Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-101 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 08-49/691-267
Karar Tarihi : 31.7.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Yelda TOY, Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No: 80 Kurtuluş / Ankara
20
D. TARAFLAR : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No: 80 Kurtuluş / Ankara
Finans Enerji Maden Metalurji San. ve Tic. A.Ş – Medtur Gıda
Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş Ortak Girişimi Grubu
Kennedy Cad. No: 23/10 K. Esat / Ankara
NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv Gıda
İnşaat San. ve Tic. A.Ş
23. Cad. 200. Sok. Kırkkonaklar / Ankara 30
Dilbey Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.
Yeni Mahalle Menderes Bulvarı No:23 Gümüşler / Denizli
E. DOSYA KONUSU: Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş’nin
Ayvalık Tuz İşletmesi Müdürlüğü tarafından işletilen Ayvalık Tuzlası’na ait tuz
üretim işi ile ilgili varlıkların ”işletme hakkının verilmesi” ve “satış” yöntemleri
ile bir bütün halinde özelleştirme yoluyla devredilmesi işlemine izin verilmesi
talebi.
40
F. DOSYA EVRELERİ: T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
(Özelleştirme İdaresi)’nın Kurum kayıtlarına 4.6.2008 tarih ve 3487 sayı ile intikal
eden yazısında, özelleştirme programı ve kapsamında bulunan Tütün, Tütün
Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş.’nin (TEKEL) Ayvalık Tuz İşletmesi Müdürlüğü
tarafından işletilen Ayvalık Tuzlası’na ait tuz üretim işi ile ilgili varlıkların “işletme
hakkının verilmesi” ve “satış” yöntemleri ile bir bütün halinde özelleştirilmesi amacıyla
açılan ve nihai pazarlık görüşmeleri 29.5.2008 tarihinde gerçekleştirilen ihale
kapsamında söz konusu işletmeye teklif veren Finans Enerji Maden Metalurji San. ve
Tic. A.Ş – Medtur Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş Ortak Girişimi Grubu,
NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv Gıda İnşaat San. ve Tic. A.Ş ile Dilbey 50
08-49/691-267
2
Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye ilişkin bilgiler Kurumumuza gönderilmiş olup söz
konusu özelleştirme için nihai izin talebinde bulunulmuştur.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı
Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve
Esaslar Hakkında Tebliğ'in ilgili maddesi uyarınca, TEKEL’in Tuz Sanayi İşletmeleri
Müessesesi ile Yaprak Tütün İşletmeleri ve Sanayi Müessesesi’nin özelleştirilmesi ile
ilgili olarak Özelleştirme İdaresi 26.3.2003 tarih, 798 sayı ile ön bildirimde bulunmuş,
konu ile ilgili olarak 15.5.2003 tarih, 03-32/396-M sayılı Kurul kararı alınmıştır. Kurum 60
kayıtlarına 4.6.2008 tarih, 3487 sayı ile giren ve en son 17.7.2008 tarih, 4586 sayı ile
eksiklikleri tamamlanan bildirimde ise aynı Tebliğ’in 6. maddesinin birinci fıkrası
uyarınca bu defa Özelleştirme İdaresi tarafından Ayvalık Tuzlası’na ilişkin ihalenin
sonuçlandırılabilmesini teminen, Özelleştirme Yüksek Kurulu karar taslağında yer
alacak Finans Enerji Maden Metalurji San. ve Tic. A.Ş – Medtur Gıda Turizm
Madencilik San. ve Tic. A.Ş Ortak Girişimi Grubu, NZN Madencilik Enerji Üretim
Otomotiv Gıda İnşaat San. ve Tic. A.Ş ile Dilbey Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti ile
ilgili Kurum görüşü talep edilmektedir.
Anılan bildirim üzerine, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Tebliğ’in 70
ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 24.7.2008 tarih ve
2008-3-101/ÖN-08-KÜ sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 25.7.2008 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/144 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-49 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda; Ayvalık Tuzlası’nın özelleştirme
yoluyla devredilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir
kontrol değişikliğine neden olması sebebiyle anılan Tebliğ kapsamında bulunduğu;
ancak aynı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin
aşılmaması nedeniyle işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet 80
Kurulu’nun iznine tabi olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Her ne kadar üretim tekniği açısından göl tuzlaları ile deniz tuzlaları arasında farklar
bulunsa da Kurul’un Kaldırım Tuzlası’nın özelleştirilmesine ilişkin 8.12.2005 tarih ve 90
05-82/1120-321 sayılı kararında, aynı tarihli ve 05-82/1121-322 sayılı Kayacık
Tuzlası’nın özelleştirilmesine ilişkin kararında ve Yavşan Tuzlası’nın
özelleştirilmesine ilişkin aynı tarihli ve 05-82/1122-323 sayılı kararında yer alan
değerlendirmeler dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı herhangi bir işlemden geçmemiş
tuz olarak tanımlanabilecek “ham tuz pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar yine yukarıda anılan Kurul kararlarına paralel şeklide Türkiye
Cumhuriyeti olarak belirlenmiştir. 100
08-49/691-267
3
H.2. Taraflar
H.2.1. Ayvalık Tuzlası
21.5.1941 tarihli 4036 sayılı yasa ile kurulan TEKEL, 11.4.1983 tarih ve 60 sayılı
İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları hakkındaki KHK ve 2929
sayılı Kanun’la “Tekel İşletmeleri Genel Müdürlüğü” adıyla KİK haline
dönüştürülmüştür. Daha sonra, 10.10.1983 tarih ve 111 sayılı ve 8.6.1984 tarih ve
233 sayılı KHK’lerle düzenlemeye tabi tutulan TEKEL, 11.04.1987 tarihinde
yayınlanan Ana Statüsü ile “Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel 110
Müdürlüğü”, kısa olarak “TEKEL” unvanını almıştır.
1.1.1984 tarihinde TEKEL bünyesinde “Tuz İşletmeleri Müessesesi” kurulmuştur.
Unvanı 1987’de “Tuz Sanayi Müessesesi Müdürlüğü” olarak değişen birim
bünyesindeki Çankırı, Sekili, Tuzluca ve Kağızman Tuzlaları’nın özelleştirme
çalışmaları son olarak 2005 yılında; Kaldırım, Kayacık ve Yavşan Tuzlaları’nın
özelleştirme işlemleri ise 2006 yılında tamamlanmış ve müessese bünyesinde
sadece iki tuzlanın kalması ve dolayısıyla iş yükünün azalması nedeniyle, anılan
birim 2006 yılında kapatılarak Ayvalık ve Çamaltı Tuz İşletmesi Müdürlükleri TEKEL
Genel Müdürlüğü bünyesindeki İnşaat ve Tesisler Daire Başkanlığı’na bağlanmıştır. 120
1920’li yıllardan bu yana kullanıldığı bilinen özelleştirmeye konu Ayvalık Tuzlası’nda
üretim bugün 938.164 m2 alana yayılmış 17 evaporasyon havuzu ve 121.000 m2
alana yayılmış 6 kristalizasyon havuzunda sürdürülmektedir.
Mayıs-Ağustos aylarında üretim, Eylül-Kasım arasındaki dönemde toplama yapılan
tuzlada 2006 ve 2007 yıllarında mevcut stokun eritilmesi amacıyla üretim
yapılmamıştır. Yıllık ham tuz üretim kapasitesi (……..) ton olan tuzlada 1998–2005
yılları arasında gerçekleşen üretim miktarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
130
Tablo 1. 1998-2005 Yılları Arasında Ayvalık Tuzlası'nda Gerçekleştirilen Ham Tuz Üretim Miktarları
Yıl 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
Üretim
(Ton) (……)
(……) (……) (……) (……) (……) (……) (……)
Kaynak: TEKEL
Üretim miktarının doğa koşullarına büyük oranda bağlı olduğu tuzlada 2008 yılı için
15.000 ton üretim gerçekleşmesi beklenmektedir. Ayvalık Tuzlası’nda 1998-2007
yılları arasında gerçekleşen satış miktarlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 2. 1998-2007 Yılları Arasında Ayvalık Tuzlası'nda Gerçekleşen Satış Miktarları
Yıl 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007
Satış
(Ton)
(…...) (…...) (…...) (…...) (…...) (…...) (…...) (…...) (…...) (…...)
Kaynak: TEKEL
140
Tuzla’nın 2002-2007 yılları arasında elde ettiği ciro bilgileri ise aşağıdaki gibidir.
Tablo 3. 2002-2007 Yılları Arasında Ayvalık Tuzlası'nın Elde Ettiği Ciro
Yıl 2002 2003 2004 2005 2006 2007
Satışlar (YTL) (…...) (…...) (…...) (…...) (…...) (…...)
Kaynak: TEKEL
08-49/691-267
4
Dosya mevcudu bilgilerden Ayvalık Tuzlası’nın üretim kapasitesi bakımından deniz
tuzlaları içinde 2006 yılı için % (…); 2007 yılı için ise % (…) oranında bir pazar payına
sahip olduğu anlaşılmaktadır.
H.2.2. İhalede İlk Üç Sırayı Alan Teşebbüsler
150
H.2.2.1. Finans Enerji Maden Metalurji San. ve Tic. A.Ş (FEM) – Medtur Gıda
Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş (Medtur) Ortak Girişimi (FEM-Medtur
OGG)
FEM, 2006 yılında faaliyetine başlamış bir şirkettir. Yönetim Kurulu üyeleri Ahmet
Bardakçı, Mustafa Fethi Ağalar ve Recep Ulutürk’ten oluşan şirketin ortaklık yapısına
aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 4. FEM Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Adı/Unvanı Pay Oranı (%)
Ahmet Bardakçı 49,25
Mustafa Fethi Ağalar 36,25
Recep Ulutürk 5,00
Mine Madencilik San. ve Tic. A.Ş 8,50
Finans İletişim Teknolojik Hiz. A.Ş 1,00
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, teşebbüsün maden ve enerji yatırımları için 160
kurulduğu, termik enerji yatırımları ile ilgili yaptığı ve takip ettiği projelerin bulunduğu,
ham tuz, rafine tuz veya tuz ile ilgili herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı, 2006 cirosu
(………..) YTL iken 2007 cirosunun bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Medtur, ticari faaliyetine 2008 yılı mayıs ayında başlamıştır. Yönetim Kurulu üyeleri
Ahmet Bardakçı, Mustafa Fethi Ağalar ve Recep Ulutürk’ten oluşan şirketin ortaklık
yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 5. Medtur Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Adı/Unvanı Pay Oranı (%)
Ahmet Bardakçı 1,00
Mustafa Fethi Ağalar 25,00
Recep Ulutürk 1,00
Mine Madencilik San. ve Tic. A.Ş 72,00
İnşas Sigorta Aracılık Hiz. A.Ş 1,00
Şu ana kadar ham tuz, rafine tuz veya tuz ile ilgili herhangi bir faaliyetinin 170
bulunmadığı anlaşılan şirketin bu pazardan elde ettiği herhangi bir ciro da
bulunmamaktadır.
Bu iki şirket Ayvalık Tuzlası’nın özelleştirilmesine ilişkin ihaleye ortak girişim olarak
katılmışlardır. Bu ortak girişimin kuruluş amacının tarafların mali güçlerinin
birleştirilmesi, yurt dışından fon ve ortak aranması olarak ifade edildiği dosya
mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmıştır.
H.2.2.2. NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv, Gıda, İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
(NZN Maden) 180
2008 yılının Mayıs ayında kurulan ve yönetim kurulu üyeleri Belgin Gedikoğlu ve
Burak Gedikoğlu’dan oluşan teşebbüsün ortaklık yapısına aşağıdaki tabloda yer
verilmiştir.
08-49/691-267
5
Tablo- 6. NZN Maden Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Adı/Unvanı Pay Oranı (%)
Belgin Gedikoğlu 99,00
Burcu Gedikoğlu 0,25
Burak Gedikoğlu 0,25
Ahmet Kurtoğlu 0,25
Hasan Cem Aymak 0,25
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; NZN Maden’in, ana sözleşmesinde bu faaliyet
alanının yer almakla birlikte, ham tuz, rafine tuz veya tuz sektöründe herhangi bir
faaliyetinin ya da iştirakinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla teşebbüsün bu
pazarlardan elde ettiği herhangi bir ciro bulunmamaktadır. 190
H.2.2.3. Dilbey Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. (Dilbey Maden)
2007 yılı mayıs ayında kurulan teşebbüsün ortaklık yapısına aşağıdaki tabloda yer
verilmiştir.
Tablo 7. Dilbey Maden Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Adı/Unvanı Pay Oranı (%)
Erhan İlbey 50,00
Hüseyin Deveci 17,00
Mehmet haydar Deveci 17,00
Haydar Deveci 16,00
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ana sözleşmede kaya ve göl tuzu alım satımına
ilişkin maddelere yer verilmekle birlikte, teşebbüsün ham tuz ve rafine tuz pazarlarına 200
yönelik herhangi faaliyeti bulunmadığı anlaşılmaktadır. Teşebbüsün 2007 yılı net
satışları Gelir Tablosu’nda “(…)” (….) YTL olarak görünmektedir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya konusu özelleştirme işlemi sonucunda, Ayvalık Tuzlası’nın kontrolü el
değiştireceği için, işletmenin özelleştirme kapsamında en yüksek teklif veren ilk üç
teşebbüsten herhangi birine devredilmesi, 1998/4 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi
kapsamında bir devralma işlemidir.
210
1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca, özelleştirme kapsamında
gerçekleştirilecek devralmaya taraf olan teşebbüslerin ilgili ürün piyasasındaki toplam
pazar paylarının %25’i veya toplam cirolarının 25 Milyon YTL’yi aşması halinde,
devralma işleminin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet Kurulu’ndan izin
alınması gerekmektedir. 1998/4 sayılı Tebliğ'in 7. maddesinde ise 1997/1 sayılı
Tebliğ'in bu Tebliğ'e aykırı olmayan hükümlerinin özelleştirme yolu ile devralma
işlemlerine uygulanmasına devam edileceği belirtilmiştir.
Devre konu Ayvalık Tuzlası’nın 2007 yılı cirosu (………..) YTL tutarında
gerçekleşmiştir. Bildirim Formu’nda yer verilen bilgilerden anılan tuzlanın üretim 220
kapasitesi açısından deniz tuzlaları içinde 2006 yılı için % (…); 2007 yılı için ise %
(…) oranında bir pazar payına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Ham tuz elde edilen göl
ve kaya tuzlaları ile birlikte dikkate alındığında Ayvalık Tuzlası’nın pazar payı
oranının ihmal edilebilir bir düzeyde kalacağı anlaşılmaktadır.
08-49/691-267
6
İhalede ilk üç sırayı alan teşebbüsler açısından durum değerlendirildiğinde ise, dosya
mevcudu bilgi ve belgeler ışığında hiçbir teşebbüsün hali hazırda ilgili ürün pazarında
faaliyeti, bu nedenle de cirosu ve pazar payının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla 1998/4 Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilen eşikler aşılmadığından, işlem
izne tabi değildir. 230
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş’nin Ayvalık Tuz İşletmesi
Müdürlüğü tarafından işletilen Ayvalık Tuzlası’na ait tuz üretim işi ile ilgili varlıkların
”işletme hakkının verilmesi” ve “satış” yöntemleri ile Finans Enerji Maden Metalurji
San. ve Tic. A.Ş – Medtur Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. A.Ş Ortak Girişimi
Grubuna veya NZN Madencilik Enerji Üretim Otomotiv Gıda İnşaat San. ve Tic. 240
A.Ş.’ye veya Dilbey Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.’na devri işleminin,
1- 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve 1998/4
sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmesi için
Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip
Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında olduğuna,
2- Ancak aynı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin
aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığına
250
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy