Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-194 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-36/481-169
Karar Tarihi : 2.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Ekrem KALKAN, Ekrem SOLMAZ
C. BİLDİRİMDE : - Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
BULUNAN Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K.Korhan
YILDIRIM, Av. Yelda ÜREY 20
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kısıklı cad. No:4 Ak-Sarkuysan İş Merkezi S Blok
Altunizade/İstanbul
- Mete ERİPEK
Ankara Cad. No:9 Osmaneli/Bilecik
- Meltem BALAN
SS Özyörem Yapı Kooperatifi C Blok Daire:8 Bilecik
- İpek İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.
Haceloğlu Mah. Ankara Cad. No:9 Osmaneli/Bilecik 30
- Hikmet ERİPEK
Ankara Cad. No:9 Osmaneli/Bilecik
- Hülya ERİPEK
Ankara Cad. No:9 Osmaneli/Bilecik
- Erdil BALAN
SS Özyörem Yapı Kooperatifi C Blok Daire:8 Bilecik
- Bilecik Hazır Beton İnşaat Nakliye Madencilik Otomotiv San.
Tic. Ltd. Şti.
1. Organize Sanayi Bölgesi Bilecik
40
E. DOSYA KONUSU: Bilecik Hazır Beton İnşaat Nakliye Madencilik Otomotiv
San. Tic. Ltd. Şti.’ye ait hazır beton tesislerinin, bu tesislerle ilgili çeşitli
malvarlıklarının ve üç adet maden ocağı işletme ruhsatının Çimsa Çimento
Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması ve Çimsa Çimento Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’ye ait Bilecik merkez ilçede bulunan hazır beton tesisi ve ilgili
08-36/481-169
2
malvarlığının İpek İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması
işlemlerine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ:
- Kurum kayıtlarına 7.11.2007 tarih ve 7324 sayı ile intikal eden ve dosyadaki
eksiklikleri en son 12.2.2008 tarihinde tamamlanan başvuru ve Kurum 50
kayıtlarına 12.2.2008 tarih ve 1006 sayı ile intikal eden Çimsa Çimento Sanayi
ve Ticaret A.Ş. (Çimsa) tarafından gönderilen başvuru konusu işleme yönelik
taahhüt metni üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan
değerlendirmeye ilişkin 22.2.2008 tarih ve 2007-2-194/Öİ-08-EK sayılı Ön
İnceleme Raporu, 25.2.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/70 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 28.2.2008 tarih ve 08-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek,
08-19/203-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile işlemin 4054 sayılı Kanun’un 10.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca nihai incelemeye alınmasına karar 60
verilmiştir.
- Rekabet Kurulu’nun söz konusu işlemle ilgili ön itirazını konu eden ve nihai
karara kadar işlemin uygulamaya konulamayacağını bildiren yazısı ile birlikte
söz konusu Karar’a dayanak olan ilgili bilgi ve belgeler, işlemin tarafları adına
başvuruyu yapan temsilcilere 10.3.2008 tarihinde tebliğ edilerek, 30 gün
içerisinde ilk yazılı savunmalarını yapmaları istenmiş, bunun yanı sıra
dosyanın incelenmesi açısından gerekli olabilecek diğer bilgiler de talep
edilmiştir.
- Bu çerçevede, Çimsa tarafından gönderilen birinci yazılı savunma Kurum
kayıtlarına 10.4.2008 tarih ve 2220 sayı ile intikal etmiştir. Birinci yazılı 70
savunma ekinde bildirim konusu işleme yeni bir şekil kazandıran bir sözleşme
taslağı ve değişiklik protokolü taslağı Kuruma sunulmuştur.
- 08-19/203-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı gereğince hazırlanan ve nihai
inceleme aşamasında elde edilen tüm bulgu ve değerlendirmeleri içeren 2007-
2-194/Nİ-08-EK sayılı Nihai İnceleme Raporu 16.2.2008 tarihinde başvuruyu
yapan temsilcilere ve Kurul üyelerine tebliğ edilmiştir.
- Başvuruyu yapan temsilciler tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına
22.5.2008 tarih, 3172 ve 3181 sayı ile intikal eden yazılarla, ilk yazılı
savunmada taslak olarak gönderilen sözleşme metinlerinin taraflarca
imzalanmış halleri Kuruma sunulmuş ve nihai inceleme sürecinin geri kalan 80
aşamalarında yer alan yazılı ve sözlü usul ve süreçler ile bu aşamalardaki tüm
savunma haklarından feragat edildiği bildirilmiştir.
- Nihai inceleme sürecinin tamamlanması hakkındaki 22.5.2008 tarih ve 2007-2-
194/BN-08-EK sayılı Bilgi Notu Rekabet Kurulu’na sunulmuştur.
- Taraf temsilcilerinin sözlü savunma taleplerinin olmaması ve Kurul’un resen
sözlü savunma toplantısı yapma yönünde karar almaması nedeniyle, sözlü
savunma toplantısı yapılmamıştır.
- 15.5.2008 tarih ve 2007-2-194/Nİ-08-EK sayılı Nihai İnceleme Raporu ve
22.5.2008 tarih ve 2007-2-194/BN-08-EK sayılı Bilgi Notu, 23.5.2008 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/160 sayılı Başkanlık Önergesi ile 27.5.2008 tarih ve 08-90
35 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek dosya konusunun Kurul gündeminde
08-36/481-169
3
incelemeye alınmasına karar verilmiş, bununla birlikte anılan raporlar ve
önerge 2.6.2008 tarih ve 08-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1. Bilecik Hazır Beton İnşaat Nakliye Madencilik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye
(BHB) ait Adapazarı, Pamukova, Osmaneli, Bilecik, Yenişehir ve İnegöl’de kurulu
toplam 8 adet hazır beton tesisi ile bu tesislerin arazilerinin ve hazır beton üretimi
ve satışında kullanılan diğer malvarlıkları ve 3 adet maden ocağı işletme
ruhsatının Çimsa tarafından devralınmasına ilişkin işlemin ve Çimsa’ya ait Bilecik 100
merkez ilçede bulunan hazır beton tesisi ve ilgili malvarlığının İpek İnşaat
Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. (İpek İnşaat) tarafından devralınmasına ilişkin
işlemin 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi devralma
işlemleri olduğu,
2. Rekabet Kurumu kayıtlarına 10.4.2008 tarih ve 2220 yazı ile intikal eden BHB,
İpek İnşaat, Mete ERİPEK, Hikmet ERİPEK, Meltem BALAN, Hülya ERİPEK, Erdil
BALAN ve Çimsa arasında imzalanması planlanan Varlık Satış Sözleşmesi ve
Çimsa, Mete ERİPEK, Meltem BALAN ve BHB arasında imzalanması planlanan
Değişiklik Protokolü’nde yer alan hükümlerin yürürlüğe konması koşuluyla 4054
sayılı Kanun’un 7 inci maddesi bakımından söz konusu devralma işlemlerine izin 110
verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim formunda, hazır betonun C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt
kategorilere ayrılabileceği ve tarafların farklı hazır beton çeşitleri bazındaki toplam
pazar paylarının hazır betonun tek bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanması
durumunda oluşacak pazar payından daha düşük olduğu ifade edilmektedir.
Üretim açısından farklı hazır beton türleri arasında yüksek geçiş maliyetleri 120
bulunmamaktadır.
Hazır beton türleri arasında yüksek arz ikamesinin söz konusu olması sebebiyle ilgili
ürün pazarı “hazır beton üretimi ve satışı pazarı” olarak belirlenmiştir.
Bildirim konusu devralma kapsamında yer alan arazi, transmikser, pompa, yükleyici,
otomobil, kamyonet gibi diğer varlıkların hazır beton üretimine ilişkin varlıklar olması
sebebiyle bu varlıklar için ayrı ilgili ürün pazarı tanımlanmasına gerek olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Bildirim konusu işlemle birlikte devredilmesi planlanan maden işletme ruhsatları ile
ilgili olarak ise Çimsa’nın maden ocağı işletme faaliyetinde bulunmuyor olması ve
bunun sonucunda devir işleminin bu alanda yoğunlaşma açısından dosya sonucunu 130
değiştirebilecek bir sonuca yol açmayacak olması sebebiyle madencilik faaliyetine
ilişkin ayrıca bir ilgili ürün pazarı tanımlanmasına gerek olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
08-36/481-169
4
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton; çimento, agrega, belli katkı malzemeleri ve suyun karıştırılması
yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır beton, niteliği gereği çok kısa
zamanda tüketilmesinin zorunlu olması, stoklanamaması, yüksek taşıma
maliyetlerinin birim maliyeti artırması gibi nedenlerle uzun mesafe taşınması mümkün
olmayan bir üründür. Bu bakımdan, hem ürünün özelliği hem de taşıma maliyetleri
nedeniyle hazır beton, bir hazır beton santralinden yaklaşık 50 km uzaklığa 140
götürülebilmektedir. Bu bilgiler ışığında, bildirim konusu işlemler bakımından “Bilecik
merkez ilçesi ve Osmaneli ile Yenişehir ilçe merkezleri de dahil olmak üzere Bilecik-
Osmaneli ile Bilecik-Yenişehir hatları” ayrı birer ilgili coğrafi pazar olarak
belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Çimsa
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.’nin kontrolü altında bulunan Çimsa’nın yurt içinde
Mersin, Kayseri, Eskişehir'de entegre çimento fabrikaları, Ankara'da çimento
öğütme/paketleme tesisi, Malatya’da paketleme tesisi ve Adana, Mersin, Kayseri,
Nevşehir, Osmaniye, Kahramanmaraş, Antalya ve Bilecik'te hazır beton tesisleri 150
bulunmaktadır. Şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Çimsa’nın ortaklık yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. 44,54
Adana Çimento San. A.Ş. 15,72
Akçansa 10,00
AK Sigorta 2,57
Hacı Ömer Sabancı Vakfı 0,12
Diğer ve Halka Arz Edilen 27,05
Çimsa’nın ortakları arasında bulunan Adana Çimento San. A.Ş., OYAK grubuna bağlı
bir teşebbüstür. OYAK grubunun hazır beton sektöründe faaliyet gösteren şirketi olan
OYAK Beton San. ve Tic. A.Ş.’nin İstanbul, İzmit, Adapazarı, Düzce ve Bolu’da
tesisleri bulunmaktadır. Ancak Adana Çimento San. A.Ş.’nin Çimsa üzerinde bir
kontrol yetkisi bulunmaması sebebiyle dosya bakımından OYAK Grubu’nun
Adapazarı’nda kontrol ettiği hazır beton tesisi değerlendirmeye alınmamıştır.
Çimsa, 5.11.2007 tarihli Varlık Satış Sözleşmesi (Sözleşme-1) ve 21.5.2008 tarihli 160
Varlık Satış Sözleşmesi’ni (Sözleşme-2) imzalayan taraflar arasındadır.
H.2.2. BHB
BHB, Bilecik merkez ilçede ve Adapazarı merkez ilçede ikişer, Bilecik’in Osmaneli,
Adapazarı’nın Pamukova ile Bursa’nın İnegöl ve Yenişehir ilçelerinde birer tesis
olmak üzere toplam sekiz adet hazır beton santrali ile Bursa İnegöl’de bir ve mevcut
durumda üretim yapılmayan Bilecik merkez ilçede iki adet olmak üzere toplam üç
maden ocağı işletme ruhsatına sahiptir. BHB’nin belirtilenler dışında kontrol ettiği
herhangi bir varlık veya şirket bulunmamaktadır. BHB’nin ortaklık yapısı aşağıdaki
gibidir:
08-36/481-169
5
Tablo 2: BHB Ortaklık Yapısı 170
Hissedar Hisse Oranı (%)
Mete Eripek 80
Meltem Balan 20
Toplam 100
BHB, Sözleşme-1 ve Sözleşme-2’yi imzalayan taraflar arasındadır.
H.2.3. İpek İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. (İpek İnşaat)
Sözleşme-2 çerçevesinde Çimsa’ya ait hazır beton tesisini devralacak olan İpek
İnşaat, BHB ortaklarından Mete ERİPEK tarafından kontrol edilmektedir. İpek
İnşaat’ın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 3: İpek İnşaat Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Mete Eripek 58
Hikmet Eripek 20
Meltem Balan 19,9975
Hülya Eripek 2
Erdil Balan 0,0025
Toplam 100
İpek İnşaat, Sözleşme-2’yi imzalayan taraflar arasındadır.
H.2.4. Gerçek Kişiler
Mete ERİPEK, BHB hisselerinin %80’nine ve İpek İnşaat hisselerinin %58’ine sahip
olan gerçek kişidir. İpek İnşaat, Mete ERİPEK tarafından kontrol edilmektedir. Mete 180
ERİPEK, Sözleşme-1 ve Sözleşme-2’yi imzalayan taraflar arasındadır.
Meltem BALAN, BHB hisselerinin %20’sine ve İpek İnşaat hisselerinin %19,9975’ine
sahip olan gerçek kişidir. Meltem BALAN, Sözleşme-1 ve Sözleşme-2’yi imzalayan
taraflar arasındadır.
Hikmet ERİPEK, İpek İnşaat hisselerinin %20’sine sahip olan gerçek kişidir. Hikmet
ERİPEK, Sözleşme-2’yi imzalayan taraflar arasındadır.
Hülya ERİPEK, İpek İnşaat hisselerinin %2’sine sahip olan gerçek kişidir. Hülya
ERİPEK, Sözleşme-2’yi imzalayan taraflar arasındadır.
Erdil BALAN, İpek İnşaat hisselerinin %0,0025’ine sahip olan gerçek kişidir. Erdil
BALAN, Sözleşme-2’yi imzalayan taraflar arasındadır. 190
H.3. Değerlendirme
Taraflarca yapılan bildirimde ve Sözleşme-2’de Çimsa’ya ait Bilecik merkez ilçede
bulunan hazır beton tesisi ve ilgili malvarlığının İpek İnşaat tarafından devralınması
işleminin (İşlem-2), BHB’ye ait hazır beton tesisleri, bu tesislerle ilgili çeşitli malvarlığı
ve üç adet maden ocağı işletme ruhsatının Çimsa tarafından devralınması işleminin
(İşlem-1) ayrılmaz bir parçası olduğu ve Sözleşme-2’nin geçerliliği ve bu doğrultuda
İşlem-2’nin taraflarca gerçekleştirilmesinin Rekabet Kurulu tarafından İşlem-1’e izin
verilmesi şartına bağlı olduğu ifade edilmektedir.
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Çimsa, Mete ERİPEK ve Meltem BALAN arasında imzalanan 5.11.2007 tarihli 200
Sözleşme-1 uyarınca BHB’ye ait sekiz hazır beton tesisinin, tesislerle ilgili yukarıda
sayılan diğer varlıkların ve üç maden ocağı ruhsatının Çimsa’ya devredilmesi söz
konusudur. Devir işlemi sonucunda Çimsa belirtilen varlıkların tam kontrolüne sahip
08-36/481-169
6
olacaktır. İlgili devralma işlemi, belirtilen varlıkların kontrolünde değişiklik yaratması
nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin “herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
Diğer yandan işlemin ikinci parçası olarak BHB, İpek İnşaat, Mete ERİPEK, Hikmet
ERİPEK, Meltem BALAN, Hülya ERİPEK, Erdil BALAN ve Çimsa arasında imzalanan 210
Sözleşme-2 uyarınca Çimsa’ya ait Bilecik merkez ilçede bulunan hazır beton tesisi,
tesise ait tüm duran varlıklar, transmikserler, pompalar, izinler, ruhsatlar, sigorta
poliçeleri ve bu poliçelerden doğan haklar ile tesisin müşterileri ile yapılan
sözleşmeler İpek İnşaat tarafından devralınacaktır. Çimsa’ya ait Bilecik merkez ilçede
bulunan hazır beton tesisi ve ilgili malvarlığının İpek İnşaat tarafından devralınması,
belirtilen varlıkların kontrolünde değişiklik yaratacak olması nedeniyle 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Söz konusu devralma işlemlerinin aynı Tebliğ’in, “İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar” başlığı altındaki 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen 220
bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan
izin almaları zorunludur.” hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı
eşiklerini aşıp aşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosyada yer alan bilgilere göre, BHB’nin 2006 yılı faaliyetlerinden elde ettiği toplam
ciro (………..…) YTL’dir. Çimsa’ya ait Bilecik merkez ilçede faaliyet gösteren hazır
beton tesisinin 2006 yılı cirosu yaklaşık olarak (………..…) YTL’dir.
Aşağıdaki bölümlerde daha ayrıntılı yer verileceği üzere belirlenen coğrafi pazarların 230
tamamında BHB ile Çimsa’nın toplam pazar payları %25 eşiğinin çok üzerinde
gerçekleşmektedir.
Dolayısıyla bildirim konusu devralma işlemlerinin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi
devralma işlemleri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.3. Devralma İşlemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir (veya daha fazla) teşebbüsün birleşme
veya devralma yoluyla ilgili pazardaki rekabeti önemli ölçüde azaltacak şekilde hakim
duruma gelmesi veya mevcut hakim durumunu güçlendirmesi yasaklanmıştır.
H.3.3.1. Ön İnceleme Kapsamında Birinci Bildirim Hakkında Yapılan 240
Değerlendirmeler
İlgili coğrafi pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına ve nihai
inceleme öncesinde bildirilen İşlem-1 sonrasında ulaşacakları toplam pazar paylarına
aşağıda yer verilmektedir.
Ayrıca Bilecik merkez ilçe Pelitözü mevkinde faaliyet gösteren ve BHB’ye ait olan
Pelitözü Hazır Beton Tesisi’nin sadece bir otoyol projesine hazır beton sağladığı,
başka bir kişi ya da kuruluşa hazır beton sağlamadığı ve bu sebeple diğer hazır
beton tesisleri ile rekabet etmediği belirtilmiştir. Bu durumda işlem taraflarının lehine
08-36/481-169
7
yorumlanacak biçimde Pelitözü tesisinin satışları, tarafların pazar paylarının
hesaplanmasında dikkate alınmamıştır. BHB’nin pazar gücünü daha düşük 250
göstereceğinden devralma işlemiyle birlikte yaratılan yoğunlaşmanın
değerlendirilmesi bakımından işlem taraflarının lehine olacak bir durum olarak
yorumlanabilir.
Tesislerin pazar güçlerinin hesaplanmasında 2006 ile 2007 yılının ilk 11 ayına ait
satış hacmi verileri (m³) dikkate alınmıştır. Söz konusu pazar paylarının
hesaplanmasında kullanılan verilerin elde edilmesi amacıyla raportörlerce
devralmanın etki edeceği bölgelerde faaliyet gösteren hazır beton üreticilerinden,
hangi ilçelere 2006 ve 2007 yılında ne kadar m³ hazır beton satışı gerçekleştirdikleri
sorulmuştur. Belli bir ilçenin toplam hazır beton tüketimi, söz konusu tesislerin o
ilçeye yaptıkları satışların toplanmasıyla bulunmuştur. Daha sonra bu toplam tüketim 260
miktarları kullanılarak ilgili coğrafi pazarlardaki tüketim miktarları hesaplanmış ve her
bir tesisin bu coğrafi pazarlar üzerindeki pazar payı hesaplanmıştır.
Tablo 4: Tesislerin İlgili Coğrafi Pazarlardaki 2006 Yılı Hazır Beton Satış Rakamları
Bilecik (m³) Bilecik+Osmaneli (m³) Bilecik+Yenişehir (m³) PAZARLAR
TESİSLER
Bilecik (……...) (……...) (……...)
Osmaneli (……...) (……...) (……...)
BHB
Yenişehir (……...) (……...) (……...)
Çimsa (……...) (……...) (……...)
Timaş (……...) (……...) (……...)
Pınar Beton (……...) (……...) (……...)
Bursa Beton (……...) (……...) (……...)
Toplam 154.000 164.000 329.200
Tablo 5: Tesislerin İlgili Coğrafi Pazarlardaki 2006 Yılı Pazar Payları
PAZARLAR
TESİSLER Bilecik (%) Bilecik+Osmaneli (%) Bilecik+Yenişehir (%)
Bilecik (……...) (……...) (……...)
Osmaneli (……...) (……...) (……...)
BHB
Yenişehir (……...) (……...) (……...)
Çimsa (……...) (……...) (……...)
Timaş (……...) (……...) (……...)
Pınar Beton (……...) (……...) (……...)
Bursa Beton (……...) (……...) (……...)
BHB+Çimsa (……...) (……...) (……...)
Tablo 6: Tesislerin İlgili Coğrafi Pazarlardaki 2007 Yılının İlk Onbir Ayındaki Hazır Beton Satış
Rakamları
PAZARLAR
TESİSLER Bilecik(m³) Bilecik+Osmaneli(m³) Bilecik+Yenişehir(m³)
Bilecik (……...) (……...) (……...)
Osmaneli (……...) (……...) (……...)
BHB
Yenişehir (……...) (……...) (……...)
Çimsa (……...) (……...) (……...)
Timaş (……...) (……...) (……...)
Pınar Beton (……...) (……...) (……...)
Bursa Beton (……...) (……...) (……...)
Toplam (……...) (……...) (……...)
270
08-36/481-169
8
Tablo 7: Tesislerin İlgili Coğrafi Pazarlardaki 2007 Yılının İlk Onbir Ayındaki Pazar Payları
PAZARLAR
TESİSLER Bilecik (%) Bilecik+Osmaneli (%) Bilecik+Yenişehir (%)
Bilecik (……...) (……...) (……...)
Osmaneli (……...) (……...) (……...)
BHB
Yenişehir (……...) (……...) (……...)
Çimsa (……...) (……...) (……...)
Timaş (……...) (……...) (……...)
Pınar Beton (……...) (……...) (……...)
Bursa Beton (……...) (……...) (……...)
BHB+Çimsa (……...) (……...) (……...)
Sözleşme-1 çerçevesinde BHB’ye ait hazır beton tesislerinin Çimsa tarafından
devralınması durumunda, işlem sonrasında Bilecik merkez ilçe coğrafi pazarında
faaliyet gösteren teşebbüs sayısının üçten ikiye düşmesi, Çimsa’nın işlem
sonrasında bu pazardaki toplam pazar payının 2007 yılı verileri ile %(…)’den %(…)’e
yükselmesi söz konusu olabilecektir.
Aynı şekilde, işlem sonrasında Bilecik-Osmaneli coğrafi pazarında faaliyet gösteren
teşebbüs sayısının üçten ikiye düşmesi, Çimsa’nın işlem sonrasında bu coğrafi
pazardaki toplam pazar payının 2007 yılı verileri ile %(…)’den %(…)’ya yükselmesi 280
sonucunu ortaya çıkaracaktır. İşlem sonrasında Bilecik-Yenişehir pazarında faaliyet
gösteren teşebbüs sayısı beşten dörde düşecek, Çimsa’nın işlem sonrasında bu
coğrafi pazardaki toplam pazar payı 2007 yılı itibarıyla %(…)’dan %(…)’e
yükselecektir. Bu pazardaki diğer teşebbüsler olan Timaş, Bursa Beton ve Pınar
Beton’un toplam pazar payları %(…)’un altındadır.
Yukarıda da yer verildiği üzere ilgili coğrafi pazarlar il ve ilçe merkezleri de dahil
olmak üzere Bilecik-Osmaneli ve Bilecik-Yenişehir hattı olarak tanımlanmıştır. Ön
İnceleme kapsamında yapılan değerlendirmelerde, ilgili coğrafi pazarlar dışında
kalan Adapazarı, Pamukova ve İnegöl’de kurulu tesislerin devredilmesinde rekabet
açısından herhangi bir sorun bulunmadığı tespit edilmiştir. Ancak tarafların devir 290
işleminin 8 tesis ve ilgili malvarlığı ile birlikte bütün olduğunu ifade etmeleri ve kısmi
devir gerçekleştirmek istememeleri üzerine Ön İnceleme Raporu’nda, yukarı yer
verilen pazar payı bilgileri, tesislerin kapasite kullanım oranları ve piyasaya giriş
koşulları da dikkate alınarak ilk bildirim konusu işleme doğrudan izin verilemeyeceği
sonucuna ulaşılmış ve işlemin nihai incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
H.3.3.2. Çimsa’ya Ait Hazır Beton Tesisinin İpek İnşaat Tarafından
Devralınmasının İşlemin Bütünü Üzerindeki Etkisi Açısından Yapılan
Değerlendirmeler
Kurum kayıtlarına 10.4.2008 tarih ve 2220 sayı ile intikal eden birinci yazılı savunma
metninde, Rekabet Kurulu’nun bildirim konusu işlemi nihai incelemeye alma 300
yönündeki kararının ardındaki kaygıları ortadan kaldırmak amacıyla tarafların “Varlık
Satış Sözleşmesi”ni imzalamayı planladıkları belirtilmektedir. Böylece tarafların ilk
yazılı savunmasında taahhüt ettikleri işlemler eşliğinde söz konusu bildirimin önceki
duruma göre yeni bir çerçevede değerlendirilmesi gerekmiştir.
BHB, İpek İnşaat, Mete ERİPEK, Hikmet ERİPEK, Meltem BALAN, Hülya ERİPEK,
Erdil BALAN ve Çimsa arasında imzalanan Sözleşme-2 uyarınca Çimsa’ya ait Bilecik
merkez ilçede bulunan hazır beton tesisi, tesise ait tüm duran varlıklar,
transmikserler, pompalar, izinler, ruhsatlar, sigorta poliçeleri ve bu poliçelerden
08-36/481-169
9
doğan haklar ile tesisin müşterileri ile yapılan sözleşmeleri İpek İnşaat tarafından
devralınacaktır. Sözleşme-2’nin 3. maddesinde Çimsa’ya ait hazır beton tesisinin 310
(Çimsa Tesisi) İpek İnşaat tarafından devralınması işleminin BHB’ye ait tesislerin
Çimsa tarafından devralınması işleminin ayrılmaz bir parçası olduğu belirtilmektedir.
22.2.2008 tarih ve 2007-2-194/Öİ-08-EK sayılı Ön İnceleme Raporu’nda BHB’ye ait
hazır beton tesislerinin Çimsa tarafından devralınması işlemi ile Bilecik merkez ilçe,
Bilecik-Osmaneli ve Bilecik-Yenişehir hazır beton pazarlarında hakim durum
yaratılacağı veya mevcut hakim durumun güçlendirileceği ve etkin rekabetin önemli
ölçüde azalacağı ifade edilerek işleme ön inceleme aşamasında izin verilemeyeceği
belirtilmiştir.
İlk yazılı savunma ve Sözleşme-2’nin içeriğinden Çimsa Tesisi’nin, tesise ait tüm
duran varlıklar, transmikserler, pompalar, izinler, ruhsatlar, sigorta poliçeleri ve bu 320
poliçelerden doğan haklar ile tesisin müşterileri ile yapılan sözleşmeleri gibi
faaliyetlerini devam ettirebilmesi için gerekli tüm malvarlığı ve müşteri portföyü ile
birlikte devredileceği anlaşılmıştır. Çimsa Tesisi’nin 2007 yılı toplam hazır beton
satışlarının yaklaşık %85’i Sözleşme-2 uyarınca İpek İnşaat’a devredilecek olan
sözleşmeler çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.
Nihai İnceleme aşamasında gelişen yeni durum karşısında bildirim konusu iki işlemin
de eş zamanlı olarak gerçekleşeceği tespit edilmiştir. Böylece dosya konusu devir
işlemlerinin eş zamanlı olarak uygulamaya konulması sonucunda, Çimsa Tesisi’nin
İpek İnşaat’a devri ile bildirim konusu işlem sonrasında tarafların sahip olduğu hazır
beton tesisleri karşılıklı olarak el değiştirmiş ve ilgili ürün pazarlarında faaliyet 330
gösteren teşebbüs sayısında herhangi bir azalma meydana gelmemiş olacaktır.
Çimsa Tesisi’nin BHB’nin de hissedarı olan Mete ERİPEK tarafından kontrol edilen
İpek İnşaat tarafından devralınması ve BHB’nin hazır beton pazarı hakkında sahip
olduğu bilgi ve tecrübe dikkate alındığında, işlem sonrasında İpek İnşaat’ın, Çimsa
Tesisi’nin rekabetçi gücünü koruyacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Sözleşme-1, Değişiklik Protokolü ve Sözleşme-2 birlikte değerlendirildiğinde bildirim
konusu işlemler sonucunda, BHB’ye ait hazır beton tesisleri Çimsa tarafından,
Çimsa’ya ait hazır beton tesisi ise BHB’nin ortaklarından Mete ERİPEK tarafından
kontrol edilen İpek İnşaat tarafından devralınacaktır. Çimsa Tesisi’nin İpek İnşaat’a
devredilmesi işleminin, Tesisin bağımsız bir teşebbüs olarak faaliyet 340
gösterebilmesini, ekonomik olarak varlığını ve rekabetçi gücünü devam
ettirebilmesini sağlayan koşullarla birlikte gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır. Ayrıca
aşağıda inceleneceği üzere, BHB’ye ve ortaklarına dolayısıyla da İpek İnşaat’a
getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü Çimsa Tesisi’nin rekabetçi yapısının devam
etmesini engelleyici nitelikte değildir.
Bu çerçevede, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek her iki devir işlemi sonucunda,
işlem öncesindeki verilere göre, herhangi bir coğrafi pazarda yoğunlaşma
seviyesinde artış meydana gelmeyecek, sadece teşebbüslerin (Çimsa ve BHB) sahip
olduğu hazır beton tesisleri karşılıklı olarak el değiştirmiş olacaktır. Bu durumda
BHB’nin ilgili pazarlarda hakim durumda olduğu varsayımı altında dahi söz konusu 350
işlemle birlikte bu hakim durumun sadece el değiştireceği ve ilgili pazarlarda
yoğunlaşma oranlarında artışa yol açılmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
H.4. Yan Sınırlamalar
Birleşme ve devralmalarda, taraflar arasında düzenlenen bazı rekabet sınırlamaları
devralma işlemi ile doğrudan ilgili ve devralma işleminin amacına ulaşması için
08-36/481-169
10
gerekli olduğu sürece yan sınırlama olarak kabul edilmekte ve rekabet otoriteleri
tarafından bu tür sınırlamalara izin verilebilmektedir.
Taraflar arasında imzalanan Sözleşme-1’in Rekabet Yasağı başlıklı 10. maddesinde
yer verilen “Şirket (BHB) ve Pay Sahipleri, Şirketin çalıştığı iller ve bu illere komşu
iller ile doğrudan veya dolaylı olarak, Çimsa’nın menfaatleri aleyhine Varlık Satış 360
Sözleşmesi’nin imzalanmasını müteakiben kendi namına veya herhangi bir başkası
hesabına aşağıdakilerden hiçbirini yapmayacaktır… kendi nam ve/veya başkası
hesabına, hazır beton işi ve bu iş ile doğrudan ilgili diğer işler ile ilgili olarak Şirket’in
çalıştığı iller ve bu illere komşu iller ile doğrudan veya dolaylı olarak faaliyette
bulunmayacaktır… İşbu madde hükümleri, Kapanış Günü’nden itibaren 2 (iki) yıl
süreyle bağlayıcı olmaya devam edecektir...” şeklindeki hüküm çerçevesinde
devreden taraflara devirden sonraki iki yıllık süre için rekabet etmeme yükümlülüğü
getirilmektedir.
Sözleşme-1 ile BHB ve ortaklarına getirilen BHB’nin faaliyet gösterdiği iller ve bu
illere komşu illerde hazır beton işi ve bu iş ile doğrudan ilgili işlerde faaliyet 370
göstermeme yükümlülüğü, Çimsa, BHB, Mete ERİPEK ve Meltem BALAN arasında
imzalanması planlanan Değişiklik Protokolü’nün 10.4. maddesi ile BHB’ye ait
tesislerin faaliyet gösterdiği Bilecik merkez ilçe, Adapazarı merkez ilçe, Osmaneli,
Pamukova, Yenişehir ve İnegöl ilçeleri ile sınırlandırılacaktır.
Değişiklik Protokolü’nün 10.4. maddesinde
“…Şirket (BHB) ve Pay Sahipleri’nin, Çimsa’nın taraf olduğu veya olacağı ve
Tesisler’e (BHB’ye ait olan tesisler) ve/veya Tesisler’den herhangi birine yönelik veya
bunlara veya bunlardan herhangi birisiyle bağlantılı herhangi bir takas, trampa, değiş
tokuş ve benzeri bir muamele öngören herhangi bir işlemin gerçekleştirilmesi
sonucunda yukarıda belirtilen faaliyetlerde (hazır beton işi ve bu iş ile doğrudan ilgili 380
diğer işler) bulunma durumunda kalmaları halinde, işbu madde hükümleri, yalnızca
Çimsa’nın taraf olduğu veya olacağı söz konusu işlemin gereklerinin yerine
getirilmesi için gerektiği ölçüde ve bununla sınırlı olarak uygulanmayacaktır.” hükmü
yer almaktadır.
Bu madde uyarınca Çimsa’nın taraf olduğu herhangi bir takas işleminin
gerçekleştirilmesi durumunda (örneğin Çimsa Tesisi’nin İpek İnşaat tarafından
devralınması) rekabet etmeme yükümlülüklerinin Çimsa’nın taraf olduğu işlemin
gereklerinin yerine getirilmesi için gerektiği ölçüde ve bununla sınırlı olarak
uygulanmayacaktır. Bu ise, Bilecik merkez ilçenin rekabet etmeme yükümlülüğünün
kapsamı dışında bırakılması sonucunu doğuracaktır. 390
Devralma işlemi ile BHB’ye ve BHB’nin ortaklarına (dolaylı olarak İpek İnşaat’a) iki yıl
süreyle Bilecik merkez ilçe, Adapazarı merkez ilçe, Osmaneli, Pamukova, Yenişehir
ve İnegöl ilçelerinde hazır beton işinde faaliyette bulunmama yükümlülüğü
getirilmekle birlikte Değişiklik Protokolü ile Tesis’in İpek İnşaat’a devri durumunda
Bilecik merkez ilçe açısından rekabet etmeme yükümlülüğü söz konusu
olmayacaktır.
Tesis’in İpek İnşaat tarafından devralınması durumunda Çimsa Tesisi, mevcut
durumda BHB’nin faaliyette bulunduğu yerlerden sadece Bilecik merkez ilçeye
yönelik faaliyette bulunabilecektir. Maliyetlerini düşürmek ve rekabet gücünü artırmak
amacıyla mevcut durumda BHB’nin yaptığı gibi Adapazarı merkez ilçe, Osmaneli, 400
Pamukova, Yenişehir ve İnegöl ilçelerinde hazır beton tesisi işletmesi veya bu
ilçelere Çimsa Tesisi vasıtasıyla hazır beton satması, BHB’ye ve ortaklarına getirilen
08-36/481-169
11
rekabet etmeme yükümlülüğü sebebiyle mümkün olmayacaktır. Tesis’in üçüncü
taraflarca devralınması halinde üçüncü taraflar belirtilen ilçelere hazır beton
satabilecekler veya bu ilçelerde hazır beton tesisi açabilecekler ve bu şekilde İşlem
sonrasında Çimsa ile daha etkin şekilde rekabet edebileceklerdir.
Diğer taraftan BHB’ye ve ortaklarına getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü Bilecik’in
ilçelerinden sadece Osmaneli’ni kapsamaktadır. Bilecik’in ilçelerinden Bilecik’e
uzaklığı 34 km olan Bozüyük, 43 km olan Gölpazarı, 30 km olan Pazaryeri ve 30 km
olan Söğüt rekabet etmeme yükümlülüğünün kapsamında değildir. Hazır betonun 410
niteliği ve taşıma maliyetlerinin ürünün hazır beton tesislerinden 50 km uzaklığa
kadar ekonomik bir şekilde satışını mümkün kıldığı dikkate alındığında, İpek İnşaat,
işlem sonrasında Bilecik merkez ilçe ile birlikte bu ilçelere de hazır beton satabilecek
veya bu ilçelerde de hazır beton tesisi kurabilecek ve bu şekilde Çimsa Tesisi’nin
rekabetçi gücünün koruyabilecektir.
Ayrıca İpek İnşaat tarafından devralınacak Çimsa Tesisi’nin 2007 yılının ilk onbir
ayına ait hazır beton satışlarının %79’u Bilecik merkez ilçeye, kalan %21’lik kısmı ise
Osmaneli ilçesine yapılmıştır. Rekabet etmeme yükümlülüğünün, Çimsa Tesisi’nin
satışlarının sadece %21’lik kısmını etkileyecek olması nedeniyle anılan Tesis’in işlem
sonrasında rekabet etmeme yükümlülüğüne rağmen rekabetçi gücünü koruyabileceği 420
sonucuna ulaşılmıştır.
Yapılan inceleme sonucunda, imzalanması planlanan Değişiklik Protokolü ve
Sözleşme-2 ile birlikte değerlendirildiğinde Sözleşme-1’de yer alan rekabet
yasağının; sadece devredilen iş alanları ve sadece devreden taraflar (BHB ve
ortakları) ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. Devralan açısından devralma işleminin
amacına ulaşabilmesi için devreden taraflara getirilen 2 yıllık rekabet etmeme
yükümlülüğü süresinin makul olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Ayrıca Değişiklik Protokolü ile rekabet etmeme yükümlülüğü coğrafi olarak BHB’ye ait
tesislerin bulunduğu ilçeler ile sınırlandırılmış ve bu ilçeler açısından devralan
taraflara getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün işlemin amacına ulaşması için 430
gerekli bir yan sınırlama olduğu anlaşılmıştır.
Sözleşme-1’in 10.5. maddesi ile devreden taraflara getirilen iki yıl süre ile devredilen
şirketin çalışanlarını ayartmama yükümlülüğünün de devralma işleminin amacına
ulaşması için gerekli ve makul olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgiler ve ışığında;
1. Bilecik Hazır Beton İnşaat Nakliye Madencilik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye
ait Adapazarı, Pamukova, Osmaneli, Bilecik, Yenişehir ve İnegöl’de kurulu
toplam 8 adet hazır beton tesisi ile bu tesislerin arazilerinin ve hazır beton
üretimi ve satışında kullanılan diğer malvarlıkları ve 3 adet maden ocağı 440
işletme ruhsatının Çimsa Çimento ve San. Tic A.Ş. tarafından devralınmasına
ilişkin işlemin ve Çimsa Çimento ve San. Tic A.Ş.’ye ait Bilecik merkez ilçede
bulunan hazır beton tesisi ve ilgili malvarlığının İpek İnşaat Malzemeleri San.
ve Tic. A.Ş. tarafından devralınmasına ilişkin işlemin 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
08-36/481-169
12
2. 22.5.2008 tarihinde 3172 ve 3181 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına giren
Bilecik Hazır Beton İnşaat Nakliye Madencilik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti., 450
İpek İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş., Mete ERİPEK, Hikmet ERİPEK,
Meltem BALAN, Hülya ERİPEK, Erdil BALAN ve Çimsa Çimento ve San. Tic.
A.Ş. arasında imzalanan Varlık Satış Sözleşmesi ve Çimsa Çimento ve San.
Tic. A.Ş., Mete ERİPEK, Meltem BALAN ve Bilecik Hazır Beton İnşaat Nakliye
Madencilik Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan Değişiklik
Protokolü sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte
hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin
ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına, bu nedenle bahse konu işlemlere izin verilmesine
460
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy