Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-181 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-50/736-293
Karar Tarihi : 14.8.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN 10
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Bekir KOCABAŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : ING Continental Europe Holdings B.V.
Temsilcisi: Av. Bahar Selma VİCDAN
Barbaros Blv. Morbasan Sk. Cerrahoğlu Binası Balmumcu
34349 Beşiktaş/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - ING Continental Europe Holdings B.V.
Amstelveenseweg 500, 1081 KL Amsterdam HOLLANDA
- Ordu Yardımlaşma Kurumu
Ziya Gökalp Cd. No:64 06600 Kurtuluş/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Oyak Emeklilik A.Ş. (OYAK Emeklilik)’nin hisselerinin
tamamının ING Continental Europe Holdings B.V. (ING) tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi, aksi takdirde bildirimin menfi tespit
başvurusu olarak değerlendirilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.7.2008 tarih ve 4829 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi
ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 7.8.2008 tarih
ve 2008-4-181/Ö.İ.-08-MH sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 8.8.2008 tarih,
REK.0.08.00.00-120/238 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-50 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, 40
- Bildirimi yapılan devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olmadığı,
- 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme, Kanun’un
4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığını gösteren menfi tespit belgesi verilmesinin
uygun olacağı
08-50/736-293
2
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 50
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Sigortacılık ile ilgili ürünlerin talep ve arz boyutu dikkate alındığında, her sigorta
branşı ayrı bir ürün pazarı oluşturmaktadır. Bu çerçevede, inceleme konusu
devralma işlemi bakımından ilgili ürün/hizmet pazarı, OYAK Emeklilik’in faaliyet
gösterdiği “bireysel emeklilik hizmetleri” pazarı olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşleme konu olan şirketlerin ülkenin tamamında faaliyet göstermesi ve ilgili
hizmetler açısından rekabetin ülke çapında homojen dağıldığının aksine 60
göstergeler bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu devralma İşlemi, halihazırda OYAK’ın elinde bulunan OYAK
Emeklilik’in hisselerinin tamamının ING tarafından devralınmasına ilişkindir. Bu
çerçevede, 17.6.2008 tarihinde ING ve OYAK arasında bir Hisse Alım Sözleşmesi
akdedilmiştir 70
Bildirim konusu işlem ile birlikte OYAK Emeklilik’in kontrolü, OYAK’tan ING’ye
geçecektir. ING ayrıca, OYAK Emeklilik’in Emeklilik Gözetim Merkezi A.Ş.’de sahip
olduğu %9,09 oranındaki hisseyi de devralmış olacaktır.
İşlemin kapanışını takip eden bir yıl içerisinde OYAK Emeklilik, ING Orta Avrupa
(ING Insurance Central Europe) ile entegre hale gelecek ve faaliyetlerine yeni
marka bünyesinde devam edecektir.
H.2.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesinin
(b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün 80
malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi"
4054 sayılı Kanun"un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve
devralma olarak kabul edilmektedir.
Bildirim konusu işlem, OYAK Emeklilik’in konrol yapısında değişikliğe neden
olacağından, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralmadır.
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında
veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın
08-50/736-293
3
%25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş 90
trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur.”
hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
Başvuru konusu işlemde, ING’nin ilgili pazarda faaliyeti ve cirosu
bulunmamaktadır. OYAK Emeklilik’in ilgili pazardaki 2007 yılı cirosu ise (…………)
YTL.’dir. Şirket’in ilgili pazardaki pazar payı ise fon büyüklüğüne göre %(…),
katılımcı sayısına göre ise %(…)’dur. Buna göre, tarafların Türkiye’deki
satışlarından elde ettikleri toplam ciro ve pazar paylarının, 1997/1 sayılı Tebliğ’de
belirtilen eşiklerin altında kalması nedeniyle, söz konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olmadığı kanaatine
varılmıştır. 100
H.2.3. 4054 sayılı Kanun’un 8. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
Taraflarca bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine
aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verilmesi de talep edilmiştir. Bu
çerçevede öncelikle Hisse Alım Sözleşmesi’nde yer alan rekabeti kısıtlayıcı
hükümlerin yan sınırlama olarak kabul edilip edilemeyeceğinin değerlendirilmesi
gerekmektedir.
Hisse Alım Sözleşmesi’nin 6.2. maddesi “Rekabet Etmeme” başlığını taşımaktadır.
Madde hükmüne göre “satıcı” konumundaki OYAK ve bağlı şirketleri, teklif edilen
işlemin kapanışını izleyen üç yıl boyunca doğrudan ya da dolaylı olarak Bireysel 110
Emeklilik Kanunu’nun 8. maddesi çerçevesinde Türkiye’de faaliyet göstermek
üzere bir emeklilik şirketi kurmayacak veya mevcut böyle bir şirkette pay sahibi
olmayacak ya da satın almayacaktır. Madde metninde, rekabet yasağının kapsamı
ve sınırları da belirtilmiştir. Buna göre,
- OYAK ve bağlı kuruluşları, stratejik bir yatırım olmamak suretiyle sadece yatırım
amaçlı olarak Bireysel Emeklilik Kanunu’nun 8. maddesi doğrultusunda kurulmuş
bir emeklilik şirketinde toplamda %5’ten daha az pay alabilecek ya da
bulundurabilecek,
- OYAK ve bağlı kuruluşları, 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım
Sistemi Kanunu’nun 8. maddesine uygun olarak Türkiye Cumhuriyeti’nde faaliyet 120
göstermek üzere bir emeklilik şirketi kurmak, böyle bir şirkette pay bulundurmak
veya satın almak hariç, mevcut haliyle ya da gelecekte tadil edilen haliyle 205
sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu’nun hükümlerinin izin verdiği veya şart
koştuğu bir iş veya faaliyet ile iştigal edebilecek,
- 205 sayılı Kanun’un ya da başka bir kanunun tadil edilmesi ve bu tadilatın
sonucunda, OYAK’ın halihazırda üyelerine doğrudan verdiği hakların ya da
OYAK’ın halihazırda 205 sayılı Kanun uyarınca doğrudan üyelerine verme
yetkisine sahip olduğu hakların Bireysel Emeklilik Kanunu’nun 8. maddesine uygun
olarak kurulmuş olan bir emeklilik şirketi aracılığıyla verilmesi gerektiği taktirde,
OYAK’ın ilgili işlemi yapmadan makul süre önce ING’ye bu işlemi yapmayı 130
düşündüğünü bildirmiş ve işlem hakkında bilgi vermiş olması suretiyle Oyak ve
bağlı kuruluşları, sadece söz konusu hakları üyelerine vermek amacıyla Bireysel
Emeklilik Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca kurulan bir emeklilik şirketine
08-50/736-293
4
dönüşebilecek, böyle bir şirket kurabilecek, böyle bir şirkette pay bulundurabilecek
veya satın alabilecektir.
Sözleşmenin 6.2. maddesi ayrıca, madde kapsamındaki rekabet yasağının
OYAK’ın mevcut haliyle ya da ileriki bir tarihte tadil edilen haliyle 205 sayılı Kanun
hükümlerine uygun olarak yeni üyeler kabul etme hakkını sınırlandıracak şekilde
yorumlanamayacağını veya söz konusu maddenin OYAK’ın üyelerine halihazırda 140
verdiği hakları vermeyi sürdürme yetkisini, ya da mevcut haliyle ya da ileriki bir
tarihte tadil edilen haliyle 205 sayılı Kanun hükümleri uyarınca üyelerine
halihazırda verebildiği veya ileriki bir tarihte verebileceği hakları halihazırda veya
gelecekte üyelerine verme hakkını sınırlandıracak şekilde yorumlanamayacağını
hükme bağlamıştır.
Hisse Alım Sözleşmesi’nde 6.2. maddedeki rekabet yasağını tamamlayan bir diğer
kısıtlama ise, Sözleşme’nin 6.3. maddesinde yer almaktadır. Buna göre, OYAK,
teklif edilen işlemin kapanışını izleyen üç yıl boyunca ilgili alanda OYAK
Emeklilik’in üst düzey çalışanı ya da kilit yetkilisi olan herhangi bir kişiye, doğrudan
ya da dolaylı olarak, istihdam teklifinde bulunmayacak ve hiçbir OYAK grubu 150
şirketinin böyle bir teklifte bulunmamasını temin edecektir; ancak bu kısıtlamaların
hiçbirisi, Oyak’a ya da bir OYAK grubu şirketine, bunlardan veya bunlar adına
hareket eden herhangi bir kişiden böyle bir teklif almaksızın istihdam için başvuran
ya da OYAK Emeklilik’in çalışanlarına yönelik olmayan genel bir iş ilanı üzerine
OYAK’a ya da OYAK grubu şirketine başvuran kimseyi işe almasını
engellemeyecektir.
Birleşme ve devralma işlemlerine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak
kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu
yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından
kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir. Yukarıda 160
aktarılan rekabet etmeme ve işi bırakmayı teşvik etmeme yükümlülükleri bu
çerçevede değerlendirildiğinde, anılan kısıtlamaların, bildirim konusu işlem ile
doğrudan ilgili olduğu, işlemden beklenen amacın gerçekleşebilmesi için gerekli ve
sadece taraflar bakımından bağlayıcı olduğu görülmektedir. Orantılılık kriteri
açısından bakıldığında ise, getirilen rekabet yasağının yalnızca devre konu ürünleri
kapsadığı ve üç yıllık sürenin makul olduğu görülmektedir. Dolayısıyla Hisse Alım
Sözleşmesi’nde yer alan rekabet etmeme ve işi bırakmayı teşvik etme
yükümlülükleri, yoğunlaşma kapsamında yan sınırlamadır.
Bu çerçevede, ING ve OYAK arasındaki devralma işleminin amacı ve taraflar
arasında akdedilen Hisse Alım Sözleşmesi dikkate alındığında söz konusu işlemin, 170
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali niteliğindeki bir amacı ya da etkisinin
bulunmasının muhtemel olmadığı değerlendirilmektedir. Yine işlemin niteliği,
tarafların pazar payları ve ilgili sektörün yapısı dikkate alındığında bildirim konusu
işlemin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hakim durumun kötüye
kullanılması niteliği taşıması da muhtemel görülmemektedir. Dolayısıyla işleme
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilmesinin
yerinde olacağı değerlendirilmektedir.
08-50/736-293
5
I. SONUÇ 180
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un
7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında olduğuna; ancak tarafların toplam pazar payları ve cirolarının aynı
Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmaması nedeniyle izne tabi olmadığına,
2. İşleme 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy