Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-128 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 08-76/1226-464
Karar Tarihi : 30.12.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Mehmet Akif KAYAR, Şamil PİŞMAF
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Doğan Dağıtım Satış Pazarlama ve Matbaacılık A.Ş.
Temsilcisi: Dr. Kemal Tahir SU, Av. Zeynep ÜNALAN
Turan Güneş Bulvarı 63/1 Yıldız/Ankara 20
D. TARAFLAR : - Doğan Dağıtım Satış Pazarlama ve Matbaacılık A.Ş.
Doğan Medya Tesisleri Hoşdere Yolu Esenyurt-İstanbul
- Petrol Ofisi A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No:37 Maslak, Şişli-İstanbul
- Doğan Dağıtım Satış Pazarlama ve Matbaacılık A.Ş. Bayileri
ve Nakliyecileri
E. DOSYA KONUSU: Doğan Dağıtım Satış Pazarlama ve Matbaacılık A.Ş. (Doğan
Dağıtım) bayileri ve nakliyecilerine akaryakıt tedariğine ilişkin kurulan yeni 30
sistemi oluşturan,
a) Doğan Dağıtım ile Petrol Ofisi A.Ş. (PO) arasında imzalanan,
b) PO ile Doğan Dağıtım bayileri ve nakliyecileri arasında imzalanan,
sözleşmelere menfi tespit belgesi verilmesi veya bireysel muafiyet tanınması
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.10.2008 tarih ve 6604 sayı ile intikal eden,
eksiklikleri 27.11.2008 tarih ve 7818 sayı ile tamamlanan menfi tespit/muafiyet bildirim
formu ve eklerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (Kanun) 4, 6,
7 ve 8. maddeleri çerçevesinde incelenmesi sonucu düzenlenen 25.12.2008 tarihli, 40
2008-1-128/MM-08-MAK sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 25.12.2008
tarihli ve REK.0.05.00.00-130/235 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-76 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Doğan Dağıtım ve PO arasında imzalanan sözleşmeye, 4054 sayılı Kanun’un 8.
maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilebileceği,
08-76/1226-464
2
- PO ile [Doğan Dağıtım’ın kendisiyle Bayilik Sözleşmesi imzalayan bayilerinden
ve Nakliye Sözleşmesi imzalayarak Doğan Dağıtım’a nakliye hizmeti veren
nakliyecilerinden oluşan] Müşteriler arasında imzalanan “AutoMatic Müşteri 50
Sözleşmeleri”ne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit
belgesi verilebileceği,
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Bahse konu sözleşmelerin kapsamı göz önüne alındığında, dosya konusu işlem
bakımından ilgili ürün pazarı “beyaz akaryakıt ürünleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Akaryakıt dağıtım faaliyetinin yurt çapında gerçekleştirilmesi ve ilgili hizmetler 60
bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması
nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Doğan Dağıtım Satış Pazarlama ve Matbaacılık A.Ş. (Doğan Dağıtım)
Yayınevlerinden tedarik edilen medya ürünleri ve bazı medya dışı ürünleri bayilerine
ulaştırmayı amaçlayan Doğan Dağıtım, hisselerinin %99,92’sine Doğan Yayın Holding
A.Ş.’nin sahip olduğu, Doğan ailesinin kontrolünde olan bir şirkettir.
Doğan Dağıtım yönetim kurulu: Mehmet Ali YALÇINDAĞ (Başkan), Soner GEDİK,
Yalçın BALCI ve Hakan URHAN’dan oluşmaktadır.
H.2.2. Petrol Ofisi A.Ş. (PO) 70
Akaryakıt dağıtım ve madeni yağ sektöründe faaliyet göstermekte olan PO, hisselerinin
%52,73’ü Doğan Şirketler Grubu’na, %34’ü OMV Aktiengesellschaft (OMV)’a ait olup
geriye kalan %13,27’si halka açık bir anonim şirkettir. Hali hazırda Doğan Grubu ve
OMV ortak kontrolünde bir ortak girişim niteliğindedir.
Petrol Ofisi yönetim kurulu, Ahmet Vural AKIŞIK (Başkan), Dr. Gerhard ROİSS,
Hanzade DOĞAN BOYNER, İmre BARMANBEK, Ergun KURAN, David Charles
DAVIES, Manfred Mag LEİTNER ve Klaus Jürgen SCHNEIDER’den oluşmaktadır.
H.2.3. Doğan Dağıtım Bayileri ve Nakliyecileri (Müşteriler)
Dosya mevcudu bilgilere göre; Doğan Dağıtım’ın dağıtıcılığını gerçekleştirdiği medya
ve medya dışı ürünlerin dağıtımı amacıyla Doğan Dağıtım ile Bayilik Sözleşmesi 80
imzalayan bayiler ve Doğan Dağıtım’a nakliye hizmeti vermek üzere Nakliye
Sözleşmesi imzalayan nakliyeciler bulunmaktadır. Bildirim konusu sözleşmelerden tek
tip “AutoMatic Müşteri Sözleşmesi” işbu dosya kapsamında Ali NALÇACI ve Tekorta
Yay. Bas. Dağ. Rek. Tel. San. Tic. Ltd. Şti. ile imzalandığı görülmüştür.
08-76/1226-464
3
H.3. Değerlendirme
H.3.1. Sözleşmelerin Konusu ve Niteliği
H.3.1.1. Doğan Dağıtım ve PO Arasında İmzalanan Sözleşme
Doğan Dağıtım ile PO arasında imzalanan sözleşme, Doğan Dağıtım’ın, kendisiyle
Bayilik Sözleşmesi imzalayan bayilerinin ve Nakliye Sözleşmesi imzalayarak Doğan
Dağıtım’a nakliye hizmeti veren nakliyecilerinin (Müşteriler), PO’nun bilinen adıyla bir 90
“taşıt/müşteri tanıma sistemi” niteliğindeki akaryakıt satış hizmeti olan “PO AutoMatic”
sistemine dahil edilmesine gayret etmesi/tavsiye etmesi, PO’nun da Doğan Dağıtım
tarafından onaylanacak müşterilerin araçlarına AutoMatic akaryakıt ikmal ve data
hizmeti vermesine ilişkindir.
Dosya mevcudu bilgilere göre Doğan Dağıtım, Shell&Turcas Petrol A.Ş., BP Petrolleri
A.Ş. ve PO’dan dosya konusu hizmet için teklif almıştır. PO’nun teklifinin ekonomik
olması ve dağıtım ağının yaygınlığı nedenleriyle seçildiği Bildirim Formunda ifade
edilmektedir.
3 yıllık bir süre için imzalanan ve azami 5 yıla kadar kendiliğinden yenilenme hükmü
içeren Sözleşme, rakip olmayan teşebbüsler arasında imzalanan bir işbirliği anlaşması 100
niteliğindedir.
H.3.1.2. PO ve Müşteriler Arasında İmzalanan Ek Sözleşme
PO ve Doğan Dağıtım bayileri ile nakliyecilerinden oluşan Müşteriler arasında
imzalanan “AutoMatic Müşteri Sözleşmesi” PO’nun, Müşterilerin araçlarına “AutoMatic”
sistemi vasıtasıyla akaryakıt satışı yapması ve AutoMatic kullanım bedellerinin ise
Müşteriler adına Doğan Dağıtım tarafından PO’ya ödenmesine ilişkindir.
Söz konusu sözleşme de 3 yıllık bir süre için imzalanmış olup, azami 5 yıla kadar
kendiliğinden yenilenme kaydı ihtiva etmektedir. Ancak şayet Müşterilerin Doğan
Dağıtım’la daha önce imzalamış bulundukları Bayilik Sözleşmesi veya Nakliye
Sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, bu sözleşmenin de herhangi 110
bir ihtara gerek kalmaksızın sona ereceği hükme bağlanmıştır.
H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, Kurul’un bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya
birleşme ve devralmanın Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığını gösteren
bir menfi tespit belgesi verebileceği belirtilmektedir. Buna göre, bildirim konusu
sözleşmelerin anılan Kanun maddelerine aykırı olup olmadığı aşağıda
değerlendirilmektedir.
H.3.2.1. Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
Rakip olmayan ve aralarında dikey bir ilişki de bulunmayan teşebbüsler niteliğindeki
Doğan Dağıtım ile PO arasında imzalanan sözleşmenin bütün olarak incelenmesi 120
neticesinde; 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yukarıda yer verildiği üzere, Müşteriler ile PO arasında imzalanan AutoMatic Müşteri
Sözleşmeleri’nin geçerliliği söz konusu Müşteriler ile Doğan Dağıtım arasındaki bayilik
veya nakliye hizmeti tedariğine yönelik ilişkinin sürmesine bağlanmıştır. Ancak
Müşteriler açısından dikkate değer bir maliyet avantajı sağlayacak sözleşmelerin varlık
08-76/1226-464
4
sebebinin Doğan Dağıtım ile PO arasında imzalanan sözleşme olduğu dikkate
alındığında, bu tür bir kaydın da doğal kabul edilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Doğan Dağıtım-PO arasındaki sözleşmenin eki niteliğindeki PO ile Müşteriler arasında
imzalanan “AutoMatic Müşteri Sözleşmesi” de değerlendirildiğinde; PO ile müşteriler
arasında 4. madde kapsamında yatay veya dikey bir ilişki bulunmadığı, müşterilerin 130
akaryakıt alımı yapan son kullanıcı konumunda oldukları ve dosya konusu işlem
bakımından teşebbüs niteliğinde olmadıkları, pazarı kapatıcı hükümler içermediği göz
önüne alındığında bu Sözleşmenin Kanun’un 4. maddesine aykırı olmadığı kanaatine
varılmıştır.
H.3.2.2. Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
Rekabet Kurulu’nun akaryakıt sektörüne yönelik 24.7.2008 tarihli ve 08-47/653-250
kararında, PO dahil olmak üzere sektörde yer alan dağıtıcı firmalardan herhangi birinin
hakim durumda olduğuna yönelik olarak bir tespit yapılmamıştır. Bunun yanında dosya
mevcudu bilgilerden PO ve bayilerinin toplam beyaz akaryakıt ürünleri satış miktarları
içerisinde AutoMatic sistemi ile yapılan satışların payının %(…) düzeyinde olduğu 140
anlaşılmıştır. Bu nedenle 2008 yılı rakamlarına göre sahip olduğu %(….) pazar payı ile
pazarda lider konumda bulunan PO ile Doğan Dağıtım bayileri ve nakliyecileri arasında
yapılacak anlaşmanın, ilgili pazarda rekabeti sınırlayıcı nitelikte hissedilir bir etki
yaratması olasılığının da son derece düşük olduğu anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak anılan Sözleşmenin Kanun 6. maddesi kapsamında “ülkenin bütününde
ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumun, tek başına
yahut başkaları ile yapılan anlaşmalar ya da birlikte davranışlar yoluyla kötüye
kullanmasına” yönelik herhangi bir hüküm içermediği ve söz konusu maddeye aykırı
olmadığı kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan Ana Sözleşmeye ek konumdaki AutoMatic Müşteri Sözleşmesi de 150
Kanun’un 6. maddesi kapsamında incelendiğinde; PO’nun akaryakıt dağıtım pazarında
hakim durumda olmadığı, Müşterilerin ise akaryakıt kullanımı açısından hakim
durumda olmadıkları göz önüne alındığında, anılan Sözleşme’nin de Kanun’un 6.
maddesine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.2.3. Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
Bildirim konusu sözleşmelerin bir birleşme ya da devralma işlemini düzenlememesi
göz önüne alındığında; anılan sözleşmelerin Kanun’un 7. maddesini ihlal etmediği,
dolayısıyla söz konusu sözleşmelere 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde
Menfi Tespit Belgesi verilebileceği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ 160
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Doğan Dağıtım Satış Pazarlama ve Matbaacılık A.Ş. ile Petrol Ofisi A.Ş. arasında
imzalanan sözleşmeye ve
- Petrol Ofisi A.Ş. ile Doğan Dağıtım Satış Pazarlama ve Matbaacılık A.Ş.’nin,
kendisiyle Bayilik Sözleşmesi imzalayan bayilerinden ve Nakliye Sözleşmesi
imzalayarak Doğan Dağıtım Satış Pazarlama ve Matbaacılık A.Ş.’ye nakliye hizmeti
veren nakliyecilerden oluşan Müşteriler arasında imzalanan “AutoMatic Müşteri
Sözleşmeleri”ne, 170
08-76/1226-464
5
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy