Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-77 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-37/495-176
Karar Tarihi : 5.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, B. Sanem ŞİMŞEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Brenntag Kimya Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Pınar AYBEK
Bener Hukuk Bürosu Yapı Kredi Plaza C Blok K: 4 20
Levent İstanbul
D. TARAFLAR : Brenntag Kimya Tic. Ltd. Şti.
Rüzgârlı Bahçe Cumhuriyet Cd. No: 8 Acarlar Tic. Sit. B-Blok
Kat: 7 34805 Kavacık İstanbul
Aromaster Gıda Katkı Maddeleri Tic. Ltd. Şti.
İnönü Cd. Turaboğlu Sk. Sümo Sitesi A7 Blok D: 4
Kozyatağı Kadıköy İstanbul
30
E. DOSYA KONUSU: Aromaster Gıda Katkı Maddeleri Tic. Ltd. Şti.
(Aromaster)’nin tatlandırıcı maddeler dağıtımı işinin Brenntag Kimya Tic. Ltd.
Şti. (Brenntag Kimya) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.4.2008 tarih ve 2631 sayı ile giren ve
en son 23.5.2008 tarih ve 3201 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 27.5.2008
tarih ve 2008-3-77/Öİ-08-MBA sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 30.5.2008 tarih ve 40
REK.0.07.00.00-120/90 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-37 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Aromaster Gıda Katkı Maddeleri
Tic. Ltd. Şti.’nin tatlandırıcı maddeler dağıtımı işinin Brenntag Kimya Tic. Ltd. Şti.
tarafından devralınması işleminin,
08-37/495-176
2
1.Kontrol değişikliği yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
kapsamında bir devralma işlemi olduğu,
2.Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. 50
maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
3. Anılan devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda bir hâkim durum yaratılması ya
da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi yoluyla etkin rekabetin önemli ölçüde
kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından söz konusu devir işlemine
izin verilmesi gerektiği
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde, birleşme
ve devralma konusu olan mal ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım
amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar
dikkate alınmaktadır.
70
Devralma işleminin taraflarından Brenntag Kimya en genel anlamıyla kimyasal
ürünler piyasasında çok sayıda ürün çeşidinin dağıtımı ve bu ürünlere ilişkin
paketleme, depolama, v.b. yan servislerin sunulması faaliyetlerini
gerçekleştirmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre, Türkiye dâhilinde dağıtımı
yapılan kimyasal maddeler tekstil, deri, boya, seramik, plastik, gıda, kozmetik ve
deterjan sektörlerinde kullanılmaktadır.
Devralma işleminin diğer tarafı olan Aromaster ise tatlandırıcı maddelerin dağıtımını
gerçekleştirmektedir. Bildirimde bulunan taraf, Brenntag Kimya’nın yukarıda sözü
edilen kimyasal ürün portföyünde tatlandırıcı maddelerin bulunmadığını, bildirime 80
konu devralmanın amacının da bu ürün grubunu şirket faaliyetleri arasına katmak
olduğunu ifade etmiştir. Genel anlamıyla kimyasal ürünler pazarının alt pazarları
bağlamında değerlendirilirse, tarafların farklı pazarlarda faaliyet gösterdikleri
söylenebilecektir.
Tatlandırıcı maddeler, “insan tüketimine veya hayvan beslenmesine yönelik
malzemelere ve ürünlere tat vermek için kullanılan ve doğal ve/veya sentetik
bileşimler” olarak tanımlanabilir. Bu şekilde hususi bir kullanım alanına sahip olduğu
ölçüde tatlandırıcı maddeler özlerinde amaca yönelik bileşenler içermekte,
dolayısıyla niteliği bakımından da diğer kimyasallardan ayrılmaktadır. Tatlandırıcı 90
maddeler ağırlıklı olarak meşrubat, şekerleme, bisküvi, gofret, kek, sakız, aromalı
süt-yoğurt, sigara, hazır çorba, sos, bulyon ve diş macunu üreticileri tarafından
kullanılmaktadır. Ayrıca bazı ilaçların üretim sürecinde de tatlandırıcı madde
kullanılabilmektedir.
08-37/495-176
3
Tatlandırıcı maddeler, bileşimleri itibarıyla birbirlerinden farklılaşan çok sayıda ürün
çeşidini içermektedir. Üretici açısından, müşteri talepleri doğrultusunda bu
bileşimlerde değişiklik yaparak bir ürün çeşidinden diğerine geçmek düşük bir
maliyetle mümkün olabilmektedir. Bu husus, 5.9.2002 tarih ve 02-52/680-275 sayılı
Kurul Kararında da tespit edilmiş, bütün tatlandırıcı bileşimlerini imâl etmek için 100
gereken teknik işlem ve donanımların genel olarak aynı olduğu ve istenen
spesifikasyonlara göre sadece girdilerin değiştiği ifade edilmiştir. Bu şekilde yüksek
bir arz ikamesinin söz konusu olması dolayısıyla tatlandırıcı maddeler tek bir ilgili
ürün pazarı altında değerlendirilebilecektir.
Kimyasalların çok sayıda ürün çeşidini kapsaması ilgili ürün pazarının sınırlarının
tespitine etki etmektedir. Yukarıda anılan Kurul Kararında da ortaya konulduğu gibi,
tatlandırıcılar, kokular, aroma kimyasalları ve kozmetik maddeleri gibi diğer kimyasal
maddelerden ayrı bir ürün pazarı teşkil etmektedir. Mevcut devralma işlemi
açısından da Aromaster’in temel faaliyet alanını oluşturması ölçüsünde ilgili pazar 110
tanımında tatlandırıcıların esas alınması gerektiği kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla,
başvuru konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarı “tatlandırıcı maddeler” olarak
tespit edilmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesine göre, coğrafi pazar belirlenirken, özellikle ilgili
mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili
bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve
hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın olup olmadığı gibi unsurlar 120
dikkate alınmalıdır. Dosya konusu işlemin tarafları olan Brenntag Kimya ve
Aromaster tarafından dağıtımı yapılan ürünler, yukarıda ürün pazarı olarak belirlenen
tatlandırıcı maddeler, büyük ölçüde ulusal nitelik göstermektedir. Her iki teşebbüsün
de faaliyette bulunduğu Türkiye genelinde söz konusu ürünler açısından pazara giriş,
arz kaynaklarına ulaşım, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış koşullarının bölgesel
farklılık göstermemesi dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti”
olarak belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
130
H.2.1. Brenntag Kimya Tic. Ltd. Şti. (Brenntag Kimya)
Devralan taraf Brenntag Kimya, Türkiye’de çeşitli kimyasal ürünlerin dağıtımı ile
iştigal etmekte, büyük miktarda kimyasal maddeyi üreticilerden alıp müşteri
ihtiyacına göre karışımını yaptıktan sonra satışını gerçekleştirmektedir. Ayrıca
bununla bağlantılı olarak bazı ürün gruplarında depolama, karışım ve paketleme
hizmetleri de vermektedir.
Teşebbüs, bu sektörde uluslar arası düzeyde faaliyet gösteren Brenntag Grubu
içinde yer almaktadır. Brenntag Grubu Türkiye’de, Brenntag Kimya vasıtasıyla 140
doğrudan pazarlama ve dağıtım faaliyetlerini yürütmekte, Brenntag CEE GmBH ve
Provida GmBH vasıtasıyla ithalat da yapmaktadır.
08-37/495-176
4
Tablo 1: Brenntag Kimya’nın Ortaklık Yapısı
Hissedar Oran (%)
Brenntag CEE GmBH 99,8
Brenntag Foreign Holding 0,16
Diğer 0,04
Kaynak: Bildirim Formu
Brenntag Kimya’nın 2007 yılında Türkiye’deki toplam cirosu (…………….)
(……………………………) YTL seviyesinde gerçekleşmiştir. Teşebbüs, 2007 150
sonunda deterjan, kozmetik, kişisel bakım ve benzeri ürünlerin üretiminde kullanılan
hammaddelerin oluşturduğu kimyasal maddelerin dağıtımı ile iştigal eden Abacı
Kimya Dış Ticaret A.Ş.’yi devralmıştır. Devralma işlemi 2007 sonunda gerçekleştiği
için yukarıdaki ciro Brenntag Kimya’nın işlem öncesindeki satışlarının değerini
göstermektedir. Aynı sebeple mevcut inceleme kapsamında da devralma öncesi ciro
esas alınacaktır. Teşebbüsün sunduğu bilgiler dâhilinde, Abacı Kimya Dış Ticaret
A.Ş.’nin 2007 cirosu eklendiğinde bu tutar (…………….)
(……………………………………) YTL seviyesine çıkacaktır.
H.2.2. Aromaster Gıda Katkı Maddeleri Tic. Ltd. Şti. (Aromaster) 160
Hisseleri Kerim Mürtezaoğlu ve Metin Ölken adındaki gerçek kişilere ait olan
devreden taraf Aromaster, tatlandırıcı maddelerin dağıtımıyla iştigal etmektedir.
Tablo 2: Aromaster’ın Ortaklık Yapısı
Hissedar Oran (%)
Kerim Mürtezaoğlu 50
Metin Ölken 50
Kaynak: Bildirim Formu
Adı geçen hissedarlar aynı zamanda Rast Gıda San. ve Tic. A.Ş. unvanlı şirkette
%11,5’er hisseye sahiptirler. Bildirimde bulunan taraf, anılan firmanın faaliyet
alanının zeytinyağı ihracatı, imalatı, toptan ve perakende satışı ve depolanması 170
olduğunu ifade etmiştir. Dolayısıyla, anılan firmanın incelenen pazarda faaliyeti
yoktur.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Aromaster’in 2007 yılı itibarıyla elde ettiği cironun,
(…………….) (..……………………………..) YTL olduğu anlaşılmıştır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
180
Brenntag Kimya tarafından bildirimi yapılan devralma işlemi, teşebbüs ile Aromaster
arasında 24.4.2008 tarihinde imzalanan Varlık Satın Alma Sözleşmesi çerçevesinde,
belirli varlıkların Brenntag Kimya’ya devrini öngörmektedir. Sözleşme’de bunun yanı
sıra iki Aromaster çalışanının Brenntag Kimya’da çalışmaya başlaması
düzenlenmektedir. Anılan varlıklar ise, Aromaster’in Sözleşme’de spesifikasyonları
ve fiziksel durumları belirlenmiş olan “stoktaki malları” ve yine Sözleşme ile
08-37/495-176
5
belirlenmiş “müşteri tabanı”ndan ibarettir. Bu kapsamda, bir varlık devri niteliğindeki
işlem hisse devrini içermemekte, işlem sonrasında Aromaster’in hissedarlık
yapısında bir değişikliğe yol açmamaktadır.
190
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde hangi işlemlerin birleşme veya devralma
sayılacağı anlatılmaktadır. Bildirim konusu işlem, hisse devri içermemesine karşılık
teşebbüsün mal varlığının el değiştirmesiyle sonuçlanması itibarıyla anılan maddenin
(b) bendinde öngörülen “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığının yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi”
hüküm çerçevesinde bir devralmadır.
Aynı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon YTL ciro
eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurul’a bildirilmesi zorunludur. Dosya mevcudu 200
bilgi ve belgeden söz konusu işlemin tarafları olan teşebbüslerin 2007 yılı ciroları
toplamının (…………….) (………………………………..) YTL olduğu anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, işlem 25 milyon YTL ciro eşiğini aştığından izne tabidir.
H.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
Bildirimde bulunan teşebbüs tarafından yapılan tahminler doğrultusunda ilgili ürün
pazarı olan tatlandırıcı ürünler pazarında 2007 yılına ilişkin pazar payı verilerine
göre, Aromaster tatlandırıcı ürünler pazarında %(…) gibi düşük bir paya sahipken,
alıcı konumundaki Brenntag Kimya’nın kimyasal ürünlerin bu alt pazarında faaliyeti 210
yoktur. Dolayısıyla, Brenntag Kimya’nın Aromaster’ı devalması işlemi pazarın
yapısında bir değişiklikle sonuçlanmayacaktır. Bu nedenle söz konusu devralma
işlemi sonucunda ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde hâkim
durumun yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve rekabetin
olumsuz yönde etkilenmesi söz konusu olmayacaktır.
Varlık Satın Alma Sözleşmesi’nin 7.2 ve 7.3 maddelerinde gizlilik, rekabet etmeme
ve bazı personele teklif götürmeme hükümleri düzenlenmektedir. Her ne kadar
piyasadaki rekabet üzerindeki etkisi rekabet yasakları ölçüsünde olmasa da, gizlilik
yükümlülükleri de rekabet yasağına benzer şekilde değerlendirilmektedir. 220
Birleşme/devralma işlemlerinde yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet yasakları,
yoğunlaşmayı meydana getiren sözleşmenin ana amacının yanında sözleşmenin
hukuki getirilerinden yararlanılmasına yönelik düzenlemeler olarak nitelendirilebilir.
Alıcılar tarafından satıcılara getirilen rekabet yasakları, uygulamada alıcıların
devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak
yararlanmalarının, dolayısıyla alıcı tarafından yapılan yatırımın karşılığının tam
olarak alınmasının bir aracı olarak değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede söz konusu yasakların yan sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için 230
“yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı
olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve
belgeden, Sözleşmesi’nin 7.2 ve 7.3 maddelerinde yer verilen yükümlülüklerin her üç
08-37/495-176
6
kriteri de sağladığı anlaşıldığından söz konusu hükümlerin makul birer yan sınırlama
olduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye 240
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının
veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu
işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy