Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-134
Karar Sayısı : 08-47/667-261
Karar Tarihi : 24.7.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖR : Muhammed GÜNDOĞDU, Recep GÜNDÜZ 10
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Pakize ÖZCAN
Niğde Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanı Niğde
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILAN : Niğde-Ankara arası yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmaları
E. DOSYA KONUSU: Niğde-Ankara arası yolcu taşımacılığı yapan otobüs
firmalarının ortak hareket ederek aşırı fiyat uyguladıkları ve bu durumun 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırılık teşkil ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: İlgili dilekçede, Niğde-Ankara arası yolcu taşımacılığı yapan
otobüs firmalarının ortak hareket ederek Niğde-Ankara arası bilet fiyatlarını 15 YTL.’den 20
30 YTL.’ye yükselttikleri iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.6.2008 tarih, 3891 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 18.7.2008 tarih, 2008-4-134/İİ-08-M.G. sayılı İlk İnceleme Raporu,
aynı tarih, REK.0.08.00.00-110/211 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-47 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, şikâyet konusunu oluşturan iddialarla ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı
görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar 30
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı "karayolu ile yolcu taşımacılığı
pazarı" olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikâyet konusu uygulamanın Niğde ilinde gerçekleşiyor olması nedeniyle, ilgili coğrafi
pazar “Niğde ili” olarak tespit edilmiştir.
I.2. İlgili Mevzuat
4925 sayılı “Karayolu Taşıma Kanunu” karayolu ile yolcu taşımacılığını düzenleyen
temel yasa metni niteliğindedir. Ayrıca söz konusu Kanun kapsamında Ulaştırma
08-47/667-261
2
Bakanlığı tarafından çıkartılan “Karayolu Taşıma Yönetmeliği” ve “Karayolu İle 40
Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında
Tebliğ” de ilgili alana dair düzenlemeler içermektedir.
Kanun, Yönetmelik ve Tebliğin ilgili maddelerine aşağıda yer verilmiştir:
“Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu ve Taşıma Hizmeti
Madde 5: “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve
kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur...”
“Ücret ve Zaman Tarifeleri
Madde 11: Düzenli yolcu ve eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ücret
tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanır ve
Bakanlığa bildirilir. 50
Ücret tarifelerine uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri, terminal ve bilet
satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması zorunludur.
Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma hizmetleri de dâhil
olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararı aleyhine sonuç vermesi
ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet ortamının bozulması halinde ve gerektiğinde
taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit edilebilir.
Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynı şekilde
düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.
Düzenli yolcu ve eşya taşımaları zaman tarifesine tabidir. Taşımacılar tarafından
geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan zaman tarifeleri, Bakanlıkça 60
onaylandıktan sonra yürürlüğe girer…”
Şehirlerarası yolcu taşımacılığı ile ilgili bir diğer düzenleme ise “Karayolu Taşıma
Yönetmeliği”dir. Bu Yönetmeliğin dosya ile ilgili maddeleri ise şöyledir:
“Ücret Tarifeleri
Madde 38- a)Düzenli yolcu, eşya ve kargo taşımaları ile ilgili ücret tarifeleri, yetki
belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanır. Bu ücret
tarifelerinin uygulamaya konulmasından önce, yetki belgesi sahiplerince Bakanlığa
bildirilerek ’’Görülmüştür ’’ şerhinin alınması zorunludur.
b) Yetki belgesi sahipleri, ücret tarifelerine uymak zorundadırlar.
… 70
d) Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynı şekilde
düzenlenir. Aynı güzergah üzerinde gidiş ile dönüş için değişik ücret tarifesi
uygulanamaz.
(Değişik: RG 19/11/2006- 26351) e) Yetki belgesi sahipleri tespit edilmiş ücret
tarifelerinin üzerinde ücret alamaz ve % 30’dan fazla indirim uygulayamazlar. Ancak,
önceden Bakanlıktan izin almak sureti ile belirli bir süre için, kullanılan taşıtın toplam
koltuk sayısının % 10’unu aşmayacak sayıda koltuk için herhangi bir orana tabi
olmaksızın özel indirim uygulanabilir.
(Değişik: RG 9/9/2005-25931) f) Ücret tarifeleri asgari dört aylık, azami altı aylık süreler
halinde belirlenir. Belirlenen süreyi takip eden otuz günlük süre içerisinde yeni ücret 80
08-47/667-261
3
tarifesi için Bakanlığa müracaatta bulunulmazsa, ücret tarifesi bitim tarihi itibariyle altı
aydan az olmamak üzere herhangi bir işleme gerek kalmaksızın uzar ve geçerli olur.
Ancak, altı aydan az olmayan bu sürenin bitiminden sonraki herhangi bir tarihte ilgilinin
müracaatı halinde, yeni ücret tarifesi talebi kabul edilir.
Bakanlık, taşıma maliyetlerine etki eden unsurların önemli orandaki artış ve azalışlarını
dikkate alarak bu süreyi uzatabilir veya kısaltabilir.
g)Ücret tarifelerinin geçerlilik süresini tamamlayan taşımacılar, bu sürenin sonunda fazla
ücret içeren yeni bir ücret tarifesi alabilecekleri gibi, aynı veya daha düşük ücret içeren
yeni bir ücret tarifesi de alabilirler. Ancak, bir önceki tarifeye göre daha düşük ücret
uygulamalarında, bu ücret tarifesinin alındığı tarihten itibaren asgari dokuz ay 90
geçmedikçe tarife değişikliği talebi yapılamaz ve yeni bir ücret tarifesi verilmez.”
“Denetim
Madde 71: Yetki belgesi sahiplerinin Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan her
türlü faaliyetleri Bakanlığın denetimine tabidir.”
Bu kapsamda değinilmesi gereken son önemli düzenleme ise “Karayolu İle Şehirlerarası
Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ”dir.
Seyahat firmalarınca uygulanacak bilet fiyatlarının belirlenmesinde Ulaştırma
Bakanlığı’nın bu Tebliğ’i temel oluşturmaktadır. Anılan Tebliğ ile karayoluyla
şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapacak olan D1 yetki belgesi sahiplerinin uyacakları ve
kilometre esasına göre uygulanacak olan asgari taban ücret tarifesi belirlenmiştir. 52 100
sayılı söz konusu Tebliğ’in 2. maddesinin (d) bendinde; “D1 yetki belgesi sahipleri ilgili
mevzuattan kaynaklanan indirimli yolcu bileti kesme haklarını, bu Tebliğ ile belirlenen
taban ücret tarifesinden daha aşağı olmamak üzere kullanabilirler. Uygulanacak indirimli
bilet ücretleri, bu Tebliğ ile belirlenen taban ücret tarifesinin altında olamaz. “
düzenlemesi yer almaktadır.
Karayoluyla şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapacak olan D1 yetki belgesi sahiplerinin
uyacakları ve kilometre esasına göre uygulanacak olan taban ücret tarifesi aşağıdaki
tabloda gösterilmiştir.
Tablo: Yurtiçi Yolcu Taşımacılığında Uygulanacak Olan Taban Ücret Tarifesi
YOL MESAFESİ
(KM)
TARİFE
(YTL)
YOL MESAFESİ
(KM)
TARİFE
(YTL)
101-115 8,25 781-850 32,50
116-140 8,75 851-950 34,00
141-165 9,50 951-1050 36,00
166-190 10,25 1051-1150 37,75
191-225 11,75 1151-1250 39,75
226-275 13,50 1251-1350 41,75
276-335 16,25 1351-1450 43,75
336-410 19,00 1451-1550 45,50
411-485 21,25 1551-1675 48,50
486-560 24,25 1676-1800 50,50
561-640 26,25 1801-1950 53,25
641-720 28,25 1951 ve üstü 56,25
721-780 30,50
08-47/667-261
4
110
I.3. Değerlendirme
Ulaştırma Bakanlığı Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü’nün 25.2.2004 tarih, 25384
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde otobüs ile
karayolu taşımacılığı yapan teşebbüslerin uyması zorunlu bulunduğu unsurlar
belirtilmiştir. Söz konusu yönetmeliğin dördüncü kısmının birinci bölümü ücret tarifelerini
düzenlemektedir. Bu bölümde yukarıda da yer verildiği üzere, “Madde:38- a) Düzenli
yolcu, eşya ve kargo taşımaları ile ilgili ücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik
süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanır. Bu ücret tarifelerinin uygulamaya
konulmasından önce, yetki belgesi sahiplerince Bakanlığa bildirilerek “Görülmüştür”
şerhinin alınması zorunludur.” ifadeleri yer almaktadır. 120
Anılan hükümde de belirtildiği üzere, Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü otobüs ile
karayolu taşımacılığı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin yapmış olduğu fiyat
düzenlemelerini ve fiyat değişikliklerini kontrol etmektedir. Ulaştırma Bakanlığı’nın söz
konusu düzenlemesinin bir amacının da fahiş fiyat uygulamalarını engellemek olduğu
açıktır. Bu sebeple şikayet edilen tarafların fahiş fiyat uygulamalarının imkan dahilinde
bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Öte yandan, dosya mevcudu bilgilere göre, taraflar arasında anlaşma yapıldığına ilişkin
herhangi bir tespit de bulunmamaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuru konusu iddialara 130
ilişkin olarak, bu aşamada herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına ve şikayetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy