Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-236 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-61/992-384
Karar Tarihi : 30.10.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Orçun SENYÜCEL, Selvi KOCABAY
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Mitsubishi Corporation
- Mitsubishi UFJ Lease & Finance Company Limited
Temsilcisi: Av. Tolga KARATAŞ
Lamartine Cd. No: 10 34437 Taksim/İstanbul 20
- Beleggingsmaatschappij Ardelisa N.V.
Temsilcisi: Av. Hakan YAZICI
Levent Mh. Sümbül Sk. No:1 34340 İstanbul
D. TARAFLAR : - Mitsubishi Corporation
3-1, Marunouchi 2-chome, Chiyoda-ku, Tokyo,
100-8086 JAPONYA
- Mitsubishi UFJ Lease & Finance Company Limited
5-1, Marunouchi 1-chome, Chiyoda-ku, Tokyo,
100-6525 JAPONYA 30
- Beleggingsmaatschappij Ardelisa N.V.
Berg Arrat 1, Curaçao, HOLLANDA ANTİLLERİ
E. DOSYA KONUSU: Mitsubishi Corporation ve Mitsubishi UFJ Lease &
Finance Company Limited (Mitsubishi UFJ)‘in, International Automotive
Holding BV (IAH)’nin sermayesinin %45’ini temsil eden hisselerini
Beleggingsmaatschappij Ardelisa N.V. (Ardelisa)’den devralması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.10.2008 tarih ve 6548 sayı ile giren 40
bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
21.10.2008 tarih ve 2008-4-236/Öİ-08-OS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
08-61/992-384
2
aynı tarih ve REK.0.08.00.00-120/311 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-61 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi
olduğu; devir sonucunda ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir 50
hakim durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmayacağı, bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği, görüşü
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya kapsamında ilgili ürün pazarı, devralınan teşebbüsün Türkiye’de sahip 60
olduğu şirket olan Ekim Turizm’in faaliyet alanı göz önüne alınarak,
“operasyonel araç kiralama hizmetleri” pazarı olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Operasyonel araç kiralama hizmetlerinin ülke çapında sunulabilir nitelikte
olması ve ilgili ürünler açısından rekabetin ülke çapında homojen dağıldığının
aksine göstergeler bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye”
olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 70
H.2.1. İşlemin Niteliği
Bildirime konu işlem, Rafan Holding BV, Pearl Fleet Holding BV, Advent ve
International Finance Corporation (IFC)’nin ortak kontrolünde bulunan IAH’nin,
sermayesinin %45’ini temsil eden 14.266 adet hissenin Mitsubishi Corporation
ve Mitsubishi UFJ tarafından 22.8.2008 tarihinde imzalanan “Hisse Satın Alım
Sözleşmesi” ile Ardelisa’dan devralınmasına ilişkindir. Devralma işlemi ile
devralan taraflardan Mitsubishi Corporation’ın IAH’nin sermayesinin %25’ine
tekabül eden 7.925 adet hisseyi, Mitsubishi UFJ’nin ise geriye kalan %20’lik
bölümü temsil eden 6.341 adet hisseyi satın alması öngörülmüştür. Devralma 80
işlemi sonunda devralan taraflar, IAH’nin %99,99 oranında hissesine sahip
olduğu ve devralma işleminde “hedef şirket” konumunda olan ETAŞ Otomotiv
Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş. (ETAŞ Otomotiv) ve Ekim Turizm Ticaret ve
Sanayi A.Ş. (Ekim Turizm)’yi taraflar arasında imzalanacak “Hissedarlar
Sözleşmesi” ile yönetecek ve kontrol edeceklerdir. ETAŞ Otomotiv, Ekim
Turizm’in %99 oranında hissesine sahip olup, anılan şirketin kontrolü dışında
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
08-61/992-384
3
Dosya mevcudu bilgilere göre, taraflar arasında gerçekleştirilecek devralma
işleminin iki aşamalı bir işlem olması öngörülmüştür. İlk aşamada, IAH’nin %45
oranında hissesi mevcut ortaklarca Ardelisa’ya devredilecektir. İşleminin ikinci 90
aşaması ise Ardelisa’nın %45 oranındaki hisseyi Mitsubishi Corporation ve
Mitsubishi UFC’ye devretmesine ilişkindir. İşlem sonunda devre konu şirkette
Rafan %51, Mitsubishi Corporation ve Mitsubishi UFC %45 ve IFC %4 hisseye
sahip olacaklardır.
Bildirim formunda, ilk devir işleminin hukuki akıbetinin ikinci devir işleminin
gerçekleşmesine bağlandığı, ikinci devir işleminin gerçekleşmemesi durumunun
ilk devir işleminin muteberliğini devre dışı bırakacak bozucu yenilik doğuran bir
şart niteliğinde olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle, ilk devir işlemi ikinci devir
işleminin öncesinde gerçekleşen bir işlem olarak değil, bildirime konu işlemin ilk
parçası olarak değerlendirilmiştir. 100
22.8.2008 tarihinde IAH’nin yeni hissedarları arasında bir “Hissedarlar
Sözleşmesi” imzalanmıştır. Söz konusu Sözleşme’de IAH’nin yönetim kurulunun
5 üyeden oluştuğu belirtilmektedir. Üyelerin belirlenmesine ilişkin ise aşağıda
aktarılan yöntemin uygulanacağı ifade edilmektedir:
a) Mitsubishi Corporation, Mitsubishi UFJ veya Rafan iştirakleriyle birlikte
IAH’nin hisselerinin %50’sinden fazlasına sahipse 3 üye bu hissedar tarafından
aday gösterilecek, buna ek olarak, hisselerin en az %10’una sahip olan
hissedarlardan her biri 1’er üye aday gösterecektir.
b) Mitsubishi Corporation, Mitsubishi UFJ veya Rafan’ın hiçbiri iştirakleriyle
birlikte IAH’nin hisselerinin %50’sinden fazlasını elinde bulundurmuyorsa; 110
iştirakleriyle birlikte hisselerin en az %26’sına sahip olan hissedarların her biri
2’şer aday gösterecek, iştirakleriyle birlikte hisselerin en az %10’una sahip olan
hissedarların her biri 1’er aday gösterecektir.
c) Bu iki durum sonucunda aday gösterilen üye sayısı atanacak olan 5 üyeden
az ise, birer üye aday gösterme hakkına sahip olmayan tüm hissedarlar
arasında, seçim yoluyla belirlenmek üzere üye sayısı toplam 5 üyeye
tamamlanacak biçimde ek aday gösterilecektir. Söz konusu seçim, hisse başına
tek bir oy esası üzerinden yürütülecektir.
Devralınan şirkette %4 oranında hisseye sahip olan IFC, yönetim kurulunun
tüm toplantılarına oy kullanma hakkına sahip olmaksızın katılacak ve bir 120
gözlemci atama hakkına sahip olacaktır.
Hissedarlar Sözleşmesi’ne göre yönetim kurulunun en az 4 üye ile toplanması
ve toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğunun lehte oylarıyla karar
alınması öngörülmüştür. Buna ek olarak, söz konusu Sözleşme’de “önemli
kararlar” olarak belirtilen ve tüm üyelerin katılımını gerektiren ve tüm üyelerin
oybirliği ile alınan kararların bazıları aşağıda belirtilmektedir:
- Yıllık planın ya da orta vadeli iş planının onaylanması,
- Şirketteki hisselerin devralınması veya satılması,
08-61/992-384
4
- Üst düzey yönetimin atanması veya görevinden alınması veya yönetim
kurulunda boş üyeliğin olması durumunda geçici üyelerin atanması, 130
- Görev ve sorumlulukların tahsisi ve üyeler arasında tali komitelerin
oluşturulması,
- Herhangi bir hisse opsiyon programının onaylanması,
- Herhangi bir ortak girişime veya ortaklığa girilmesi veya hissedarlar
sözleşmesine veya ortak girişim sözleşmesine onay verilmesi,
- İşin olağan akışı haricinde bir garanti veya teminatın düzenlenmesi,
- Muhasebe ilkelerindeki değişiklik,
- Herhangi bir hissedarla veya bir iştirakiyle sözleşme veya anlaşmanın
onaylanması veya aynı anlaşma veya sözleşmenin tadil edilmesi.
Genel kurula ilişkin olarak ise Hissedarlar Sözleşmesi’nde genel kurul 140
toplantısında her bir hissedarın hisse sayısına eşit sayıda oy kullanma hakkına
sahip olacağı belirtilmekte, aşağıda bir kısmı aktarılan kararların genel kurul
toplantısında azınlık hissedarlarının onayı olmaksızın alınamayacağı ifade
edilmektedir:
- Şirketin işinin değiştirilmesi veya başka bir iş yürütülmesi,
- Şirketin veya bağlı kuruluşunun esas sözleşmesinin tadili,
- Herhangi bir bağlı kuruluşun kurulması, bir şirkette hisse edinilmesi vay
herhangi bir ortaklık veya bağlı kuruluşa iştirak edilmesi veya iştirakin
feshedilmesi,
- Şirketin birleşmesi, ayrılması, konsolide olması, tasfiyesi veya feshi yönünde 150
bir karar,
- Yönetici müdürler kurulunun üye sayısının tespit edilmesi, üyelerin görevden
alınması ve yerlerine üye atanması,
- Şirket karının dağıtımı veya herhangi bir temettü ödemesinin yapılması,
- Şirket ünvanının değiştirilmesi,
- Denetçilerin değiştirilmesi.
Sözleşme’de ayrıca yukarıda belirtilen kararların alınmasında hisselerin en az
%91’ini temsilen hissedarların lehte onayının gerekli olduğu belirtilmektedir.
Yukarıdaki bilgilerin ışığında, devralma işlemi sonunda IAH’nin ve bağlı
kuruluşlarının Rafan, Mitsubishi Corporation ve Mitsubishi UFJ’nin ortak 160
kontrolünde olacağı anlaşılmıştır.
H.2.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
08-61/992-384
5
kontrol etmesi" 4054 sayılı Kanun"un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler
arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir.
Bildirim konusu işlem, IAH’nin kontrol yapısında değişikliğe neden olacağından
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemidir. 170
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro
eşiği getirilmiştir.
Devre konu Ekim Turizm’in 2007 yılı cirosu yaklaşık (…………) YTL. olarak
gerçekleşmiş olduğundan, -diğer verilere bakılmaksızın- anılan işlemin Kurul’un
iznine tabi olduğu anlaşılmıştır. 180
Bununla birlikte, devralanlar Mitsubishi Corporation ve Mitsubishi UFJ’nin ilgili
pazarda faaliyetinin bulunmaması nedeniyle, devir işlemi sonucunda pazarın
yapısı değişmeyeceğinden, Kanun'un 7. maddesi anlamında bir hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.2.3. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Rekabet Yasakları Açısından
Değerlendirme
Hissedarlar Sözleşmesi’nin “Rekabet Yasağı Taahhütleri” başlıklı 16.1.
maddesinde, ETAŞ Otomotiv ve Ekim Turizm’in yönetim kurulu başkanı Ali 190
Vural AK’a, sahip olduğu iştiraklerine ve Rafan’a iki yıllık rekabet yasağı ve işi
bırakmayı teşvik etmeme hükümlülüğü getirilmiştir.
Birleşme ve devralma işlemlerine ilişkin bir rekabet kısıtlamasının yan sınırlama
olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz
konusu yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece
taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması
gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen yükümlülükler söz konusu kriterleri taşıdığından, yan
sınırlama olarak değerlendirilmeleri gerektiği kanaatine varılmıştır.
200
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu
işlemin 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve
bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne
tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte
hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
08-61/992-384
6
olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir. 210
Full & Egal Universal Law Academy