Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-57 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-62/1017-393
Karar Tarihi : 7.11.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Salim AYDEMİR, Cumhur Atalay HATİPOĞLU,
Mehmet Selim ÜNAL, Şamil PİŞMAF
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Omya Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Omya Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Mithat Uluünlü Sok. No:9/4 Zincirlikuyu/İstanbul
- Kombassan Holding A.Ş.
Nişantaşı Mah. Şahinağa Sk. Kombassan İş Merkezi
Selçuklu/Konya
E. DOSYA KONUSU: 18.9.2008 tarihli ve 08-54/846-M sayılı Kurul kararı ile nihai
incelemeye alınan Kombassan Holding A.Ş. kontrolündeki Komsar Kombassan
Mikronize Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Hisar Madencilik ve Yapı 30
Elemanları Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin kalsit ve ilişkili ürünlerin madenciliği ve
üretimine dair faaliyetlerinin, belirli malvarlığı ve anlaşmalarının Omya
Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işleminden
vazgeçilmesi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.5.2008 tarih ve 3292 sayı ile intikal eden
başvuruda, Kombassan Holging A.Ş. kontrolündeki Komsar Kombassan Mikronize
Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Komsar) ile Hisar Madencilik ve Yapı Elemanları
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Hisar Madencilik)’nin kalsit ve ilişkili ürünlerin madenciliği ve
üretimine dair faaliyetlerinin, belirli malvarlığı ve anlaşmalarının Omya Madencilik 40
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Omya) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebinde bulunulmuştur. Bu başvuruya istinaden yapılan inceleme ve görüşmeler
neticesinde düzenlenen 8.9.2008 tarih ve 2008-1-57/Öİ-08-SA sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu, 10.9.2008 tarih ve REK.0.05.00.00-120/154 sayılı Başkanlık
önergesi ile Kurula sunulmuştur.
Söz konusu rapor 18.9.2008 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 08-54/846-M sayı
ile karara bağlanmıştır. Buna göre,
“
1. Kombassan Holding A.Ş. kontrolündeki Komsar Kombassan Mikronize 50
Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Hisar Madencilik ve Yapı Elemanları
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin kalsit ve ilişkili ürünlerin madenciliği ve üretimine dair
faaliyetlerinin, belirli malvarlığı ve anlaşmalarının Omya Madencilik Sanayi ve
Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 10.
maddesi birinci fıkrası uyarınca nihai incelemeye alınmasına,
2. İlgili işlemler sırasında, 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddeleri çerçevesinde
Başkanlığa yetki verilmesine; Kanun’un 16. ve 17. maddeleri ile diğer ilgili
maddelerinin göz önünde bulundurulmasına,
3. Raportörlerin, devralma işlemine ilişkin devralma başvurusunda yanlış ve
yanıltıcı bilgi verilmesi nedeniyle, ilgili tarafa idari para cezası tatbik edilmesi 60
önerisinin, nihai inceleme aşamasında değerlendirilmesine”
oybirliği ile karar verilmiştir.
Bu karar uyarınca hazırlanan 25.9.2008 tarih ve B.50.0.REK.0.05.00.00.120/755 sayılı
ön itiraz bildirimine cevaben Omya temsilcileri tarafından gönderilen 27.10.2008 tarih
ve 6987 sayılı yazıda ise özetle; ön itiraz bildiriminin tebellüğ edildiği tarihten itibaren,
Omya tarafından tüm ilgili konuların yeniden değerlendirildiği ve sonuç olarak başvuru
konusu işlemden tamamen feragat edilmesinin kararlaştırıldığı, anılan yazının da nihai
incelemeye konu edilen devir işleminin tümüyle geri çekildiğini bildirir bir dilekçe 70
niteliğinde olduğu ifade edilmiştir. Konuya ilişkin olarak düzenlenen 31.10.2008 tarihli
Bilgi Notu, 31.10.2008 tarihli ve REK.0.05.00.00-120/195 sayılı Başkanlık önergesi ile
08-62 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda;
18.9.2008 tarih ve 08-54/846-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülmekte olan
nihai incelemenin, anılan dilekçe ile inceleme konusu devir işleminin geri
çekilmesi neticesinde konusuz kaldığı, bu nedenle bu aşamada nihai
incelemenin sonlandırılması gerektiği,
8.9.2008 tarih ve 2008-1-57/Öİ-08-SA sayılı Devralma Öninceleme Raporunda 80
ortaya konulan gerekçelerle Omya hakkındaki idari para cezası talebinin de
rapor doğrultusunda sonuca bağlanması gerektiği,
Bu bağlamda Omya’nın, değerlendirmeye konu devralma işlemine yönelik izin
başvurusunda yanlış ve yanıltıcı bilgi ve belge vermesi nedeniyle, 4054 sayılı
Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Omya’ya, 2007 mali yılı gayri
safi gelirinin binde biri oranında idari para cezası verilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Bildirim Süreci ve Sonrasında Omya Tarafından Sunulan Tutarsız ve Çelişkili 90
Bilgi ve Belgelere İlişkin Değerlendirme
İnceleme süreci çerçevesinde, bildirim formu da dahil olmak üzere, bildirime konu
taraflardan Omya adına, teşebbüs temsilcilerince gönderilen pek çok bilgi ve belgede,
gerek kendi içinde, gerek muhtelif tarihlerde sunulan belgeler arasında, gerekse Omya
tarafından sunulanlar ile rakip ve müşterilerle yapılan yazışmalar ve/veya raportörlerce
yapılan yüz yüze görüşmelerde elde edilen bilgiler arasında çok sayıda çelişki
bulunduğu ve Omya tarafından kimi zaman yanlış yönlendirmeye yönelik bilgiler
verildiği tespit edilmiştir. Söz konusu bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir;
aa - Bildirim formunun 2.2 bölümünde Omya’ya ilişkin bilgiler verilirken, 100
“1998 yılında yeniden kapasite artırıcı yatırımlara başlayan şirket 1999 yılında
Karabiga’da yeni tesisler kurmuş ve faaliyetlerini artırmıştır. Bu hamle vasıtasıyla
Karabiga fabrikasının kapasitesi 200.000 ton/yıl rakamına ulaşmıştır. Aynı yıl
Akmaden şirketinin Kemalpaşa ve Gebze fabrikaları Omya tarafından devralınmıştır.”,
ifadeleri kullanılmaktadır.
Diğer taraftan, yine bildirim formunun ekinde yer alan “2007 Market survey for CaCO3
(Kalsit)” başlıklı belgede ise, Omya’nın toplam üretim kapasitesi 250.000 ton olarak 110
belirtilmektedir.
Ancak Omya’dan alınan ve Rekabet Kurumu kayıtlarına 17.7.2008 tarih ve 4580 sayı
ile intikal eden yazının ekinde yer alan belgeye göre; Omya Gebze tesisinde toplam
üretim (………) ton, Karabiga tesisinde gerçekleştirilen üretim (………) ton,
Kemalpaşa tesisinde gerçekleştirilen üretim ise (………) ton düzeyindedir. Dolayısıyla
söz konusu belgeye göre [belgede referans verilmeyen dönemde] toplam üretim
(………) ton olarak gerçekleşmiştir. Bildirim formunda Karabiga tesisine ilişkin sunulan
200.000 ton/yıl’lık üretim kapasitesi ile Kemalpaşa ve Gebze tesislerine ilişkin fiili
üretim miktarları toplanıldığında ise; anılan iki tesisin %100 kapasite kullanım oranı ile 120
çalıştığı varsayımıyla dahi asgari (………) ton/yıl düzeyinde kurulu kapasitenin varlığı
açıkça görülmektedir.
Her ne kadar mikronize kalsit ürünleri üretiminde, ürünün boyutu ile o ürüne ilişkin
üretim kapasitesi arasında paralel bir ilişki olduğu, ürün boyutu küçüldükçe, o ürüne
ilişkin üretim kapasitesinin de azaldığı, bu nedenle teorik üretim kapasitesine ilişkin
sağlıklı bir değerlendirmenin çok anlamlı olmadığı, raportörlerce yapılan görüşmede
Omya tarafından dile getirilmiş, rakiplerle yapılan görüşmelerde de bu husus teyit
edilmiş ise de; bildirim formu içerisinde değinilen üretim kapasitesi belirlenirken
referans alınan ürün tane boyutu ile aynı bildirim formu ekinde yer alan belgede yer 130
verilen üretim kapasitesi belirlenirken referans alınan ürün tane boyutunun farklılık arz
etmeyeceğinin kabulü gerekmektedir. Omya’nın bildirim formu içerisinde ve 17.7.2008
tarihli yazıda sunmuş olduğu kapasite ve üretim miktarları doğrultusunda ulaşılan
asgari kurulu üretim kapasitesi ile bildirim formu ekinde sunulan üretim kapasitesi
arasındaki çelişkinin sebebi anlaşılamamıştır.
ab - Omya tarafından sunulan 28.5.2008 tarihli bildirim formu ekinde; Türkiye’de kalsit
sektöründe faaliyet gösterdiği iddia edilen Omya hariç toplam 36 ayrı rakip şirkete
ilişkin tahmini üretim ve kapasite bilgileri sunulmuş, söz konusu belgenin sonunda ise
“ilave edilebilecek ufak çaplı 15-20 üretici daha vardır” notu düşülmüştür. 140
Yine 17.7.2008 tarihli yazı ekinde yer alan belgenin “Ege Bölgesinde Kalsit Üretim
Tesisi Olduğu Bilinen Teşebbüsler ve Tahmini Satış Miktarları” başlıklı bölümünde,
yukarıda anılan 28.5.2008 tarihli bildirim formu ekinde de yer verilen Öztüre Kireççilik
A.Ş., Dayı Kalsit ve Işık adıyla belirtilen şirketlere ait satış miktarlarına yer verilmiştir.
Son olarak 24.7.2008 tarih ve 4747 sayı ile Kurum kayıtlarına giren yazı ekinde yer
alan “Ege Bölgesi-Kalsit Satışları” ve “Ege Bölgesine Satış – Pazar Araştırması” nda
söz konusu 3 şirkete ve Ege Bölgesine yaptıkları iddia edilen toplam satış miktarlarına,
yer verilmiştir.
150
Ancak 5.8.2008 tarihinde, Denizli’de yer alan Işık Madencilik Nakliye Sanayi Ticaret
Ltd. Şti. yetkilisi ile raportörlerce yapılan yüz yüze görüşmede; şirketlerinin asli faaliyet
alanı ve halihazırda kalsit üretimi gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği sorulmuş,
sırasıyla “Şirketimiz mermer traverten üretimi konusunda ihtisaslaşmıştır.” ve “Üretim
tesislerimizde gerek geçmiş dönemlerde gerekse halihazırda herhangi bir şekilde kalsit
üretimi mevcut değildir.” cevapları alınmıştır. Bu bakımdan; kurulduğundan beri kalsit
üretimi ile ilgili hiçbir faaliyeti olmamış bir şirkete ilişkin olarak Omya’nın, “üretim tesisi
olduğunu bildiğini” iddiasını neye dayandırdığı belirsizdir.
Öte yandan, raportörlerce Öztüre Grubunun hissedarı olduğu Kimtaş Kireç Sanayi ve 160
Ticaret A.Ş. (Kimtaş) (Omya tarafından sunulan belgelerde “Öztüre” ve “Öztüre
Kireççilik” olarak anılmıştır) ile yapılan 6.8.2008 tarihli görüşmede, ilgili şirket yetkilisine
şirketlerinin asli faaliyet alanı ve halihazırda kalsit üretimi olup olmadığı sorulduğunda
sırasıyla; “Ana faaliyet konumuz asli olarak şirketimize ait kireç yataklarından çıkan
ham madde kullanılarak kireç üretimidir. Üretim sırasında yan ürün olarak ortaya çıkan
agrega (mıcır) ise öğütme tesislerimizde çeşitli tane boyutlarında öğütülerek satışa
sunulmaktadır.” ve “Şirketimizin 1-3-5 mikron gibi görece ince ve beyaz kalsit
ürünlerinde faaliyeti bulunmamaktadır. Bu bakımdan kağıt, plastik ve boya gibi beyaz
kalsit ürünlerinin temel alıcısı konumundaki sektörlere yönelik bir üretim faaliyetimiz
mevcut değildir. Bir önceki cevapta belirtildiği üzere; kalsit üretimine ilişkin faaliyetimiz, 170
kireç üretimi esnasında ortaya çıkan ve mikronize kalsit ürünlerinin hitap ettiği ana
sektörlerin beklentilerini karşılayacak yeterlikte beyazlığa sahip olmayan yan ürünlerin
değerlendirilmesi şeklinde özetlenebilir. Bu bağlamda kalsit üretimimiz asli olarak yapı
kimyasalları üreticilerine yönelik olarak 40 mikron, 90 mikron, 100 mikron ve üzeri
“kaba” ürünlerden oluşmaktadır. Bu nedenle kalsitten ziyade, ürünlerimizin esasen
öğütülmüş kalsiyum karbonat olarak tanımlanması daha uygun olacaktır.” cevapları
alınmıştır.
Bildirim formunun ekinde “Yapı Kimyasalları” olarak ayrı bir başlıkta 309.400 tonluk bir
üretim miktarına işaret etmesine karşın, kendi üretimine ve kendisine rakip olarak 180
gördüğü diğer şirketlerin üretim miktarlarına ise bu başlık altında yer vermeyen
Omya’nın, kalsit alanında dünyanın lider teşebbüsü konumunda olmasının yanında,
kalsitin kullanım alanlarının yaygınlaştırılmasına yönelik yürüttüğü Ar-Ge çalışmaları da
hesaba katılarak, asli olarak üretiminde uzmanlaştığı ve gerekçeli kararın H.1
bölümünde ayrıntılarına yer verilen mikronize kalsit ürününün kullanım alanı ve
özellikleri ile Kimtaş tarafından üretilen ürünlerin önemli ölçüde farklılık arz ettiğini ve
özellikle devre konu işlem bakımından aynı ilgili ürün pazarında yer almasının gerçekçi
olmadığını, biliyor olması gerektiği düşünülmektedir.
Yine ilgili yazılarda bahsi geçen ve Manisa ilinde faaliyet gösterdiği iddia edilen “Dayı 190
Kalsit” olarak nitelenen şirkete ilişkin olarak, raportörlerce yapılan araştırmalarda hiçbir
iletişim bilgisi veya sicil kaydı tespit edilememiştir. Anılan şirkete ilişkin iletişim bilgileri
teşebbüs temsilcisi aracılığıyla şifahi olarak Omya’dan istenilmiş ancak Kurum
kayıtlarına 8.8.2008 tarih ve 5201 sayı ile intikal eden yazıda, kendilerinin de bu bilgiye
ulaşamadığı belirtilmiştir. Bu doğrultuda Omya’nın; en temel iletişim bilgilerine dahi
sahip olmadığı bir şirkete ilişkin olarak “üretim tesisi olduğu bilgisini” nasıl elde ettiği ve
söz konusu şirkete ilişkin öngörülen üretim ve kapasite miktarı tahminlerini nasıl bir
çalışmaya dayandırdığının anlaşılması mümkün görünmemektedir.
200
Bildirim formu ve 17.7.2008 tarihli yazı eklerinde toplam üretim ve/veya kapasitelerine,
24.7.2007 tarihli yazı ekinde yer alan “Ege Bölgesi-Kalsit Satışları” ve “Ege Bölgesine
Satış – Pazar Araştırması” başlıklı belgelerde ise Ege Bölgesine satış miktarlarına yer
verilen Gülmer Madencilik San. Ve Tic. A.Ş. (Gülmer) ve Biga Mermer Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti. (Biga Mermer) ile yapılan görüşmelerde; Gülmer’in 2003 yılından beri
kalsit üretimi ve satışı gerçekleştirmediği, Biga Mermer’in ise ürettiği ürünlerin, Omya
ve Komsar tarafından üretilenlere rakip olmaktan çok uzak nitelikteki ürünler olduğu
anlaşılmıştır.
Raportörlerce Gülmer ile yapılan 6.8.2008 tarihli görüşmeye ilişkin tutanakta şu ifadeler 210
bulunmaktadır; “Gülmer Madenciliğin ortaklarının sahip olduğu Ersel Ağır Makine
Sanayi Tic. A.Ş. tarafından temel olarak kalsit üretimine yönelik maden değirmenleri
üretilmektedir. Gülmer Madencilik 1999 yılında kurulmuştur. Sonraki yıllarda Kalsit ve
çeşitli madenlerin (Talk, Barit, Dolamit) mikronize üretimine geçilmiştir. Ancak 2003
yılında Kalsit ocağımızın olmaması ve ham maddenin nakliye maliyetinin artmış
olmasından dolayı rasyonel bir kâr elde edilememiştir. Bu nedenle Kalsit üretimine son
verilmiştir. 2007 yılında (……) ton Talk, (……) ton Barit ve (……) ton Dolamit üretimi
yapılmıştır.”
11.8.2008 tarihinde Biga Mermer ile yapılan görüşmeye ilişkin tutanakta ise; 220
“Tesislerimizde 20 mikron üzeri mikronize ile 2,5 mm granül ve agrega niteliğinde
üretim ve satış yapılabilmektedir. Üretim kapasitemiz aylık (……) ton düzeyindedir.
Ana faaliyetimiz çekiçli değirmenler vasıtasıyla granül üretimi olup proses içerisinde
oluşan mikronize ürünler separatörlerle ayrılmakta, dolayısıyla mikronize ürünler için
ayrı bir üretim süreci işletilmemektedir. Ağırlıkla yapı kimyasalları, deterjan ve suni
mermer üreticilerine yönelik olarak satış gerçekleştirilmektedir.” İfadesi yer almaktadır.
28.8.2008 tarihli bildirim formu eki ile 24.7.2008 tarihli yazı eklerinde yer verilen
Kazdağı adlı üreticinin; 7.500 tonu Ege Bölgesine olmak üzere toplam 10.000 ton
satışı bulunduğu öne sürülmüştür. Söz konusu teşebbüsün Çanakkale Bayramiç’te yer 230
alan üretim tesisine raportörlerce gidilmek suretiyle yapılan 11.8.2008 tarihli
görüşmede; söz konusu üretim tesislerinde yıllık olarak yaklaşık (……) ton civarı
üretim gerçekleştirildiği, en küçük tane boyutu 100 mikron, %80’i ise 500 mikron
boyutunda üretim yapıldığı, tahminen 2000 yılından beri İzmir ili ve çevresine yönelik
satış yapılmadığı bilgisi alınmıştır.
Her ne kadar yukarıda sayılan Omya kaynaklı çelişkili ve/veya yanlış bilgilerin, yalnızca
“hata” veya “eldeki mevcut veriler doğrultusunda yanlış sonuçlara ulaşılması” şeklinde
açıklanmasının inandırıcı olmayacağı düşünülse de; ilgili ürün pazarının ve coğrafi
pazarın özellikleri de dikkate alındığında, söz konusu çelişkili ve/veya yanlış bilgilerin, 240
bu dosya özelinde Omya hakkında 4054 sayılı Kanunun 16. maddesinin birinci fıkrası
uyarınca idari para cezası uygulanması hususunda yeterli olmadığı kanaatine
varılmıştır.
ac - Diğer taraftan, Omya tarafından sunulan ve Rekabet Kurumu kayıtlarına
24.7.2008 tarih ve 4747 sayı ile intikal eden yazının 18. sayfasında;
“Fiyat rekabetinin ne derece yoğun yaşandığına örnek olarak kağıt sektöründe faaliyet
gösteren ancak diğer rakiplerin rekabetçi baskıları nedeniyle Omya’nın çalışma
imkanı bulamadığı teşebbüsler ve bu teşebbüslerin tahmini yıllık ortalama kalsit 250
ihtiyaçlarına ilişkin bilgi aşağıda sunulmaktadır. Bu muhatapların Omya’nın beraber
çalışmayı çok isteyeceği hedef kitleye ait oldukları ve fakat ticari olarak onların
pazardan elde edebildikleri şartların Omya tarafından sağlanamaması sebebiyle ticari
ilişki geliştirilememekte olduğu şüphenin dışındadır.
…
Unvan: Mopak Kağıt ve Karton San. A.Ş.
Adres: Bezkese Mahallesi / Dalaman
Tahmini yıllık ortalama kalsit ihtiyacı: 4.000 ton”
ifadelerine yer verilmiştir. 260
Ancak daha önce Mopak’a gönderilen 12.6.2008 tarihli ve 2008 sayılı yazıya istinaden
Mopak tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 17.6.2008 tarih ve 3781 sayı ile
giren cevabi yazıda; yıllık olarak yaklaşık (………) ton düzeyinde toplam kalsit alımı
bulunduğu ve bu alımların (………)-(………) tonluk bölümünün ise Omya’dan
gerçekleştirildiği bilgisi sunulmuştur.
Omya ve müşterisi konumundaki Mopak tarafından verilen bilgiler arasındaki çelişki,
dosya raportörlerince 29.7.2008 tarihinde Omya temsilcisi Av. Gönenç GÜRKAYNAK
ile yapılan yüz yüze toplantıda ilgili müşteri unvanı belirtilmeden iletilmiştir. Bunun 270
üzerine yine Omya adına Av. Gönenç GÜRKAYNAK ve Av. Murat Hakan ÖZGÖKÇEN
imzası ile gönderilen ve Kurum kayıtlarına 8.8.2008 tarih ve 5201 sayı ile giren yazıda
aynen;
“Rekabet Kurumuna intikal eden 3. ek dilekçemizin 18 ve 19. sayfalarında kalsit
pazarında faaliyet gösteren ancak diğer rakiplerin rekabetçi fiyat baskıları nedeniyle
Omya’nın çalışma imkanı bulamadığı teşebbüsler ve bu teşebbüslerin tahmini yıllık
ortalama kalsit ihtiyaçlarına yönelik bilgiler sunulmuştur. Bu teşebbüslere örnek olarak
Toprak Kağıt Sanayi A.Ş., (“Toprak”) Meteksan Matbaacılık ve Teknik San. Ve Tic.
A.Ş. (“Meteksan”), Kombassan Kağıt Matbaa Gıda ve Tekstil San. A.Ş. 280
(“Kombassan”), Mopak Kağıt ve Karton San. A.Ş. (“Mopak”) gösterilmiştir. Ancak 29
Temmuz 2008 tarihinde yapılan toplantıda Rekabet Kurumu uzmanları, bu
teşebbüslerden en az birinin (muhtemelen Mopak) iletilen bilginin aksine 2007 yılında
Omya’dan kalsit satın aldığını belirtmiştir.
Öncelikle belirtmek isteriz ki, isimleri sunulan teşebbüsler Omya’nın halihazırda
ticari ilişki içerisinde bulunmadığı ancak bulunmak isteyeceği önde gelen kalsit
alıcılarıdır ve bu durum Omya’nın geçmişte bu teşebbüslerle hiçbir ticari ilişki içerisinde
bulunmadığı anlamına gelmemektedir. Nitekim, böylesi bir hususun öne sürülmesi
rekabet hukuku değerlendirmesi yönünden anlamlı olmazdı. Mopak Omya’dan arızi1 290
durumlar haricinde mal almamaktadır. Bunun yanı sıra Omya, Mopak’ın üretiminin
yoğun olduğu Dalaman tesisi ile çalışmamaktadır ve yüksek olmayan hacimlerde (ve
yukarıda da belirtildiği gibi arizi durumlarda) Mopak’ın Kemalpaşa tesisine mal
sağlamaktadır. Meteksan ile ise, 2008 öncesinde bir ticari ilişki var idiyse de, ilgili
teşebbüs 2007 yılında Omya’dan aldığı kalsit miktarını gitgide azaltmış, 2007 yılının
sonunda Omya’dan mal almayı kesmiş ve 2008 yılında Omya’dan hiç kalsit almamıştır.
…
[yazı dipnotu] 1 Arızi durumla ifade edilmek istenen, Omya’nın Mopak’ın ana
tedarikçisi olmadığı ve Mopak tarafından alternatif tedarikçi olarak değerlendirildiğidir. 300
Mopak, yoğunluklu olarak çalıştığı teşebbüslerin üretim ve planlama faaliyetlerinde
değişiklik ve belirli aksamaların ortaya çıkması ihtimaline karşılık Omya ile ticari
ilişkisini sürdürmeye devam etmektedir.”
ifadeleri ile gerçeğe aykırı olarak sunulan, yanıltıcı nitelikteki söz konusu bilginin
nedeni açıklanmaya çalışılmıştır.
Öncelikle Omya’dan alınan 8.8.2008 tarihli yazıda yer alan hususların, her ne kadar
savunma amacıyla kaleme alınmış olsa da; aynı zamanda Mopak’tan alınan 17.6.2008
tarihli yazıyı doğruladığı vurgulanmalıdır. İlave olarak benzer bir durumun Meteksan
açısından da geçerli olduğu da, ilgili yazıda bizzat teşebbüs temsilcilerince 310
belirtilmektedir.
Öte yandan, teşebbüs temsilcilerince kaleme alınan 8.8.2008 tarihli yazıda iddia
edilenin aksine;
1. 24.7.2008 tarihli yazının 18 ve 19. sayfalarında yer alan ifadelerde hiçbir
şekilde geçmişte çalışılmış olmakla birlikte “halihazırda çalışılamadığına”
ilişkin en küçük bir vurgu olmadığı gibi, bu anlamda yorumlanabilecek
nitelikte herhangi bir ifade de yer almamaktadır.
320
2. 24.7.2008 tarihli yazıda açıkça Mopak ile çalışılamadığı ve pazarda söz
konusu teşebbüse sağlanan şartlar Omya tarafından sağlanamadığı için
“ticari ilişki geliştirilemediği” belirtilmektedir. 8.8.2008 tarihli yazıda ise
bu kez Mopak’ın “arızi durumlar haricinde” Omya’dan mal almadığı
belirtilmiş, arızi durumlar ise dipnotta Omya’nın “alternatif tedarikçi olarak
değerlendirildiği” şeklinde açıklanmıştır.
Yukarıda da belirtildiği üzere; Mopak verilerine göre Mopak’ın Omya’dan yapmış
olduğu alım miktarı yıllık ortalama (………)-(………) ton olarak gerçekleştirilmiştir. Bu
miktar ise; Omya tarafından sunulan 17.7.2008 tarihli dilekçenin Ek 3’ünde yer alan, 330
Omya üretim tesislerine ilişkin belgeye göre, Ege Bölgesi’nde (İzmir) yer alan ve
(………) ton düzeyinde yıllık üretime sahip Omya Kemalpaşa tesisinin toplam
üretiminin yaklaşık %8’ine, yine aynı üretim tesisinden Ege Bölgesine yapılan
[17.7.2008 tarihli yazıya göre (………), 24.7.2008 tarihli yazıya göre ise (………)
tonluk] satışların ise yaklaşık %10,5 ila %11,5’ine tekabül etmektedir.
Bizzat Omya tarafından kendi tesislerine ilişkin sunulan üretim ve satış rakamları ile
Mopak tarafından gönderilen ve Omya’dan yapılan kalsit alım miktarına ilişkin bilgi,
Omya Kemalpaşa tesisinin tüm satışları içerisinde bu denli önemli bir paya işaret
ederken; Omya’ya göre, herhangi bir teşebbüsün Omya ile “ticari ilişki içerisinde 340
bulunduğunu” kabul etmek için, bir tesisin toplam satışları içerisinde bu denli bir yere
sahip olmak bile yeterli görülmemektedir ki, bu açıklama kabule şayan bulunmamıştır.
Bu nedenle Omya tarafından yapılan açıklamaların kabulü mümkün değildir.
Omya tarafından sunulan 24.7.2008 tarihli yazıda Mopak ve Meteksan’a ilişkin olarak
verilen bilgilerin, dosya raportörlerince yapılan piyasa araştırması doğrultusunda ilgili
teşebbüslerle temasa geçilmeksizin kontrolünün mümkün olmadığı ve konuya ilişkin
olarak teşebbüs temsilcilerince yapılan açıklamaların da inandırıcılıktan uzak olduğu
ve dolayısıyla söz konusu bilgilerin ilgili coğrafi pazar tanımına ve pazarın rekabetçi
yapısına ilişkin olarak Rekabet Kurulu’nu yanlış yönlendirme amacına elverişli, yanlış 350
ve yanıltıcı bilgiler olduğu kanaatine varılmıştır.
Yine Omya’dan alınan 24.7.2008 tarihli yazının eklerinde, devralma işlemine taraf
Komsar’a ait Aksaray ve Aydın’da yer alan üretim tesislerinden Ege Bölgesi’ne yapılan
toplam satış (………) ton olarak bildirilmiştir. Buna karşın, 5.8.2008 tarihinde Komsar
Aydın tesislerinde şirket yetkilisi ile raportörlerce yapılan yüz yüze görüşmede, 2007
yılı içerisinde tek başına Aydın tesisinin Ege Bölgesi’ne yapmış olduğu toplam satışın
(………) ton düzeyinde olduğu bilgisi edinilmiştir.
Ege Bölgesi mikronize kalsit pazarının büyüklüğü dikkate alındığında, Omya tarafından 360
gönderilen bilgi ile raportörlerce elde edilen bilgi arasındaki farklılık yaklaşık %4,5 - 6
civarında pazar payı farklılığına işaret etmektedir. Bu bakımdan, Omya tarafından
sunulan yazıda belirtilen toplam satış bilgisi -ki Komsar Aydın ve Aksaray
fabrikalarından Ege Bölgesi’ne yapılan satışların toplamı olduğu iddia edilmiştir- ile
Komsar’dan doğrudan temin edilen bilgi arasındaki bu çelişki, devralma işlemine konu
tarafların Ege Bölgesi’nde oluşturdukları toplam pazar payının tespiti bakımından son
derece önemlidir. Bu doğrultuda söz konusu tutarsızlığın konuya ilişkin belgeler de
eklenerek giderilmesi yönünde 18.8.2008 tarih 2968 sayılı yazı ile Omya temsilcisine
gönderilmiştir.
370
Söz konusu yazıya istinaden Omya tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına
21.8.2008 tarih ve 5516 ile giren cevabi yazıda;
“Buna ilişkin olarak Omya’nın verebileceği birincil cevap, sunmuş olduğu
bilgininin temel kaynağının zaten geçmiş tarihte devralma temasları esnasında Komsar
tarafından kendisine sağlanmış olan bilgiler olduğu ve eğer daha yakın tarihte direkt
bilginin kaynağı olan Komsar’dan alınan daha yeni ve birincil elden bilgiler bizzat
Rekabet Kurumu tarafından alındıysa elbette bu bilginin doğal olarak esas alınmasının
makul olacağıdır.
Komsar’a ilişkin sunulan satış bilgileri ilk etapta Devralma İşlemi’nin
yapılandırması çerçevesinde yürütülen finansal inceleme (financial due-diligence) 380
esnasında Komsar tarafından Omya’ya iletilmiştir. Bu satış bilgileri 2007’nin üçüncü
çeyreğine, yani 30 Eylül 2007 tarihine kadar Komsar tarfafından yapılan 2007 yılı
satışlarını yansıtmakta olup, Omya tarafından Rekabet Kurumu’na sunulan Ege
Bölgesi’ne yapılan satış bilgisi de, 2007 yılına ilişkin sunulan ilk 9 aylık toplam satış
bilgisinin 12 aya oranlanması (1,33 ile çarpılarak) ve Omya’nın kendi pazar
araştırmaları (coğrafi bölge bazında yapılan satışları konu olan) ile
harmanlanmasından oluşan bir tahminden ibarettir.
…
Bu çerçevede, Omya, Komsar’ın Aydın tesisinin 2007 yılında Ege Bölgesi’ne
yaptığı satışlara dair tamamen kendi tahminlerine dayanan ve ek dilekçe aracılığıyla 390
sunulmuş bilgi haricinde sunabileceği başka bir bilgi olmadığını ve doğal olarak üçüncü
bir teşebbüsün belirli bir coğrafi bölgeye yapmış olduğu satışları gösterir belgeleri
(fatura, onaylı muhasebe kayıtları gibi) de sunmak imkanından yoksun olduğu bilgisini
Rekabet Kurumu’na sunmaktadır.”
denilmektedir.
Ancak Omya’nın, 24.7.2008 tarihli yazı ile belirtmiş olduğu üretim miktarlarına ilişkin
sahip oldukları bilginin 2007 yılı Eylül ayı verilerine dayanan tahminlerden oluştuğu, bu
tahmin dışında bir başka bilgi ve belge sunmak imkanından yoksun olduğu iddiası,
inandırıcı bulunmamaktadır. Şöyle ki; devralma işleminin Rekabet Kurulu iznine 400
sunulması sorumluluğunu taraflar adına üstlenen Omya’nın, yazının gönderildiği 2008
yılı Temmuz ayı itibarıyla daha güncel bir bilgiye sahip olmasa dahi, raportörlerce
Komsar Aydın tesisinde gerçekleştirilen 5.8.2008 tarihli yüz yüze görüşme sırasında,
kısa bir sürede şirket yetkilisince temin edilen satış rakamlarını, aynı kolaylıkla
devralma işleminin karşı tarafı olan Komsar ve Hisar’dan elde edebilme imkanı
olduğunu kabul etmek gerekir. Bildirime konu devralma işlemi bakımından Ege Bölgesi
coğrafi pazarının ayrı bir hassasiyet içerdiği, gerek görüşmelerde gerekse Omya ile
yapılan yazışmalarda açıkça ortaya konulmasına karşın, söz konusu bölgeye yapılan
satışlara ilişkin olarak Rekabet Kurumu’na sunulan yazıda yer alan bilgi ile
raportörlerce elde edilen bilgi arasındaki %50 düzeyindeki farkın ancak iki şekilde 410
açıklanabileceği düşünülmektedir. Buna göre Omya; ya dosya mevcuduna girecek
bilgilerin temininde gerekli özeni göstermemiş ya da tarafların Ege Bölgesi coğrafi
pazarı dahilinde sahip oldukları toplam pazar payına ilişkin bilerek yanıltıcı bilgi
sunmuştur.
Sayılan nedenlerden hangisi olursa olsun; Komsar’ın Ege Bölgesi’ne yapmış olduğu
satışların toplamına ilişkin gerçek bilginin, raportörlerce gerçekleştirilen yüz yüze
görüşme olmaksızın edinilmesinin mümkün olmaması, diğer taraftan söz konusu
bilgilerin Omya tarafından bilinmesi gerektiği veya herhangi bir güçlüğe katlanılmadan
bilinebilecek durumda olduğu, dolayısıyla 24.7.2008 tarihli yazı ekinde yer verilen ve 420
Komsar’ın (Aksaray fabrikası da dahil olmak üzere) Ege Bölgesi’ne yaptığı toplam
satışlara ilişkin olarak Omya tarafından sunulan bilgiler, olağan koşullarda yanlış
yönlendirme kabiliyetinin de bulunması nedenleriyle, pazarın rekabetçi yapısına ilişkin
olarak Rekabet Kurulu’nu yanlış yönlendirmeye elverişli yanıltıcı nitelikte bilgiler olarak
değerlendirilmiştir.
Birleşme devralma incelemeleri esas olarak dosya üzerinden, bildirimde bulunan
teşebbüslerce sağlanan bilgilere dayanılarak yapılmakta ve Kurul kararları da bu
çerçevede tesis edilmektedir. Bu tutum bir yandan kamu kaynaklarının etkin yönetimini
ve değerlendirilmesini, diğer yandan ise teşebbüslerin ticari faaliyetlerinin önemli bir 430
kesintiye uğramamasını sağlamak bakımından, idari işlemlerin tesisinde temel gaye
olan “kamu yararının” ortaya çıkmasına katkı sağlamaktadır. Bu bakımdan, Bildirim
Formu’nda yer alan hususlarda doyurucu ve daha da önemlisi doğru ve güvenilir
bilgilerin sunulması bildirimde bulunan tarafların bir görevidir.
Bununla birlikte Kurul; taraflarca sunulan bilgilerin doğruluğunu her şekilde araştırmak,
kontrol ve teyit etmek yetki ve kabiliyetine de sahiptir. Yapılan inceleme esnasında
taraflarca sunulan bilgilerin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde yanlış veya yanıltıcı
nitelikte olduğunun ortaya konulması halinde; 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi
hükümleri uyarınca idari yaptırım uygulama gereği doğmaktadır. Kuşkusuz bu türden 440
bir düzenleme ile kanun koyucunun, Kurulun her bir dosya özelinde en doğru bilgiler
çerçevesinde karar almasını teminen, benzer nitelikteki fiilleri caydırmayı amaçladığı
açıktır. Diğer taraftan yine kanun koyucu, sunulan yanlış ya da yanıltıcı bilginin Kurulun
alacağı kararı etkileme kabiliyetini, idari yaptırımın uygulanabilmesi bakımından bir
gereklilik olarak da öngörmemektedir.
Bu bağlamda; Omya’nın yukarıda sayılan fiillerinin, 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde tanımlanan “birleşme ve devralmalar için izin
başvurularında yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi” fiilini oluşturduğu
kanaatine varıldığından, Omya’ya, aynı maddenin birinci fıkrası uyarınca, 2007 mali yılı 450
gayri safi gelirinin binde biri oranında idari pazara cezası verilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Kombassan Holding A.Ş. kontrolündeki Komsar Kombassan Mikronize
Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Hisar Madencilik ve Yapı Elemanları
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin kalsit ve ilişkili ürünlerin madenciliği ve üretimine dair 460
faaliyetlerinin, belirli malvarlığı ve anlaşmalarının Omya Madencilik Sanayi ve
Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işleminden tarafların feragat etmesi
nedeniyle nihai incelemenin sonlandırılmasına,
2. Bununla birlikte bahse konu işleme yönelik başvuru üzerine yapılan ön inceleme
safhasında yanlış ve yanıltıcı bilgi ve belge sunması nedeniyle Omya
Madencilik San. ve Tic. A.Ş.’ye 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2007 mali yılı sonunda oluşan
gayri safi gelirinin binde biri oranında olmak üzere 70.806,26 YTL (yetmiş bin
sekiz yüz altı YTL yirmi altı YKR) idari para cezası verilmesine 470
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy