Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-227 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-01/5-5
Karar Tarihi : 8.1.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Erdem AKTEKİN
C. ŞİKAYET
EDEN : Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı
Balıkesir
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
Balıkesir’de faaliyet gösteren fırıncılar
E. DOSYA KONUSU: Balıkesir’de fırın işleten (………..) ve (…………..)’ın, bir
başka fırın sahibi (………….)’ı, 50 YKr’ye sattığı ekmeği 60 YKr’ye satması
yönünde zorladıkları ve (……………)’ın işyerine baskın yaptıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gönderilen
başvuruda; Balıkesir merkezde ortak fırın işletmekte olan (…………) ve (…………)’ın,
yine aynı bölgede fırın işleten (…………)’ı, 50 YKr’ye sattığı ekmeğin fiyatını 60 30
YKr’ye çıkarması yönünde zorladıkları ve bu amaçla (…………)’ın işyerine baskın
yaptıkları, (…………) ve (…………) hakkında ceza kanunu hükümleri çerçevesinde
yürüyen bir soruşturma bulunduğu, adı geçen şahısların eylemlerinin Ceza Kanunu
Hükümlerine aykırılığının yanı sıra 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’a da aykırılık teşkil ettiği kanaatine varıldığı belirtilerek, gereğinin yapılması
istenmiştir. Başvuru ile birlikte Cumhuriyet Başsavcılığında yürütülmekte olan
soruşturmaya ait dosyanın bir örneği de Kurumumuza ulaşmıştır.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.11.2008 tarih ve 7626 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. 40
maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2.1.2009 tarih ve 2008-3-
227/İİ-09-AÇ sayılı İlk İnceleme Raporu 2.1.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/2 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 09-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya kapsamındaki başvurunun
4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade
edilmektedir.
09-01/5-5
2
50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığında yürütülmekte olan soruşturmanın temelini,
Balıkesir merkezde ortak fırın işletmekte olan (…………) ve (…………)’ın, yine aynı
bölgede fırın işleten (…………)’ı, 50 YKr’ye sattığı ekmeğin fiyatını 60 YKr’ye
çıkarması amacıyla zorlamaları ve (...........)’ın işyerine baskın yapmaları eylemleri
oluşturmaktadır. Dosya kapsamında ifade veren kişilerin önemli bir kısmı (...........) ve 60
(...........)’ın, (...........)’dan istedikleri fiyat artırımını yaptıktan sonra aradaki 10 YKr’nin
kendilerine verilmesini talep ettiklerini belirtmiştir. Aşağıda bu yönde verilen
ifadelerden alıntılar yer almaktadır.
“Ancak çalışan arkadaşlardan sık sık (………)’lar geldi (……….)’lar geldi diye
duyarım. Geldiklerinde 50 YKr’ye ekmeğin 60 YKr’ye çıkartılmasını aradaki 10 YKr’lık
farkın kendilerine verilmesini istiyorlarmış ancak ben bunu kendilerinden duymadım
çalışan arkadaşlar aralarında konuşurken duydum. Bunu da sık sık duyuyorum.”
((...........), (...........)’ın çalışanı)
70
Ekmeği 50 YKr’den 60 YKR’ye çıkartmasını istiyorlardı. Bir de “bize vermek
zorundasın” dediğini duydum. (...) Ancak bu şahıs yani (...........) tehdit ediyordu.
(...........) “bize vermek zorundasın” dediğinde masaya da yumrukla vurmuştu.”
((...........), (...........)’ın çalışanı)
Özellikle eniştemin olmadığı zamanlarda dükkana gelen kişiler bize” dükkanda
çalışmayın” diye söylüyorlardı.(…) Bu olaylara ben 4-5 kere şahit oldum. Bu şekilde
davranmalarının sebebi de eniştemin 50 kuruşa sattığı ekmeği 60 kuruşa satmasını
ve aradaki farkında kendilerine verilmesini istiyorlarmış bunun için tehdit etmeye
geliyorlarmış. Bunu bu şahıslar gelip gittiğinde ben Ahmet abiye soruyordum oda bu 80
sebepten olduğunu söylüyordu yoksa benim yanımda böyle söylemediler. ((...........),
(...........)’ın akrabası)
“Bir süre sonra da yani bundan 2 ay önce eşimi darp ettiklerinde eşimin anlattığına
göre ekmeği 50 kuruştan 60 kuruşa çıkartılmasını aradaki 10 kuruşluk farkın
kendilerine haraç olarak verilmesini istiyorlarmış. (…) Çalışanlarımızı işi bırakmaya
zorluyorlardı.( (...........), (...........)’ın eşi)
“Babamın işyerine bu tarihten 2 ay önce babamın ekmeğe zam yapmasını ve
arkadaki farkın kendilerine verilmesini isteyen şahıslar dövmüşler. Bu olaydan sonra 90
özellikle babamın lehine şahitlik yapan fırındaki kürekçimiz (………)’nin yanına gelip
anasına avradına sövüyorlar ve “patronunuza söyleyin ya bizim istediğimiz farkı
versin, ya istediğimiz miktardaki parayı versin ya da mekanı dağıtırız sizde burada
çalışmayın” diye söylüyorlardı. ((...........), (...........)’ın oğlu)
“Babam dövülmüştü dövülme sebebi de babam ekmeği 50 kuruşa satıyor döven
şahıslar 60 kuruşa satmasını ve aradaki farkın da kendilerine verilmesini
istiyorlarmış.” ((...........), (...........)’ın kızı)
09-01/5-5
3
“Bu şekilde beni dövmelerinin sebebi ekmeği 10 kuruş daha yüksek fiyata satmamızı 100
bu on kuruşu kendilerine haraç olarak vermemizi istiyorlardı bu olaydan sonra ben
kabul etmediğim için bana ve işçilerime baskılar yapmaya başladılar. ((...........))
Balıkesir il merkezinde tüm fırınların ekmeği 60 yeni kuruşa satmalarının sağlanması
halinde fırıncılar odası olarak ekmeğin 70 yeni kuruşa çıkartılabileceğini beyanla beni
tehdit ediyorlardı. Ekmek fiyatının 70 kuruş olması halinde her ekmek için 10 yeni
kuruş bu şahısların öncülüğünü yaptığı ve mafya olarak tabir edebileceğimiz kişilerin
cebine haraç olarak girecekti ( (...........))
“Bu mesajlarda hatırladığım kadarı ile (...........)’a olan kızgınlığım ve şahsın daha
önceden beni doğudan adam getirip vurdurmakla tehdit ettiğini duyduğum için ona 110
yönelik silahlı bir saldırı yapacağım konusundan bahsediyordum. 4-5 mesaj çektim.
Bana okuduğunuz bu mesajlar doğrudur ve bunları ben çektim. O gün moralim çok
bozuktu defalarca (……..)’a gidip anlaşma teklif etmeme rağmen şahıs anlaşmaya
yanaşmadı bu nedenle işlerimiz bozuldu, 300 milyar zarar ettik. ((...........))
Her ne kadar yukarıdaki ifadelerin işaret ettiği, savcının ön yazısında belirttiği ve
dosyanın temelini oluşturan eylemler ceza hukuku kapsamına giren eylemler olsa da,
savcılık soruşturması çerçevesinde ifade veren bazı şahıslar, Balıkesir’deki
fırıncıların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden eylemler içerisinde
bulanabileceklerine işaret eden ifadeler kullanmışlardır. Bahsi geçen ifadelere 120
aşağıda yer verilmektedir.
- 50 kuruştan 60 kuruşa ekmeğin fiyatının çıkartılması durumunda aradaki 10
kuruşluk farkın kendilerine verilmesini istediklerine dair bir bilgiye sahip değilim ancak
fırıncılar arasında ekmeğin fiyatının kararlaştırdıkları fiyat üzerinde kalması için
aralarında birkaç kişi seçip onların fiyat kontrolünü sağlamalarını ve bu kişilere
hergün aidat şeklinde bir paranın bu şahıslara verilmesi konusunda aralarında
çalışma yaptıklarını biliyorum. ((...........), (...........)’ın çalışanı)
- Ancak diğer fırıncılar da fiyatı yükseltmesi için patronumuza gelip gidiyorlardı. Diğer
fırıncılar normal olarak söylüyorlardı. Ancak bu şahıs yani (...........)tehdit ediyordu.
((...........), (...........)’ın çalışanı) 130
- Ucuza ekmek satıldığı için diğer fırın sahipleri bu durumdan rahatsız olmuş
olacaklar ki sürekli olarak fırına gidip geliyorlar ve fiyatı 60 yeni kuruşa çıkarması için
baskı hatta tehdit ediyorlardı. ((...........), (...........)’ın çalışanı)
- Kendisine [(...........)] 50 yeni kuruşa ekmeği verme tüm fırınlar 60 yeni kuruşa
satalım dedim. (…) Aramızda kesin bir anlaşma olmadan ayrıldık. ((...........))
Savcılık dosyasında yer alan ifade tutanaklarının büyük bir bölümü, (...........)ve
(...........)’ın, (...........)’ı, 50 YKr’ye sattığı ekmeğin fiyatını 60 YKr’ye çıkarması
amacıyla zorlamaları ve (...........)’ın işyerine baskın yapmaları eylemlerinin ceza
hukuku kapsamına giren eylemler olduğuna işaret etmektedir. Konuya ilişkin az 140
sayıdaki beyan ise söz konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun kapsamında olabileceği
şüphesi doğurmaktadır. Bu nedenle, fiyat arttırması yönünde baskı gören fırıncı
(...........) ile Raportörlerce telefon görüşmesi yapılmıştır.
(...........), dosyada adı geçen şahısların, Balıkesir’deki fırınlara baskı ve tehdit
yaparak, fırınlara, ürettikleri ekmeği bu şahısların belirledikleri fiyattan sattırmaya
çalıştıklarını, çoğu fırıncının bu baskı ve tehdit sonucu ikna olduğunu, fakat
kendisinin bu şahısların baskısına boğun eğmeyip ekmeği düşük fiyattan satmaya
devam etmesi nedeniyle diğer fırınların da yüksek fiyata geçmediğini, bu nedenle
09-01/5-5
4
kendisine yapılan baskının arttığını ve şahıslarla arasında adliyeye intikal etmiş 150
olaylar gerçekleştiğini belirtmiştir.
(...........) ayrıca Balıkesir’de ekmek satışı ele alındığında, toplam ekmek satışının
yaklaşık %60’ının 60 Ykr’dan, kalanın ise 50 Ykr’dan gerçekleştiğini tahmin ettiğini
belirtmiştir. Kendisinin ekmeği, görece yüksek gelir düzeyine sahip insanların
yaşadığı bölgelerdeki bakkallara 60 Ykr’dan, görece düşük gelir düzeyine sahip
insanların yaşadığı bölgedeki bakkallara ise 50 Ykr’dan sattığını ifade etmiştir.
(...........) ayrıca oda tarafından belirlenen ekmeğin maksimum satış fiyatının da 60
Ykr olduğunu eklemiştir.
160
Yukarıda yer verilen ifadeler, Balıkesir’deki fırıncılar arasında ekmek fiyatı hususunda
bir anlaşma olduğu iddialarını zayıflatmaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı’nda yürütülmekte olan soruşturma kapsamında
ifade veren bazı kişilerin Balıkesir’deki fırıncıların aralarında anlaştıklarına yönelik
beyanları bulunmakla birlikte; soruşturma dosyasında (...........) ve (...........)’ın ekmek 170
fiyatını yükselterek aradaki farkı haraç olarak toplama amacı bulunduğuna yönelik
ifadelerin ağırlıkta olduğu, (...........)’ın kendisiyle yapılan görüşmede Balıkesir’de
ekmeğin değişen fiyatlarda satıldığını, (...........)ve (...........) tarafından ekmeğin
fiyatının artırılmasına yönelik eylemlerin sonuçsuz kaldığını belirttiği dikkate
alındığında başvuru konusu eylemlerin sadece ceza hukuku kapsamında ele
alınabilecek eylemler olduğuna ve bu eylemlere ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun
kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy