Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-226 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-01/3-3
Karar Tarihi : 8.1.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: E. Ebru ÖZTÜRK, Seda Nurtaç FİRENGİZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Fujitsu Limited
Temsilcileri: Av. Tolga İŞMEN, Av. Zümrüt ESİN
Büyükdere Caddesi Maya Akar Center No:100-102 Kat:19
34394 Esentepe/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Fujitsu Limited
Shiodome City Center, 5-2
Higashi-Shimbashi 1-chome, Minato-ku
Tokyo 105-7123, JAPONYA
- Siemens AG
Wittelsbacherplatz 2, 80333 Münih ALMANYA
E. DOSYA KONUSU: Siemens AG ve Fujitsu Limited’in her birinin %50
oranında hisseye sahip oldukları Fujitsu Siemens Computers (Holding)
BV’deki Siemens AG hisselerinin Fujitsu Limited tarafından devralınması 30
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.11.2008 tarih ve 7888 sayı ile intikal
eden ve eksiklikleri en son 18.12.2008 tarih ve 8239 sayılı yazı ile tamamlanan
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
31.12.2008 tarih, 2008-2-226/Öİ-08-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
2.1.2009 tarih, REK.0.06.00.00-120/1 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-01 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirim konusu devralma işleminin, 40
1. 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller”
başlıklı 2. maddesinin (c) bendinde belirtildiği şekilde bir devralma işlemi
olduğu,
2. İşlemin aynı Tebliğ’in 4. maddesinin 1. fıkrası kapsamında izne tabi olduğu ve
söz konusu işlemin ilgili pazarda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
09-01/3-3
2
Kanun’un 7. maddesi kapsamında, bir hakim durum yaratmaya veya mevcut
bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucu doğurmayacağı
ifade edilmiştir. 50
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlem, Siemens AG’nin (Siemens) Fujitsu Siemens Computers
(Holding) BV (FSC)’deki tüm hisselerinin Fujitsu Limited (Fujitsu) tarafından
devralınması işlemidir. Fujitsu ve Siemens’in 11 Ağustos 1999 tarihinde imzaladıkları
Ortak Girişim Anlaşması uyarınca kurulan FSC’de mevcut durumda Fujitsu ve
Siemens’in %(…)’şer hissesi bulunmaktadır ve FSC, anılan şirketlerin ortak kontrolü
altındadır. İşlem 3 Kasım 2008 tarihli Hisse Devri Anlaşması uyarınca
gerçekleştirilmektedir. Buna göre Fujitsu, Siemens’in FSC’de sahip olduğu tüm 60
hisseleri devralacak, dolayısıyla Kapanış’ı takiben Fujitsu FSC’nin ihraç edilmiş
sermayesinin tamamını elde ederek FSC üzerinde tek başına kontrole sahip
olacaktır.
Dosya mevcudunda ortak kontrolden tek kontrole geçişin FSC’nin yönetiminde ciddi
bir değişikliğe neden olmayacağı; zira son zamanlarda Siemens’in ticari faaliyetlerini
ana faaliyet konusuna odakladığı ve bütün dikkatini ana faaliyet alanına vermek
istediği, bu nedenle Siemens’in FSC’deki hisselerini elinden çıkarma kararı aldığı
belirtilmektedir.
H.1.2. Taraflar
H.1.2.1. Devralan Taraf: Fujitsu 70
Fujitsu, Japonya menşeli bir şirket olup küresel pazarda bilişim teknolojileri (BT)
alanında faaliyet göstermektedir. Herhangi bir kişi ya da şirket tarafından nihai olarak
kontrol edilmeyip borsaya kayıtlı bir şirkettir.
H.1.2.2. Devreden Taraf: Siemens
Merkezi Almanya’da bulunan Siemens aşağıdaki iş alanlarında faaliyet
göstermektedir:
Otomasyon endüstrisi, hareket kontrolü, inşa teknolojileri, endüstri çözümleri
ve mobilite bölümlerinden oluşan endüstri sektörü;
Fosil enerji üretimi, yenilenebilir enerji, petrol ve gaz, enerji servisi, iletimi ve
dağıtımından oluşan enerji sektörü; 80
Görüntüleme ve IT, iş akışı ve çözümler ve teşhis bölümlerinden oluşan tıp
çözümleri sektörü;
Etkileşimli sektörler işi ve hizmetleri, finansal hizmetler, BT çözümleri ve
hizmetleri ve gayrimenkul.
Siemens’in yönetim kurulu Peter Löscher, Wolfgang Dehen, Joe Kaeser, Barbara
Kux, Jim Reid- Anderson, Hermann Requardt, Siegfried Russwurm, Peter Y.
Solmssen’den oluşmaktadır.
09-01/3-3
3
H.2. İlgili Pazar 90
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudunda, FSC’nin Türkiye’de ve ayrıca Avrupa, Orta Asya ve Afrika
bölgesinde BT ürünleri ve belirli BT hizmetlerinin tedariki alanında faaliyet gösterdiği;
Fujitsu’nun ise Türkiye’de BT ürünleri alanında faaliyet göstermediği ve Türkiye’deki
faaliyetlerinin küresel bir anlaşma bağlamında Reuters’a sağladığı BT yönetim
hizmetleri1 ile sınırlı olduğu belirtilerek, tarafların Türkiye’deki faaliyetlerinde BT
hizmetleri ile sınırlı olarak çok küçük bir örtüşmenin söz konusu olacağı ifade
edilmektedir.
Bildirim konusu işlemle hisseleri devredilen FSC, (International Data Corporation ve
Gartner Inc.2 tarafından yapılan tanımlamalara göre belirlenen) aşağıdaki ürün 100
kategorilerinde faaliyet göstermektedir:
1. Kişisel Bilgisayarlar (PC’ler)
2. Sunucular (servers)
3. Bellek
4. BT Hizmetleri
FSC kişisel bilgisayar (PC) üretip satmaktadır. PC’ler genel olarak tek kullanıcılı
bilgisayar sistemleri olup laptop, masaüstü bilgisayarı veya workstation biçiminde
olabilmektedir.
Sunucular ise dağıtılmış ağdaki işleyiş sistemiyle diğer bilgisayarlara ya da
terminallere hizmet sağlayan bilgisayarlar olarak sistemin karmaşıklığına bağlı 110
olarak başlangıç, orta ve en yüksek düzeyde sunucu biçiminde olabilmektedir.
Bellekler, çevre birimi bilgisayar aygıtları olarak bilgisayar sisteminin dış hafızasını
teşkil ederler. PC’lerde disket sürücüleri teyp sürücüler ve CD-ROM sürücüler gibi
birçok bellek aygıtı (yedekleme ünitesi) mevcuttur.
Bu ürünlerin ayrı ayrı dağıtımından ziyade, bilişim ürünlerinin toptan satış ve
dağıtımının bir bütün olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Nitekim, bilişim
ürünlerinin toptan satış ve dağıtımını yapan teşebbüslerin bütün ürünleri
dağıtabilmeleri, değişik ürün gruplarının dağıtımının ayrı bir uzmanlık
gerektirmemesi, bilakis ürün yelpazesinin geniş olmasının dağıtıcı firmalara bazı
avantajlar sağlaması bu gereğin kaynağıdır. Bu çerçevede, ilgili teşebbüsler 120
üreticilere “dağıtım, stoklama ve satış hizmeti” sunmaktadır. Belli bir ürün grubuna
odaklanmış, ancak önemli bir miktarda bilişim ürününü stoklarında bulunduran,
Türkiye çapında dağıtım imkanı olan ve kısa bir sürede bu ürünleri perakendecilere
ulaştırabilecek nitelikteki dağıtıcılar da bu bağlamda geniş ürün yelpazesine sahip
olan distribütörlerle aynı pazarda değerlendirilmektedir. Diğer yandan, daha çok
bölgesel çapta faaliyet gösteren ve ürünlerini distribütörlerden temin ederek
perakendecilere satan ara toptancıların bu pazarda yer aldığından söz etmek
mümkün değildir.
Talep yönünden bakıldığında da perakendecilerin bilişim ürünlerini zaman zaman
tek bir gruba odaklanmış toptancılardan sağladıklarına rastlansa da, tüm ürün 130
çeşitlerini büyük bir sıklıkla geniş ürün yelpazesine sahip distribütörlerden temin
1 BT yönetim hizmetleri, BT varlıkları ve işlemlerinin günlük yönetimi ve işletiminden oluşmaktadır.
Bunlar, BT dış kaynak yönetimini oluşturan temel değerleri temsil eder. BT yönetim hizmetleri,
işletimsel hizmetler, uygulama yönetim hizmetleri ve yardım masası yönetim hizmetlerini
kapsamaktadır.
2 Gartner Grubu 1979 yılından beri BT sektöründe pazar araştırmaları yapan, Avrupa Komisyonu
tarafından sıkça dikkate alınan bir şirkettir.
09-01/3-3
4
ettikleri görülmektedir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı "bilişim teknolojileri (BT)
ürünleri toptan satış pazarı" olarak tanımlanmıştır.
FSC bu ürünlerin satışının yanı sıra belirli BT hizmetlerinin tedariki alanında da
faaliyet göstermektedir. BT hizmetleri pazarı, alt pazarlardan oluşan bir üst pazar
olarak değerlendirilebilir. Ancak BT hizmetleri alt pazarları arasında meydana gelen
yakınsama, pazarlara girişin ve pazarlar arası geçişin kolay olmasına bağlı olarak
ilgili ürün pazarı “bilişim teknolojileri hizmetleri” pazarı olarak tanımlanmıştır. Bununla
birlikte aşağıda işleme ilişkin olarak tanımlanabilecek en dar pazar olan, FSC ve
Fujitsu’nun faaliyetlerinin çakıştığı, “bilişim teknolojileri yönetimi hizmetleri” pazarı 140
için de değerlendirme başlığında ayrıca yer verilmiştir.
Bu çerçevede, ilgili ürün pazarları "bilişim teknolojileri (BT) ürünleri toptan satış
pazarı" ve “bilişim teknolojileri hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet
koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir başka deyişle rekabet
koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle, ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. İnceleme ve Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme 150
Bilindiği üzere “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi”
birleşme veya devralma sayılan hallerden biri olarak belirlenmiştir.
Bildirime konu işlemde Siemens’e ait % (...) oranındaki FSC hissesi, halihazırda
FSC’nin kalan % (…) hissesine sahip olan Fujitsu tarafından devralınmaktadır.
11.8.1999 tarihli Ortak Girişim Anlaşması’na göre FSC yönetim kurulunun mevcut
toplantı ve karar alma yeter sayıları göz önünde bulundurulduğunda, şirketin
Siemens ve Fujitsu tarafından ortak kontrol edildiği anlaşılmaktadır.3 Dolayısıyla
sözkonusu devralma işlemi sonucunda FSC her iki tarafın ortak kontrolünden 160
Fujitsu’nun tek kontrolüne geçecektir. Bu nedenle dosya konusu işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olduğu
anlaşılmaktadır.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Bilindiği üzere, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde
“Bu Tebliğ’in 2 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya
bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” ifadesi yer 170
almaktadır.
Bildirim konusu devralma işlemi bu bakımından değerlendirildiğinde, FSC’nin 2007
yılında sadece PC satışından elde ettiği cironun yaklaşık (……………) YTL olduğu
3 Madde 6.6 uyarınca: “Madde 6.9’a tabi olarak, JVC Kurulunun yeter sayısı asgari üç A Yönetici ve
üç B Yönetici gerektirmektedir ve JVC Kurul kararları basit oy çokluğu ile geçecektir. Her yöneticinin
bir oyu bulunacak, fakat her toplantıda A Yöneticileri ile B Yöneticileri tarafından icra edilebilir oylar
sayı olarak eşit olacaktır. Başkan, belirleyici oya sahip olmayacaktır.”
09-01/3-3
5
görülmektedir. Bu nedenle ilgili işlem, ciro eşiğinin aşılması nedeniyle, pazar payı
eşiği dikkate alınmaksızın, Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir işlem niteliğindedir.
H.3.3. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Bakımından Yapılan Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim
durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya 180
herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere,
devralması hukuka aykırı ve yasaktır.” Buna göre, bildirim konusu işlemin ilgili
pazarda hakim durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu daha da
güçlendirmeye yönelik olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
FSC Türkiye’de kişisel bilgisayarlar, sunucular, bellekler ve belirli BT hizmetlerinin
sağlanması faaliyetleriyle iştigal etmekte, Fujitsu’nun ise Türkiye’de bu alanlardan
sadece BT hizmeti pazarının tek bir alt segmenti olan BT yönetim hizmetleri
alanında oldukça sınırlı bir faaliyeti bulunmaktadır. Bu sebeple, tarafların faaliyetleri 190
arasında Türkiye’de sadece BT hizmetleri bakımından çok sınırlı bir örtüşme
bulunmaktadır. Bu pazarda FSC’nin 2007 yılı payı %(…) olup, aynı yıl için
Fujitsu’nun payı ise %(…)’in altındadır.
BT hizmetleri pazarının alt segmentlere ayrılarak incelenmesi durumunda dahi BT
yönetim hizmetlerinde FSC’nin 2007 yılına ait pazar payı %(…) ve aynı yıl için
Fujitsu’nun payı ise %(…)’dir.
Bu değerlendirmeler ışığında anılan devralma işlemi sonucunda önemli bir pazar
payı artışı olmayacağı ve bu bakımdan herhangi bir hakim durum yaratılmayacağı
veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmeyeceği anlaşılmıştır.
H.4. İşlemin Yan Sınırlamalar Açısından Değerlendirilmesi 200
Sözleşme’nin 11.1 (b) maddesi uyarınca “… Bu paragraf 11.1(b)’deki ya da Ortak
Girişim Anlaşması’nın 16.4. maddesindeki hiçbir şey, Satıcı Grubun halihazırdaki ya
da gelecekteki hiçbir üyesini (i) halihazırda ya da (Satıcı Grubun gelecekteki
üyelerine ilişkin olarak) Satıcı Grubun bir parçası haline geldiğinde yürütmekte
olduğu işini sürdürmeye devam etmesini; (ii) Satıcı Grubun bir üyesinin diğer
faaliyetlerinin bir parçası olarak, bu diğer faaliyetlerin Bilgisayar Ürünleri alanı
kapsamında olmaması şartıyla, rakip ürünler ya da hizmetler sunmasını; (iii)
herhangi bir bağımsız şirkete azınlık pay sahibi olarak iştirak etmesini
sınırlamayacaktır.”
Maddede yer alan “bilgisayar ürünleri” ifadesi FSC’nin faaliyet alanını 210
tanımlamaktadır. Yukarıda anılan Ortak Girişim Anlaşması’nın 16.4. maddesi ise
aşağıdaki gibidir: “20. maddeye uygun olarak bu Anlaşmanın feshi halinde, (Madde
20.1’de tanımlandığı şekliyle) Fesheden Hissedar ya da (madde 20.9’da
tanımlandığı şekliyle) Temerrüde Düşen Hissedar, feshin geçerli hale geldiği tarihten
itibaren iki yıllık bir süre için Ortak Girişim şirketinin bilgisayar ürünlerine ilişkin
Avrupa Bölgesinde sürdürdüğü faaliyetlerle … rekabet etmeyecektir.”
Bildirim formunda Sözleşme’nin yukarıda anılan 11.1 maddesinin, Ortak Girişim
Anlaşması’nda yer alan rekabet etmeme düzenlemesinin yerine geçtiği ve bunun
sonucunda iki yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün devralma işleminin kapanışını
takiben geçerli olacağı ifade edilmektedir. 220
09-01/3-3
6
Rekabet etmeme hükmünün alanı sadece FSC’nin faaliyet alanı olan bilgisayar
ürünleri ile sınırlıdır. Süresi ise iki yıldır. Genel olarak, rekabet yasaklarının bir yan
sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için, yoğunlaşma işlemiyle doğrudan ilgili ve
işlem için gerekli olma kriterinin yanı sıra sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma
ve orantılılık kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Bildirim konusu işlemde bu
koşulların sağlandığı, dolayısıyla rekabet etmeme yükümlülüğünün makul bir yan
sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan “1997/1 sayılı 230
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy