Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-174 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-52/800-327
Karar Tarihi : 11.9.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ramazan TURAN
İstanbul Yolu 26.Km Saray, Kazan / Ankara 20
D. TARAFLAR : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş.
İstanbul Yolu 26. Km Saray, Kazan / Ankara
Ofis Gıda ve İhtiyaç Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ankara Karayolu 11. Km Anbar, Melikgazi / Kayseri
Evim Gıda ve İhtiyaç Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ankara Karayolu 11. Km Anbar, Melikgazi / Kayseri
30
E. DOSYA KONUSU: Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi
altında bulunan 11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
işletmesi altında bulunan 3 adet mağazanın işletme hakkının, demirbaş ve
emtialarla birlikte Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.8.2008 tarih, 5359 sayı ile giren ve en son
22.8.2008 tarih ve 5522 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili 40
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 28.8.2008 tarih ve 2008–3–
174/Öİ–08-ÜG sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 28.8.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/172 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
08-52/800-327
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve
Tic. Ltd. Şti.’nin işletmesi altında bulunan 11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve
Tic. Ltd. Şti.’nin işletmesi altında bulunan 3 adet mağazanın işletme hakkının demirbaş
ve emtialarla birlikte devralınmasına dair bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte anılan işlemin 4054 sayılı 50
Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu
güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuran bir işlem olmadığı ve bu nedenle başvuru konusu işleme izin verilmesinin
uygun olacağı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Hızlı tüketim malları (HTM) perakendeciliği, raf devir hızları yüksek, fiyatları düşük, satın 60
alma kararı için fazla düşünülmeyen, kısa süreli stoklanan ve sürekli tüketilen gıda,
içecek, kişisel bakım ürünleri, kozmetik ve temizlik ürünleri gibi ürünlerin son
kullanıcılara satışı hizmetidir. Büyük ölçekli HTM perakende mağazalarının bir kısmında
mobilya, elektronik gibi dayanıklı tüketim mallarının satışı yapılıyor olsa da bu sektörün
cirosunun çok büyük bir bölümü HTM satışından gerçekleşmektedir ve bu mağazaların
tüketici gözünde asıl işlevi HTM satışıdır.
HTM perakendeciliği, bakkallar, marketler, süpermarketler, hipermarketler ve indirim
mağazaları gibi çeşitli formatlarda gerçekleştirilebilmektedir. Geleneksel perakendecileri
oluşturan bakkalların HTM perakendeciliği içerisindeki payı gittikçe azalmakta ve bunlar 70
zamanla yerlerini modern perakendecilere bırakmaktadır. Yaşanan bu süreç içerisinde
modern perakendecilik yapan büyük çaplı, zincir mağazalar birleşme ve devralmalar
yoluyla kendi içlerinde konsolidasyona gitmektedir.
Sektörün içinde bulunduğu dönüşüm süreci, modern sektörde gerçekleşen birleşme ve
devralmaları son derece hassas hale getirmektedir. Önümüzdeki dönemde, geleneksel
kesimin ağırlığını yitirecek olması, hem tedarikçilerle hem de tüketicilerle ilişkiler
açısından modern sektörde rekabetçi bir yapı oluşmasının önemini arttırmaktadır.
H.1.2. İlgili Ürün Pazarları 80
HTM perakendeciliği esas olarak iki ilgili pazar tanımını gerektirmektedir. Bunlar
perakendeciyle son kullanıcı olan tüketicilerin bir araya geldiği perakende pazarı ve
tedarikçiyle perakendecilerin buluştuğu alım pazarı olarak sayılabilir.
Rekabet Kurul’unun yayınlamış olduğu İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un
20. paragrafında inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası
alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabetçi endişeler yaratmıyor ise pazar tanımı
yapılmayabileceği belirtilmiştir. İncelemeye konu işlemde devralan taraf olan Şeref
Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Makromarket)’nin işlemin gerçekleşeceği 90
Kayseri’de HTM perakendeciliği alanında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
08-52/800-327
3
Aşağıda ayrıntılı olarak değinilecek olan pazar yapısı, Makromarket’in Kayseri
pazarındaki konumu, pazar payları gibi faktörlerde dikkate alındığında, bu devralma
işleminin (ilgili pazar tanımından bağımsız olarak) hem ürün hem de coğrafi açıdan
rekabetçi endişe doğurmayacağı görülmektedir. Sonuç olarak, bu dosya özelinde, ilgili
ürün pazarının ne şekilde tanımlandığı yapılacak hukuki değerlendirmeyi
etkilemeyeceğinden, söz konusu işlem bağlamında ilgili pazar tanımı yapılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
Alım pazarına ilişkin olarak ise, çeşitli ürün grupları bazında değerlendirme yapılması 100
yerinde olacaktır. Bu bağlamda alım pazarı, et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta
ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak
içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un, şeker,
pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut
bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı belirlenmiştir.
H.1.3. İlgili Coğrafi Pazar
Devralmaya konu olan mağazalar Kayseri ilinde bulunmaktadır. Bu devralma sonucunda
ortaya çıkacak olan yoğunlaşmanın perakende pazarındaki etkileri mağazaların faaliyet 110
göstermekte olduğu bölgede hissedilecektir. Bu nedenle, yerel olarak tanımlanması
gereken coğrafi pazar “Kayseri ili” olarak belirlenmiştir.
Alım pazarındaysa, zincir mağazaların tek elden alım yapmaları nedeniyle yerel ayrıma
gidilmesine gerek olmadığından, alım pazarında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Şeref Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Makromarket)
120
İnceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Makromarket, HTM
perakendeciliği ile iştigal eden Ankara merkezli bir şirkettir. Şirketin yönetim kurulu Şeref
Songör, Osman Songör, Mehmet Songör, Mustafa Songör ve Uğur Songör’den
oluşmaktadır. Songör Ailesinin kontrolünde olan Makromarket’in ortaklık yapısına Tablo
1’de yer verilmiştir.
Tablo 1 - Makromarket'in Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi Pay Oranı
Şeref SONGÖR (……) %(…)
Osman SONGÖR (……) %(…)
Uğur SONGÖR (……) %(…)
Mehmet SONGÖR (……) %(…)
Mustafa SONGÖR (……) %(…)
Aysun TÜRKMEN (……) %(…)
Toplam: (……) %100
Kaynak: Bildirim formu
Makromarket’in 2007 yılı cirosu (…………..) (……………………………………….)
YTL’dir. Makromarket’in Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. hisselerini ve Kombassan Giyim 130
08-52/800-327
4
Gıda Turizm San İç ve Dış Ticaret A.Ş.’ye ait olan Afra mağazalarının işletme hakkını
devralmasına 5.4.2007 tarih, 07-30/293-110 sayılı ve 15.11.2008 tarih, 07-86/1083-419
sayılı Kurul kararlarıyla izin verilmiştir. 2008 yılında ise 6.3.2008 tarih ve 08-22/223-73
sayılı Kurul kararıyla Makromarket ile Uyum Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic.
A.Ş.’nin üçüncü bir şirkete katılması suretiyle birleşmesi işlemine izin verilmiştir.
H.2.2. Devredenler: Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.(Ofis) ve
Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.(Evim)
Söz konusu devralma işleminde toplam ondört mağazayı demirbaş ve emtiaları ile 140
Makromarket’e devredecek olan Ofis ve Evim Kayseri ilinde HTM perakendeciliğiyle
iştigal eden teşebbüslerdir. Ofis ve Evim’in ortaklık yapıları Tablo 2’de sunulmuştur. Bu
devralma işleminin ardından iki şirketin de ortaklık yapılarında bir değişiklik olmayacak,
sadece 14 mağazanın işletme hakkı Makromarket’in eline geçecektir.
Tablo 2- Ofis ve Evim’in Ortaklık Yapıları
OFİS EVİM
Hisse Sahibi Pay Oranı(%) Hisse Sahibi Pay Oranı(%)
Bekir GARAN (…) Hasan GÜÇ (…)
Mehmet GÜÇ (…) Arif GARAN (…)
Toplam 100 Toplam
100
Ofis’in 2007 yılı cirosu (…………..) (……………………………………….) YTL, Evim’in
2007 cirosu ise (…………..) (……………………………………….) YTL’dir.
150
H.2.3. Devredilenler
Devre konu mağazalarla ilgili bilgiler Tablo 3’te yer almaktadır.
Tablo 3- Devredilen mağazalara ilişkin bilgiler
OFİS'E AİT MAĞAZALAR
Mağaza No Mağaza Mevki Brüt Alan(m2) Kasa Adedi
1. Keykubat 1150 3
2. Belsin 630 3
3. Mevlana 1040 3
4. B.Şehir 670 3
5. Talas 1650 6
6. Sanayi 1600 3
7. Yeşil Mah. 640 3
8. Alpaslan 390 2
9. Argıncık 1700 4
10. Ziya Gökalp 1200 5
11. E.Bağları 800 3
EVİM'E AİT MAĞAZALAR
Mağaza No Mağaza Mevki Brüt Alan(m2) Kasa Adedi
1. Serçeönü 650 4
2. Mevlana 630 3
3. B.Şehir 1700 5
08-52/800-327
5
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Değerlendirilmesi
İncelemeye konu işlem Makromarket’in Ofis’in işletmesi altında olan onbir ve Evim’in
işletmesi altında olan üç perakende mağazasının işletme hakkını demirbaş ve 160
emtiasıyla birlikte devralmasıdır. Söz konusu işlemin gerçekleştirilmesi amacıyla
13.8.2008 tarihinde devredenler ve devralan arasında bir protokol imzalanmıştır.
Protokol maddelerinden anlaşıldığı üzere devre konu mağazaların mülkiyeti Ofis ve
Evim’e ait olmayıp, söz konusu şirketler uzun süreli kira sözleşmeleriyle mağazaların
işletme hakkını ellerinde bulundurmaktadır. Makromarket tarafından, bu ondört
mağazanın işletme hakkı ile birlikte demirbaş ve emtiaları da devralınacaktır. Bu karar
içerisinde işletme hakkının devri tabiri bundan böyle ondört mağazanın işletme hakkıyla
birlikte demirbaş ve emtialarının da devralınmasını içerecek şekilde kullanılacaktır.
170
1998/2, 1998/6 ve 2000/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2.
maddesinde birleşme veya devralma sayılan haller belirtilmiş ve (b) bendinde
malvarlığının devri de bu hallerden sayılmıştır. Malvarlığının devri hususunda önemli
olan devre konu malvarlığının ilgili pazarda faaliyet gösterebilmek açısından ciro
atfedilebilecek bir unsur olmasıdır.
Dosya konusu işlem Ofis ve Evim’in ortaklık yapısında bir değişiklik meydana
getirmeyecek olsa da, işletme hakkına sahip oldukları mağazalar Makromarket’in
kontrolüne geçecek ve işletme hakkı ile birlikte bu mağazalarda bulunan demirbaş ve 180
emtialara da Makromarket sahip olacaktır. HTM perakendeciliği açısından mağazalar,
alanları ve lokasyonları gibi özellikleri ile ciro yaratma potansiyeline sahiptir. HTM
perakendeciliği alanında faaliyet göstermek için mağaza özellikleri önemli bir yere
sahiptir. Makromarket Ofis ve Evim’e ait olan mağazaları devralarak bu mağazaların
müşteri portföyünü ve pazar payını da devralmış olacaktır. Makromarket’in Kayseri’de
HTM perakendeciliği sektöründe mevcut doğrudan veya dolaylı herhangi bir faaliyeti
bulunmadığı dikkate alındığında, bu devralma yeni bir coğrafi pazara giriş sonucunu
doğuracaktır. Diğer yandan, devir işlemi sonucunda Ofis ve Evim’in Kayseri’de HTM
perakendeciliği sektöründe faaliyet gösteren başka mağazası kalmayacaktır.
Dolayısıyla, dosya konusu işlemin, ilgili pazarda yaratacağı etkinin Ofis ve Evim 190
şirketlerinin devralınması işlemine benzer etki doğuracaktır. Nitekim, Kurul 15.5.2008
tarih ve 08-33/415-141 sayılı kararında da uzun süreli bir kiralama sözleşmesi ile elde
edilen kontrolün “yönetim ve malvarlıkları üzerinde elde edilen haklar bakımından, hisse
veya malvarlıklarının satın alınması yoluyla sağlanan kontrol ile benzer özellikler
taşıması” sebebiyle işlemi devralma işlemi olarak kabul etmiştir. Bu sebeple, Ofis ve
Evim’in faaliyet gösterdikleri mağazaların devredilmesinin 1997/1 sayılı Tebliğ
bakımından bir devralma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İşlemi gerçekleştiren teşebbüslerin pazar payları incelendiğinde, Ofis ve Evim’in Kayseri
ilindeki toplam pazar payının %(…) olduğu, Makromarket’in ise Kayseri’de faaliyeti 200
08-52/800-327
6
bulunmadığı için pazar payının olmadığı görülmektedir. Ancak, ilgili coğrafi pazarda
sadece Ofis ve Evim’in 2007 yılındaki toplam cirosu (…………..)
(……………………………………….) YTL’dir. Dolayısıyla, pazar payı eşiği aşılmamakla
birlikte ciro eşiği aşıldığından, incelemeye konu devralma işlemi izne tabi bir işlemdir.
H.3.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
Pazar yapısı incelendiğinde Makromarket’in mağazalarını devraldığı Ofis ve Evim’in
Kayseri ilinde pazarın büyük oyuncuları olmadığı ve birçok güçlü rakiplerinin olduğu
görülmektedir. Tablo 4’te Kayseri’deki HTM perakendecilerine ait pazar payı, şube 210
sayısı ve toplam mağaza alanı bilgilerine yer verilmiştir. Ofis ve Evim pazar payı
bakımından (…). sırada yer almaktadır. Migros, Carrefour gibi perakendecilerin dahi
marka ve finansal güçlerine rağmen pazarda kendine önemli bir yer edinemediği de
dikkate alındığında bu pazarın rekabetçi bir yapısı olduğunu söylemek mümkündür.
Tablo 4- Kayseri’deki HTM perakendecilerine ait pazar bilgileri
Sıra Firma Adı Şube Sayısı
Tahmini Alan
(m2)
Tahmini Pazar Payı
(%)
1. (……..) 12 8485 (….)
2. (……..) 6 9225 (….)
3. (……..) 5 4550 (….)
4. (……..) 1 2500 (….)
5. (……..) 5 4350 (….)
6. (……..) 37 10500 (….)
7. (……..) 14 14450 (….)
8. (……..) 7 6255 (….)
9. (……..) 5 4350 (….)
10. (……..) 1 1500 (….)
11. Diğerleri (….)
Toplam 100
Ofis ve Evim’in devredeceği mağazaların, ilgili coğrafi pazar olan Kayseri’de toplam
%(…) oranında bir pazar payı mevcuttur. Makromarket’in ise aynı coğrafi pazarda
herhangi bir faaliyeti yoktur. Dolayısıyla işlem sonucunda Makromarket, Ofis ve 220
Evim’den %(….) pazar payı olan mağazaları devralarak yeni bir coğrafi pazara giriş
yapacaktır. Nitekim, Kayseri ilinde taraflar birlikte faaliyet göstermediklerinden, devralma
işlemi tüketim malları perakende piyasasında herhangi bir pazar payı artışına dolayısıyla
da bir yoğunlaşmaya neden olmayacak ve ilgili pazarlarda etkin rekabetin azalması veya
kısıtlanması sonucunu doğurmayacaktır.
Alım pazarı açısından bakıldığında ise, bu devralma sonucunda ortaya çıkacak
yoğunlaşmanın Makromarket’in ilgili ürün pazarlarındaki alım gücünü arttıracağı
söylenebilir. Ancak bu pazarda alım hacmi ve dolayısıyla alım gücü Makromarket’ten
büyük olan pek çok teşebbüs bulunmaktadır. Mevcut pazar yapısı dikkate alındığında, 230
devralma sonucunda Makromarket’in alım gücünde meydana gelecek artışın alım
pazarındaki ilgili ürün pazarlarının herhangi birinde hâkim durum yaratılması sonucunu
doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
08-52/800-327
7
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin işletmesi altında bulunan
11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin işletmesi altında 240
bulunan 3 adet mağazanın işletme hakkının demirbaş ve emtialarla birlikte Şeref
Makromarket San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum
yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy