Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-178 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-52/835-332
Karar Tarihi : 11.9.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Zeynep MADAN, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Temsilcisi: Ali AÇIKGÖZ
Koç Holding A.Ş. Azizbey Sok. No:1 Kuzguncuk 81207 İstanbul 20
D. TARAFLAR : Akkardan Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Beylikbağı Mahallesi İstanbul Cad. No:15 Gebze Kocaeli
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Sabancı Center Kule 2. Kat: 18 4. Levent 34330 İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.’nin kontrolündeki Bossa
Ticaret ve Sanayi İşletmeleri T.A.Ş.’nin hisselerinin %50,12’sinin Akkardan
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.8.2008 tarih, 5390 sayı ile giren ve en
son 28.8.2008 tarih ve 5690 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 5.9.2008 tarih ve 2008-3-
178/Öİ-08-ZM sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 8.9.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/177 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Hacı Ömer Sabancı Holding
A.Ş.’nin mutlak kontrolünde olan Bossa Ticaret ve Sanayi İşletmeleri T.A.Ş.’nin
hisselerinin %50,12’sinin Akkardan Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu,
bununla birlikte 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hâkim durum yaratan
veya mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü
yahut bir kısmında ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla devir işlemine izin verilmesinde bir sakınca
bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
50
08-52/835-332
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Akkardan Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Akkardan)
Devralan Akardan, otomotiv yan sanayi sektöründe faaliyet göstermekte olan bir
şirkettir. Dövme ve döküm parçaların talaşlı tezgâhlarda işlenmesi yoluyla demonte-
parça aksam haline getirilmesi ve bu parçalar ile iç ve dış piyasadan sağlanan diğer 60
demonte-parça aksamların birleştirilmesi sonucu komple şaft imalatı şirketin ana
faaliyetleridir. Akkardan Bossa ile aynı alanda faaliyet göstermemekte, aynı alanda
faaliyet gösteren bir iştiraki de bulunmamaktadır.
Akkardan’ın Yönetim Kurulu Üyeleri Valid Faruk Ebubekir, Ali İhsan İlkbahar, Serap
Kantül, Azize Merve, Yığın Ebubekir ve Hamdullah Merdane’den oluşmaktadır.
Dosya konusu devralma işlemi Akkardan’ın bu pazarlara girmesi sonucunu
doğuracaktır. Akkardan’ın 2007 yılında gerçekleşen cirosu (………….)
(……………………………………….) YTL olup ilgili pazarlarda faaliyeti yoktur.
Akkardan’ın sermaye yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir. 70
Tablo 1: Akkardan’ın Sermaye Yapısı
Hissedarın Adı Sermaye Oranı %)
Filiz Bakır Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…….)
Anadolu Endüstri ve Ticaret A.Ş. (…….)
Filiz Madencilik Sanayi A.Ş. (…….)
Valid Faruk Ebubekir (…….)
Rüveyde Nümülit Ebubekir (…….)
Osman Aziz Başan (…….)
Hatice Ülken Civelekoğlu (…….)
Latife Zeynep Kaptanoğlu (…….)
TOPLAM 100
Kaynak: Bildirim Formu
H.1.2. Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. (Sabancı Holding)
Devreden Sabancı Holding, Türkiye'nin en büyük sanayi ve finans topluluklarından
biri olan Sabancı Topluluğu'na bağlı şirketleri temsil eden ana şirkettir. Sabancı
Topluluğu, 71 şirketten oluşmaktadır. Sabancı Topluluğu'nun temel faaliyet alanları,
finansal hizmetler, lastik, takviye malzemeleri ve otomotiv, perakende, çimento ve 80
enerjidir. Sabancı Holding'in kendi hisseleri hariç, İstanbul Menkul Kıymetler
Borsası'nda işlem gören 12 şirkette iştiraki bulunmaktadır.
Sabancı Holding'in en büyük hissedar grubunu, %(…) hisse1 oranıyla Sabancı Ailesi
oluşturmaktadır. Sabancı Holding hisselerinin kalan %(…)’lik kısmı ise halka açıktır
ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem görmektedir.
1 Sabancı Ailesi Sabancı Holding’te sahip olduğu %61,390’lık doğrudan hisseleri ve Sabancı Üniversitesi , Sakıp
Sabancı Holding ve Vaksa’da sahip olduğu dolaylı hisseleri ile Sabancı Holding’in %(…)’ine sahiptir.
08-52/835-332
3
Tablo 2: Sabancı Holding’in Sermaye Yapısı 90
Hissedarın Adı Sermaye Oranı(%)
Sabancı Üniversitesi (……)
Sakıp Sabancı Holding (…….)
Vaksa (…….)
Sabancı Ailesi (…….)
Diğer (…….)
TOPLAM 100
Sabancı Holding’in 2007 yılı cirosu (…………..) (……………………………………..)
YTL olup Bossa dışında ilgili pazarlarda faaliyet gösteren herhangi bir şirketi yoktur.
H.1.3. Bossa Ticaret ve Sanayi İşletmeleri T.A.Ş. (Bossa)
Sabancı Holding bünyesinde bir şirket olan ve devredilen Bossa 1951 yılında
Adana’da kurulmuştur. İplik, dokuma, boyama ve terbiye prosesleriyle Türkiye’nin en
büyük entegre tekstil kuruluşlarından biridir. Denim ve spor giyim, dış giyim ve
gömleklik gibi değişik ürün çeşitleri bulunan Bossa’nın hisse yapısına Tablo 3’te yer 100
verilmiştir.
Tablo 3: Bossa’nın Sermaye Yapısı
Hissedarın Adı Sermaye Oranı (%)
H.Ö. Sabancı Holding A.Ş. (…..)
Sabancı Ailesi (…..)
Halka Açık Kısım (…..)
TOPLAM 100,00
Kaynak: Bildirim formu
Bossa’nın iştiraki olan Mesbaş Mersin Serbest Bölge İşleticisi A.Ş. (%.... hisse oranı)
ve Koza Kültür Sanat ve Turizm Hizmetleri A.Ş. (%.... hisse oranı) üzerinde kendisine
kontrol imkanı verecek herhangi bir veto hakkı ve/veya özel imtiyazlı hissesi olmadığı
için bu iki teşebbüste herhangi bir kontrolü yoktur.
110
Bossa’nın 2007 yılına ait Dünya cirosu (……..…..)
(……………………………………….) YTL, toplam Türkiye cirosu ise (…………)
(………………………………) YTL’dir. Ürünlere göre Türkiye ciroları ise gömleklik
kumaş pazarında (………….) (…………………………….) YTL, denim ve spor giyim
kumaş pazarında (……………) (………………………………….) YTL ve dış giyimlik
kumaş pazarında (………………) (………………………………) YTL ‘dir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1 İlgili Ürün Pazarı 120
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal
veya hizmetler ile tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını
oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır.
08-52/835-332
4
Konu talep ikamesi yönünden ele alındığında kumaş ürünleri başlığı altında birçok alt
ürün grubunun bulunduğunun dikkate alınması gerekmektedir. Kumaş ürünleri başlığı
altında yer alan ve devredilen faaliyetlerin konusunu oluşturan ürünler; gömleklik 130
kumaş, denim ve spor giyim kumaşı, dış giyimlik kumaş şeklinde sıralanabilecek
ürünlerdir. Bu ürünlerin her biri farklı amaçlarla kullanılmakta olup tüketici gözünde
farklı nitelikleri ve özellikleri bulunmaktadır. Bu nedenle bu ürünlerin her birinin ayrı
bir alt ilgili ürün pazarı olarak tanımlanma olanağı bulunmaktadır.
Genel olarak çeşitli kumaş ürünlerinin büyük ek yatırımlar yapılmasına gerek
kalmaksızın aynı temel hammaddeden aynı tesiste üretilebilmeleri nedeniyle söz
konusu ürünler arasındaki arz ikamesinin yüksekliği söz konusudur. Arz ikamesinin
yüksekliği kapsam ekonomilerinden de faydalanmak isteyen firmaları kumaş ürünleri
portföyünde yer alan birçok üründe aynı anda faal olmaya yöneltmektedir. 140
Devre konu Bossa’nın esas faaliyet konusu ise kumaş üretimi yapmak ve ürettiği
kumaşları yurt içi ve yurt dışı pazarlara satmaktır. Bossa’nın satışını yaptığı farklı
kullanım amaçlarına yönelik ve değişik özelliklerde pek çok ürün çeşidi
bulunmaktadır. Ancak bu ürünler gömleklik kumaş, denim ve spor giyim kumaşı ve
dış giyimlik kumaş olarak üç ana kategoriye ayrılmaktadır. Bu ürünlerin üretiminde
ağırlıklı polyester/viskon, pamuk ve pamuk karışımlı tekstil kumaşları
kullanılmaktadır.
Bossa’nın faaliyet gösterdiği pazar en genel anlamıyla kumaş pazarı olarak 150
tanımlanabileceği gibi kumaşların kullanım amaçları ve özelliklerine göre alt
pazarlara ayrıştırılması mümkündür. Dosya bağlamında dar bir pazar tanımı
yapılmasının değerlendirme sonucunu etkilemeyecek olmasından dolayı ilgili ürün
pazarları “gömleklik kumaş”, “denim ve spor giyim kumaşı” ve “dış giyim kumaşı”
olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işlemine konu olan hizmetlerin taraflarca ülke genelinde gerçekleştirilmesi
ve rekabet koşullarının bölgeler arası önemli bir farklılık arz etmemesi dikkate 160
alınarak ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak ele alınmıştır.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” Tebliğ kapsamında sayılan haller arasında öngörülmüştür. 170
Rekabet Hukuku anlamında bir devralmadan söz edilebilmesi için hisseleri
devralınan teşebbüslerin kontrolünde bir değişiklik olması gerekmektedir. 1997/1
sayılı Tebliğ anlamında işlemle devre konu teşebbüsün kontrolünde bir değişikliğin
meydana gelip gelmediğinin belirlenmesi amacıyla işlem öncesindeki ve sonrasındaki
Bossa'nın ortaklık yapısına Tablo 4’te yer verilmiştir:
08-52/835-332
5
Tablo 4: Hisse Devri Öncesindeki ve Sonrasındaki Bossa’nın Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı Sermaye Oranı (%) Hissedarın Adı
Sermaye
Oranı (%)
H.Ö. Sabancı Holding A.Ş. 50,12 Akkardan Sanayi ve Ticaret A.Ş 50,12
Sabancı Ailesi (…….) Sabancı Ailesi (…….)
Halka Açık Kısım (…….) Halka Açık Kısım (…….)
TOPLAM 100,00 TOPLAM 100,00
Kaynak: Bildirim formu
180
Devralma işlemi sonrasında Sabancı Holding’e ait olan Bossa'nın toplam %50,12
oranındaki hissesi Akkardan tarafından devralınacaktır. Bu devralma işlemi
sonrasında Sabancı Ailesi ellerindeki %(….) oranındaki hisseyi tutmaya devam
edecektir. Bossa'nın devralma işlemi sonrasındaki yönetilme ve karar verme
süreçlerine bakıldığında Sabancı Ailesi’nin Bossa’da kendilerine kontrol imkanı
verecek herhangi bir veto hakkı ve/veya özel imtiyazlı hisseleri olmadığı için
satıcıların şirketin kontrolünde herhangi bir etkiye sahip olmayacakları görülmektedir.
Hisse devri sonrasında mevcut yönetim ve denetim kurulları üyeliklerine de son
verilerek söz konusu üyelikler Kapanış Tarihi’nde değiştirilecektir.
190
Bossa’nın hisse devri sonrasındaki karar alma ve yönetilme süreçlerine ilişkin
yukarıda verilen bilgilerden, bu işlemle ilgili şirketin kontrolü Sabancı Holding’den
Akkardan’a geçecek ve satıcıların şirket yönetiminden ayrılarak, sonrasında şirket
yönetiminde ya da organlarında herhangi bir görev üstlenmeyecekleri
anlaşılmaktadır. 5.8.2008 tarihli "Hisse Alım Sözleşmesi" ile düzenlenen hisse devri
sonucunda Bossa'nın kontrol unsurunda değişiklik meydana geldiği anlaşılmaktadır.
Bu nedenle söz konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralmadır.
Birleşme veya devralma kabul edilen bir işlemin, Rekabet Kurulu’nun iznine tâbi bir
işlem olarak değerlendirilebilmesi için, aynı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. 200
maddesine göre, “...işlemi gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması
veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı aşması...”
gerekmektedir. Devralma işleminin bu çerçevede değerlendirilebilmesi amacıyla
tarafların ilgili ürün pazarındaki cirolarına ve pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer
verilmiştir:
Tablo 5: Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki Pazar Payları
Pazarlar Bossa (%) Akardan (YTL) Toplam (%)
Gömleklik kumaş pazarı (…..) (…..) (…..)
Denim ve spor giyim kumaş pazarı (…..) (…..) (…..)
Dış giyimlik kumaş pazarı (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim formu
210
Tablo 5’de de yer verildiği üzere ilgili ürün pazarlarında pazar payı bakımından eşik
aşılmamaktadır.
08-52/835-332
6
Tablo 6: Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki Ciroları
Pazarlar Bossa (YTL)
Akkardan
(YTL) Toplam
Gömleklik kumaş pazarı (…..) (…..) (…..)
Denim ve spor giyim kumaş pazarı (…..) (…..) (…..)
Dış giyimlik kumaş pazarı (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim formu 220
Tablo 6’dan da anlaşıldığı üzere İlgili ürün pazarlarının her birinde ciro bakımından
eşik aşılmaktadır. Bu nedenle, incelemeye konu devralma işlemi 4054 sayılı Kanun
kapsamında izne tabidir.
H.3.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin 230
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri …”
yasaklanmaktadır.
Bossa’nın gömleklik kumaş pazarı, denim ve spor giyim kumaşı pazarı ve dış giyimlik
kumaş pazarlarının her birindeki pazar payları sırasıyla %(…), %(…) ve %(…) oduğu
dosya mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmıştır. İlgili pazarlarda Bossa dışında
faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin pazar payları da bildirim formunda belirtilmiştir.
Buna göre, gömleklik kumaş pazarında Söktaş’ın pazar payı %(…) ve Anteks’in
%(…); denim ve spor giyim kumaşı pazarında İSKO’nun pazar payı %(…) ve Orta
Anadolu’nun pazar payı %(…) ve dış giyimlik kumaş pazarında ise Akın Tekstil’in 240
pazar payı %(…), Berdan Tekstil’in %(…) ve Mensa’nın %(…)’tir. Pazar yapısı
incelendiğinde, Bossa’nın ilgili ürün pazarlarının hiç birinde lider konumda olmadığı
ve yüksek bir pazar gücünün bulunmadığı görülmektedir.
İşlem sonrasında Bossa’nın kontrolünü elde edecek olan Akkardan’ın ise ilgili ürün
pazarlarında mevcut herhangi bir faaliyeti yoktur. Dolayısıyla, işlem kontrol
değişikliğine yol açsa da bir yoğunlaşma doğurmayacaktır. Burada kısaca tekstil
sektörünün özelliklerinden bahsetmek yerinde olacaktır. Tekstil sektörü ülkemizde
genel olarak çok sayıda firma ile yoğunlaşmanın düşük olduğu ve firmaların aynı
anda sektörün değişik alt dallarında faaliyet gösterdiği başlıca sektörlerdendir. 250
Sektörde bir alanda yeteri kadar uzmanlığa sahip olan bir firma başka alanlara
kolayca geçiş yapabilmektedir. Sektör içerisinde kullanılan ham madde kaynaklarının
aynı olması ve benzer makinalar kullanılması sektörün alt dalları arasındaki
geçişkenliği kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle sektörün bir alt dalında bir firma tek
başına faaliyet gösteriyor olsa bile eğer o sektörde yüksek kar varsa, sektörün diğer
kollarındaki firmaların o sektöre girmesinin önünde hiçbir engel yoktur. Ayrıca, sektör
ithalata önemli ölçüde açıktır. Dolayısıyla, karlı olan alt sektörlere üretim yapan yerli
teşebbüslerin yanı sıra ithalatçı firmaların da kolayca girip önemli paylar elde etmesi
mümkündür. Tekstil sektörüne ilişkin yapılan bu açıklamalar tekstil sektörünün bir alt
dalı olan kumaş pazarı için de önemli ölçüde geçerlidir. 260
Kumaş sanayi bir taraftan sahip olduğu istihdam kapasitesi ve ihracat potansiyeli ile
diğer taraftan da ihracatın lokomotifi durumundaki hazır giyim sanayinin taleplerine
08-52/835-332
7
cevap vermesi nedeniyle tekstil sanayinin önemli alt sektörlerinden biri
durumundadır. Nitekim TÜİK’in Genel Sanayi ve İşyeri Sayımı verilerine göre
Türkiye’de kumaş üretimi yapan 7.744 firma bulunması ve bu firmaların
çoğunluğunun entegre olan büyük firmalardan ve entegre olmayan küçük ve orta
ölçekli aile şirketlerinden oluşması bunun bir göstergesi olarak kabul edilebilir.
Bu bakımdan, anılan işlem sonucunda, herhangi bir şekilde hâkim durum yaratılması 270
ya da hâkim durumun güçlendirilmesi ve buna bağlı olarak ilgili pazarların herhangi
birinde rekabetin önemli ölçüde azaltılması muhtemel görünmemektedir.
Ayrıca “Hisse Alım Sözleşmesi”nin 7.3. maddesinde “gizlilik” yükümlülüğüne yer
verilmiştir. Her ne kadar piyasadaki rekabet üzerindeki etkisi rekabet yasakları
ölçüsünde olmasa da gizlilik yükümlülükleri de rekabet yasağına benzer şekilde
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede söz konusu yasakların yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece
taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Ancak belirtilmelidir ki, sözleşmedeki gizlilik yükümlülüğü sadece gizli bilgiyi saklı 280
tutmayı içermekte, gizli bilgiyi rekabetçi yönde kullanmama yönünde herhangi bir
düzenleme getirmemektedir. Bu nedenle söz konusu yükümlülüğünün piyasadaki
rekabet üzerinde, rekabet yasağına benzer nitelikte bir etki yaratmayacağı açıktır. Bu
itibarla gizlilik yükümlülüğü hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak 290
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy