Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-84 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 08-56/902-361
Karar Tarihi : 25.9.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Hakan Deniz KARAKOÇ, Seda Nurtaç FİRENGİZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. Ve Tic. Şti.
Temsilcisi Av. Efser Zeynep Özeren
Yüksel Karkın Küçük Hukuk Bürosu 20
Büyükdere Cad. No:127 Astoria A Kule Kat:5-6
Esentepe/İstanbul
D. TARAFLAR : - Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. Ve Tic. Şti
Ertürk Sok. Keçeli Plaza No:13 Kavacık 34810
Beykoz/İstanbul
- Öz-Sel Ecza Depoları ve Paz. A.Ş
Yukarı Dudullu, Bayraktar Cad. Söyleşi Sok. No:6
Ümraniye/İstanbul 30
- İmtaş Ecza Deposu ve Gereçleri San. Ve Tic. Ltd. Şti.
Halide Edip Adıvar Cad..No:92/A Bozyaka/İzmir
- Beşer Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti.
Altınevler Mahallesi Plevne Caddesi Aslanağzı Sokak
NO:3 Beşer İş Merkezi 06350 Mamak/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Johson and Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti. Öz-
Sel Ecza Depoları ve Paz. A.Ş., Beşer Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti. ve İmtaş Eca 40
Deposu ve Gereçleri San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan İhale Satış
Sözleşmesi’ne bireysel muafiyet verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.7.2008 tarihinde 4463 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 22.8.2008 tarih ve 5549 sayılı üzerine 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 4. ve 5. maddeleri ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 18.9.2008 ve 2008-1-84/MM-08-HDK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
19.9.2008 tarihli, REK.0.05.00.00-130/165 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-56 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 50
05-01/3-3
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Öz-Sel Ecza
Depoları ve Paz. A.Ş., Beşer Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti. ve İmtaş Ecza Deposu
ve Gereçleri San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan İhale Satış Sözleşmesi’ne
3.1.3. ve 3.2.7. maddelerinde yer alan hükümler nedeniyle menfi tespit belgesi
verilmesinin mümkün olmadığı,
- İlgili ürün pazarında %40’lık pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle, Sözleşmenin
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olmadığı,
- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını karşılaması
nedeniyle, Sözleşmeye bireysel muafiyet tanınması gerektiği, 60
- Ancak 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre tanınan muafiyetinin 5 yıllık
süreyle sınırlandırılmasının yerinde olacağı
İfade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Johnson)
Johnson and Johnson Grubu tıbbi araç-gereçler, hastalıkların teşhisi, tüketici sağlığı ve
ilaç alanlarında ürün ve hizmet üreten bir şirkettir. Dünya çapında 57 ülkede 250’den 70
fazla iştiraki bulunmakta olup 2007 yılı dünya cirosu 61,1 milyar USD olarak
gerçekleşmiştir.
Halihazırda Türkiye'de ana şirketin faaliyet alanları ile benzer faaliyetleri bulunan
Johnson Türkiye’nin ise hisselerinin %93’üne Johnson and Johnson (ABD), %7’sine ise
Johnson and Johnson (International) sahiptir.
H.1.2. Öz-Sel Ecza Depoları ve Paz. A.Ş. (Özsel)
İlaç dağıtımı alanında faaliyette bulunan Özsel’in 2007 yılı cirosu (………………) 80
YTL’dir.
H.1.3. Beşer Ecza Deposu Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (Beşer)
İhale ecza deposu olarak Türkiye genelinde devlet, üniversite hastaneleri ve özel
hastanelerin açmış olduğu ilaç ve serum ihalelerine iştirak eden Beşer’in 2007 yılı
toplam cirosu (………………) YTL’dir.
H.1.4. İmtaş Ecza Deposu ve Gereçleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (İmtaş)
90
Tıbbi malzeme alım, satımı ile ilaç dağıtımı alanında faaliyet gösteren İmtaş’ın 2007 yılı
cirosu (………………) YTL’dir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde, “üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin
alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar olarak tanımlanan” dikey
05-01/3-3
3
anlaşmaların Tebliğ kapsamında olduğu ve Tebliğle sağlanan muafiyetin ilgili pazardaki 100
payın %40’ı aşmaması durumunda uygulanacağı ifade edilmektedir. Bu nedenle, dosya
bakımından esas değerlendirmenin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında düzenlenen grup
muafiyetine göre mi, yoksa 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen bireysel
muafiyet kapsamında mı yapılacağının belirlenmesi için ilgili pazarın tanımlanmasına
ihtiyaç duyulmaktadır.
Bildirim konusu anlaşmanın bir tarafı Johnson, diğer tarafı ise belirlenmiş bölgeler için
Özsel, Beşer ve İmtaş Ecza Depolarıdır. Dolayısıyla 2002/2 sayılı Tebliğ’in 3(h)
maddesinde “Sağlayıcının anlaşma konusu malları veya hizmetleri, kendi kullanımı veya
yeniden satışı amacıyla Türkiye içerisinde sadece bir alıcıya satmasına yönelik 110
doğrudan veya dolaylı yükümlülük” şeklinde tanımlanan tek alıcıya sağlama
yükümlülüğü işbu olayda söz konusu değildir. Bu nedenle, Tebliğ’in 2. maddesinde
belirlenmiş olan %40’lık pazar payı eşiğinin aşılıp aşılmadığı değerlendirilirken,
maddenin ikinci fıkrası uyarınca sağlayıcı taraf olan Johnson'ın ilgili pazardaki payına
bakılmadır.
Beşeri ilaç sektörü, çok sayıda alt pazardan oluşmakta olup ilgili ürün pazarlarının
belirlenmesinde çeşitli kriterlere başvurulmaktadır. Bunlardan bazıları ilaçların tedavi
edici özellikleri, formları, içerdikleri etken maddeler ve bunların miktarları; ilaçların
orijinal olup olmaması (orijinal-jenerik ilaç ayırımı) ve reçeteli veya reçetesiz 120
satılabilmesidir. Her bir kriter değerlendirmenin kapsamına göre ele alınmakta ve ilgili
ürün pazarı tanımları bu çerçevede yapılmaktadır.
AB Komisyonu, terapötik açıdan birbiriyle ikame edilebilen ilaçların yer aldığı ATC
(Anatomical Therapeutic Classification)’nin üçüncü seviyesini pazar tanımlamalarında
bir başlangıç noktası olarak ele almaktadır. Bununla birlikte, Komisyon’un birçok
kararında, ATC-3 sınıfının pazar tanımlamak için her zaman tek başına yeterli bir temel
oluşturmadığı ifade edilerek, daha dar pazar tanımlarına (ATC-4 gibi) başvurulduğu da
görülmektedir. Rekabet Kurulu tarafından da Komisyonun yaklaşımına benzer bir
yaklaşımı benimsemiş ve beşeri ilaç sektörüne yönelik incelemelerde (özellikle birleşme 130
ve devralmaların değerlendirilmesinde) pazar tanımlanırken ATC-3 sınıfı başlangıç
noktası olarak kullanmış ve duruma göre daha dar pazar tanımları da yapılmıştır.
ATC sınıflandırması, hiyerarşik bir yapı içermekte ve 16 temel kategoriden oluşmaktadır
(A, B, C, D, … olarak). Buna göre, gruplar genelden özele doğru sıralanmakta ve her bir
kategoride dörder seviye bulunmaktadır. Bunlardan birinci seviye en genel (ATC-1),
dördüncü veya beşinci seviye ise en detaylı olanıdır. Komisyon’un ve Rekabet
Kurumu’nun yararlandığı üçüncü seviyede (ATC-3) ilaçlar tedavi edici/farmasötik
özelliklerine göre gruplandırılmaktadır. Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) ATC
sınıflandırmasında 5. seviye etken maddeleri içermekteyken EphMRA’nın 140
sınıflandırmasında en alt seviye olan 4. basamakta birden fazla etken maddeyi içeren
gruplar bulunabilmektedir. Bu nedenle ilaç sektöründe ilgili pazara tanımında esas
alınan ATC sınıflandırması anlamında kesin bir belirlilik bulunmadığından etken madde
pazarına ilişkin tanımda herhangi bir ATC sınıfına atıf yapmak kimi durumlarda söz
konusu olamamaktadır.
İlaç harcamalarının önemli bir kısmını karşılayan Sosyal Güvenlik Kurumu ve Maliye
Bakanlığı’nın yürütmekte olduğu eşdeğer fiyat uygulaması etken madde esaslı
sınıflandırmaya uygundur. Maliye Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun çıkardığı
sırasıyla Bütçe Uygulama Tebliği ve Sağlık Uygulama Tebliği ile çerçevesi çizilen 150
eşdeğer fiyat uygulamasında, ilaçlar içerdikleri etken maddelere göre sınıflandırılmakta
05-01/3-3
4
ve fiyatı en düşük olan ilacın fiyatı baz alınarak bunun %22 fazlasına kadar olan
banttaki ilaçların fiyatlarının tamamı katılım payı hariç olmak üzere ilgili kurumlar
tarafından ödenmektedir. Tespit edilen bandın üzerinde kalan ilaçlarda, tutarın bant
üzerinde kalan kısmı ise tüketici/hasta tarafından karşılanmaktadır.
Bildirim konusu anlaşmada, sağlayıcı seviyesinde faaliyet gösteren Johnson ile dağıtıcı
seviyesindeki depoların kamu ve özel sağlık hizmet birimlerinin açtığı ihalelere yönelik
olarak çalışma koşulları düzenlenmektedir. İhaleler, genellikle çok sayıda ürünün temin
edilmesi için ve her bir kalemde etken maddenin yanında form ve doz da belirtilerek 160
açılmaktadır. Buna bağlı olarak bir ihale kaleminde, farklı etken maddeli ürünler için ve
hatta aynı etken maddeli olmakla birlikte, farklı form ve dozda ürünler için teklif verilmesi
mümkün değildir. Dolayısıyla farklı etken maddeli ürünlerin rakip konumda olmadığı ilaç
alımı ihaleleri bakımından ilgili ürün pazarı tanımının, etken madde esasına göre
yapılması isabetli olacaktır.
Bildirim konusu İhale Satış Sözleşmesi (Sözleşme), Johnson firmasının Türkiye
pazarında ruhsatına sahip olduğu risperidon etken maddeli Risperdal isimli ürünün farklı
formlarının devlet ve özel hastane ihalelerindeki satış ve pazarlanması faaliyeti ile
ilgilidir. Risperidon etken maddeli ürünler akut ve kronik şizofrenik psikozlarda ve diğer 170
psikotik durumlarda kullanılır. Söz konusu etken maddeli ürün 2007 yılının sonuna
kadar yalnızca Johnson firması tarafından Türkiye pazarına sunulmaktayken 2007'nin
sonundan itibaren Fako Actavis İlaçları A.Ş. (Rixper), EGİS İlaçları Ltd. (Rileptid) ve
Medikare İlaç ve Sağlık Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Risfamed) isimli teşebbüsler
tarafından da pazara sunulmaya başlanmıştır. Halihazırda, başvuru sahibi Johnson'ın
da içlerinde yer aldığı 4 teşebbüs tarafından üretilen “risperidon etken maddeli
ürünlerden oluşan pazar” ilgili ürün pazarı olarak değerlendirilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
180
İlgili ürün pazarının tanımlanması ve pazar paylarının hesaplanmasına ilişkin olarak
yapılan değerlendirmede anlaşma konusu risperidon etken maddeli ürünler dikkate
alınmıştır. Buna bağlı olarak beşeri ilaç sektörünün sağlayıcı seviyesine yönelik diğer
incelemelerde olduğu gibi bu dosyada da, ortada bölgesel pazarlar belirlenmesini
gerektirecek bir unsur bulunmadığı için, ilgili coğrafi pazar “Türkiye pazarı“olarak kabul
edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İhale Satış Sözleşmesinin (Sözleşme) Niteliği
190
Bildirim konusu Sözleşme, risperidon etken maddeli Risperdal isimli ilacın Türkiye
pazarındaki ruhsat sahibi olan ve bu ilacı üretip pazarlayan Johnson ile söz konusu
ilacın Devlet ve Üniversite hastaneleri ile özel hastanelere ihale yolu ile satışını
gerçekleştirecek olan Özsel, Beşer ve İmtaş Ecza Depoları arasında 4.7.2008 tarihinde
ayrı ayrı olarak imzalanmıştır. Sözleşmenin kapsamı aşağıdaki gibi ifade edilmiştir:
"- Devlet ve Üniversite Hastaneleri için Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre açılacak
ihaleler ve/veya doğrudan teminler kapsamında alımı ve
- Özel Hastanelerin her türlü alımları."
200
Sözleşmenin 3.1.3. nolu maddesine göre belirlenmiş bölgelerde taraf depolara
Risperdal'in ihale seviyesindeki satışları için münhasırlık tanınmış, buna karşılık
05-01/3-3
5
depoların ihalelere aynı etken maddeli başka ürünler ile katılmalarına da sınırlama
getirilmiştir (Madde 3.2.7.). Grup ihaleleri1 ile acil ve toplu alımlar2 Sözleşme dışında
bırakılmıştır.
Sözleşmenin 5.1. maddesi uyarınca Sözleşmelerin geçerlilik süresi 1 yıldır ve 6'şar aylık
dönemlerde kendiliğinden yenilecektir. Sözleşmelerin süresi her halükarda 5 yılı
geçmeyecek olup 5. yılın sonunda başka bir bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden
sona erecektir. 210
H.3.2. Menfi Tespit ve Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
Sözleşme ile yukarıda da değinildiği gibi, gerek Johnson'a gerekse de Özsel, Beşer ve
İmtaş'a ilgili ürün ve bölgelere ilişkin münhasırlıklar getirilmiştir. Söz konusu
münhasırlıklar nedeniyle Sözleşmeye menfi tespit belgesi verilmesi uygun
görülmemektedir.
Risperidon etken maddeli ürünler 2007 yılının sonuna kadar yalnızca Johnson
tarafından Risperdal markası altında pazara sunulmuştur. Doğal olarak da bu ürünlere 220
ilişkin hastane ihalelerine de yalnızca Johnson katılmıştır. Ne var ki, Medikare'nin
17.12.2007 tarihinde, Fako-Actavis'in 28.12.2007 ve EGİS'in 1.1.2008 tarihinde farklı
markalar altında risperidon etken maddeli ilaçlar pazarına girmesi ile pazarın gerek
perakende satış seviyesinde gerekse de hastane ihaleleri seviyesinde rekabet ortamı
oluşmuştur. Ancak yukarıda adı geçen teşebbüslerin pazara giriş tarihleri de göz önüne
alındığında her ne kadar 2008 yılında pazarda belirli bir rekabetçi yapının oluştuğu
kabul edilse bile 2007 yılında herhangi bir rekabetin söz konusu olmadığı
anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, Johnson'un 2007 yılına ilişkin ilgili pazardaki payı
2002/2 sayılı Tebliğde aranan Pazar payı eşiğinin oldukça üzerindedir (bu oran yaklaşık
%(…)'dür). Bu nedenle, Sözleşme 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden 230
yararlanamamaktadır.
H.3.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
Johnson'ın bölge depoları vasıtasıyla ihalelere katılması, Johnson ve depolar
bakımından önemli faydalar yaratacaktır. Ancak Kanunun 5. maddesinin (a) bendinde
ifade edilen faydanın ekonomiye somut bir katkı sağlaması koşulu aranmaktadır. Bu
açıdan bakıldığında, bölgelerde tek bir deponun Johnson adına ihaleleri takip etmesi ve 240
bütün ihalelere katılması arzın devamlılığının sağlanmasına katkıda bulunacağı şeklinde
değerlendirilmektedir. Bunun yanında kazanılan ihalelerde ürünlerin hastanelere istenen
koşullarda ve sürelerde sunulması kolaylaşacaktır. Ayrıca ihale piyasasına ilişkin
düzenli bilgi akışına sahip olacak olan Johnson'ın buna uygun üretim planlaması
yapması da mümkün olabilecektir. Sonuçta miadı geçen ilaçların yanı sıra artan stok
bulundurma maliyetlerinin ortaya çıkaracağı fiyat artışlarının önüne geçilmiş olacaktır.
Bu durum da nihai olarak, en büyük ilaç alıcısı konumundaki kamunun yükü azalmış
olacaktır.
250
1 Grup İhaleleri: Hastaneler tarafından düzenlenen, farklı ilaç firmalarına ait birden fazla ürünün tek bir liste
üzerinden alımının yapıldığı ihalelerdir.
2 Toplu Alım İhaleleri: Sağlık Bakanlığı tarafından hastaneler ve sağlık ocaklarının ilaç ihtiyaçlarını karşılamak için
ülke çapında veya belirli bir bölgede yapılan ihalelerdir.
05-01/3-3
6
Yukarıda ifade edilen değerlendirmeler dikkate alındığında, Sözleşme ile kurulması
planlanan münhasır sistemin, malların üretimi ve dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında
yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması şartını
yerine getirdiği anlaşılmaktadır.
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi bağlamında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmaya muafiyet
tanınabilmesi için ekonomik iyileşme ve gelişmelerden tüketicilerin de yararlanabilmesi 260
gerekmektedir. Kanun’un 5. maddesinde, tüketiciye söz konusu yararın ne ölçüde
yansıtılması gerektiğine ilişkin açık bir ifadeye yer verilmemiş olmakla birlikte madde
gerekçesinde “Bu yararlı etkinin tüketiciye yansımayarak, sadece firma karları olarak
kalması halinde muafiyet uygulanmayacaktır. Ortaya çıkan yarardan tüketicinin adil bir
pay alması suretiyle Rekabet Hukukunun sosyal yönü de ortaya çıkacaktır.” denilmek
suretiyle açıklanmaktadır.
Tüketiciye yansıtılabilecek yararların başında; hastanelerin, ilaç alım ihaleleri sonucu
oluşacak fiyatlarda bir avantaj sağlayıp sağlamayacağı önemli görülmektedir. Bununla
beraber tüketiciler açısından arzın devamlılığının da önem taşıdığı söylenebilecektir. 270
Bildirim formunda, söz konusu Sözleşmelerin uygulamaya geçmesi ile Türkiye
genelindeki ihalelerin öncekine nazaran daha etkin bir biçimde takip edilebileceği ve
böylelikle Johnson ürünlerinin hastanelerde bulunurluğunun artmasının söz konusu
olabileceği ifade edilerek, hastaların daha düşük maliyetlerle tedavi edilebileceği
belirtilmektedir. Bu çerçevede, Johnson Sözleşme tarafı depolara %5 ıskonto sağlamayı
taahhüt ederek söz konusu fiyat düşüşlerini ilk aşamada doğrudan sağlamış olacaktır.
Bunun dışında Sözleşme neticesinde ortaya çıkması muhtemel olan; kalitenin ve ürün
çeşitliliğinin artırılması, yeni mal veya hizmetlerin sunulması ve mal ya da hizmet
arzında devamlılığının sağlanması gibi ekonomik faydalar da, tüketicilerin elde edeceği 280
menfaatler kapsamında değerlendirilebilecektir.
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
Bu koşulun temelinde, piyasada etkin rekabetin bulunmadığı durumlarda, anlaşmadan
beklenen ekonomik yararların gerçekleşmeyeceği veya anlaşmanın meydana getireceği
yararların zararlardan fazla olmayacağı varsayımı yatmaktadır. Gerçekten de,
teşebbüslerin piyasadaki rekabet baskısından uzaklaşmaları, anlaşmadan beklenen
ekonomik yararların gerçekleşmemesine yol açacaktır.
290
Sözleşmeye konu Risperdal isimli ilacın halihazırda 3 adet jeneriği bulunmaktadır. Söz
konusu jeneriklerin mevcudiyeti hastane ihaleleri pazarında belirli bir rekabet ortamının
bulunduğunun en önemli göstergelerinden birisidir. Diğer bir ifade ile hastane
ihalelerinde etken madde çerçevesinde ihalelere çıkıldığından alıcılar en azından 4 adet
birbirinin eşdeğeri ilaç arasından fiyat unsurunu da göz önüne alarak değerlendirme
yapabilecektir. Nitekim, Johnson da Bildirim Formunda, ortaya çıkan yeni pazar
yapısında daha iyi rekabet edebilmek amacıyla münhasır ihale depoları ile çalışmayı
tercih ettiğini bildirmiştir. Bilindiği gibi hastane ihale pazarında üreticiler arasındaki
rekabet, depolar arasındaki rekabetten daha etkindir. Bunun en önemli nedenlerinden
birisi de üretici teşebbüslerin bu alanda rekabet edebileceği kar marjının depoların 300
rekabet edebileceği kar marjından çok daha yüksek olmasıdır. Özellikle birden fazla
üreticinin bulunduğu bir durumda fiyatlardaki düşüşler tek üretici-birden fazla depo
05-01/3-3
7
durumdaki fiyat düşüşlerinden daha fazladır. Bu nedenle birden fazla üreticinin faaliyet
gösterdiği ihale pazarlarında üreticilerin tek depoyla çalışmalarında rekabet bakımından
herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.
Pazarda 2008 yılı başından bu yana artan rekabet ortamının varlığı da göz önüne
alındığında, bildirim konusu Sözleşme ile getirilen münhasır çalışma koşullarının
pazardaki rekabeti olumsuz yönde etkilemesi ve bu nedenle de pazarın önemli bir
kısmındaki rekabet ortadan kalkması beklenmemektedir. 310
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
Tüketicilere yansıtılan ekonomik gelişme veya iyileştirmenin elde edilmesinde rekabeti
daha az sınırlayan bir yöntem mevcut ise, söz konusu anlaşmaya muafiyet tanınması
mümkün değildir. Diğer bir deyişle, sınırlayıcı hükümler olmaksızın veya bu hükümler
yumuşatılarak anlaşmadan beklenen faydanın elde edilmesi mümkün ise, o takdirde
muafiyet verilmesi söz konusu olmayacaktır.
320
Sözleşme ile getirilen münhasırlık ve rekabet etmeme taahhütleri Sözleşmenin 5.1
maddesi uyarınca en fazla 5 yıl geçerli olacağından uygulamada kabul edilen sınırlar
dairesinde makul bir sınırlama olarak değerlendirilmektedir. Bunun yanında aynı
bölgede birden fazla ecza deposunun ihalelere Johnson ürünleriyle katılabilmesi
durumunda, özellikle arzda devamlılığın sağlanmasında ve pazar takibinde zorluklar
yaşanabilecek ve şu ana kadar değinilen faydalar ortaya çıkamayabilecektir. Bu
nedenle Sözleşme ile ulaşılması hedeflenen faydaların elde edilebilmesi için Johnson'ın
her bir bölgede münhasır depolarla çalışmasının yerinde bir uygulama olduğu ve
rekabeti gereğinden fazla sınırlamadığı kanaatine varılmıştır.
330
Sözleşme, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen koşulları taşımaktadır. Ancak
teşebbüslerin ihale piyasasında gerçek güçlerini tam olarak yansıtacak pazar payı
hesaplaması yapılamamasına bağlı olarak, dosya konusu Sözleşme ile aynı piyasada
yapılabilecek benzer dikey anlaşmaların birlikte yol açabileceği ağ etkisini bu aşamada
kesin olarak öngörmek mümkün değildir. Bu nedenle muafiyet izni sonrasında ortaya
çıkabilecek pazar koşullarının izlenebilmesi amacıyla bireysel muafiyetin 5 yılla
sınırlandırılmasının uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
340
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Öz-Sel Ecza
Depoları ve Paz. A.Ş., Beşer Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti. ve İmtaş Ecza Deposu
ve Gereçleri San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan İhale Satış Sözleşmesi’ne
3.1.3. ve 3.2.7. maddelerinde yer alan hükümler nedeniyle menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine,
- İlgili ürün pazarında %40’lık pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle, Sözleşmenin
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup 350
muafiyetinden yararlanamadığına,
05-01/3-3
8
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. maddesinde sayılan
şartların tamamını karşılaması nedeniyle, sözleşmeye 5 yıl süreyle bireysel
muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy