Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-62 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-40/526-194
Karar Tarihi : 20.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Ahmet Ussal ŞAHBAZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Bayer Türk Kimya San. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Dr. Mehmet Çağrı BAĞATUR ve
Av. Sevinç YILDIRIM 20
Abide-i Hürriyet Cad. No.143–145 Güneş Apt. K.1. D.2
Şişli / İstanbul
D. TARAFLAR : Bayer Cropscience AG.
Bayer CropScience AG Alfred-Nobel-Str. 50 d-40789
Monheim am Rhein GERMANY
Monsanto İnternational S.A.
800 N. Lindbergh Blvd. St. Louis MO 63167 USA
30
E. DOSYA KONUSU: Stoneville Pedigreed Company firmasına ait pamuk
tohumlarının Türkiye’deki dağıtım haklarının Monsanto International S.A.
tarafından Bayer Cropscience AG.’ye devredilmesi işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.4.2008 tarih ve 2166 sayı ile giren ve en
son 5.6.2008 tarih ve 3515 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 9.6.2008 tarih ve 2008-3-40
62/Öİ-08-ÜG sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 13.6.2008 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/97 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-40 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- “Pamuk tohumu” pazarında Stoneville markalı ürünlerin Türkiye’ye yönelik lisans
haklarının kontrolünün Monsanto International S.A.’dan Bayer Cropscience AG’ye
geçişini sağlayan devir işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,
08-40/526-194
2
- Bununla birlikte söz konusu devire, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında 50
hâkim durum yaratmaması veya mevcut hâkim durumu güçlendirmemesi ve böylece
ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmaması nedeniyle
izin verilmesinin uygun olacağı
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Bayer Cropscience AG (Bayer AG) 60
Devralan teşebbüs Bayer AG, pamuk, sebze, meyve, kanola ve pirinç tohumu ile bitki
koruma ürünleri konusunda faaliyet gösteren bir Alman firmasıdır. Halka açık bir
firma olan Bayer AG’nin hisse senetleri yurt dışındaki ülkelerdeki çeşitli menkul
kıymetler borsalarında işlem görmektedir. Bayer AG hisselerinin %5’inden fazlasını
elinde bulunduran herhangi bir hissedarı bulunmamaktadır. Bayer AG’nin yönetim
kurulu üyeleri Friedrich Berschauer, Rüdiger Scheitza, Dirk Suwelack ve Wolgang
Welter’dir.
Bayer AG, Türkiye’deki faaliyetlerini, tam kontrolüne sahip olduğu Bayer Türk Kimya 70
San. Ltd. Şti. (Bayer) vasıtasıyla sürdürmektedir. Şirketin yönetim kurulu üyeleri Sven
Rappsilber ve Ersin Arısoy’dur.
Bayer, kendi türlerini Türkiye’deki kooperatifler, dağıtıcılar, tarımsal bayiler ve çırçırcı
satıcılar kanalıyla dağıtmaktadır. Bölgelere göre Bayer ürünlerinin dağıtımını yapan
firma/şirketlere aşağıda yer verilmiştir.
Ege Bölgesi:
-S.S. Tariş Pamuk ve Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifleri Birliği
- Yaklaşık 10 tarımsal bayi ve 5 çırçırcı 80
Çukurova Bölgesi:
-1 dağıtımcı ve 1 çırçırcı
Kuzey GAP Bölgesi:
-1 dağıtımcı ve 2 çırçırcı
Güney GAP Bölgesi:
-1 dağıtımcı, 2 tarımsal bayi ve 3 çırçırcı
90
H.1.2. Monsanto International S.A (Monsanto SA)
Devreden teşebbüs Monsanto SA pamuk tohumu piyasasında mısır, soya, sebze,
kanola, ayçiçeği tohumları ve tarım ilaçları konusunda faaliyet gösteren, New York
Menkul Kıymetler Borsasında hisseleri kayıtlı bulunan ve hisseleri dağılmış bir
anonim şirkettir.
Monsanto SA’nın Türkiye’deki hisselerinin %100’ü Monsanto Grubuna ait Monsanto
Gıda ve Tarım Ltd. Şti (Monsanto) unvanlı iştirakine aittir. Monsanto tarafından,
08-40/526-194
3
Monsanto SA’nın Tohum İşleri Bölümüne ait olacak biçimde mısır, ayçiçeği ve kolza 100
üretilerek, Avrupa ve Orta Doğu’ya ihraç edilmektedir.
Monsanto SA, devre konu olan Stoneville markalı ürünlere (Stoneville markalı ürünler
Stoneville Pedigreed Company firmasına ait pamuk tohumu çeşitleri olup, piyasaya
lisanslama yoluyla sunulmaktadır) yönelik lisans hakkını 2005 yılında devralmış ve
bu ürünlerin Türkiye pazarında üretim ve dağıtımına yönelik olarak, Mayçukanor
Tohumculuk A.Ş. (Mayçukonar) unvanlı şirket ile 3 Ocak 2006 tarihinde “Pamuk
Lisans Sözleşmesi”ni imzalamıştır. Bu sözleşme uyarınca Monsanto SA, Türkiye’de
Stoneville adına tescilli pamuk tohumu cinslerinin üretim ve dağıtımı için sahip olduğu
haklarını Mayçukonar’a devretmiştir. Söz konusu sözleşme ile Mayçukonar’a 110
Stoneville adına tescilli tüm pamuk tohumu çeşitlerinin değil, sözleşmede açıkça
belirtilen ST 468, ST488, ST453, ST 373 isimli Stoneville pamuk tohum çeşitlerinin
lisansı verilmiştir. Mayçukonar, Monsanto SA’dan bağımsız bir teşebbüs olup,
aralarındaki sözleşme uyarınca Stoneville markalı ürünler dışında da pamuk tohumu
çeşitlerini üretme ve dağıtma imkânına sahiptir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
120
Devre konu Stoneville markalı ürünlerin lisans hakları pamuk tohumu ile ilgilidir.
Pamuk tohumu, pamuk yetiştirilmesi amacıyla kullanılmakta olup başka bitki
tohumlarıyla ikame edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, ilgili ürün pazarı “pamuk
tohumu pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devir işlemine konu ürünlerin satış ve dağıtımının ülke çapında yapılmasından
dolayı, söz konusu işlemin etkilerinin dikkate alınacağı coğrafi pazarı, “Türkiye
Cumhuriyeti Sınırları” olarak tanımlanmıştır. 130
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Monsanto SA’nın 2005 yılında Stoneville markalı ürünlere yönelik lisans hakkını
devralmasından sonra, pamuk tohumu alanında faaliyet gösteren Delta and Pineland
unvanlı bir diğer Amerikan şirketini de devralmak istemiştir. Amerikan Adalet
Bakanlığı, Delta and Pineland şirketini devralabilmesi için Monsanto S.A’nın
Stoneville şirketindeki pay ve haklarını elden çıkarması gerektiğine karar vermiştir. 140
Bunun üzerine Bayer AG, Stoneville şirketini almaya karar vermiş ve Monsanto S.A
ile Bayer AG şirketine bağlı bir şirket olan Bayer Cropscience LP arasında Hisse
Satım Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu devir sözleşmesine göre Monsanto sahip
olduğu tüm Stoneville hisselerini Bayer AG’ye bağlı olan Bayer Cropscience LP’ye
devretmiştir (31.4.2007 tarihli Hisse Devir Sözleşmesi).
Söz konusu hisse devri anlaşmasından sonra; Monsanto, Stoneville ve Bayer
Cropscience AG arasında bu kez, Stoneville adına tescilli “pamuk türleri hakkında
lisans sözleşmesi” 19 Haziran 2007 tarihli Tür Lisans Sözleşmesi imzalanmıştır.
08-40/526-194
4
Monsanto, Stoneville ve Bayer AG firması arasında imzalanan bu sözleşmeye göre; 150
Stoneville adına tescilli pamuk çeşitlerinin lisans hakkı Amerika Birleşik Devletleri ve
Yunanistan hariç olmak üzere tüm dünyada, üretim, satış ve satış için teklif verme
hakkı, münhasıran, herhangi bir telif hakkına tabi olmaksızın ve alt lisans verme
hakkı ile birlikte Monsanto’ya verilmiştir. Ancak 30 Kasım/11 Aralık 2007 tarihlerinde
yapılan bir sözleşme ile lisanslı çeşitlerin Türkiye’deki üretim, satış ve satış için teklif
verme hakkının Bayer AG firmasına devredilmesi ve Yunanistan’daki haklarınsa
Monsanto’ya devredilmesi yönünde değişiklik yapılmıştır. Bu sözleşme uyarınca
Bayer, Türkiye’deki lisans haklarını Mayçukonar yoluyla kullandırmayı planlamakta
ve Mayçukonar ile yeni sözleşme tesis etmek için izin başvurusunun sonucunu
beklemektedir. 160
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin
devralma sayılabilmesi için kontrol değişikliğine yol açması gerekmekte, kontrol ise
“…fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını
sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün
malvarlığının tamamı ya da bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir
kullanma hakkıyla…” oluşmaktadır. Bu çerçevede; Stoneville adına tescilli pamuk
çeşitlerinin Türkiye pazarı için lisans haklarının Monsanto’dan Bayer’e devri ve bu
çerçevede Bayer’in Türkiye için bu ürünlere yönelik lisans haklarını Mayçukonar’a
kullandırması durumunda Bayer, Stoneville markalı ürünlerinin Türkiye’deki 170
kontrolüne sahip olmuş olacaktır. Dolayısıyla, incelenen işlem 1997/1 sayılı Tebliğ
anlamında bir devralma işlemidir.
H.3.2. Tarafların İlgili Pazardaki Payları ve Ciro Bilgileri
İnceleme konusu devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca izne
tabi bir işlem olup olmadığının belirlenmesi için tarafların ilgili pazarlardaki pazar payı
ve ciro bilgilerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve
belgeden; Bayer’in 2007 yılı cirosunun (………) (………………………………) YTL,
Monsanto’nun ise (Mayçukonar’ın dağıttığı Stoneville markalı ürünler dahil1) 180
cirosunun (……………) (…………………………..) YTL2 olduğu anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, tarafların toplam ciroları Tebliğ’de belirtilen 25 milyon YTL eşiğinin
altında kalmaktadır.
Pamuk tohumu pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin yer verildiği Tablo 1’den,
tarafların toplam pazar paylarının işlem öncesinde %59 olduğu görülmektedir.
Dolayısıyla, Tebliğ’de belirlenen pazar payı eşiği aşıldığından, işlem Tebliğ
bağlamında izne tabidir.
Tablo 1. Türkiye Pamuk Tohumu Pazar Payları (2007) 190
Teşebbüsler Pazar Payları(%)
Özbuğdağ Tarım İşt.ve Toh. A.Ş. (….)
Bayer (….)
Stoneville (Mayçukonar) (….)
Monsanto (….)
Diğerleri (Tariş, Golden West, NPAE) (….)
1 Mayçukonar’ın Stoneville markalı ürünlerden elde ettiği 2007 yılı cirosu (…………..).YTL’dir.
2 Monsanto, Ağustos 2007’de Deltapine isimli tohum üreticisini devralmıştır. Bu firmanın 2007 yılı cirosu
(………………….) YTL, Monsanto’nun diğer ürünlerinden elde ettiği 2007 cirosu ise (………….) YTL’dir.
08-40/526-194
5
H.3.3. Hukuki Değerlendirme
İncelemeye konu işlemin gerçekleşmesi durumunda, pamuk tohumu pazarında
Monsanto’ya ait ürünlerin pazar payı %(…)’ten %(…)’e düşerken, Bayer’e ait
ürünlerin payı %(…)’ten %(…)’e yükselecektir. Monsanto’ya getirilen bir rekabet
yasağı bulunmadığı için, işlem sonrasında pazardan çekilen oyuncu bulunmamakta
ve Monsanto, Stoneville markalı ürünler dışında kalan markaları ile faaliyeti devam
etmektedir. İşlem sonrası pazarda Bayer’i Özbuğdağ Tarım İşt. ve Toh. A.Ş. %(…)
pazar payı ile takip edecektir.
200
Pamuk tohumu pazarına önemli bir giriş engeli yoktur. Pamuk tohumu piyasasında
faaliyet gösterecek olan firmalar, tescilli pamuk tohumları yetiştirip, satabilirler.
Firmalar, tüm ArGe çalışmalarını kendilerinin yapıp Tarım Bakanlığı’na bağlı
Müdürlüklerden tescil ettirdikleri sertifikası yapılmış tohumları, pazara sunabildikleri
gibi 3. kişilerce tescil edilmiş pamuk tohumlarını da piyasaya arz edebilirler. Tescil ve
sertifika zorunluluğu dışında pamuk tohumu pazarına giriş hususunda herhangi bir
engel yoktur. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, dünya çapında pamuk tohumu
pazarında faaliyet gösteren firmalar ve dünya çapındaki tahmini pazar paylarının
Monsanto %(…), Bayer %(…), Nuziveedu Seed Ltd %(…), Rasi Seeds (P) Ltd %(…),
Mahyco Seed Ltd. %(…), The Dow Chemical Company %(…), Suzhou Guoxin 210
Group Co Ltd. %(…), Tulasi Seeds Pvt Ltd. %(…), diğer %(…) şeklinde olduğu
anlaşılmıştır.
Öte yandan, Stoneville markalı ürünlerin dağıtımı için Bayer ile Mayçukonar arasında
tesis edilecek olan ilişkinin 31 Ocak 2014’e kadar devam etmesi planlanmaktadır.
Bayer Kurum’a yaptığı ek beyanda, Stoneville markalı ürünlerin Mayçukonar
tarafından dağıtımına son verilmesi durumunda Bayer ürünleri ile Stoneville markalı
ürünlerin arasındaki teknik ayrılıklar ve pazarlama farklılıkları nedeniyle, her iki
markanın da aynı firma tarafından pazarlanması uygun olmadığını, dolayısıyla
Stoneville markalı ürünlerin yeniden tek satıcı/satıcılar atamak sureti ile dağıtmayı 220
planladığını ifade etmiştir. Bayer hâlihazırda ürünlerini Türkiye distribütörleri aracılığı
ile piyasaya sürmekte olup, Bayer adına tescilli Carmen, Julia, Flora, Gloria, Claudia,
Celia, Candia isimli pamuk tohumları her bölgede yer alan bir ana bayi ve ona bağlı
alt bayiler aracılığı ile piyasaya sürülmektedir. Bu ürünler bakımından Bayer herhangi
bir bağımsız dağıtıcıya lisans vermemiştir.
Diğer yandan, söz konusu dağıtım sözleşmesinin tarafı olması nedeniyle görüşlerine
başvurulan Mayçukonar firması, Kuruma intikal eden yazısında, inceleme konusu
işlemin pazarda çok önemli bir değişiklik yaratmayacağını, hatta rekabetin pamuk
üreticisi çiftçiler lehine daha da artacağını öngördüklerini belirtmiştir. 230
240
08-40/526-194
6
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının
veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin 250
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu
işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy