Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-96
Karar Sayısı : 08-39/508-185 (Devralma)
Karar Tarihi : 12.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE 10
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Ekrem
SOLMAZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - OJSC Holding Company Sibirskiy Cement
Temsilcisi: Av. Özlem KIZIL
Piyade Sk. No: 18, Kat:3, 06550, Çankaya/Ankara
D. TARAFLAR : - OJSC Holding Company Sibirskiy Cement
650000, Kemerovo, Sovietsiy av., 7, RUSYA
- Ciments Français
Tour Ariane 5, Palace de la pyramide, 92800-20
Puteaux, FRANSA
E. DOSYA KONUSU : Ciments Français tarafından Afyon Çimento
T.A.Ş. (Afyon Çimento), Set Group Holding A.Ş. (Set Group) ve Set Beton
Madencilik San. ve Tic. A.Ş. (Set Beton) nezdinde sahip olunan
hisselerin OJSC Holding Company Sirbirskiy Cement (Sibirskiy Cement)
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.5.2008 tarih ve 3092 sayı ile
giren ve eksiklikleri 27.05.2008 tarih ve 3287 sayılı yazı ile tamamlanan
bildirim üzerine, 4054 sayılı Kanun ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri 30
çerçevesinde düzenlenen 5.6.2008 tarih, 2008-2-96/Öİ-08-HSÖ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 6.6.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/174
sayılı Başkanlık önergesi ile 08-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Sibirskiy Cement tarafından
Ciments Français’in sahip olduğu Afyon Çimento hisselerinin %76,51’inin, Set
Group hisselerinin %100’ünün ve Set Beton hisselerinin %100’ünün
devralınması işleminin ilgili pazarlarda 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında, bir hâkim durum yaratmaya
veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli 40
ölçüde azaltılması sonucu doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
08-39/508-185
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Sirbirskiy Cement
Sibirskiy Cement, Rusya kanunlarına göre kurulmuş halka açık bir şirket olup,
çimento üretimi ile ilgili kaynakların yönetimini sürdürmekte ve danışmanlık
hizmetleri alanlarında faaliyet göstermektedir. Sibirskiy Cement’in ortaklık
yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Sibirskiy Cement Ortaklık Yapısı 50
Hissedar Pay (%)
LLC “FPBS Sibconcord” 47,00
Wemberg Constultants Limited 12,50
JSC “DKK” 10,63
Nilder Investments Limited 10,33
Sharykin Oleg Vitalyevich 6,20
Matfen Engineering Limited 5,40
Diğer 7,94
2007 yılında, Dünya çapında yaklaşık (…………..) YTL ciro elde eden
Sibirskiy Cement’in Türkiye’de hâlihazırda gelir elde etmesini sağlayacak
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
H.1.2. Ciments Français
Fransa kanunlarına göre kurulmuş halka açık bir anonim şirket olan Ciments
Français çimento, klinker, hazır beton ve agrega üretimi, satışı ile bunlarla ilgili
hizmetlerin verilmesi konularında faaliyette bulunmaktadır. Ciments
Français’in ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: Ciments Français Ortaklık Yapısı 60
Hissedar Pay (%)
Italcementi France 78,99
Halka Açık 19,05
Hazine Hisseleri 1,96
2007 yılında, Dünya çapında yaklaşık (…………..) YTL gelir elde eden
Ciments Français’in Türkiye’de elde ettiği ciro yaklaşık (…………..) YTL olarak
gerçekleşmiştir.
Ciments Français, bildirime konu olan işlemle hisseleri devredilen Afyon
Çimento’nun %76,51’ine ve Set Beton ile Set Group’un %100’üne sahiptir.
Çiments Français, sahip olduğu şirketler aracılığıyla, Ankara, Balıkesir,
Pınarhisar (Kırklareli) ve Afyon çimento fabrikalarını; Ambarlı Öğütme tesisini
(İstanbul) ve İstanbul, Ankara, Tekirdağ, Kırklareli, Kocaeli, Bursa ve Balıkesir
illerindeki on yedi adet hazır beton tesisini bünyesinde bulundurmaktadır.
H.1.2.1. Afyon Çimento Sanayi T.A.Ş. 70
Afyon Çimento, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş halka açık bir
şirkettir. Afyon Çimento, çimento ve klinker üretimi ve satışı alanında faaliyet
göstermektedir. Yapılan bildirimde, üretilen klinkerin, temel olarak, fabrikanın
ve diğer grup şirketlerinin ihtiyacının karşılanmasında kullanıldığı ancak üretim
fazlası olması durumunda üçüncü kişilere satış yapıldığı belirtilmektedir.
08-39/508-185
3
Herhangi bir iştiraki ya da bağlı şirketi bulunmayan Afyon Çimento’nun ortaklık
yapısı şöyledir:
Tablo 3: Afyon Çimento Ortaklık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Ciments Français 76,51
Halka Açık 21,51
Set Group 1,02
Set Çimento 0,96
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 0,00
Afyon Çimento 2007 yılında, yaklaşık (…………..) YTL’lik bir ciro elde etmiştir.
H.1.2.2. Set Group Holding A.Ş. 80
Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş bir holding şirketi olan Set
Group, gruba bağlı şirketlere holding hizmetleri vermektedir. Set Group’un
hissedarlık yapısı aşağıdaki gibi oluşmuştur:
Tablo 4: Set Group Ortaklık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Ciments Français 100,00
Cofipar 0,00
Arena 0,00
CF Participations SNC 0,00
Unibeton 0,00
Set Group’un grup şirketlerinde sahip olduğu hisse oranlarına aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir.
Tablo 5: Set Group’un Hisse Sahibi Olduğu Grup Şirketleri
Şirket Pay (%)
Afyon Çimento 1,02
Set Çimento 96,81
Set Beton 0,0001
Met Teknik 99,99
H.1.2.2.1. Met Teknik Servis ve Madencilik Sanayi A.Ş. (Met Teknik)
Met Teknik, yalnızca Set Grubu’na ait çimento tesislerine madencilik hizmeti
veren bir şirket olup Set Group tarafından kontrol edilmektedir. Yapılan 90
bildiriminde Met Teknik’in 2007 yılında herhangi bir ciro elde etmediği
belirtilmiştir.
H.1.2.2.2. Set Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Set Çimento)
Çimento ve klinker üretimi alanında faaliyet gösteren Set Çimento klinker
üretimini asıl olarak grup şirketlerinin iç ihtiyacını karşılamak amacıyla
yapmaktadır.
Set Çimento, ALTAŞ Ambarlı Liman Tesisleri Tic. A.Ş.,’nin1 %12,25’ine,
ARPAŞ Ambarlı Römorkaj Pilotaj Ticaret A.Ş.’nin2 %10’una sahip olup, söz
konusu şirketlerin yönetim kurulunda temsil hakkına sahiptir. Ancak, sahip
1 Atlaş A.Ş., Ambarlı Limanı’nın idaresi, güvenliği ve liman işlerinin koordine edilmesi alanında
faaliyette bulunmaktadır.
2 Arpaş A.Ş., Ambarlı Limanı’nda kılavuzluk ve çekicilik alanında faaliyet göstermektedir.
08-39/508-185
4
olunan temsil hakkı, Set Çimento’ya anılan şirketler nezdinde herhangi bir 100
kontrol yetkisi vermemektedir.
H.2. İşlemin Kapsamı
Bildirimin konusunu, Ciments Français’in sahibi olduğu Set Group (ve
dolayısıyla Set Group’un sahibi olduğu Set Çimento ve Met Teknik), Afyon
Çimento ve Set Beton hisselerinin, Sibirskiy Cement, Ciments Français ve
İstanbul Çimento Yatırımları A.Ş.3 (İstanbul Çimento) arasında 26.3.2008
tarihinde imzalanan Hisse Alım Anlaşması (Anlaşma) uyarınca, Sibirskiy
Cement’e devri oluşturmaktadır.
Anlaşma’nın 7.8. maddesine göre, Sibirskiy Cement sözleşmeden doğan
bütün hak ve yükümlülüklerini (devre konu olan hisselerin alınması da dahil 110
olmak üzere) Anlaşma’ya taraf olan İstanbul Çimento’ya devredebilecektir.
Bunun gerçekleşmesi durumunda, Anlaşma’nın 7.8. maddesi çerçevesinde,
İstanbul Çimento’nun tamamının söz konusu devir işleminin
gerçekleşmesinden önce doğrudan veya dolaylı olarak Sibirskiy Cement’e ait
olması gerekmektedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu işlem, Afyon Çimento, Set Group ve Set Beton’un kontrolünün
Sibirskiy Cement tarafından devralınmasına ilişkindir. İşlem ile Türkiye’nin
değişik bölgelerinde faaliyet gösteren entegre çimento fabrikaları, çimento 120
öğütme tesisi ve hazır beton tesislerinin kontrolü Sibirskiy Cement tarafından
devralınacaktır.
Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün
grubuna ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük
girdilerinden birisi durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve
derz dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe
panelleri, prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz
çimentonun kullanım alanı ve miktarı gri çimentoya oranla çok azdır.
Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin)
üretim süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep 130
bakımından ikame olması söz konusu değildir. Bu bakımından bu iki çimento
türünün ayrı pazarlar olarak ele alınması gerekmektedir.
Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere
pazarlama yöntemi açısından yapılmaktadır. Ayrıca, içerisindeki katkı
maddesine göre de çeşitli ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi)
ayrılmaktadır. Ancak, gri çimento üreten bir fabrikanın tüm bu ürünleri
üretebilmesi, yani söz konusu ürünlerin arz bakımından birbirine ikame olması
nedeniyle, alt pazar tanımı yapılmasına gerek bulunmamış, yoğunlaşmanın
gerçekleşeceği pazar “(gri) çimento pazarı” olarak ele alınmıştır.
Hazır beton C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt kategorilere 140
ayrılabilecek olsa da üretim açısından farklı hazır beton türleri arasında
3 İstanbul Çimento, Sibirskiy Cement’in finansal danışmanı olan Reform Kurumsal
danışmanlık ve Yönetim Hizmetleri A.Ş. tarafından dosya konusu işlemin gerçekleşmesi
amacıyla Türk Hukuku’na uygun olarak kurulmuş bir anonim şirket olup dosya konusu işlemin
gerçekleştirilmesi öncesinde kontrolü Sibirskiy Cement tarafından devralınacaktır.
08-39/508-185
5
yüksek geçiş maliyetleri bulunmamaktadır. Önceki Rekabet Kurulu Kararlarına
bakıldığında; hazır betonun basınca dayanım özelliğine göre sınıflara
ayrıldığı, belli başlı beton dayanım sınıflarının C14, C16-18, C20, C25, C25+
olduğu ve arz/ talep ikameleri çerçevesinde ilgili ürün pazarının ‘hazır beton’
pazarı olarak belirlendiği görülmüştür.
Bu çerçevede, hazır beton türleri arasında yüksek arz ikamesinin söz konusu
olması sebebiyle ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı” olarak tanımlanmıştır.
Devralma işlemi ile madencilik alanında faaliyet gösteren Met Teknik’in
kontrolü de Sibirskiy Cement tarafından devralınacaktır. Fakat mevcut 150
durumda Met Teknik sadece Set Grubu‘na ait çimento tesislerine hammadde
sağlamaktadır ve grup dışına herhangi bir satışı ve dolayısıyla cirosu
bulunmamaktadır. Bu sebeple ilgili dosya bakımından Met Teknik’in
madencilik faaliyetlerinin ayrı ilgili ürün pazarı olarak tanımlanmasına gerek
duyulmamıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton; çimento, agrega, belli katkı malzemeleri ve suyun karıştırılması
yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır beton, üretildikten sonra
yaklaşık 1 saat içinde tüketilmesi gereken, bu sebeple stoklanamayan ve
üretildiği tesisten belli bir mesafeden daha uzak bölgelere taşınması teknik ve 160
ekonomik açıdan mümkün olmayan bir üründür. Hazır beton hem yukarıda
sayılan özellikleri hem de yüksek taşıma maliyetlerinin varlığı nedeniyle
üretildiği tesisten en fazla yaklaşık 50 km uzaklığa götürülebilmektedir. İlgili
ürünün özellikleri göz önüne alındığında, bu işlem açısından ilgili coğrafi
pazarlar hazır beton tesislerinin faaliyet gösterdikleri “İstanbul, Ankara, Bursa,
Kocaeli, Balıkesir, Tekirdağ ve Kırklareli illeri” olarak tespit edilmiştir.
Bir ağır sanayi ürünü olarak çimentonun, yükte ağır pahada hafif niteliğiyle
birlikte, ekonomik olarak satılabildiği bölgenin bir hinterlant oluşturarak, belli
bir uzaklığı geçmemesi, daha uzağa nakliye edilmesi halinde, nakliye
maliyetinin çok yükselerek kârlılığı ortadan kaldırması nedeniyle, çimento 170
pazarı satış yapılabilen hinterlant göz önüne alınarak belirlenmektedir. İlgili
ürünün özellikleri göz önüne alındığında, bu işlem açısından ilgili coğrafi
pazarlar çimento fabrikalarının ve öğütme tesisinin faaliyet gösterdikleri
“Ankara, Balıkesir, Afyon, Kırklareli ve İstanbul illeri” olarak tespit edilmiştir.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme
Sibirskiy Cement, Ciments Français ve İstanbul Çimento arasında imzalanan
26.3.2008 tarihli Anlaşma uyarınca Sibirskiy Cement, Afyon Çimento
hisselerinin %76,51’ine, Set Group hisselerinin %100’üne ve Set Beton
hisselerinin %100’üne ve dolayısıyla devredilen şirketler bünyesinde faaliyet 180
gösteren çimento ve hazır beton tesislerinin kontrolüne sahip olacaktır.
İlgili devralma işlemi, kontrolün tamamıyla Sibirskiy Cement’e geçmesi ve
dolayısıyla Afyon Çimento, Set Group ve Set Beton’un kontrolünde değişiklik
yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin “herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma
08-39/508-185
6
yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi
kapsamında bir devralma işlemidir.
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Bakımından Yapılan Değerlendirme
Söz konusu devralma işleminin aynı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya 190
Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde
belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı
gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde
veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü
uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp aşmadığının
incelenmesi gerekmektedir.
Dosyada yer alan bilgilere göre, bildirim konusu işlemde devralan taraf olan
Sibirskiy Cement’in Türkiye’de ve ilgili ürün pazarlarında faaliyeti bulunmadığı 200
ve dolayısıyla ilgili ürün pazarlarında ciro veya pazar payının bulunmadığı
belirtilmiştir.
Ciments Français 2007 yılında çimento pazarındaki tesis bazında elde ettiği
ciro Afyon ilinde (…………..) YTL, Ankara ilinde (…………..) YTL, Balıkesir
ilinde (…………..) YTL, Kırklareli ilinde (…………..) YTL ve İstanbul ilinde
(…………..) YTL’dir.
Ciments Français 2007 yılında çimento pazarında tesis bazında Afyon ilinde
%(…-…), Ankara ilinde %(…-…), Balıkesir ilinde %(…-…), Kırklareli ilinde
%(…-…) ve İstanbul ilinde %(…-…) pazar payı elde etmiştir.
Ciments Français’in 2007 yılında hazır beton pazarında tesis bazında elde 210
ettiği cirolar İstanbul ilinde (………….) YTL, Kocaeli ilinde (………….) YTL,
Tekirdağ ilinde (………….) YTL, Kırklareli ilinde (………….) YTL, Bursa ilinde
(………….) YTL, Balıkesir ilinde (………….) YTL ve Ankara ilinde (………….)
YTL’dir.
Ciments Français’in 2007 yılında hazır beton pazarında tesis bazındaki
yaklaşık pazar payları İstanbul ilinde %(…-…), Kocaeli ilinde %(…-…),
Tekirdağ ilinde %(…-…), Kırklareli ilinde %%(…-…), Bursa ilinde %(…-
…), Balıkesir ilinde %(…-…) ve Ankara ilinde %(…-…)’dur.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde incelemeye konu devralma
işleminde, hazır beton pazarında İstanbul ve Ankara illeri açısından 1997/1 220
sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro eşiğinin, çimento pazarında ise Afyon, Ankara ve
Balıkesir illerinde ciro ve pazar payı eşiklerinin, Kırklareli ilinde pazar payı
eşiğinin ve İstanbul ilinde ise ciro eşiğinin aşıldığı görülmektedir. Dolayısıyla
bildirim konusu devralma işleminin belirtilen ürün pazarları açısından Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hâkim durum yaratarak ya da mevcut bir hâkim
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması 230
gerekmektedir.
08-39/508-185
7
Bildirim konusu işlemde alıcı konumunda bulunan Sibirskiy Cement’in
belirlenen ilgili pazarların hiçbirinde faaliyeti bulunmamaktadır. Bu bağlamda,
bildirim konusu işlem sonucunda, ilgili pazarların hiçbirinde yoğunlaşma
seviyesinde bir artış yaşanmayacaktır. Bu bağlamda, işlemin, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında hâkim durum yaratarak ya da mevcut bir
hâkim durumu güçlendirerek ilgili pazarda rekabeti önemli ölçüde azaltacak
nitelikte olmadığı anlaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu 240
işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan izin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu
nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
250
Full & Egal Universal Law Academy