Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-90 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 08-37/497-178
Karar Tarihi : 5.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, 10
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Sinan BOZKUŞ, Hale SAĞLAM
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : HSBC Bank A.Ş.
Temsilcisi: Av. Işıl GÜVEN
Büyükdere Cd. No:122 D Blk. Esentepe Şişli/İstanbul
D. TARAFLAR : - HSBC Bank A.Ş. 20
Büyükdere Cd. No:122 D Blk. Esentepe Şişli/İstanbul
- Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş.
Basın Ekspres Yolu No:2 34303 Halkalı/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: HSBC Bank A.Ş. (HSBC) ve Pegasus Hava
Taşımacılığı A.Ş. (Pegasus) arasında akdedilen “HSBC-Pegasus Ortak
Markalı Kredi Kartı (Pegasus Kart) Programı İşbirliği Sözleşmesi”ne menfi
tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.4.2008 tarih, 2416 sayı ile giren 30
başvuru üzerine düzenlenen 29.5.2008 tarih, 2008-4-90/MM-08-MY sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu 30.5.2008 tarih, REK.0.08.00.00-130/142 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 08-37 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- Bildirimi yapılan Sözleşme’ye, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı
hükümler içermesi nedeniyle menfi tespit verilmesinin mümkün olmadığı,
- Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında toplam 5 yıllık bir dönem için grup muafiyetinden yararlanabileceği 40
görüşlerine yer verilmiştir.
08-37/497-178
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “ücretsiz veya indirimli
havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları pazarı” olarak tespit
edilmiştir.
50
H.1.2. Coğrafi Pazar
Ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları ile
ödeme hizmetleri faaliyetlerinin ülke genelinde ortak sistem üzerinden aynı
şekilde gerçekleştirilmesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti”
olarak belirlenmiştir.
H.2. Bildirim Konusu Sözleşme
Bildirim konusu Sözleşme’de; kart hamillerinin HSBC Advantage üye işyeri ağı
dâhilindeki işyerlerinde ve Pegasus’da yapacakları mal ve hizmet alımlarında
kullanabilmelerini, bu kullanım neticesinde çeşitli avantajlardan 60
faydalanabilmelerini, kredi kartı sistemlerine dâhil kuruluşların üye işyerlerinde
nakit ödeme yapmadan, mal ve hizmet alımında kullanılabilmesini ve banka
şube/ATM’lerinde nakit avans kullanımını sağlamak üzere tasarlanan Pegasus
Kart’a ilişkin, tarafların hak ve yükümlülükleri düzenlenmiştir. Sözleşme, beş
yıllık sürenin tamamlanmasının ardından kendiliğinden sona erecektir.
Sözleşme ile Pegasus, HSBC ile ortak kart anlaşması devam ederken, başka
kart kuruluşları ile ortak markalı kart çıkarmak için herhangi bir anlaşma
yapmayacağını ve/veya bu kuruluşlarla birlikte ortak markalı kart işbirliğine
yönelik bir reklam ve kampanya faaliyetine girmeyeceğini taahhüt etmektedir.
Sözleşme uyarınca HSBC, kendi bankacılık ağını kullanarak Pegasus Kart 70
başvurularını toplayacak, Pegasus satış/hizmet noktalarında ve Pegasus
acenteleri aracılığıyla kartı tanıtacak, Pegasus müşterilerini başvuru yapmaları
için teşvik edecektir.
Sözleşme’nin süresi; düzenlemeye uygun olarak süresinden önce
feshedilmedikçe, ilk Pegasus Kart’ın basılmasından başlamak üzere beş yıldır.
Süre sonunda Sözleşme’nin kendiliğinden sona ereceği kararlaştırılmakla
birlikte, tarafların isteği doğrultusunda bir ay öncesinde karşılıklı mutabakatla
uzatılabilecektir.
80
08-37/497-178
3
H.3. Sözleşmedeki Kısıtlayıcı Hükümler
Anılan Sözleşme’de, tarafların ticari karar alma serbestilerini kısıtlayan bazı
hükümler yer almaktadır. HSBC ve Pegasus’un birbirlerine getirdikleri mali
yükümlülükler de kısıtlayıcı nitelikte olmakla birlikte, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun açısından esas önem arz eden, Sözleşme’de
düzenlenen rekabet etmeme yükümlülüğüdür.
SÖZLEŞMENIN “Diğer Hükümler” başlıklı 11.b. maddesinde yer alan, ”Pegasus
Banka ile ortak anlaşması devam ederken başka kart çıkaran kart kuruluşları ile 90
ortak markalı kart çıkarmak için herhangi bir anlaşmaya girmeyecek ve bu
kuruluşlarla birlikte ortak markalı karşı işbirliğine yönelik bir reklâm ve
kampanya faaliyetine girmeyecektir” hükmüyle Pegasus’a rekabet etmeme
yükümlülüğü getirilmektedir.
Bunun yanında Sözleşme’nin 4. maddesinde sözleşme süresi 5 yıl olarak tespit
edilmekle birlikte, 12.a. maddesinde taraflardan her birinin Sözleşme’yi
sözleşme süresi sonunu beklemeden, dilediği zaman, sebep göstermeksizin altı
ay öncesinden yazılı olarak, diğer tarafa ihbar etmek kaydı ile feshetme hakkı
saklı tutulmuştur. Ancak, aynı maddede yer alan “söz konusu feshe ilişkin ihbar,
bu Sözleşme’nin birinci senesi içinde gönderilmez hükmü” ile yaklaşık bir buçuk 100
senelik bir bağlama süresi öngörülmüştür.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Pegasus ve HSBC arasında sözleşme ile kurulan işbirliğinin amacı; HSBC
tarafından iki tarafın logoları bulunacak şekilde basılacak Pegasus Kart ile
HSBC Advantage üye işyerlerinde ve Pegasus’da alışveriş yapan kart
hamillerinin peşin veya taksitli ödeme yapmalarına imkân tanımak; hamillerin
Nakit Puan Programı’ndan ve Pegasus Uçuş Puan Programı’ndan
faydalanmalarına ve şube ve ATM’lerden nakit avans kullanımına olanak
sağlamaktır. Pegasus kart hamilleri yaptıkları alışverişlerden Uçuş Puan’ı 110
kazanacaklar, bunlara ilave olarak da Pegasus ile gerçekleştirdikleri her uçuş
için bilet bedelinin %1,5’u oranında Uçuş Puan kazanacaklardır.
H.4.1 Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, “İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7’nci
maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.” hükmü
yer almaktadır.
Dosya konusu Sözleşme’de yer alan rekabet etmeme yükümlülükleri "ilgili
pazarda rekabeti kısıtlayıcı" olduğu için 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine 120
aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle dosya konusu Sözleşme’ye 4054 sayılı
08-37/497-178
4
Kanun’un yukarıda anılan 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi
verilmesi mümkün değildir.
H.4.2. 2002/2 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
Dosya konusu Sözleşme, HSBC Bankası ile Pegasus arasında dikey bir ilişkiyi
düzenlemektedir. Buna göre HSBC, müşterilerine, Pegasus kredi kartıyla
yapacağı alışverişler karşılığında “Uçuş Puan” vermekte, “Uçuş Puan”lar
karşılığında Pegasus uçuşları için uçak bileti kazanılmaktadırlar.
Bu açıdan bakıldığında, Sözleşme ile her iki taraf birbirlerinin müşteri kitlesine 130
ulaşma olanağı bulacakları gibi yeni müşteri kazanmak yolunda da önemli bir
adım atmış olacaklardır.
2002/2 sayılı Tebliğ’in ‘Kapsam’ baslıklı 2. maddesinde dikey anlaşmalar,
"üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da
daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya
yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar" olarak tanımlanmaktadır. Buna
göre HSBC’nin Pegasus Kart’ın basımı ve dağıtımına ilişkin yaptığı Sözleşme
söz konusu Tebliğ kapsamında değerlendirilebilecek niteliktedir.
Sözleşme’nin 4. ve 11. maddelerinde, sözleşme süresine ve bu süre boyunca (5
yıl) Pegasus’a getirilen rekabet etmeme yükümlülüğüne yer verilmiştir. 2002/2 140
sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde, alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü 5
yıla kadar grup muafiyeti kapsamına alınmıştır. Sözleşme’nin yenilenerek söz
konusu rekabet etmeme yükümlülüklerinin azami süresi olan beş yıllık sürenin
uzatılması, Tebliğ’de belirtilen, tesisisin sağlayıcı tarafından temin edilmesi
koşulu dışında mümkün değildir.
İlgili Tebliğ çerçevesinde rekabet yasaklarının değerlendirilmesi, bu hükümler
sözleşmenin geri kalan hükümlerinden ayrılabildiği hallerde ayrıca yapılmakta;
rekabet yasaklarının sözleşmenin diğer hükümlerinden ayrılmasının mümkün
olmadığı durumda, değerlendirmeler tüm sözleşme itibarıyla yapılmaktadır.
İnceleme konusu sözleşmede böyle bir ayrımda bulunulmaması ve beş yıllık bir 150
süre için yapılan; ancak karşılıklı mutabakat sağlanması durumunda tekrar
süresi uzayacak olan sözleşmede, uzaması olası bu dönem için rekabet
yasaklarının kaldırılmasına ilişkin bir öngörünün yapılmamış olması sebebiyle
grup muafiyetinden yararlanma açısından sadece rekabet yasağına ilişkin
hükmün değil de tüm sözleşmenin dikkate alınarak beş yıllık bir süre için
muafiyetten yararlanması gerektiği değerlendirilmiştir.
Öte yandan, Tebliğ’in 2007/2 sayılı Tebliğ ile değişik 2. maddesinin ikinci
fıkrasında, “Bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu
mal ve hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının % 40’ı aşmaması
durumunda uygulanır” hükmü yer almaktadır. Dosya mevcudu bilgilerden, her 160
iki teşebbüsün de faaliyet gösterdiği alanlarda pazar paylarının % 40’ın altında
08-37/497-178
5
gerçekleştiği anlaşılmaktadır (HSBC’nin kredi kartı hizmetlerinde 2007 yılındaki
pazar payı % (…); Pegasus’un 2006 yılında iç hatlardaki pazar payı % (….), dış
hat pazar payı ise % (…) olarak gerçekleşmiştir). Ayrıca HSBC, ücretsiz veya
indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları pazarına henüz
girdiğinden bu alanda pazar payı bulunmamaktadır. Dolayısıyla bahse konu
Sözleşme 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamındadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 170
1. HSBC Bank A.Ş ile Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş arasında imzalanan
“HSBC-Pegasus Ortak Markalı Kredi Kartı (Pegasus Kart) Programı İşbirliği
Sözleşmesi”ne, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler içermesi
nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Ancak Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği kapsamında, toplam 5 yıllık bir dönem için, grup muafiyetinden
yararlanabileceğine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
08-37/497-178
6
Rekabet Kurulu’nun 05.06.2008 tarih ve 08-37/497-178 sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Menfi Tespit belgesi verilmesi talep edilen sözleşme, HSBC Bank
A.Ş. ile Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. ortak markalı kredi kartı Pegasus
Kart Programına ilişkin İşbirliği Sözleşmesidir. Bu program üyelerinin,
talep etmeleri durumunda, HSBC Bank’dan temin edecekleri ve mülkiyeti
Pegasus’a ait Pegasus Kart hizmet markasını taşıyan kredi kartlarını
kullanarak HSBC kapsamında puan kazanacakları bir düzenlemeyi
öngörmektedir. Sözleşme ile Pegasus’un Pegasus Kart markasına ilişkin
her tür kullanım ve diğer kanuni hakları saklı kalmak kaydıyla, Sözleşme
süresince anılan markanın bila bedel, sınırsız, inhisari kullanım hakkı
HSBC Bank’a tanınmıştır. Buna karşılık Pegasus, Sözleşme geçerli olduğu
sürece Pegasus Kart markasını başka bir bankaya kullandırmamayı, mil
satışı yapmamayı taahhüt etmiştir. Sözleşme ile Pegasus ve HSBC Bank;
aynı pazarda belirli bir mal veya hizmetin alımı, satımı veya yeniden satımı
için, bir üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde edimler
üstlenmiş değillerdir.
Sözleşmenin içeriği nazarı itibarı alındığında, HSBC ve Pegasus’un,
2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamına giren bir dikey anlaşma
yaptıklarından söz etmek mümkün değildir. O nedenle dikey bir ilişki
içermeyen bu sözleşmenin, Kurulca 4054 sayılı Kanun hükümlerine göre
değerlendirmeye tabi tutulması ve grup muafiyetinden yararlandırılması
ilgili yasaya aykırı olacaktır.
Belirttiğim gerekçe ile çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.
M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy