Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-224 (İlk inceleme)
Karar Sayısı : 08-69/1123-439
Karar Tarihi : 4.12.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖR: Nur Seda KÖKTÜRK
C. ŞİKAYET EDEN : -Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILAN : - Darfilm Fotoğraf Ürünleri Tic. Ltd. Şti. 20
Ebusuud Cad. Basım İş Hanı No:75/2 34112 Sirkeci/İstanbul
E.DOSYA KONUSU: Shinko markalı termal vesikalık fotoğraf baskı sistemleri ve
kağıtlarının Türkiye’deki tek ithalatçısı Darfilm Foroğraf Ürünleri Tic. Ltd. Şti
(Darfilm)’nin son dönem kur dalgalanmalarını bahane ederek Shinko marka
makine ve kağıtları çok yüksek fiyattan satmaya başladığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru dilekçesinde özetle; fotoğrafçılık sektöründe faaliyet
gösteren bir işletme sahibinin Darfilm’den Shinko marka bir baskı cihazı aldığı,
Darfilm’in Shinko baskı makineleri ve fotoğraf kağıtlarının Türkiye’deki tek ithalatçısı
olduğu, Shinko fotoğraf kağıdını şimdiye kadar Euro bazında satın aldıklarını ancak 30
dövizde yaşanan dalgalanmadan dolayı Darfilm’in Shinko makine ve kağıtları Japon
yeni üzerinden satmaya başladığı, Japon Yeni üzerinden satışlar başladıktan sonra
fotoğraf kağıdına %70 oranında zam geldiği, söz konusu zammın yalnızca kur
farkından kaynaklanmış olamayacağı, Darfilm’in dövizde yaşanan dalgalanmayı
bahane ederek fotoğraf kağıdını çok yüksek fiyattan sattığı ve Shinko marka makine
satın alan bir fotoğrafçının Shinko fotoğraf kağıdı almaya mecbur olmasından dolayı
zarara uğratıldığı iddia edilmekte ve gereğinin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.11.2008 tarih ve 7157 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 24.11.2008 tarih ve 7752 sayılı yazı ile tamamlanan başvuru
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri 40
çerçevesinde düzenlenen, 25.11.2008 tarih ve 2008-2-224/İİ-08-NSK sayılı İlk
İnceleme Raporu, 28.11.2008 tarih, REK.0.06.00.00-110/392 sayılı Başkanlık
önergesi ile 08-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Darfilm’in Japon Yeni uygulamasına geçiş sonrası
yayınladığı fotoğraf kağıdı fiyatlarına ilişkin şikayet hakkında 4054 sayılı Kanun
kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
08-69/1123-439
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Darfilm’in internet sitesinden alınan bilgilere göre1, Darfilm Türkiye’de 50 yılı aşkın bir 50
süredir fotoğrafçılık alanında faaliyet göstermektedir. Halihazırda Polaroid firmasının
Türkiye’deki tek ve Shinko marka termal vesikalık fotoğraf baskı sistemleri ve
kağıtlarının yetkili satıcısı konumundadır. Şikayetçi tarafından gönderilen yazılardan
ve sektörde faaliyet gösteren çeşitli firmalardan alınan bilgilere göre, Shinko marka
cihaz ve kağıtlar çeşitli satıcılar tarafından satılmaktaysa da Türkiye’ye ithalatı
yalnızca Darfilm tarafından yapılmaktadır.
Darfilm internet sitesinde, Japon Yeni uygulamasına geçişin, “Dünyanın ve ülkemizin
içinde bulunduğu ekonomik ortamın yarattığı kurlardaki olumsuz değişim karşısında
Japon Yeni olarak ithal ettiğimiz Shinko ürünlerini Japon Yeni olarak satmaktan
başka bir çözüm bulamadık” şeklinde bir ifadeyle müşterilere duyurulduğu, fiyat listesi 60
Yeni Türk Lirasına (YTL) çevrildiğinde fiyat artışının çok fazla olduğu izleniminin
doğabileceğinin ancak bunun son birkaç yıldır 1,05 - 1,15 YTL (100JPY=1,05 – 1,15
YTL) arasında işlem gören Japon Yeni’nin 1,40 YTL’nin üstünde seyretmesinden
kaynaklandığının ifade edildiği tespit edilmiştir. Bahsi geçen duyurudan bir süre
sonrasında ise döviz kurlarındaki artışın olumsuz etkisini azaltmak için, baskı
cihazları ve kağıtları için, TCMB Döviz satış kuru paralelinde Darfilm’in kendi kurunu
ilan etmeye başladığı ve bu uygulamanın 30 Kasım’a kadar süreceği duyurulmuştur.
Şikayetçi, Shinko 2145 model baskı cihazını satın aldığından beri kağıda rulo başına
80 Euro ödediğini, ödemeler YTL üzerinden yapıldığından ödediği bedelin 145 ile 160
YTL arasında değiştiğini ancak Japon yeni uygulamasına geçildikten sonra aynı 70
kağıda 14350 Japon Yeni yani yaklaşık 216 YTL ödemeye başladığını ifade
etmektedir. Şikayet dilekçesinde ayrıca, kur dalgalanmaları hesaba katılsa dahi
ödemesi gereken tutarın yaklaşık 162 YTL olduğu, bu sebeple aradaki fiyat farkının
Darfilm’in kâr marjını yükseltmesinden kaynaklandığı ve aşırı yüksek fiyatlar
sebebiyle mağdur olunduğu iddia edilmektedir. Şikayetçi Ağustos ayı içerisinde satın
aldığı kağıt rulosu fiyatı ve ayrıca 12 Kasım itibariyle Darfilm internet sitesinden aldığı
kağıt fiyat bilgisiyle söz konusu hesaplamayı yaptığını ifade etmiştir.
I.1. 4054 sayılı Kanun ve İlgili Mevzuat Çerçevesinde Yapılan Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi ile bir veya birden fazla teşebbüsün hakim
durumunu kötüye kullanması yasaklanmaktadır. Herhangi bir teşebbüsün tek taraflı 80
davranışının ihlal olarak değerlendirilebilmesi için öncelikle bahse konu teşebbüsün
faaliyet gösterdiği ilgili pazar tanımlanmalı ve bu pazarda hakim durumda olup
olmadığı tespit edilmelidir.
Gerek ilgili pazar tanımlanması gerekse hakim durum analizi detaylı inceleme
gerektiren aşamalardır. Bu sebeple ve değerlendirme üzerinde bir etkisi olmayacağı
da göz önüne alınarak, Darfilm’in hakim durumda olduğu varsayılarak şikayet konusu
eylemin kötüye kullanma olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği incelenmiştir.
Darfilm tarafından satılan Shinko fotoğraf kağıdında Japon Yeni uygulamasına geçiş
sonrası ortaya çıkan fiyatlar rekabet hukuku kapsamında “aşırı fiyat” olarak
nitelenebilecektir. Rekabet Kurulu’nun önceki kararları ve Avrupa Topluluğu 90
uygulamaları ışığında aşırı fiyatın; “pazar gücünün kötüye kullanımı sonucunda bir
1
08-69/1123-439
3
ürünün ekonomik değeri ile fiyatı arasındaki makul olmayan farklılığın bulunması”
seklinde tanımlanması mümkündür.
Dosya konusu şikayet kapsamında, yeni fiyatların aşırı fiyat olarak değerlendirilip
değerlendirilemeyeceğinin anlaşılması için Japon Yeni’ne geçiş öncesinde fotoğraf
kağıdının fiyatı ile geçiş sonrası fiyatı karşılaştırılarak kurdaki değişimden kaynaklı
fiyat artışı elimine edilip “Dövizde herhangi bir dalgalanma olmasaydı ürün kaç
liradan satılıyor olacaktı?” sorusuna cevap aranmıştır.
Öncelikle belirtilmesi gereken husus, Shinko’nun bir Japon markası olduğu ve
ithalatçı Darfilm’in Shinko ürünlerini Japon Yeni üzerinden satın aldığıdır. Ekonomide 100
yaşanan son dönem gelişmeleri öncesinde Darfilm’in Shinko marka cihaz ve kağıtları
Euro üzerinden satmakta olduğu hem şikayetçi tarafından ifade edilmekte hem
Darfilm’in internet sitesinde yer almaktadır.
Yapılan araştırmadan, gerek Japon Yeni-Türk Lirası gerekse Japon Yeni- Euro
paritesinin son 2 yıldır fazla dalgalanmadığı ancak Eylül 2008 tarihinden itibaren
Japon Yeni’nin iki para birimi karşısında da değer kazanmaya başladığı anlaşılmıştır.
Ayrıca TCMB internet sitesinden alınan bilgiye göre 19 Ağustos-12 Kasım tarihleri
arasında Euro’nun Türk Lirası karşısındaki artışı yaklaşık %17 iken, Japon Yeni’nin
Türk Lirası karşısındaki artışı yaklaşık %54,3 olarak gerçekleşmiştir.
Bu sebeple Japon Yeni olarak ithal edilen bir ürünün Euro olarak satılması 110
dalgalanma öncesi Türk Lirası fiyatlarında fark edilir bir değişiklik yaratmazken,
dalgalanma sonrası maliyetlerin Japon Yeni olarak, gelirlerin ise Euro olarak
hesaplanan Türk Lirası üzerinden olması, ithalatçı teşebbüs için kur riskinin ciddi bir
parametre olarak ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Kur dalgalanmalarının ortaya çıkardığı bahse konu durum aşağıda
detaylandırılmıştır:
Tablo 1: 1 Rulo Fotoğraf Kağıdının Fiyatında Meydana Gelen Değişiklikler
19.08.2008 12.11.2008
YTL/ Euro 1,737200 2,037500
KUR YTL/Japon
Yeni 0,010760 0,016607
FİYAT
A) Müşteri, ürünü
19.08.2008 tarihinde
olduğu gibi Euro
fiyatlarıyla satın
almaya devam
ederse ürünün
12.11.2008 itibariyle
Japon Yeni ve YTL
fiyat karşılığı:
B) Müşteriye Japon
Yeni olarak uygulanan
yeni fiyatın
(12.11.2008 fiyatı)
Euro ve YTL karşılığı:
C) İthalatçı, ürünü
19.08.2008 tarihindeki
Japon Yeni fiyatlarıyla
satmaya devam
etseydi ürünün
12.11.2008 tarihinde
Euro ve YTL fiyat
karşılığı:
EURO 80 80 117 105,27
YEN 12915,9 9815,13 14350 12915,9
1 RULO
KAĞIT
YTL 138,97 163 238,3 214,5
A) Darfilm, 12.11.2008 tarihinde fotoğraf kağıdını 80 Euro’ya satmaya devam
etseydi şikayetçi ürüne 163 YTL ödeyecekti. Ancak böyle bir durumda ürünün Japon
Yeni karşılığı yaklaşık 9815 Japon Yeni olacak ve (ürün Ağustos ayı fiyatlarıyla-120
12915,9 Japon Yeni) ithal edilmişse Darfilm’in yaklaşık 3100 Japon Yeni zararı
ortaya çıkacaktı.
08-69/1123-439
4
B) 12.11.2008 tarihi itibariyle fotoğraf kağıdı satış fiyatı Japon Yeni olarak
açıklanmaktadır (1 rulo kağıt 14350 JPY’dir). Söz konusu fiyatın Euro karşılığı 117
Euro, YTL karşılığı ise 238,3 YTL’dir. Diğer bir deyişle, Shinko marka ürünlerin
fiyatları Darfilm tarafından Euro para birimine göre ilan edilmeye devam etseydi
fotoğraf kağıdının fiyatında 37 Euro’luk bir artış meydana gelmiş olacaktı (117- 80
Euro).
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, şikayetçinin bahse konu ürünü 12.11.2008
tarihinde 162 YTL’ye alması gerektiği iddiasının Euro-Japon Yeni paritesindeki 130
değişimleri göz ardı etmesi sebebiyle doğru olmadığı anlaşılmaktadır.
C) Japon üretici Shinko’nun Darfilm’e sattığı fiyatlarda 19.8.2008- 12.11.2008 tarihleri
arasında herhangi bir değişiklik yapmaması ve Darfilm’in de ürüne kur farkı haricinde
bir zam yapmaması halinde ise şikayetçinin 12.11.2008 itibariyle ödemesi gereken
tutar (=0,016607*12915,9 Yen) 214,5 YTL’dir. Darfim’in internet sitesinde yayınladığı,
fotoğraf kağıdı için sabitlemiş olduğu kur 0,016423’tür. Yani halihazırda 14350 Japon
Yeni olan fotoğraf kağıdı 235,67 YTL’dir.
Sikayetçinin 19.8.2008 itibariyle yaklaşık 138,97 YTL’ye aldığı ürünü 12.11.2008
itibariyle 238,3 YTL’ye alması yaklaşık %69,5’lik bir fiyat artışına tekabül etmektedir.
Yalnızca kur farkından kaynaklanan artış sonrası fiyatın 214,5 YTL olarak 140
hesaplandığı göz önünde bulundurulursa, %69,5’lik artışın yaklaşık %54,3’ünün
kurdaki oynamadan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Kur farkı haricinde fiyatta
meydana gelen artış %15,2 ile sınırlıdır.
Sonuç olarak kağıdın fiyatında meydana gelen artışın büyük bölümünün kur
farkından kaynaklanması sebebiyle, Japon Yeni’ne geçiş ile birlikte Darflim’in aşırı
fiyat uygulamaya başladığı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Başvuru konusu iddialara ilişkin olarak herhangi bir işlem yapılmasına gerek 150
bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy