Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-175 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-61/1000-392
Karar Tarihi : 30.10.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Ebru ÖZTÜRK, Hüseyin ORMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Multek Technologies Ltd.
Temsilcileri: Av. Alev TOPSAKAL ve Av. Akın KIVRAKDAL
Ahi Evran Cad., Polaris Plaza, Kat: 25, D: 89,
34398, Maslak / İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Multek Technologies Ltd.
Level 11 No:1 Cathedral Square Pope Hennssy
St. Port Louis / MORİTUS
- Ashwin J. BABARİA
1470 N. Kimball Ave. Southlake, TX 76092, ABD
- Dhirajlal J. BABARİA
435 Shady Lane Southlake, TX 76092, ABD 30
- Steve Lee DUTTON
1000 South Priest Drive Tepme, AZ 85281, ABD
E. DOSYA KONUSU: Flextronics International Ltd.’nin tamamına sahip olduğu
iştiraki Multek Technologies Ltd.’nin Dynaco Corp.’un varlıklarını ve Steve Lee
DUTTON’un sahip olduğu bazı patent haklarını devralması işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.9.2008 tarih, 6166 sayı ile giren ve 40
eksiklikleri en son 16.10.2008 tarih, 6733 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 24.10.2008 tarih, 2008-2-
175/Öİ-08-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 24.10.2008 tarih,
REK.0.06.00.00-120/340 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-61 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; bildirim konusu devralma işleminin,
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar 50
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, söz konusu işlemin ilgili
08-61/1000-392
2
pazarda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi
kapsamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim durumu
güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu
doğurmayacağı, dolayısıyla işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği 60
Bildirim konusu işlem iki aşamadan oluşmaktadır: İlk aşama Dynaco Corp.’nın
(Dynaco) varlıklarının ve Dynaco Genel Müdürü Steve Lee Dutton’un sahip olduğu
bazı patent haklarının Multek Techonologies Ltd. (Multek) tarafından devralınmasını,
ikinci aşama ise devralınan varlıkların ve patentlerin Flextronics International USA,
Inc.’ye (Flextronics USA) devrini içermektedir. Flextronics USA’nın tamamına ise
Flextronics International Holding LLC (Flextronics LLC) sahip bulunmaktadır.
Flextronics LLC’nin tamamına Flextronics Corporation; Flextronics Corporation’ın
tamamına ise Flextronics International Ltd. (Flextronics) sahip bulunmaktadır.
Dolayısıyla Multek ve Flextronics USA, Flextronics tarafından kontrol edilmekte, nihai
olarak devralma işlemi Dynaco ve Flextronics arasında gerçekleşmektedir. 70
Devralma işlemine ilişkin olarak Multek, Dynaco ve Dynaco’nun hissedarları olan
Ashwin J. Babaria ve Dhirajlal J. Babaria arasında 29.8.2008 tarihinde “Varlık Alım
Sözleşmesi” imzalanmıştır. Dynaco Genel Müdürü Steve Lee Dutton ve Multek ayrıca
Steve Lee DUTTON’un sahip olduğu bazı patent haklarının Multek’e devri konusunda
29.8.2008 tarihinde “Patent Alım Sözleşmesi” imzalamışlardır.
H.1.2. Taraflar
H.1.2.1. Devralan Taraf: Multek
Moritus yasaları uyarınca kurulan ve merkezi St. Port Louis’de yer alan Multek’in
hisselerinin tamamına Flextronics sahiptir. Singapur yasaları uyarınca kurulmuş olan 80
hisseleri borsada işlem gören Flextronics’in 16.6.2008 tarihi itibarıyla başlıca
hissedarları FMR Corp. (%10,67), AXA Financial Inc. (%10,62), Capital Research
Global Investors (%6,84) ve Franklin Resources Inc.’dir (%5,61).
Flextronics, orijinal ekipman imalatçılarına (OEM) elektronik imalat hizmetleri (EMS)
hizmeti veren küresel ölçekli bir tedarikçidir. Hizmetleri baskılı devre ve esnek devre
üretimi, sistem montajı ve imalatı, lojistik, satış sonrası hizmetler, tasarım ve
mühendislik hizmetleri, orijinal tasarım üretim hizmetleri, parça tasarım ve üretimini
kapsamaktadır. Flextronics’in OEM müşterileri için ürettiği ürünler arasında masaüstü,
portatif ve diz üstü bilgisayarlar, elektronik oyunlar ve sunucular; mobil iletişim araçları;
set top box, ev eğlence ekipmanları, yazıcılar, kopya makineleri ve kameralar gibi 90
ürünleri kapsayan tüketici dijital cihazları; ev aletleri; sanayi sayaçları; barkod
okuyucuları; test ekipmanları; yol bulma araçları; radar; gösterge paneli, radyolar;
kablolu modem, cep telefonu baz istasyonu, dağıtım soketleri (hubs) ve anahtarlar
(switches); ilaç dağıtım aletleri, tıbbi teşhis aletleri ve telemedicine aletleri gibi aletler
bulunmaktadır. Flextronics OEM’ler için plastik oyuncak tuğlaları, tıbbi inhaler ve
cerrahi ekipmanlar için plastik kalıp parçaları da dahil olmak üzere az sayıda elektronik
olmayan ürün de üretmektedir.
Flextronics’in dünya çapındaki cirosu 31 Mart 2008 tarihinde sona eren 2008 mali
yılında (……………) YTL’dir (………………… ABD Doları).
08-61/1000-392
3
Flextronics’in Türkiye’de 2008 yılında EMS işinden elde ettiği ciro yaklaşık 100
(……………) YTL’dir.
H.1.2.2. Devreden Taraf: Ashwin J. Babaria, Dhirajlal J. Babaria ve Steve Lee
Dutton
Dynaco Corp. (Dynaco) ABD’de kurulmuş ve Arizona’da kiraladığı tesislerde çok katlı
esnek, sert-esnek ve sert baskılı devre parçalarının üretimi ve kablo montajı alanında
faaliyet gösteren bir şirkettir. Dynaco’nun satışlarının %75’i askeri, havacılık ve uzay
sanayi, kalan %25’lik kısmı ise tıp ve otomotiv alanında faaliyet gösteren müşterilerine
yöneliktir.
Dynaco’nun Türkiye’de herhangi bir hukuki varlığı bulunmamaktadır. Söz konusu
şirketin 2007 yılı Türkiye cirosu yaklaşık (……………) YTL olup anılan ciro; askeri, 110
uzay sanayi ve havacılık müşterilerine doğrudan satış yöntemiyle gerçekleştirilmiştir.
Dynaco’nun dünya çapında cirosu ise 2007 mali yılı için yaklaşık (……………) YTL’dir.
Dynaco’nun hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Dynaco’nun Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Ashwin J. Babaria 50
Dhirajlal J.
Babaria
50
Toplam 100
Dynaco Genel Müdürü Steve Lee Dutton ise devralma işlemi dahilinde sahip olduğu
bazı patent haklarını Multek’e devredecektir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Hem devralan şirket Flextronics, hem de devredilen şirket Dynaco, orijinal ekipman
imalatçılarına (OEM) elektronik imalat hizmetleri (EMS) hizmeti vermektedir. EMS 120
hizmetleri her çeşit elektronik, elektrikli makine malzemeleri ve elektrik devrelerinin
doğrudan veya fason imalat yoluyla imalatı ve montajı, bunların ithalat ve ihracatı ve
faaliyet konusu ile ilgili olan konularda tamir, bakım, test, danışma ve her türlü teknik
hizmetin verilmesidir.
Genel olarak EMS tedarikçilerinin özellikle tüketici elektronik ürünleri,
telekomünikasyon, bilgisayar, tıp ve otomotiv sektörlerine farklı elektronik ürünleri
tedarik etme kapasiteleri vardır. EMS tedarikçilerinin ana faaliyeti baskılı devrelerin bir
araya getirilmesi olmakla beraber, genel olarak bu tedarikçiler OEM’lere sağladıkları
hizmetleri, ürünün fizik tasarımı, bileşen seçimi ve istihsal, prototip üretimi, ürün
güvencesi, test, onarım, hata analizi, lojistik ve satış sonrası hizmetler gibi üretim 130
öncesi ve sonrası imalat hizmetlerini de kapsayacak şekilde genişletmişlerdir.
EMS tedarikçileri tedarik zinciri idaresi işlemlerini ürün imalatının bir parçası olarak
kabul etmektedirler. Ayrıca OEM’ler EMS tedarikçilerinin outsource edilen faaliyetlerin
tüm yönleri ile ilgili olarak sorumluluk almalarını talep etmektedirler. Dolayısıyla bu
faaliyetlerin tümünün EMS pazarı kapsamında olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu çerçevede ilgili ürün pazarı, “orijinal ekipman imalatçılarına elektronik imalat
hizmetleri tedariki pazarı” olarak belirlenmiştir.
08-61/1000-392
4
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye sınırları içerisinde ilgili ürün bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına
neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Türkiye 140
Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Değerlendirme
Bildirim konusu işlemle Dynaco’nun kontrolü Flextronics’e geçecektir. İlgili devralma
işlemi, Dynaco’nun kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in
2. maddesinin “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını
yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi
kapsamında bir devralma işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi "Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, 150
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının 25 milyon YTL’yi aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur" hükmü ile hangi tür birleşme ya da devir işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun
iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
İşlemin bildirime tabi olup olmadığını belirlemek bakımından tarafların EMS pazarında
elde ettiği cirolar ve pazar paylarının incelenmesi gerekmektedir.
İlgili pazarda tarafların ciro ve pazar payı bilgileri aşağıda yer almaktadır.
Tablo 2: İlgili Pazarda Tarafların Cirosu ve Pazar Payı
Taraflar Ciro (YTL) Pazar Payı (%)
Flextronics (………) (…)
Dynaco (………) (…)
Toplam (………) (…)
Flextronics’in Türkiye’de 2008 yılında EMS işinden elde ettiği ciro yaklaşık (…………) 160
YTL ve pazar payı % (…)’dir. Devre konu Dynaco’nun Türkiye’de 2007 yılında EMS
işinden elde ettiği ciro ise (…………) YTL olup, pazar payı % (…)’dir.
Bu bilgilerden anlaşıldığı üzere işlem, Flextronics’in Türkiye cirosunun 25 milyon
YTL’lik ciro eşiğini aşması nedeniyle, Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir
devralma işlemi niteliğindedir.
EMS pazarı dünyada olduğu gibi Türkiye’de de rekabetçi, dinamik, hızla büyüyen ve
çok yoğunlaşmamış bir pazardır. Pazarda faaliyet gösteren belli başlı şirketler Karel
(pazar lideri), Penta, Başarı, Enko, Özak ve İnform’dur. Tarafların devralma işlemi
sonucunda oluşacak olan toplam pazar paylarının yaklaşık % (…) gibi düşük bir
düzeyde olması, ilgili ürün pazarında birçok şirketin varlığı ve pazara giriş için sermaye 170
gereksinimi dışında herhangi bir giriş engelinin olmadığı düşünüldüğünde, devralma
işlemi sonucunda bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
“Rekabet Etmeme” ve “Ayartmama” Hükümlerinin Değerlendirilmesi
Taraflar arasında imzalanan “Varlık Alım Sözleşmesi”nin 10. maddesinde “Rekabet
Etmeme Hükmü” yer almaktadır. Anılan maddede, satıcı konumunda olan Dynaco’nun
ve hissedarlarının kapanış tarihinden itibaren üç (3) yıl boyunca devre konu
Dynaco’nun sattığı ürünlere doğrudan veya dolaylı rakip durumunda olan şirketlerin
hissedarı, yönetim kurulu üyesi, idarecisi vb. olamayacağı, ayrıca Dynaco’da çalışan
personeli işinden ayrılması amacıyla ayartmayacağı ifade edilmektedir. 180
08-61/1000-392
5
Bilindiği gibi rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını tam olarak
almalarının bir aracı olarak görülmektedir. Genel olarak rekabet yasaklarının yan
sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli
olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması
gerekmektedir. Bildirim konusu işlemde yer alan rekabet yasağı, yoğunlaşma işlemi ile
doğrudan ilgili ve gereklidir. Söz konusu yükümlülüklerin üçüncü kişilerin ticari
faaliyetlerini sınırlayıcı bir yönü bulunmadığı görülmektedir. Getirilen rekabet yasağı
devre konu şirketlerin faaliyet alanı ile sınırlıdır. Dolayısıyla rekabet yasağı kapsam
bakımından da orantılıdır. Orantılılık kriterine süre yönünden bakıldığında da,
kapanıştan itibaren üç yıl boyunca getirilen rekabet yasağının ve istihdam etmeme 190
yükümlülüğünün makul olduğu görülmektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile 200
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy