Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-93 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-51/781-310
Karar Tarihi : 29.8.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Seda Nurtaç FİRENGİZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Bamesa Çelik Servis Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Mitsui& Co. Europe plc.
Temsilcileri: Av. Ece GÜNER 20
Altzeren Sok. No:7 D:2 34300 Levent-İstanbul
D. TARAFLAR : - Bamesa Çelik Servis Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hürriyet Mah.Örnekköy Yolu 16800 Orhangazi-Bursa
- Mitsui& Co. Europe plc.
24 King William Street EC4R 9AJ Londra-İNGİLTERE
E. DOSYA KONUSU: Bamesa Çelik Servis Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Mitsui & Co.
Europe plc. arasında imzalanan ortak girişim anlaşması sonucu kurulacak olan
BAMI Çelik Servis Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanlı ortak girişim şirketinin 30
kurulması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.8.2008 tarih ve 5100 sayı ile giren bildirim
üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı “Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.8.2008
tarih ve 2008-1-93/Öİ-08-İYA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 28.8.2008 tarih,
REK.0.05.00.00-120/143 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-51 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir ortak girişim
olduğu,
- Söz konusu işlem sonucu 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan, bir ya
da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya mevcut hakim
durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığı,
05-01/3-3
2
- Hissedarlık Anlaşması Madde 16.2.2. ile getirilen ArcelorMittal'in, 5 yıllık süre 50
boyunca ve sadece müşterilerden Honda ile sınırlı olmak üzere rekabet
etmemesini sağlamaya yönelik düzenlemenin Hissedarlık Anlaşmasından
çıkarılması şartıyla ilgili maddede getirilen rekabet yasağının yan sınırlama olarak
değerlendirilerek, ortak girişim işlemine izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı,
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Bamesa Çelik Servis Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bamesa Çelik)
60
Bildirime konu ortak girişimin taraflarından olan Bamesa Çelik, İspanyol Bamesa
Arceros S.L. grubu ile ArcelorMittal Grubunda yer alan ArcelorMittal Mediterranée
tarafından ortak kontrol edilen bir ortak girişim şirketidir. Bamesa Çelik’in ortaklık
yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 1- Bamesa Çelik Sanayi A.Ş. Ortaklık Yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
ArcelorMittal Mediterranée, S.A (…..)
Barcelonesa de Metales, S.A. (…..)
Transformados Siderurgicos, S.A. (…..)
Rekabet Kurulu'nun çeşitli kararlarında belirtmiş olduğu üzere ortak girişim olarak
belirlenen şirketler kendisini kontrol eden gruplardan bağımsız olarak değerlendirilmesi
gereken teşebbüsler niteliğindedir. Bu nedenle, işleme taraf olarak sadece Bamesa 70
Çelik'in değerlendirmeye alınması gerekmektedir.
Bamesa Çelik, otomotiv sektörüne yönelik çelik hizmet merkezi olarak faaliyet
göstermektedir. Bamesa Çelik’in hâlihazırda var olan çelik hizmet merkezi dışında
Türkiye içerisinde başkaca faaliyeti bulunmamaktadır.
H.1.2. Mitsui & Co. Europe plc. (Mitsui Europe)
Bildirime konu ortak girişimin diğer tarafı olan Mitsui Europe, Tokyo menkul kıymetler
borsasına kayıtlı büyük bir Japon ticaret şirketi olan Mitsui&Co Ltd tarafından dolaylı 80
olarak kontrol edilmektedir.
Japonya'nın önde gelen sermaye şirketleri arasında yer alan Mitsui&Co Ltd; "Makine
İşletme Grubu", "Taşımacılık ve Lojistik Hizmetleri Grubu", "Tüketici Hizmeti İşletme
Grubu", "Enerji İşletme Grubu", "Birincil Kimyasallar İşletme Grubu", "İkincil
Kimyasallar İşletme Grubu", "Finans Grubu", "Gıda ve Perakende Grubu", "Yaşam
Tarzı Ürünleri Grubu", "Demir Çelik Hammaddesi ve Demir İçermeyen Madenler
İşletme Grubu", "Demir Çelik İşletme Grubu", "Altyapı Projeleri Grubu", "Elektrik-
Elektronik ve İletişim Grubu" olmak üzere toplam 13 grubu ile çeşitli sektörlerde dünya
çapında faaliyet göstermektedir. 90
Mitsui&Co Ltd’nin, Türkiye'deki faaliyetleri sadece konsolide iştiraki olan Mitsui
Türkiye1 vasıtasıyla yürütülmektedir. Mitsui Türkiye ise, Türkiye'de makina, demir,
kimya, genel sınai faaliyetleri, tekstil ve gıda sektörlerinde faaliyet göstermektedir.
1 1.6.2008 tarihi itibarıyla “MITSUI & CO.,(TURKEY)LTD., Mitsui & Co. Europe Plc'nin bir şubesi haline gelmiştir.
05-01/3-3
3
Mitsui Grubunun Türkiye'de ayrıca Toyotasa, Toyota Sabancı Pazarlama ve Satış A.Ş.
(ToyataSA)2 ve Toyota Otomotiv Türkiye Sanayi A.Ş. (Toyota Türkiye)3 de %(…)
oranında hissesi bulunmaktadır. Mitsui grubu, Türk Ticaret Kanunu'nun azınlık
hissedar olarak kendisine sağladığı azınlık hissedar haklarından başka bir kontrol
hakkına bu şirketlerde sahip değildir. Mitsui grubu ayrıca, Arkas grubu ile ortak girişim
halinde işletilen Autoport Liman İşletmeleri A.Ş.'de %(…) (%(…) Mitsui Tokyo ve %(…) 100
Mitsui Europe) oranında hisseye sahip bulunmaktadır. Buna karşın Mitsui grubunun,
ilgili coğrafi pazar olarak tanımlanabilecek olan Türkiye’de herhangi bir çelik hizmet
merkezi veya ölçülü kaynaklı ince levhalar pazarında faaliyeti bulunmamaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Başvuru konusu bildirimle oluşturulacak olan ortak girişim şirketi, çelik sektöründe
yassı çelik hizmet merkezi olarak çelik dağıtımında faaliyet gösterecektir. Çelik
sektörüne yönelik olarak AB Komisyonu ve Rekabet Kurulu kararlarında çelik 110
dağıtımının üretim ve doğrudan satışlara göre farklı bir ürün pazarı olduğunu
belirlemiştir. Rekabet otoriteleri, ayrıca ürünlerin dağıtımının da türlerine göre farklı alt
pazarlara ayrıldığını belirlemiştir. Buna göre;
Çelik Servis Merkezleri: Yalnızca yassı çelik alanında faaliyet gösteren çelik servis
merkezleri, çelik üreticilerinden aldıkları şerit hadde ürünlerini müşterilerin ihtiyaçlarına
göre dilme, kesme gibi işlemlere tabi tutmaktadır.
Toptan Satış Merkezleri: Bu tür teşebbüsler imalatçılardan büyük miktarlarda toptan
ürün almakta ve bunları daha küçük miktarlar halinde satmaktadırlar. 120
Oksijenli Kesme Merkezleri: Bu merkezler son derece hassas ve güçlü bir alet olan
oksijen-hidrojen kaynak salumosu adındaki perdahlama aleti ile 8-600 mm
kalınlığındaki quarto levhaları işlemektedir.
Her bir dağıtım alt pazarı, farklı ürünler kullanılması, ayrı yatırım ve teknik gerektirmesi
ve farklı müşteri gruplarına hizmet sunmaları nedeniyle ayrı birer ürün pazarı olarak
belirlenmektedir.
Bu değerlendirmeler uyarınca bildirim konusu ortak girişim şirketi, bir çelik hizmet 130
merkezi olarak faaliyet gösterecektir. Ancak çelik hizmet merkezlerinin de gösterdikleri
faaliyetlere göre ayrı ilgili ürün pazarlarında faaliyet göstermesi, farklı ilgili ürün
pazarları tanımlanmasını gerekli kılmaktadır. Bu nedenle, ortak girişim şirketinin ilk
aşamada "ölçülü kaynaklı ince levhalar"ın üretim ve dağıtım faaliyetleri (Birinci Aşama)
ve daha sonra ekonomik fizibilite çalışmasının sonucuna göre tarafların onayını almak
şartıyla “çelik hizmet merkezi” faaliyetleri (İkinci Aşama) olmak üzere farklı iki ilgili ürün
pazarı meydana getirmektedir.
"Birinci Aşama" bakımından, ortak girişim şirketi tarafından gerçekleştirilecek faaliyet
özellikle otomotiv sektörüne yönelik olarak "ölçülü kaynaklı ince levhalar"'ın 140
2 ToyotaSA'nın ana hissedarları, Sabancı Holding (yüzde 65), Japon Toyota Motor Corporation (yüzde 25) ve Mitsui
Tokyo (yüzde 10) olup; Türkiye otomotiv pazarında Toyota marka araçların pazarlama, satış ve satış sonrası
hizmetler faaliyetlerini yürütmektedir.
3 Toyota Türkiye, Toyota Grubun Avrupa'daki araba üretim tesislerinden/şirketlerinden birisidir ve Türkiye'de Toyota
marka otomobillerin bazı modellerini Adapazarı'nda bulunan üretim tesislerinde üretmektedir. Toyota Türkiye,
hisselerinin %90'ı Toyota Motor Europe NV/SA şirketine, %10'u ise Mitsui Tokyo'ya aittir.
05-01/3-3
4
hazırlanmasıdır. Bu işlemde değişik ebat ve incelikte belirlenmiş birçok çelik parçası
istenen formlarda bir araya getirilmekte ve kaynaklanmaktadır. Diğer bir ifadeyle,
otomotiv üretiminde kullanılan metal aksamların bir araya getirilerek tek bir ürün
halinde kaynaklanması söz konusudur. Bu parçalar otomotivlerin ön panel, kapı vb.
değişik alanlarında kullanılmasına göre 2 ila 40 kg ağırlığında farklı ebatlarda
oluşabilmektedir. 1996 yılından itibaren kaynaklamada lazer teknolojisinin kullanımının
artmış olmasına ve bu teknolojinin hızlı ve daha temiz kaynak sağlamasına karşın,
elektrik kaynağı ile lazer kaynağı arasında talep esnekliği bakımından büyük bir fark
bulunmamaktadır.
150
AB Komisyonu çelik sektörüne yönelik vermiş olduğu kararlarda4 müşterilerin bu
şekilde ortaya çıkan ürünleri kullanmasının daha etkin olması ve kendileri tarafından
birçok parçadan oluşan ürünlerin kaynaklanma zorunluluğunu ortadan kaldırması
nedeniyle farklı bir ürün teşkil ettiğini saptamıştır. Bu şekilde hazırlanan ürünlerde
eklenen katma değerin daha yüksek olması ve talebinin ayrı olarak oluşması
nedeniyle, AB Komisyonu bu ürünün ayrı bir ilgili ürün pazarı olduğunu tespit etmiştir.
Benzer şekilde Rekabet Kurulu'nun 25.7.2007 tarih ve 07-61/1732-262 sayılı
Beyçelik/Gestamp kararında aynı şekilde tanımlanabilecek olan ilgili ürün pazarı
“otomotiv sektörüne yönelik metal aksam ve yedek parçaların seri üretimi pazarı”
olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede, oluşturulacak olan ortak girişim şirketinin "birinci 160
aşama" faaliyetlerinin bu alanda olacak olması nedeniyle, ilgili ürün pazarı "ölçülü
kaynaklı ince levhalar" olarak belirlenmiştir.
Ortak girişimin taraflarının yapılacak ekonomik fizibilite raporu sonuçları ve tarafların
oluşacak maliyetleri değerlendirerek ortak karar almaları halinde geçilecek "ikinci
aşama" faaliyetleri olarak, yassı çelik ürünlerinin müşterilerin taleplerine göre dilinmesi
ve kesilmesini içerecek şekilde çelik servisi merkezi faaliyetleri düşünülmektedir. Yassı
çelikler hammadde olarak temin edilecek ve öncelikle büyük otomotiv ve beyaz eşya
üreticileri olmak üzere tüm boyutlardaki müşteri taleplerine göre kesme ve dilimleme
işlemine tabi tutulacaktır. Bu aşama bakımından ilgili ürün pazarı "yassı çelik kesme ve 170
dilimleme" pazarı olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşleminin Niteliği
Mitsui Europe ve Bamesa Çelik arasında imzalanan Hissedarlar Anlaşması (HA) ile 180
BAMİ Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BAMI) unvanlı bir ortak girişim şirketi kurulması için
anlaşmışlardır. 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2 (c) maddesi uyarınca, "Amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi
varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler" teşebbüsler arası
birleşme veya devralma olarak kabul edilmektedir. Buna göre, başvuru konusu işlemin
1997/1 sayılı Tebliğ'deki tanım uyarınca yoğunlaşma doğuran bir ortak girişim olarak
kabul edilebilmesi için;
4 Case COMP/M.2382 Usinor/Arbed/Arcelia at § 18; Case IV/M.1595 British Steel/Hoogovens at § 7; Case
IV/M.1329 Usinor/Cockerill at § 10.
05-01/3-3
5
1) ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
2) ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması ve 190
3) ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması gerekmektedir.
Başvuru konusu işlem, yukarıda anılan koşullar bakımından
değerlendirildiğinde, anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
yoğunlaşma doğuran bir ortak girişim olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden ilgili ürün pazarı olarak belirlenen, "ölçülü kaynaklı
ince levhalar" pazarında ana şirketler olan Bamesa Çelik ve Mitsui grubunun herhangi
bir cirosu veya faaliyeti bulunmadığı, "Yassı çelik kesme ve dilimleme" ilgili pazarında
ise Mitsui grubunun herhangi bir faaliyeti bulunmamasına karşın Bamesa Çelik’in 2007 200
yılında %(…)pazar payına, (……………) YTL ciroya sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu
bakımdan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiği aşıldığından ilgili
işlem Rekabet Kurulu iznine tabi bir işlem niteliğindedir.
H.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
Dosyadaki bilgilere göre; ortak girişim işleminin kapsamı iki aşamalı iş planına göre
yürütülecek faaliyetlerle paralel gerçekleşecektir. İlk aşamada ortak girişimin faaliyet
alanı esas olarak "ölçülü kaynaklı ince levhalar"ın üretimi ile sınırlı olacaktır. İkinci
aşamada ise Türkiye içerisindeki özellikle otomotiv sanayinin gelişimine bağlı olarak 210
yapılacak fizibilite çalışmaları ve tarafların yapılacak ek yatırımlara onay vermesine
bağlı olarak çelik hizmet merkezi olarak faaliyet gösterilmesi öngörülmektedir.
İlk aşama olarak belirtilen ve ortak girişim şirketinin (BAMI) faaliyet göstereceği "ölçülü
kaynaklı ince levhalar" pazarında ana şirketlerden ne Bamesa Çelik’in ne de Mitsui
grubunun ilgili pazarda bir faaliyeti vardır. Diğer yandan ikinci aşama olarak belirtilen
ve ortak girişim şirketinin (BAMI); Türkiye içerisindeki özellikle otomotiv sanayinin
gelişimine bağlı olarak yapılacak fizibilite çalışmaları ve tarafların yapılacak ek
yatırımlara onay vermesine bağlı olarak faaliyet göstereceği "yassı çelik kesme ve
dilimleme" pazarında ana teşebbüslerden Mitsui’nin herhangi bir faaliyeti 220
bulunmamaktadır. Buna karşın ortak girişim şirketinin diğer ana ortağı olan Bamesa
Çelik ilgili ürün pazarında faaliyet göstermektedir.
Diğer yandan Bamesa Çelik’in ilgili ürün pazarındaki konumu hakkında bir fikir
verebilmesi bakımından sahip olduğu pazar payına bakıldığında, %(…) gibi nispeten
küçük sayılabilecek bir pazar payına sahip olduğu görülmektedir.
Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde bildirim konusu ortak girişim işlemi sonucunda ilgili
pazarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde hakim durumun yaratılması
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde 230
etkilenmesi söz konusu olmayacaktır.
H.3.3. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Bildirime konu olan Ortak Girişim Sözleşmesinin (Hissedarlar Anlaşması) 16.
maddesinde, taraflara yönelik kısıtlayıcı hükümler başlığı altında rekabet yasakları
düzenlenmektedir. Anılan maddede sınırlı iş ve sınırlı süre boyunca tarafların ortak
05-01/3-3
6
girişim ile rekabet halinde olmamaları ve aynı alanda yeni bir yatırıma gitmemeleri
tanımlanmaktadır. Ayrıca taraflardan Mitsui için ikinci aşamaya yönelik başkaları ile
birlikte veya tek başına herhangi bir yatırım görüşmesi yapmama yükümlülüğü 240
getirilmektedir. Madde 16.2.2. düzenlemesi ile de taraflardan Bamesa Çelik'in ortak
kontrolüne sahip olan ve ilgili pazarda faaliyeti bulunan ArcelorMittal'in, 5 yıllık süre
boyunca ve sadece müşterilerden Honda ile sınırlı olmak üzere rekabet etmemesini
sağlama yükümlülüğü getirilmektedir.
Yukarıda anılan ve ortak girişim sözleşmesi ile getirilen rekabet yasağı hükümleri,
"yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma", "sadece taraflar açısından kısıtlayıcı
olma" ve "orantılılık" kriterlerine uygun olup, işlemin gerçekleştirilmesi bakımından
zorunlu olan yan sınırlamalar niteliğinde değerlendirilmiştir.
250
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir. 260
Full & Egal Universal Law Academy