerçevede sözleşmeler açısından bakıldığında, indirim sistemlerinin katılım
koşulları, alımları daha önce belirlenen eşikleri aşan her müşteriye sağlanmasına
bağlı olarak şeffaf ve objektif niteliktedir. İnceleme konusu indirim sistemlerinin
öngördükleri teşviklerin ayrımcı ya da dışlayıcı etkileri bulunmaması nedeniyle
inceleme konusu olayda kötüye kullanma olarak nitelenebilecek bir husus tespit
edilememiştir. Bir başka deyişle, Microsoft tarafından uygulanan indirimler,
sadakat ve hedef indirimlerine benzer şekilde, müşterilerin toplam alımlarının
rakipleri dışlayacak şekilde tamamını ya da tamamına yakın bir bölümünü
Microsoft’tan almaya yönlendirecek bir etkiye sahip olmaktan uzaktır. Bununla
beraber, miktar indirimleri de, Microsoft ve Linux ürünleri arasındaki fiyat farklılığı 590
dikkate alındığında, yıkıcı fiyatlama benzeri bir etki doğurmaktan uzaktır.

MS Corporation, benzer şekilde, D-OEM olamayan iş ortaklarına yönelik olarak
yetkili distribütörlerden alış yapmaları şartıyla Microsoft Club adında bir sistemi
geliştirerek ve alınan ürünlere yönelik bir puan sistemi getirerek, işletmelerin
cirolarının % (…)’ünü geçmeyecek oranda kendisinden alım yapan teşebbüslere
ödüller vermektedir.

3 United States V. Microsoft United States District Court For The District Of Columbia, Civil Action
No. 98-1232 (CKK), Final Judgment, (November 12, 2002).
08-35/465-165
16

Bu sistemde de yine katılım iş ortaklarına bırakılmakta ve ödemeler kazanılan
puanlara göre yapılmaktadır. Bu sistem iş ortaklarının Microsoft ürünleri 600
satmalarını destekleyici olarak kullanılmaktadır.

MS Corporation ayrıca, MS Türkiye aracılığıyla Türkiye’de pazar geliştirme
aktiviteleri kapsamında bilgisayar şirketlerine kampanya ve reklam desteği
sağlamaktadır. Bununla birlikte, bu reklam ve kampanya destekleri doğrudan belli
oranda (%...-….) MS Türkiye katkısını da içerdiğinden, kampanyalarda Microsoft
Corporation’ın ürünlerine rakip ürünlerin reklamının yer almaması yönünde bir
uygulama olduğu anlaşılmıştır. Ancak söz konusu uygulama kötüye kullanma
olarak değerlendirilmemiştir.
610
Ayrıca anılan reklam desteklerinin MS Türkiye tarafından sadece kendi ürünlerini
satan üreticilere ödendiği ya da bir baskı aracı olarak kullanıldığı yönünde yapılan
incelemelerde herhangi bir delil bulunmamıştır.

Yukarıdaki tespitlere ilave olarak işletim sistemleri pazarındaki uygulamalar ve
ödenen indirimlerin ve desteklerin rekabeti bozucu etkileri olup olmadığının tespiti
oldukça güçtür. Söz konusu uygulamalar, rekabet hukukunda izin verilen ve
kötüye kullanma olarak kabul edilmeyen normal rekabetçi davranışlar ile kötüye
kullanma sayılan davranışların ayırt edilmesindeki güçlüğün en çok yaşandığı
uygulamalardır. Ayrıca, MS Corporation ilgili pazarda neredeyse tekel konumunda 620
bulunmaktadır.

Bu işletim sistemine son yıllarda rakip olarak doğabilecek Linux işletim sistemleri
ise henüz tüketiciler tarafından kabul görecek bir yaygınlığa ulaşmamıştır. Bu
nedenle Gelecek Linux işletim sistemlerinin cirosundaki azalmanın Microsoft
tarafından uygulanan indirim ve reklam desteklerinden mi yoksa tüketicilerin
Microsoft ürünlerine olan ilgisinden mi kaynaklandığını tespit etmek
güçleşmektedir.

Buna ek olarak, MS Corporation ve Gelecek A.Ş. ile birlikte çalışan teşebbüslerin 630
satış rakamları, MS Corporation’dan aldığı destekler ile karşılaştırılmıştır.
Halihazırda Microsoft ürünleri ile Gelecek A.Ş. ürünleri arasında çok büyük farklar
bulunmasının yanı sıra, firmaların yalnızca MS Corporation’dan aldıkları indirimler
dahi zaman zaman Gelecek A.Ş.’den yapılan alımların üzerine çıkmaktadır. Bir
başka deyişle, Microsoft’tan yapılan alımlar Gelecek A.Ş. (ya da benzeri Linux) ile
miktar bazında karşılaştırılamayacak oranda yüksek seyrederken, ürün bazında da
Microsoft ve Gelecek A.Ş. (ve diğer Linux) arasında önemli fiyat farklılıkları
bulunmaktadır.

Bununla birlikte belirtilmesi gereken bir başka husus ise, MS Türkiye için yapılan 640
bir iç çalışmada ele alındığı gibi Linux yüklenen bilgisayarlara, yukarıda da yer
verildiği üzere, genellikle korsan Windows yüklenmesidir.

08-35/465-165
17
MS Corporation tarafından reklam desteklerinin en önemli gerekçelerinden biri
markalı bilgisayarların desteklenerek korsan işletim sistemi satılmasının önüne
geçilmesidir. Söz konusu çalışmada 2004 yılında yaklaşık (………) bilgisayar
satıldığı ve bunların yaklaşık (………)’nin Microsoft işletim sistemi olmadan
piyasada yer aldığı ifade edilmektedir. Yine söz konusu çalışmada, bu sayının bir
kısmında ticari olmayan işletim sistemlerinin (Linux gibi) ve bir kısmında da
Microsoft dışındaki firmalara ait lisanslı işletim sistemlerinin yüklü olabileceği 650
ancak çoğunluğunda yasal olmayan (lisanssız) Microsoft işletim sistemlerinin yüklü
olma ihtimalinin yüksek olduğu ifade edilmektedir.

Bunu destekler şekilde, (………) ve (………) yetkililerince, Linux yüklü bilgisayar
satın alan kullanıcıların daha sonra işletim sistemlerini kopya veya lisanslı
Windows işletim sistemine çevirdiklerinin gözlemlendiği belirtmiştir. Buna ek olarak
(………) yetkilisi,

“ … Linux ile karşılaşılan en büyük problem tüketicilerin Linux ile çalışan
bilgisayarları alıp, Linux’u sildirip üzerine kopya Windows işletim sistemi 660
yüklemeleridir. Bu yüzden satılan bilgisayarların çoğu kez hatalı diye tekrar
tarafımıza geldiği görülmüştür. Bu uygulamalar firmamız maliyetlerini
artırma ve müşteri kaybetme risklerini taşımaktadır. Bu durumda tüketiciye
daha sonra hizmet vermede zorluklar yaşanmıştır.”

şeklinde açıklamada bulunmuştur.

Ayrıca bilgisayar üreticilerinin temel amaçlarının bilgisayar satmak olduğu göz
önüne alındığında, tüketici talebi olması halinde, önemli maliyet avantajları
getirebilecek Linux işletim sistemleri kullanmaları, bilgisayar üreticilerine pazarda 670
önemli bir avantaj sağlayacaktır. Dolayısıyla söz konusu indirim ve pazarlama
destekleri bilgisayar üreticileri için önemli bir güdü olmakla birlikte, Microsoft ile
daha fazla çalışmalarının sadece indirim ve reklam destekleriyle açıklanması
mümkün değildir. Zira, bir işletim sisteminin yaygın bir kullanıcı kitlesi tarafından
tercih edilmesinin en önemli nedeni, bu işletim sisteminin söz konusu kullanıcı
kitlesinin başta ortak talepleri olmak üzere tüm taleplerini karşılayacak bir program
desteğine sahip olmasıdır.

Miscrosoft’a ait Windows işletim sistemi, ilgili ürün pazarında Microsoft’un hakim
konumda bulunmasına bağlı olarak sahip olduğu pozitif şebeke etkisi sayesinde, 680
hemen hemen eksiksiz bir şekilde hem bilgisayar donanımlarının sağlıklı ve
düzenli bir şekilde çalışması için gerekli sürücü (driver) desteğine hem de buna
paralel olarak Windows işletim sistemi ile uyumlu ticari ve kişisel her türlü
yazılım/program desteğine sahiptir. Windows’un yaygın kullanımına bağlı olarak
yazılım firmaları Windows ile uyumlu program yazılımına ağırlık vermekte, bunun
sonucunda tüketiciye sunulan geniş uygulama bütünü Windows’a yönelik talebin
artmasını sağlamaktadır.

08-35/465-165
18
Önaraştırma sürecinde bilgisine başvurulan (………), (………), (………) ve
(………) isimli şirketlerin yetkililerince de bu durum vurgulanmıştır. Bahsi geçen 690
şirket yetkililerince, Windows yüklü bilgisayarların toplam bilgisayar kullanıcılarının
%50’sinden fazlasını oluşturan hane halkı (ev) kullanıcıları tarafından özellikle
oyun çeşitliliği sağlaması sebebiyle tercih edildiği belirtilmiştir.

Paralel şekilde, KOBİ’lerin de daha kolay çalışabilir buldukları ve işletim sistemine
uyumlu ticari yazılımları yaygın olan Windows yüklü bilgisayarları tercih ettiği
belirtilerek profesyonel kullanıcılar dışında Linux yüklü bilgisayar talebinin ve
kullanımının yaygın olmadığı ifade edilmiştir. Teşebbüsler, Linux yüklü bilgisayar
satmamalarının en önemli gerekçesi olarak, yukarıda bahsedilen sebeplerle, Linux
işletim sistemine karşı tüketici talebinin bulunmamasını göstermektedirler. 700

Yukarıda yer verilen temel iki iddiaya ilave olarak, şikayetçinin Open Office
ürününün satılmasını engellemek amacıyla MS Corporation’ın MS Works ürününü
çok düşük fiyatlarla piyasaya sürdüğünü ve bu durumun yıkıcı fiyat uygulamasına
dönüştüğü iddiasını kanıtlayacak bilgi ve belge de bulunmamıştır. Yazılım
sektöründe marjinal maliyetlerin olabildiğince düşük olduğu gerçeği karşısında bu
iddia açısından bir maliyet analizi yapılmamıştır.

Bu kapsamda, önaraştırma konusu iddiaları destekleyecek nitelikte yeterli bilgi ve
belge bulunmadığı ve eldeki bilgi ve belgeler çerçevesinde Microsoft tarafından 710
uygulanan indirim sistemleri ve reklam desteklerinin pazardaki rekabeti engellediği
yönünde bir sonuca ulaşılmadığı dikkate alınarak, önaraştırma konusu iddialar ile
ilgili soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
Başvuru ile ilgili olarak;
- İddia konusu baskıları ortaya koyabilecek bilgi ve belgelere ulaşılamaması,
- Uygulanan indirim sistemlerinin rekabeti bozucu etkisinin tespit
edilememesi 720
nedenleriyle, hakkında önaraştırma yürütülen Microsoft Bilgisayar Yazılım
Hizmetleri Ltd. Şti. ile Türkiye’de satış ve pazarlama faaliyeti yürüten Microsoft

Corporation ve Microsoft Ireland Operations Limited hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy