Rekabet Kurumu - Karar Sayı 08-58/935-379

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2008-4-173 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 08-58/935-379
Karar Tarihi : 16.10.2008

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Muhammed GÜNDOĞDU

C. ŞİKAYET EDEN : Resen

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Reis Lider Araç Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
Fatih Sultan Mehmet Blv. No:336 Batıkent/Ankara 20
- Toyan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Çetin Emeç Blv. No:75 Öveçler/Ankara
- Akota Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Mustafa Kemal Mh. Adalararası Sk. No:5
Eskişehir Yolu/Ankara

E. DOSYA KONUSU : Reis Lider Araç Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti (Reis Lider),
Toyan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Toyan) ve Akota Otomotiv Ticaret
ve Sanayi A.Ş. (Akota)’nin Toyota markalı motorlu kara taşıtları satış
pazarında fiyat belirleme ve miktar paylaşımı suretiyle 4054 sayılı Rekabetin 30
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan bir önaraştırma kapsamında, görevli
raportörlerin yerinde inceleme esnasında tespit ettikleri bir belgede, incelemeye
konu teşebbüslerin Toyota markalı motorlu kara taşıtları satış pazarında miktar
paylaşımı ve fiyat anlaşması yaptıklarına ilişkin ifadeler yer almaktadır.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurul’un 15.5.2008 tarih ve 08–33/426-M sayılı kararı
gereğince yapılan önaraştırma kapsamında, görevli raportörler tarafından
gerçekleştirilen yerinde incelemelerde, Reis Lider, Toyan ve Akota’nın Toyota 40
markalı motorlu kara taşıtları satış pazarında miktar paylaşımı ve fiyat anlaşması
yaptıklarına ilişkin bir belge bulunmuş; söz konusu durum hakkında hazırlanan
21.7.2008 tarih ve 2008-4-173/İİ-08-HY sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul’un
24.7.2008 tarih ve 08–47 sayılı toplantısında görüşülerek 08–47/684-M sayı ile
08-58/935-379
2
4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ön araştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 8.10.2008 tarih 2008-4-173/ÖA-08-HY sayılı
Önaraştırma Raporu 10.10.2008 tarih, REK.0.08.00.00-110/298 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 08-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
50
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, Ankara Toyota markalı motorlu kara
taşıtları satış pazarında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir rekabet
ihlalinin oluşmadığı, dolayısıyla önaraştırmaya konu olan şirketler hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifadelerine yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 60
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “Toyota markalı motorlu
kara taşıtları satış pazarı” olarak belirlenmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Toyota markalı motorlu kara taşıtları satışı hizmetinin incelemeye konu olan
teşebbüsler tarafından ülke çapında gerçekleştirilebilir olmasına rağmen, yapılan
incelemelerde sadece Ankara ilinde satışlar yapıldığı tespit edildiğinden, mevcut
dosya için ilgili coğrafi pazar “Ankara ili” olarak tespit edilmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller 70

I.2.1. Bilgi Tutanakları

I.2.1.1. Reis Lider Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Reis Lider yetkilisi raportörlerle yaptığı görüşmede, ana şirket ToyotaSa’nın tüm
Türkiye’yi dikkate alarak elde etmek istediği pazar payına göre bir hedef
belirlediğini; tespit edilen miktarı bayinin büyüklüğüne ve önceki yıllardaki
satışlarına göre karşılıklı görüşmelerle dağıttığını belirtmiştir.
Yetkili, bakım malzemeleri, yağ, kaporta malzemeleri gibi kalem satışlarından
yedek parça primi aldıklarını; araç satışından ise sabit bir rekabet primi (%1) ve 80
müşteri memnuniyeti hedefini gerçekleştirdikleri takdirde %1 oranında prim
aldıklarını; stok maliyetinden kurtulmak için gerektiğinde kârsız veya biraz zararla
araç satışı yaptıklarını; kârlılık çok düşük olduğundan, araç satabilmek için
müşteri memnuniyeti primi ve rekabet primi adı altında aldıkları primleri de
müşteriye verdiklerini; kazançlarını daha çok sigorta, servis ve yedek parça
satışlarından elde ettiklerini söylemiştir.
Yetkili ayrıca, diğer bayilerle gazete ilanları konusunda işbirliği yaptıklarını, ancak
diğer konularda anlaşma yapılmasının mümkün olmadığını; rakipleri durumunda
08-58/935-379
3
bulunan bayilerle anlaşarak fiyatı yükseltmeleri halinde, tüketicilerin diğer
markaları tercih edeceğini; bu tür bir uygulamaya öncelikle ToyotaSa’nın karşı 90
çıkacağını, zira ana şirketin Türkiye genelinde belli bir pazar payı elde etmeye
çalıştığını; ayrıca hedefi tutturmak isteyen bayilerin böyle bir anlaşma yapılsa
dahi, sadık kalmayıp düşük fiyata araç satacağını; ön araştırmaya kaynaklık eden
hedeflere ilişkin belgede yer alan hususları düşünüp, Akota ve Toyan’la telefonda
görüştüklerini, ancak söz konusu uygulamanın kabul görmediğini; esasen
aralarında hiçbir zaman uzlaşma olmadığını ifade etmiştir.
Yetkili son olarak; ToyotaSa’nın kurduğu özel bir yazılım olan TOYBİS sistemi
sayesinde Toyota bayilerinin hangi tarihte kaç araç sattığı bilgisine
ulaşabildiklerini; satış fiyatını görememekle birlikte, fatura kesildikten sonra satışı
ve bayiye yapılan araç sevkiyatını öğrenebildiklerini; Ankara dışına kârlı olmadığı 100
için satışlarının bulunmadığını; ancak Ankara’ya gelip kendilerinden araç almak
isteyen olursa satış yaptıklarını söylemiştir.

I.2.1.2. Toyan Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Toyan yetkilisi konuya ilişkin olarak, Akota ile Toyan’ın sahiplerinin aynı kişiler
olduğunu; ToyotaSa’nın kendilerine her ay tüm Türkiye’deki bayiler hakkında
ayrıntılı bir sirküler gönderdiğini; ToyotaSa’nın kurduğu özel bir yazılım olan
TOYBİS sistemi sayesinde 61 Toyota bayisinin hangi tarihte kaç araç sattığı
bilgisine ulaşabildiklerini; satış fiyatını göremediklerini, ancak fatura kesildikten
sonra satışı ve bayiye yapılan sevkiyatı öğrenebildiklerini; Toyota tarafından 110
getirilen bir yasak bulunmamakla birlikte sistem uzak bölgelere araç satışını cazip
kılmadığı için Ankara dışına satış yapmadıklarını, ancak kendilerine gelip almak
isteyen olursa satış yaptıklarını ifade etmiştir.
Yetkili, ToyotaSa’nın her bölge için bir satış hedefi belirlediğini; takiben hedeflerin
il ve bayi bazında belirlendiğini; bu uygulamada bayilerin önceki sene
performanslarının önemli olduğunu; buna göre, önceki yılın satış miktarı
üzerinden yüzdesel bir hedef belirlendiğini; hedeflerin prim sistemine dayalı
olduğunu; satış miktarına belirlenen hedefin aşılması halinde kaporta, mekanik
yedek parça ve sarfiyat malzeme satışlarından yaklaşık %2 oranında prim
aldıklarını; ayrıca araç satışından %1 oranında performans primi, mutlak müşteri 120
memnuniyeti hedefini tutturmaları halinde ise %1 prim aldıklarını belirtmiştir.
Yetkili ayrıca, bayilerin pazardaki Toyota payını artırmak için bir araya
geldiklerini; ancak bayiler arasında pazar paylarının belirlenmesinin mümkün
olmadığını; Haziran ayında ve diğer aylarda Akota ve Reis Lider’le bir araya
gelip, raportörlerin tespit ettiği, önaraştırmaya konu belgede yer alan hususlara
benzer görüşmeler yaptıklarını; ancak bu hususların asla uygulamaya
geçmediğini; bunun uygulanmasının mümkün olmadığını; aynı kişilere ait olan
Akota ile Toyan arasında dahi fiyat farklılıkları olduğunu; zira satıcıların ve bayi
genel müdürlerinin satılan araç miktarı üzerinden prim aldıklarını, ayrıca
hedeflerinin ancak yarısını tutturabildiklerini; bu şartlarda bayiler arasında 130
anlaşma yapılmasının ve müşterinin diğer bayiye gönderilmesinin mümkün
olmadığını söylemiştir.
08-58/935-379
4
Yetkili son olarak, müşterilerin çok fazla marka seçeneğine sahip olduğunu;
bunun da müşterinin pazarlık gücünü artırdığını; bu nedenle markalar arası
rekabetin çok arttığını; müşterinin Toyota almakta karar kıldığı zaman ise bayiler
arası rekabetin başladığını; alıcıların bayiler arasında gidip gelerek fiyatı
düşürdüklerini; kendilerinin en çok indirimi yaparak ürünü satmaya ve hedefi
tutturmaya çalıştıklarını ifade etmiştir.
Toyan’ın otomobil satış miktarları yıllar itibarıyla şu şekildedir:
Perakende Filo 140
2005 1493 384
2006 890 294
2007 944 244
2008 (1.1-10.9.2008) 474 102

I.2.1.3. Akota Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Yetkili konu hakkında aşağıdaki bilgileri vermiştir:
- Ankara’da en çok Toyan, ikinci olarak Reis ve üçüncü olarak ise Akota satış
yapmaktadır.
- Toyan talep olursa Ankara dışına yedek parça ve otomobil satışı yapmaktadır.
Ancak bu “pasif satış” olarak gerçekleşmekte olup, şirketin Ankara dışına aktif bir
pazarlama stratejisi bulunmamaktadır.
- Reis Lider Genel Müdürü’nün kişisel bilgisayarında tespit edilen belge hakkında
kendisinin bilgisi bulunmamaktadır. Yerinde incelemeler sırasında bilgi sahibi 150
olduğu bu belgede ileri sürülen hususlar uygulanabilir nitelikte değildir. Zira
bayilerin aralarında yapacakları anlaşma ile diğer bayiye “satış yapma” demek
ticari mantığa aykırı bir husustur. Buna rağmen, diğer bayi yetkilileri ile zaman
zaman yaptıkları yüz yüze görüşmelerde farklı öneriler fikir olarak ortaya
atılmaktadır. Tespit edilen de bu tür bir öneri olabilir. Fakat bu tür önerilerin
rağbet görmesi mümkün değildir. Akota’nın gerçekleştirdiği satışlara ait tüm
bilgilerin rakipleri tarafından görülmesini istemesi mümkün değildir. Zaten, söz
konusu belgede verilen rakamlar tarafların bir araya gelerek düzenleyebilecekleri
rakamlar değildir. Zira bu rakamlar ToyotaSA tarafından verilen rakamlardır. Öte
yandan bayiler tarafından gerçekleştirilen satışlar bayilerin kullandığı ağ olan 160
TOYBİS üzerinden günlük olarak takip edilebilmektedir. Fakat bayiler nihai
tüketiciye verdikleri satış rakamlarının rakip bayiler tarafından görülmesini
istemez. Bu fiyatlar faturalama sistemi çerçevesinde fatura kesildikten sonra
sadece ToyotaSA tarafından görülebilir. Bu nedenle anılan belgede ifade edilen
hususların akota tarafından uygulanması mümkün değildir.
- Söz konusu belgede kayda değer tek husus ortak reklam önerisidir. Bu da zaten
zaman zaman ToyotaSA’nın önderliğinde Ankara bayilerince gerçekleştirilen bir
husustur.
08-58/935-379
5
- ToyotaSA tarafından bayilere yıllık ve aylık olarak satış hedefleri verilmektedir.
Zaman zaman aylık hedeflerin tutturulması parasal ödüllerle desteklenerek, 170
stokta birikmiş modellerin eritilmesi amaçlanmaktadır. Bunun dışında yıllık
hedeflere ulaşılması herhangi bir ödülle desteklenmemektedir. Her yıl öncesinde
ToyotaSA ile bir araya gelinerek o sene gerçekleştirilecek satış miktarı ortaklaşa
belirlenmektedir. Bu ToyotaSA’nın üretim planlaması, bayinin de stok
planlamamız için gerekli olan rakamlardır. Bu hedefin altında kalındığında
ToyotaSA tarafından bize bildirilen stok miktarını bulundurduğumuz sürece
herhangi bir yaptırımla karşılaşmayız. Benzer şekilde hedefin üzerine
çıktığımızda da sistematik bir ödüllendirme mekanizması yoktur. Sadece Rekabet
Primi ve Müşteri Memnuniyeti Primi uygulamalarından bahsetmek mümkündür.
Rekabet Primi, Toyota markalı arabaların fiyatlarının rekabetçi olması için alınan 180
araba fiyatı üzerinden %1 oranında indirim sağlanmasından ibarettir. Müşteri
memnuniyeti primi ise, satış hizmetlerinin kaliteli yürütülmesi için verilen primdir.

I.2.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler

I.2.2.1. Toyan’dan Elde Edilen Belgeler
Önaraştırma kapsamında raportörlerce Toyan’da gerçekleştirilen yerinde
incelemede elde edilen ve tarih bilgisi içermeyen Toyan Genel Müdürü’ne ait el
yazısı belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“- Her bayi hedefi tutturana kadar tespit edilen araba fiyatı üzerinden satış 190
yapsın. Hedef yakalandıktan sonra fiyatı yukarı çeksin. … 2. el araba fiyatlarına
tek elden fiyatlama yapılsın (Ankara pazarı bizim çalıştığımız …..1 tarafından
kontrol ediliyor fiyatları o versin).
- İşe başlamadan evvel her bayi kullandığı fatura koçanını rakiplerine göstersin
araba satışları bu koçanlardan başlasın …. İptal olursa aynı koçandan tashih
yapılsın.
- Aksesuar dışında müşterilere (sigorta, servis ve ne şekilde olursa olsun) hediye
verilmesin.
- 2008 model arabalar serbest fiyattan satılsın.
… 200
- Devir sırasında (1.9.2008’den) evvelki bağlantılar taraflara bildirilsin opsiyon
kabul edilmesin.
- Hatır için düşük fiyatla araba satıldığında bu hak eşit şekilde her bayie tanınsın,
bu ayda belli bir sayıyı geçmesin.
…

Akota 687 %26 - 21
Lider 890 %34 - 35
Toyan 1035 %40 - 44
210

1 Okunamayan bir kelime.
08-58/935-379
6
Toplam 2612
- 1 Eylül’e kadar fiyatlar serbest.”

I.2.2.2. Akota’dan Elde Edilen Belgeler
Yerinde incelemede elde edilen belgede, “01.01.2008-10.09.2008 arası
gerçekleşen satışlar” başlığı altında aşağıdaki rakamlar yer almaktadır:

“Perakende
Satışlar
220






Filo satışlar


230


…”

21 Kasım 2007 tarihli belgede yer alan bazı bilgiler aşağıdaki gibidir:
“…
2007 Ocak-Ekim Perakende Hedef Gerçekleştirme
Toplam Hedef Toplam Gerçekleşme 2007 Hedef Gerçekleşme %
Akota 553 404 %73
Lider 762 647 %85
Toyan 779 715 %92
Ankara 2.094 1.766 %84

2006 Ocak-Aralık/2007 Ocak-Eylül Perakende Pazar Payı Gelişimi
2006 Perakende Pazar Payı
(Ocak-Aralık)
2006 Perakende Pazar Payı
(Ocak-Eylül)
Fark
Akota %1,5 %2,5 +1
Lider %3,5 %3,4 -0,1
Toyan %2,9 %3,4 +0,5
...” 240

J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK
Kurul’un 15.5.2008 tarih ve 08–33/426-M sayılı kararı uyarınca Toyotasa Toyota
Pazarlama ve Satış A.Ş. ve yetkili servislerine yönelik Toyota marka otomobillerin
satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım pazarında yapılan önaraştırma
kapsamında, Ankara’da Toyota yetkili satıcısı olarak faaliyet gösteren Reis
Lider’de 18.6.2008 tarihinde şirket Genel Müdür’ünün bilgisayarında yapılan
incelemede Reis Lider ile Ankara’da faaliyet gösteren diğer Toyota yetkili
Pazar Payı Toplam
Toyan 34,8122866 102
Akota 25,9385665 76
Reis Lider 39,2491467 115
Bölge Toplam 100 293
Pazar Payı Toplam
Toyan 42,7027027 474
Akota 20,9909909 233
Reis Lider 36,3063061 403
Bölge Toplam 100 1110
08-58/935-379
7
satıcıları Toyan ve Akota’nın Toyota markalı motorlu kara taşıtları satış pazarında
fiyat anlaşması ve miktar paylaşımı yaptıkları şüphesi uyandıran bir belgeye 250
rastlanmıştır.
Söz konusu belgede2 aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“
BAYİ YILLIK PERAKENDE HEDEF YÜZDE TUTULMASI GEREKEN
STOK
TOYAN 1.035 40% 69
LİDER 890 34% 59
AKOTA 687 26% 46
TOPLAM HEDEF 2.612 100% 174

SATIŞ: Toplam satışın %40’ını Toyan, %34’ünü Reis Lider, %26’sını Akota
yapacaktır. Yukarıdaki verilen oranları satış müdürleri günlük bağlantı ve fatura
adetlerini birbirlerine yollayarak takip edeceklerdir. Öne geçen bayi anlaşma
yapılan fiyatı yukarı çekerek, oranlar makul hale getirilecektir.

FİLO: Filo satışlarında iskonto yapılmayacak, aynı oranlarda filo paylaşılacak. 260
Filo fiyatları verilirken, satış sırası gelen bayi indirimsiz, diğer bayiler 300 YTL
yüksek fiyat verecek.

REKLAM: Aylık 9.000 YTL reklam bütçemiz olacak (Her bayi 3.000 YTL). Ayda 3
kez alışveriş merkezlerinde 3 gün tanıtım aktivitesi yapılacak.
Belirtilen oranları satış müdürleri sağlamakla yükümlüdür.”

Önaraştırma sürecinde raportörlerce yapılan görüşmelerde, yukarıda yer verilen
belgede miktar ve oran olarak yer verilen “hedef”in, ToyotaSA tarafından her
yetkili satıcısı ile yapılan karşılıklı müzakerelerle belirlendiği ve söz konusu 270
hedeflerin 2008 yılına ait olduğu bilgisi edinilmiştir. Dolayısıyla yetkili satıcıların
söz konusu miktar ve oranları, aralarında uzlaşarak belirlemeleri mümkün
görünmemektedir. Belgeden, söz konusu bilgiyi veri kabul ederek, Ankara’daki
tüm yetkili satıcıların bu hedeflere ulaşabilmeleri için, hedefe ulaşan yetkili
satıcının fiyatları yükselterek alıcıları diğer yetkili satıcılara gönderilmesi
öngörülmüştür. Buna ek olarak, filo satışlarında iskonto yapılmayacağı, aynı
oranlarda filo paylaşılacağı belirtilmiş; filo satış sırası gelen yetkili satıcının
indirim yapmayacağı, diğer satıcıların ise 300 YTL. daha yüksek fiyat teklif
ederek satışı söz konusu satıcının yapması öngörülmüştür. Son olarak, bayilerin
eşit oranlarda katkıda bulunacağı belirli bir reklam bütçesi ve ortak tanıtım 280
aktiviteleri belirlenmiştir. Belgede ayrıca, satış müdürlerinin bilgi alışverişinde
bulunarak üzerinde anlaşmaya varılan fiyat ve miktarlarını sağlamakla yükümlü
olacağı ifade edilmiştir.

Yapılan yerinde incelemelerde Toyan’da da benzer bir belge bulunmuştur. Toyan
Genel Müdürü’nün el yazısıyla aldığı notlardan oluşan belgede, hedefi tutturan
yetkili satıcının fiyatları yukarı çekmesi, 2. el araba fiyatlarının tek elden
belirlenmesi gereği, anlaşmanın kontrolünün fatura koçanlarının kontrolüyle

2 Genel Müdür bilgisayarında bulunan söz konusu belgenin 9.6.2008 tarihinde, saat 15:33:44’te
oluşturulduğu belirlenmiştir.
08-58/935-379
8
sağlanması, hediyelerin kısıtlanması, 2008 model arabaların serbest fiyatlarla
satılması gibi önerilere, Reis Lider’de bulunan belgedeki hedef miktar ve 290
oranlarına yer verilmekte; 1 Eylül’e kadar fiyatların serbest olduğu ifade
edilmektedir.
Hakkında önaraştırma yürütülen yetkili satıcıların genel müdürleri, Reis Lider ve
Toyan’da bulunan belgelerdeki hususlara ilişkin olarak bireysel çalışmalar
yaptıklarını, rakipleriyle görüştüklerini kabul etmiş; ancak uzlaşamadıklarını
vurgulamışlardır. Uzlaşamamanın gerekçesi olarak da kârlılıklarının çok düşük
olmasını, satışlarının çok az olması nedeniyle hedeflere ulaşamamalarını
göstermişlerdir.

Söz konusu ifadeleri kontrol etmek için 1.1.2008-10.9.2008 dönemi satış hedefi 300
ve gerçekleşme verilerine bakıldığında aşağıdaki tablonun ortaya çıktığı
görülmüştür:
Tablo - 10.9.2008 tarihi itibariyle yıllık satış hedefleri ve gerçekleşmeler
Toplam Hedef Gerçekleşme Gerçekleşme/Hedef
Toyan 1.035 576 0,56
Reis Lider 890 518 0,58
Akota 687 309 0,45
Toplam 2.612 1.403 0,54

Tablodan da anlaşılacağı üzere, yılın sonuna yaklaşılmasına rağmen yetkili
satıcılar hedeflerinin ancak yarısını gerçekleştirebilmişlerdir. Böyle bir durumda,
hedefi gerçekleştiren şirketin yeni alıcıları rakiplerine göndermesi konusunda
anlaşamamaları son derece doğaldır. Buna rağmen anlaşmaya ilişkin çabaların
ise, satışlardaki düşüklüğe çözüm arayışı olduğu kanaatine varılmıştır.
310
Yapılan incelemelerde, teşebbüslerin pazar paylaşımı konusunda uzlaştıklarına
ilişkin herhangi bir bilgi, bulgu bulunamamıştır. Bunlara ilaveten, otomobil
pazarında alıcıların tercih genişliğinin, yani Toyota markalı araçların yakın
ikamelerinin varlığının yetkili satıcıların yüksek fiyat vererek alıcıları geri
çevirmesine engel olabilecek bir unsur olduğu görülmüştür. Zira, alıcıların diğer
Toyota yetkili satıcısı yerine başka markalara yönelmesi de olasıdır. Bu nedenle
markalar arası rekabet baskısının marka içi rekabeti terbiye ettiği söylenebilir.
Yetkili satıcılarının anlaşması, müşteri kaybına yol açacağından ToyotaSA’nın da
çıkarlarına ters düşecektir. Özellikle de ToyotaSA’nın kurduğu yazılım sistemi ile
yetkili satıcılarının satışlarını yakından takip edebildiği de göz önünde 320
bulundurulursa, bu yapı içerisinde yetkili satıcıların anlaşma ihtimallerinin düşük
olduğu daha iyi anlaşılacaktır. Ayrıca ToyotaSA’nın yetkili satıcılarına bıraktığı
oldukça düşük (% 6-7) kar marjı da, yetkili satıcıların gelen müşteriyi geri
çevirmelerine engel olacak bir diğer unsurdur. Bu nedenlerle, markalar arası
rekabetin marka içi rekabeti düzenlediği Toyota markalı araçlar pazarında,
anlaşmanın uygulanabilirliği bulunmadığından rakipler arasından rekabetin
engellenmesine ilişkin irade uyuşmasının gerçekleşmediği, dolayısıyla
anlaşmaya ulaşılamadığı, önaraştırma konusu pazarda 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında bir rekabet ihlalinin oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
330
Öte yandan, belgelerde yer alan ve Akota Genel Müdürü tarafından da varlığı
kabul edilen reklam konusunda rakipler arasında yapılan işbirliği anlaşması ise,
08-58/935-379
9
Ar-Ge veya standart geliştirme anlaşmaları gibi pazarda sinerji ve dolayısıyla
etkinlik sağlayan anlaşmalardan olmakla birlikte, bazı durumlarda rekabeti
sınırlayıcı etkiler doğurabilmektedir. Örneğin bir anlaşma ile teşebbüslerin reklam
aktiviteleri kısıtlanarak, rekabette kullanılabilecek bir olanak ortadan kaldırılıyorsa
yahut tüm teşebbüsler tek bir reklam ajansına yönlendirilerek ya da bazı reklam
ajansları ile çalışmak yasaklanarak reklamcılık pazarındaki rekabet bozulmak
isteniyorsa veya ortak reklam yapılarak ürünün imajı tek tipleştirerek ürün
farklılaştırması yoluyla pazarda gerçekleşecek olan rekabet engellenmek 340
isteniyorsa, bu tür anlaşmaların rekabeti kısıtlayan yahut engelleyen anlaşmalar
olduğu söylenebilir. Ancak mevcut dosyada olduğu gibi sadece maliyetleri
düşürmek için ortak reklam faaliyeti gerçekleştirmenin, örneklenen durumları
içermemesi durumunda rekabeti sınırlayıcı etkisinin olmadığı neticesine
varılmıştır.

K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Dosya konusu iddialar ile ilgili olarak Reis Lider Araç Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti,
Toyan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Akota Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. 350
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına,
2. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabet ihlali oluşturabilecek
davranışlardan kaçınmaları gerektiği yönünde adı geçen firmalara görüş yazısı
gönderilmesi konusunda Başkanlığa yetki verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy