Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-232 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 08-73/1179-454
Karar Tarihi : 18.12.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı 10
KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, E. Ebru ÖZTÜRK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Sanko Holding A.Ş.
Temsilcisi: Av. Gökmen BAŞPINAR
Dünya Ticaret Merkezi A-1 Blok Kat:6 No:244
Yeşilköy/İstanbul
- Avnet Inc. 20
Temsilcisi: Av. Pınar ERYÜREKLİ
Sun Plaza, Dereboyu Sokak No:24 K:14 34398
Maslak/İstanbul
D. TARAFLAR : - Sanko Holding A.Ş.
Sani Konukoğlu Bulvarı Üzeri PK:83
Şehitkamil/Gaziantep
- Avnet Inc.
2211 South 47th Str. Phoenix, AZ, 85034, ABD
- Akora Teknoloji Paz. ve San. A.Ş. 30
19 Mayıs Caddesi Nova Baran Plaza No:4 Kat:8
Şişli/İstanbul
- Tenva Belgium Comm. VA
Kouterveldstraat 20, Diegem, B-1831, BELÇİKA
- Zekeriye KONUKOĞLU
Sani Konukoğlu Bulvarı Üzeri PK:83
Şehitkamil/ Gaziantep
- Fatih KONUKOĞLU
Sani Konukoğlu Bulvarı Üzeri PK:83
Şehitkamil/Gaziantep 40
- Oğuzhan GÜRDOĞAN
Sani Konukoğlu Bulvarı Üzeri PK:83
Şehitkamil/Gaziantep
E. DOSYA KONUSU: Sanko Holding A.Ş. ve Avnet Inc. arasında bir ortak girişim
kurulması ve Sanko Holding A.Ş. bünyesinde yer alan Akora Teknoloji Paz. ve
08-73/1179-454
2
San. A.Ş.’nin varlıklarının bu ortak girişime devredilmesi işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.12.2008 tarih, 7973 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 1997/1 sayılı Rekabet 50
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde hazırlanan 17.12.2008 tarih ve 2008-2-232/Öİ-08-AD sayılı Ön
İnceleme Raporu, 17.12.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/415 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 08-73 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirim konusu devralma işleminin,
1. 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı
2. maddesinin (c) bendinde belirtildiği şekilde bir devralma işlemi olduğu,
2. İşlemin aynı Tebliğ’in 4. maddesinin 1. fıkrası kapsamında izne tabi olduğu ve 60
söz konusu işlemin ilgili pazarda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi kapsamında, bir hakim durum yaratmaya veya mevcut bir
hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucu doğurmayacağı
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlem, Sanko Holding A.Ş. (Sanko) (veya bağlı şirketleri) tarafından bir
şirket kurulması ve bu şirkete Avnet Inc. (Avnet)’in, sahip olduğu Tenva Belgium 70
Comm. VA (Tenva) aracılığıyla katılması suretiyle ortak girişim oluşturulmasına
yöneliktir.
Avnet ve Sanko’nun katılımı ile bir anonim şirket oluşturulması ve şirketin ortaklık
yapısının Avnet %50 + 1 hisse, Sanko %50 - 1 hisse şeklinde olması öngörülmektedir.
Taraflar arasında imzalanan Ön Anlaşma (Memorandum of Understanding) uyarınca
şirket, bilgi teknolojileri ürünlerinin dağıtılması, pazarlanması, ithalatı, ihracatı ve
taraflarca karar verilecek diğer piyasalarda ilişkili hizmetlerin verilmesi faaliyetlerinde
bulunacaktır.
Dosya mevcudu belgelerde, Sanko’nun halihazırda aynı alanda faaliyet gösteren
şirketi Akora Teknoloji Pazarlama ve San. A.Ş.’nin (Akora) faaliyetlerine son verilerek, 80
tasfiye edileceği veya amaç ve konusu değiştirilerek başka sektörlerde faaliyet
gösteren bir şirkete dönüştürüleceği belirtilmiştir. Bu kapsamda, Akora’nın mevcut
müşteri portföyü ve pazar payının yeni şirkete kazandırılmasının ve Akora’nın
varlıklarının Akora ve yeni şirket arasında imzalanacak bir Malvarlığı Devir Sözleşmesi
ile yeni şirkete devredilmesinin planlandığı bildirilmektedir. Bildirim konusu işlem
sonucunda, Sanko bilgi teknolojileri ürünlerinin ithalatı, dağıtılması ve pazarlanması
alanındaki faaliyetlerini sona erdirecek, bu alandaki varlıklarını yeni şirkete devrederek,
Avnet’le birlikte yeni şirket vasıtasıyla söz konusu faaliyetleri sürdürecektir.
90
08-73/1179-454
3
H.1.2. Taraflar
H.1.2.1. Sanko
Sanko değişik alanlarda faaliyeti bulunan ve 2007 yılı cirosu yaklaşık (…..………) YTL
olan bir holding şirketidir. Oluşturulacak ortak girişimin konusu ile ilgili faaliyetlerde
bulunan ve işlem sonrasında varlıklarını yeni şirkete devredecek olan Akora, Sanko
bünyesinde yer alan ve hisselerine Sanko ve Sanko hissedarlarının sahip olduğu bir
şirket olup, 2007 yılı cirosu (…..………) YTL’dir.
Sanko ve Akora’nın ortaklık yapıları aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Sanko Ortaklık Yapısı 100
Hissedar Hisse Oranı (%)
Abdulkadir KONUKOĞLU 10,6
Zekeriye KONUKOĞLU 6,1
Adil Sani KONUKOĞLU 10,1
Fatih KONUKOĞLU 9,1
Hakan KONUKOĞLU 17,3
Sami KONUKOĞLU 5,5
Cengiz KONUKOĞLU 5
Mahmut Tansu TUĞLU 0,05
İnci KONUKOĞLU 3,05
Hatice KONUKOĞLU 0,9
Tülay YILDIRIM 0,8
Selma TUĞLU 1,4
Emine KOÇER 1
Turgut KONUKOĞLU 5,4
Elif Dila KONUKOĞLU 1,6
Sani KONUKOĞLU 5,1
Ertuğrul KONUKOĞLU 2,6
Yiğitcan KONUKOĞLU 2,6
Alperen Sani KONUKOĞLU 2,5
Sani Kubilay KONUKOĞLU 3,9
Gözde KONUKOĞLU 0,4
Oğuzhan KONUKOĞLU 3,9
Levent KONUKOĞLU 0,1
Selçuk YILDIRIM 0,2
Mehmet YILDIRIM 0,1
Sani YILDIRIM 0,1
Toplam 100
Tablo 2: Akora Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Sanko 25
Zekeriye KONUKOĞLU 15
Adil Sani KONUKOĞLU 15
Fatih KONUKOĞLU 15
Hakan KONUKOĞLU 15
Sami KONUKOĞLU 7,5
Cengiz KONUKOĞLU 7,5
Toplam 100
H.1.2.2. AVNET
Avnet, ABD merkezli elektronik ve bilişim ürünleri dağıtımı alanında tüm dünyada
çeşitli iştirakleri vasıtasıyla faaliyet gösteren bir şirkettir. Bilgi teknolojileri pazarı ile
doğrudan ilişkili olmayan PC ve server yapımında kullanılan parçalar alanında
Türkiye’ye 2008 yılı için yaklaşık (…..………) Avro tutarında ihracatı bulunmaktadır.
08-73/1179-454
4
Avnet, kurulması düşünülen ortak girişime, hisselerinin %100’üne sahip olduğu Tenva
Belgium Comm. VA aracılığıyla katılacaktır.
Dosya mevcudunda ayrıca Avnet’in Türkiye’de faal ancak herhangi bir pazar payına
sahip olmayan iki iştiraki bulunduğu bilgisi verilmektedir: EBV Elektronik Ticaret Ltd. 110
Şti. (EBV) ve EES Esco Elektronik San. ve Tic. Ltd. Şti. (EES) EES’nin ana faaliyet
konusu televizyon, bilgisayar, compakt disk güvenlik sistemleri, cep telefonu, uydu
izleme sistemleri, telsiz ve GPRS modemleri başta olmak üzere iletişim ve bilişim
sektöründe kullanılan her türlü elektrik, elektronik ve elektromanyetik ürünün imalatı,
dağıtımı, ithalatı ve ihracatıdır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudunda, işlemin, Avnet’in daha önce ilgili alanda Türkiye’de faaliyeti
bulunmaması nedeniyle, rekabetçi bir endişe yaratmayacağı dolayısıyla bir ilgili ürün
pazarı tanımına gerek olmadığı belirtilmektedir. Bununla birlikte ortak girişimin faaliyet 120
göstereceği başlıca alanların, sunucular, kişisel bilgisayarlar, yedekleme üniteleri,
şebeke cihazları, yazılımlar ve söz konusu ürünlere ilişkin hizmetler olduğundan
bahisle, ilgili ürün pazarı tanımlanması durumunda, söz konusu başlıca alanları içine
alan bilgi teknolojileri ürün ve hizmetlerinin dağıtımının ürün pazarı olarak ele alınması
gerektiği ifade edilmektedir.
Bilişim ya da bilgi teknolojisi ürünleri, donanım, yazılım, sarf malzemeleri ve söz
konusu ürünlere ilişkin olarak sunulan hizmetler olarak dört temel gruba ayrılmaktadır.
Bu dört temel grupta başlıca şu ürün ve hizmet grupları yer almaktadır: Kişisel
bilgisayarlar (masaüstü ve taşınabilir bilgisayarlar), bilgisayar bileşenleri (OEM –
Original Equipment Manufacturer ürünleri), çevre birimleri (yazıcı (printer), tarayıcı 130
(scanner), çizici (plotter) gibi), şebeke/ağ (network) ürünleri (sunucu ve istemciler ile
ilgili diğer ekipman), yazılım (işletim sistemi ve uygulama programları), sarf
malzemeleri ve hizmetler ( donanım bakımı ve yazılım desteği, eğitim ve danışmanlık
hizmetleri gibi).
Türkiye bilişim teknolojileri pazarının önemli bir özelliği yerli üretimden ziyade ithalata
dayalı bir pazar olmasıdır. Söz konusu ürünler yabancı üreticilerin Türkiye’de
kurdukları yavru şirketleri vasıtasıyla Türkiye’ye getirilmekte ya da Türkiye’deki bir
firma tarafından yetkili satıcılık müessesesi çerçevesinde ithal edilmektedir. Türkiye’ye
giren bu ürünler, klasik bayiler, katma değerli bayiler (sistem entegratörleri) ve
perakende kanalları (zincir marketler, klasik mağazalar, e-perakende bayileri) gibi 140
perakendeciler vasıtasıyla kullanıcılara ulaştırılmaktadır. Son kullanıcılara bilişim
ürünleri satan perakendecilerin çok sayıda olması, bu kanalları geliştirip organize
etme, stoklama ve lojistik imkanları gibi nedenler üreticiler ve ithalatçıların
perakendecilere doğrudan mal sağlamasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle, ülke
çapında bir organizasyonla üretici ve ithalatçılardan söz konusu ürünleri alarak
perakendecilere ulaştıracak nitelikte dağıtıcılara ihtiyaç duyulmaktadır. Üreticiler ya da
ithalatçılar ürünlerini genellikle birden fazla dağıtıcıya satmaktadırlar. Bununla birlikte,
üreticilerin zaman zaman doğrudan sistem entegratörleri olarak adlandırılan
perakendecilere ürün sağladıkları da görülmektedir.
Ülke çapında bilişim ürünlerinin dağıtımını yapan distribütörler de kendi aralarında iki 150
gruba ayrılmaktadır: Bilişim ürünlerinin birçok çeşidini bir arada dağıtabilen
distribütörler (broadliner distributor) ve belli bir bilişim ürünü çeşidine ya da grubuna
odaklanan distribütörler.
08-73/1179-454
5
Birinci grupta yer alan dağıtıcılar önemli stok ve lojistik imkanları bulunan ve önemli
birçok markanın dağıtımını elinde bulunduran distribütörlerdir. Bu distribütörler geniş
bir yelpazede ürün dağıttığı için, perakendeciler bir defada aynı dağıtıcıdan değişik
ürün çeşitlerini alma olanağına sahiptirler. Özellikle değişik marka ve özellikte ürünlerin
birleştirileceği durumlarda, tek bir kaynaktan ürünleri sağlamak hem işlem maliyeti
açısından hem de tüm ürünlerin aynı zamanda teslim edilmesi açısından, tüm ürünleri
dağıtan distribütörlerin avantajı olarak ortaya çıkmaktadır. 160
İkinci grupta ise tek bir ürün grubuna ya da çeşidine yönelik faaliyet gösteren
dağıtıcılar yer almaktadır. Bu grupta yer alan dağıtıcılar dağıttıkları ürün çeşidi ya da
grubuna göre o ürünlerin dağıtımında birinci grupta yer alan distribütörlere rakip
olmaktadır. Bu dağıtıcıların avantajı ise, belli bir ürün grubu ya da çeşidine
odaklanmaktan kaynaklanan uzmanlık nedeniyle perakendecilere bu ürünlere ilişkin
gerekli danışmanlığı sağlayabilmeleridir.
Verilen bilgiler ışığında, her biri ayrı bir pazar teşkil edebilecek nitelikte olan bilişim
ürünlerinin toptan satış ve dağıtımının bu ürünlere ilişkin pazarlardan ayrı bir pazar
olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, bu ürünlerin ayrı ayrı
dağıtımından ziyade, bilişim ürünlerinin toptan satış ve dağıtımının bir bütün olarak 170
kabul edilmesi gerekmektedir.
Nitekim, bilişim ürünlerinin toptan satış ve dağıtımını yapan teşebbüslerin bütün
ürünleri dağıtabilmeleri, değişik ürün gruplarının dağıtımının ayrı bir uzmanlık
gerektirmemesi, bilakis ürün yelpazesinin geniş olmasının dağıtıcı firmalara bazı
avantajlar sağlaması bu gereğin kaynağıdır. Bu çerçevede, ilgili teşebbüsler üreticilere
“dağıtım, stoklama ve satış hizmeti” sunmaktadır. Belli bir ürün grubuna odaklanmış,
ancak önemli bir miktarda bilişim ürününü stoklarında bulunduran, Türkiye çapında
dağıtım imkanı olan ve kısa bir sürede bu ürünleri perakendecilere ulaştırabilecek
nitelikteki dağıtıcılar da bu bağlamda geniş ürün yelpazesine sahip olan distribütörlerle
aynı pazarda değerlendirilmektedir. Diğer yandan, daha çok bölgesel çapta faaliyet 180
gösteren ve ürünlerini distribütörlerden temin ederek perakendecilere satan ara
toptancıların bu pazarda yer aldığından söz etmek mümkün değildir.
Talep yönünden bakıldığında da perakendecilerin bilişim ürünlerini zaman zaman tek
bir gruba odaklanmış toptancılardan sağladıklarına rastlansa da, tüm ürün çeşitlerini
büyük bir sıklıkla geniş ürün yelpazesine sahip distribütörlerden temin ettikleri
görülmektedir.
Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı "bilişim teknolojileri (BT) ürünleri toptan satış pazarı"
olarak tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
BT toptan satış firmaları Türkiye çapında yaygın satış ağına sahip ve bu coğrafyada 190
her noktaya hizmet veren firmalardır. İlgili ürün pazarına ilişkin olarak verilen bilgiler
ışığında, ilgili ürün pazarında rekabet koşullarının ülke çapında veya bölgelere göre
farklılaşmasına neden olacak etkenler bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar,
"Türkiye" olarak tespit edilmiştir.
H.3. İnceleme ve Değerlendirme
Yukarıda da belirtildiği gibi, bildirim konusu işlem sonucunda Sanko ve Avnet arasında
bir ortak girişim oluşturulacaktır. 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesi (c) bendinde belirtilen özellikleri haiz ortak girişimler birleşme ve devralma 200
sayılmaktadır. Buna göre;
08-73/1179-454
6
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
- Bu ortak girişimin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip
olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı
veya etkisi olmaması
gerekmektedir.
Bu niteliklere sahip olan ortak girişim sözleşmeleri yoğunlaşma doğurucu kabul
edilmekte; rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olması halinde ise Kanun'un 4. maddesi
kapsamında anlaşma olarak değerlendirilmektedir. Aşağıda kurulacak ortak girişim 210
şirketi sayılan üç unsur açısından incelenmektedir.
H.3.1. Ortak Kontrolün Varlığı
Taraflar arasında imzalanan Ön Anlaşma’ya göre şirketin yönetim kurulu dört kişiden
oluşacak; yönetim kurulu başkanı Avnet, başkan vekili ise Sanko temsilcileri arasından
atanacaktır. Yönetim kurulu başkanı ve başkan vekili her sene Sanko ve Avnet
tarafından sırayla atanacaktır. Yönetim kurulu ayrıca oybirliği ile bir arabulucu
seçecektir. Yönetim kurulu kararlarında oy eşitliği olması durumunda arabulucunun
kullanacağı oy yönünde karar alınacaktır. İlk arabulucu istisna olarak Avnet tarafından
seçilecektir. Yönetim kurulu en az üç üyenin katılımı ile toplanacak ve en az üç üyenin
oyu ile karar alacaktır. (Ana sözleşme değişikliği, şirket hisselerinin ihraç edilmesi gibi 220
bazı konularda oybirliği öngörülmüştür.)
Bu bilgiler ışığında şirketin ortak kontrol edileceği anlaşılmaktadır.
H.3.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olması
Bir ortak girişimin Kanun'un 7. maddesi ve Tebliğ'in 2 (c) maddesi kapsamında
değerlendirilebilmesi için ikinci koşul, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olması,
bir başka deyişle fonksiyonel bağımsızlığa sahip olmasıdır. Bu kapsamdaki bir ortak
girişimin bağımsız bir ekonomik birimin bütün işlevlerini sürekli olarak yerine
getirebilmesi için pazarda bağımsız bir sağlayıcı ve alıcı olarak davranması, ticari
politikalarını özerk bir şekilde belirleyebilmesi ve buna imkan verecek yeterli işgücüne
ve malvarlığına sahip olması gerekmektedir. Bu nedenle ortak girişimin başlıca tedarik 230
kaynaklarının veya müşterilerinin kurucu teşebbüsler olup olmadığı ve faaliyetlerinin
kurucu teşebbüslerin faaliyetleri ile bütünleşip bütünleşmediği önem taşımaktadır.
Kurulacak ortak girişimin, Sanko’nun iştiraklerinden biri olan Akora’nın varlıklarını
dolayısıyla bir teşebbüsün faaliyetleri için gerekli, halihazırda faaliyet konusuna yönelik
kullanılan personel, ekipman, müşteri portfoyü gibi unsurları devralacak olması
nedeniyle, bağımsız bir iktisadi varlık olma koşulunun gerçekleşeceği kanaatine
varılmıştır.
H.3.3. Rekabeti Sınırlayıcı Amaç ve Etkinin Olmaması
Bu unsurun değerlendirilmesinde belirleyici faktör, ortak girişimin taraflar arasındaki
rekabetçi davranışların koordinasyonuna sebebiyet verip vermediğidir. Hangi koşullar 240
altında bir ortak girişimin, bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonunu amaçlamış ya da bu sonucu doğurmuş olacağı şu şekilde
belirlenmektedir:
- Ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki
etkinliklerinin önemsiz seviyede kalması veya ana teşebbüslerden sadece birinin ilgili
ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi,
08-73/1179-454
7
- Ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm
faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri,
hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu riski
bulunmamaktadır. 250
Sanko’nun ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren şirketinin varlıklarını ortak girişime
devredecek, dolayısıyla ilgili ürün pazarında faaliyeti kalmayacak olması1, Avnet’in
doğrudan ilgili alanda faaliyetleri bulunmaması2 nedeniyle, işleme taraf olan
teşebbüslerin yeni şirket dışında ilgili pazarda faaliyetleri bulunmayacağını
göstermektedir. Dolayısıyla işlem sonucunda taraflar arasında ya da taraflarla ortak
girişim arasında rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etkinin ortaya çıkmayacağı sonucuna
ulaşılmıştır.
Yapılan bu değerlendirmeler ışığında, bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2
(c) maddesi anlamında bir ortak girişim işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi’nde 260
“Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” ifadesi yer almaktadır.
Buna göre ilgili ürün piyasasında tarafların toplam pazar payının piyasanın %25’ini ya
da toplam cirolarının 25 Milyon YTL’yi aşması durumunda gerçekleştirilen birleşme ya
da devralma işlemlerinin Rekabet Kurulu’na bildirilmesi zorunludur.
Bildirim konusu devralma işlemi bu bakımından değerlendirildiğinde, ilgili ürün pazarı
olarak kabul edilen bilişim teknolojileri ürünleri toptan satış pazarında Sanko’nun 270
(Akora vasıtasıyla elde ettiği) 2007 yılı cirosunun (…..………) YTL olduğu
görülmektedir. Bu nedenle ilgili işlem, işlem taraflarından birinin cirosunun 25 milyon
YTL eşiğini aşıyor olması nedeniyle, pazar payı eşiği dikkate alınmaksızın, Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi bir işlem niteliğindedir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim
durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya
herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi 280
veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka
aykırı ve yasaktır.” Buna göre, bildirim konusu işlemin ilgili pazarda hakim durum
yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu daha da güçlendirmeye yönelik olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dosya mevcudu belgelerde, ilgili pazardaki varlıkları yeni şirkete devredilecek olan
Sanko’nun (Akora vasıtasıyla) kendi sattığı ürünlerdeki pazar payının yaklaşık %(…)
olduğu ifade edilmektedir. Verilen bilgilere göre, pazardaki önemli aktörlerin pazar
1 Sanko iştiraklerinden BYD Bilgisayar Yazılım ve Donanım A.Ş., holding bünyesindeki şirketlere
yazılım, donanım, network gibi tüm bilişim faaliyetleri için ürün tedarik etmek, yerinde veya uzaktan
destek vermekte, her türlü bilgi işlem elemanını sağlamakta ve eğitim hizmetlerini vermek gibi
faaliyetlerde bulunmakla birlikte, söz konusu faaliyetler ilgili ürün pazarı içinde değerlendirilmemiştir.
2 Yukarıda da belirtildiği gibi Avnet’in Türkiye’deki iki iştiraki EBV ve EES ilgili ürün pazarında faaliyet
göstermemektedir. Ortak girişimin kurulmasından sonra Avnet’in ilgili pazardaki tüm faaliyetleri bu ortak
girişim tarafından gerçekleştirilecektir.
08-73/1179-454
8
payları ise şöyledir: İndeks %(…), Arena %(…), Kont %(…), Koyuncu %(…), Penta
%(…) Görüleceği üzere, ilgili pazarda Sanko’nun işlem öncesinde, başta İndeks ve
Arena olmak üzere kendisinden birkaç kat büyük rakipleri bulunmaktadır. Avnet’in ilgili 290
pazarda işlem öncesinde bir faaliyeti olmadığı gözönüne alındığında, işlem sonrasında
pazarın yapısında bir değişiklik olmayacağı, Sanko’nun mevcut müşteri portföyü ve
pazar payının yeni şirkete geçeceği ve ilgili pazarda hakim durum yaratılmasının söz
konusu olmayacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, bildirim konusu işleme izin
verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.
H.3.4. İşlemin Yan Sınırlamalar Açısından Değerlendirilmesi
Dosya mevcudunda, taraflar arasında henüz imzalanmamış olan Hissedarlık
Sözleşmesi ve Malvarlığı Devir Sözleşmesi’nde rekabet etmeme yükümlülüklerinin
düzenleneceği bildirilmektedir. Buna göre taraflara hissedarlık süresince ve
hissedarlığın sona erdiği tarihten itibaren de iki yıl boyunca rekabet etmeme 300
yükümlülüğü getirileceği anlaşılmaktadır.
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma
işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma “işleminin gerçekleştirilmesiyle
doğrudan ilgili ve işlem için gerekli olma” kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından
kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Bu kriterler
çerçevesinde yukarıda değinilen rekabet yasağının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma ilkesi: Ortak girişim işlemlerinde
taraflara getirilen rekabet yasakları, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim
arasındaki rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açılmaması gerekliliği
nedeniyle ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili pazardan 310
çekilmelerini ve böylelikle yeni ekonomik birimin fiili ya da potansiyel rakibi olma
imkanlarının ortadan kalkmasını sağlamaktadır. Bu özellikleriyle ortak girişim
işlemlerinde ana teşebbüslere getirilen rekabet yasaklarının yoğunlaşma işlemi ile
doğrudan ilgili ve gerekli oldukları kabul edilmektedir.
Sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ilkesi: Yan kısıtlama olarak tanımlanacak
düzenlemenin, yoğunlaşmanın tarafları olan teşebbüslerin pazardaki hareket
özgürlüklerini sınırlandırması, ancak; yoğunlaşma işleminin kaçınılmaz sonucu
olmadığı müddetçe, üçüncü kişi ya da teşebbüslere ekonomik davranışlarını
etkileyecek ya da bu teşebbüslerin zararına olacak herhangi bir kısıtlama içermemesi
gerekmektedir. Bu genel prensip çerçevesinde ortak girişim işlemlerinde kontrolü 320
paylaşan ortaklara rekabet yasakları getirilmesi makul sayılacaktır.
Söz konusu yükümlülüklerin sadece işlemin taraflarına getirildiği ve üçüncü kişilerin
ticari faaliyetlerini sınırlayıcı bir yönü bulunmadığı görülmektedir.
Orantılılık ilkesi: Bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesinde yalnızca
kısıtlamanın niteliğinin değil aynı zamanda kapsamının, süresinin ve coğrafi uygulama
alanının da işlemin yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bildirim formunda yer verilen ve henüz imzalanmamış olan “Hissedarlık
Sözleşmesi”nin ilgili maddesi ile rekabet yasağının kapsamının, bilgi teknolojisi
sistemleri ve ilgili yazılımların yeniden satıcılara satılması faaliyeti olarak belirlendiği 330
görülmektedir. Bunun da ortak girişimin faaliyet alanını aşmayan bir düzenleme olduğu
ve sınırlamanın kapsam yönünden zorunluluk ve objektiflik niteliklerini taşıdığı
anlaşılmaktadır.
Rekabet etme yasağının süre yönünden de değerlendirilmesi gerekmektedir. Maddede
taraflar için hissedarlıkları süresince ve bunu takip eden iki yıl boyunca rekabet
08-73/1179-454
9
etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. Bu çerçevede anılan rekabet etmeme
yükümlülüğünün süre yönünden de makul olduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı 340
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy