Rekabet Kurumu - Karar Sayı 09-01/8-7

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2008-4-254 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-01/8-7
Karar Tarihi : 8.1.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, 10
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER : M. Haluk ARI, Esin AYGÜN, Selvi KOCABAY

C. ŞİKAYET EDEN : - Aloğlu Turizm ve Ticaret A.Ş.
Zeki Ayan Mh. Akbelen Cd. No:56 Mersin
- Re’sen

D. KARŞI TARAF : Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş. 20
Kayışdağı Cd. Kar Plaza E Blk. 34752 İçerenköy/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş. (Peugeot)’nin yetkili
servis sözleşmesini, 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey
Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2005/4
sayılı Tebliğ)’ne aykırı olarak feshetmiş olduğu, Peugeot ve bayileri
arasında ortak fiyatlandırmaya gidilerek fiyat tespiti yapıldığı, bayiler
arasında ayrımcılık yapıldığı, çok markalılığın engellendiği ve yapılan
sözleşmelere ikinci el araç satışıyla ilgili hükümler konulmak suretiyle
muafiyet kapsamı dışına çıkıldığı iddiaları ile Peugeot Türkiye Bayi Konseyi 30
tarafından gerçekleştirilen uygulamalarla 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği
iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde, Aloğlu Turizm ve Ticaret A.Ş.
(Aloğlu)’nin 2000 yılından bu yana Peugeot’nun Mersin bölgesi yetkili satıcısı ve
servisi olarak faaliyet gösterdiği; Peugeot ve Aloğlu arasında 1998/3 sayılı
Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne
göre imzalanan Yetkili Satıcılık ve Servis Sözleşmesi ile başlayan ticari ilişkinin,
Sözleşme’nin 2005/4 sayılı Tebliğ’e göre revize edilerek 4.6.2005 tarihinde
süresiz olarak uzatılması ile devam ettiği; ancak Peugeot tarafından 19.7.2006 40
tarihinde gönderilen ihbarname yazısında Peugeot ve Aloğlu arasında mevcut
bayilik sözleşmesinin 22.7.2008 tarihi itibarıyla sona erdirileceğinin bildirildiği; bu
feshin 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı olduğu ifade edilmektedir.
Haksız fesih iddiasının yanı sıra dilekçede;
09-01/8-7
2
- Anadolu ve İstanbul bayileri arasında ayrımcılık yapıldığı,
- Peugeot ve bayileri arasında sabit kâr marjı uygulamasının olduğu, ortak
fiyatlandırmaya gidilerek fiyat tespiti yapıldığı,
- Yapılan sözleşmelerde ikinci el araç satışına ilişkin kuralların düzenlendiği ve
Tebliğ kapsamı dışına çıkıldığı,
- Çok markalılığın engellendiği 50
iddia edilmektedir.
Öte yandan, önaraştırma kapsamında raportörlerce yapılan yerinde
incelemelerde, Peugeot bayilerince kurulan ve ilgili önaraştırma raporunda 4054
sayılı Kanun’a aykırı olarak, fiyat birlikteliğine yönelik çalışmalarda bulunduğu
belirtilen bir Bayi Konseyi’nin varlığı tespit edilmiştir. Dosya bu iddialar açısından
da incelenmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.11.2008 tarih ve 7257 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 24.11.2008 tarih ve 2008-4-254/İİ-08-MHA sayılı İlk
İnceleme Raporu, 27.11.2008 tarih ve 08-67 sayılı Kurul toplantısında 60
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6.
maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına 08-67/1109-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 30.12.2008 tarih 2008-4-254/ÖA-08-MHA sayılı
Önaraştırma Raporu 31.12.2008 tarih, REK.0.08.00.00-110/360 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 09-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
- Şikâyet dilekçesinde ileri sürülen Peugeot’nun bayilik sözleşmesini 2005/4 sayılı 70
Tebliğ’e aykırı olarak feshetmiş olduğu, Peugeot ve bayileri arasında ortak
fiyatlandırmaya gidilerek fiyat tespiti yapıldığı, bayiler arasında ayrımcılık
yapıldığı, çok markalılığın engellendiği ve yapılan sözleşmelere ikinci el araç
satışıyla ilgili hükümler konulmak suretiyle muafiyet kapsamı dışına çıkıldığı
iddialarının reddedilmesi gerektiği,
- Peugeot Türkiye Bayi Konseyi tarafından gerçekleştirilen uygulamalara
katıldığına dair yeterli delil bulunamaması nedeniyle Peugeot ile Tekoto Motorlu
Taşıtlar İstanbul San. ve Tic. A.Ş. ve Tekoto Motorlu Taşıtlar Ankara San. ve Tic.
A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, ancak Peugeot’ya
bayilerinin 4054 sayılı Kanun’a uygun davrandığını gözetmek suretiyle Kanun’un 80
etkin uygulanmasını temin etmesine yönelik olarak yazılı görüş gönderilmesinin
uygun olacağı,
- Method Research Company unvanlı teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un kapsamını
açıklayan ve Kanun’u ihlal eder nitelikteki eylemlere yardımcı olmaması
gerektiğini hatırlatan bir yazının gönderilmesinin yerinde olacağı
görüşlerine yer verilmiştir.
09-01/8-7
3

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf (Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş.) 90
Peugeot marka araçların tek bir bayi ağı ile pazarlama, dağıtım ve servis
hizmetlerinin yürütülmesi için, 1995 yılında binek araçların Türkiye’de dağıtım ve
pazarlamasını gerçekleştiren Peugeot Otomotiv A.Ş. kurulmuştur. 2000 yılında
ise Peugeot Otomotiv A.Ş.’nin Bursa Karsan Fabrikası’nda üretilen hafif ticari
araçların ülke çapında dağıtım ve pazarlamasını üstlenen Karsan Pazarlama ile
birleşmesinin sonucunda Peugeot kurulmuştur. Bu işbirliği 2002 yılında yeniden
yapılandırılmış ve Kıraça A.Ş. sahip olduğu % 40 hissesini Peugeot’ya
devretmiştir. Peugeot, bayileri ile yeni araç satışı ile satış sonrası yedek parça,
bakım ve onarım hizmetleri için Yetkili Satıcılık Sözleşmeleri ve Yetkili Servis
Sözleşmeleri akdetmektedir. 100

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Hakkında önaraştırma yapılan Peugeot, bayilik ağı vasıtasıyla Türkiye çapında
Peugeot marka otomobillerin dağıtımını gerçekleştiren distribütör firmadır.
Peugeot bayileri ise Peugeot marka otomobillerin satışını yapmakta ve satış
sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetleri vermektedir. Bu çerçevede ilgili
ürün pazarları “yeni binek otomobillerin dağıtımı, satışı ve pazarlaması” ve
“Peugeot marka otomobillerin satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım 110
hizmetleri” olarak belirlenmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde ilgili coğrafi Pazar “Türkiye” olarak tespit
edilmiştir.

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.3.1. Peugeot ve Bayileri ile Yapılan Görüşmelere Ait Tutanaklar
120
I.3.1.1. Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş.
Raportörlerle yaptığı görüşmede Peugeot yetkilisi konuya ilişkin olarak aşağıdaki
hususları ifade etmiştir:
- Peugeot’nun, ticari adı Efes programı (Dealer Management System-DMS) olan
bayinin satış, muhasebe, yedek parça stok, insan kaynakları, müşteri ilişkileri
yönetimi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik 5 modülden oluşan bir ERP yazılımı
bulunmaktadır. Söz konusu program aynı zamanda bayiler ile Peugeot
arasındaki teknik detayları düzenlemektedir. Bu program aracılığıyla bayiler
birbirlerine ait fiyat ve benzeri bilgilere ulaşamamakta, sadece Peugeot’nun
denetiminde teknik bilgileri paylaşabilmektedir. Bayiler söz konusu program 130
09-01/8-7
4
aracılığıyla iletmeyi kabul ettikleri verileri firmamız ile paylaşmakta, firmamız
bayilerin satış yaptığı fiyatları buradan gözlemleyebilmektedir. Bayilere tavsiye
fiyat listesi de bu program aracılığıyla gönderilmektedir. Firmamız bayilere
fiyatlarla ilgili bir baskı uygulamamaktadır. Efes programı aracılığıyla ayrıca
firmamız bayinin bir araç üzerinde gerçekleştirilen tüm işlemlerini takip
edebilmektedir. Firmamız bu bilgilere tüketici davalarında kullanmak adına ihtiyaç
duymaktadır.
- Söz konusu sistemi kullanmak için Peugeot’nun bayilere getirdiği herhangi bir
zorunluluk bulunmamakla birlikte, bayiler DMS sistemini kullanım kolaylığı
nedeniyle tercih etmektedirler. Öte yandan bayilerin bir kısmı Peugeot 140
bayiliğinden çok markalılığa geçmiştir. Önceden DMS sistemi kurulmuş bayiler
DMS sistemini kullanmaktadır.
- Mevcut sistem çok markalı bayiler tarafından kullanıldığında, Peugeot’nun
erişimi bayinin gönderdiği bilgilerle sınırlıdır, diğer firmaların bilgilerine
erişebilmemiz söz konusu değildir.
- Bayi farklı bir yerden yedek parça aldığı takdirde, bunları Efes programına
ekleme olanağına sahiptir. Ayrıca programda iskonto hanesi de bayilerin kendi
girişlerini yapabilmeleri için açık durumdadır.
- Decoder programı DMS uygulamasının bir parçası olup satın alınan araba
miktarına göre bayilerin müşterilere değişik iskonto oranları sunabilmesini sağlar. 150
Bu iskontolara Peugeot da belli oranlarda katılmaktadır. Decoder programı
sayesinde iskontosuna katılınan araçların şasi numaraları kaydedilmekte,
böylelikle bayi tarafından aynı şasi numarasıyla tekrar iskontoya katkı talep
edilmesinin önüne geçilmektedir.
- Elektronik posta mesajlarında bahsedilen “işçilik ücretlerinin ayarlanması”,
parça ve işçilik ücretlerinin paket haline getirilmesine ilişkin bir çalışma olup Bayi
Konseyi’nden gelen bir talep üzerine düşünülmüş, fakat henüz uygulamaya
konulmamıştır. Söz konusu uygulama bir kampanya gibi başlangıç ve bitiş
tarihleri içerisinde geçerli olan belirli parça, işçilik gruplarını toplayıp bir arada
satışa sunmaya dayalı bir sistemdir. Müşteriye yöneliktir ve bayiye tavsiye niteliği 160
taşımaktadır.
- Elektronik posta mesajlarında sözü edilen “Sigorta şirketlerine karşı POPAŞ
(Peugeot) nezdinde önlem alınması ve alternatif iskontalar yaratılması” ifadesine
ilişkin olarak, Peugeot böyle bir davranışa destek vermeyeceğini bayilere de ifade
etmiş ve bu konuda bayilerle çok fazla iletişim kurmamayı tercih etmiştir. Fiyat
istikrarı ile ilgi Peugeot’nun herhangi bir katkısı ya da müdahalesi olamayacağı
bayilere sözlü olarak bildirilmiştir. Söz konusu fiyat istikrarı Peugeot’nun pazar
payını olumsuz olarak etkileyecektir. Ayrıca, uygulanması da zordur. Müşterilerin
Peugeot ürünlerini aynı bölge içindeki farklı bayilerde farklı fiyatlarda bulması
mümkündür. Peugeot’nun bayilerin aralarında fiyat birlikteliği oluşturmasına izin 170
vermesi mümkün değildir.
- Bayiler arasındaki iletişimde bahsi geçen “Metot Araştırma” adlı çalışmadan
haberdar değiliz. Örneğin bizim çalıştığımız şirketlerden biri olan Bureau Veritas
09-01/8-7
5
adlı bağımsız şirket, bayiler tarafından fiziki kriterlerin yerine getirip
getirilmediğinin denetimini yapmaktadır. Söz konusu şirket teslim öncesi bakım
gibi çeşitli konularda testler ya da denetimler yapmakta ya da blok muafiyetinde
yer alan koşullara bayinin uyum sağlayıp sağlamadığını denetlemektedir.
- Halihazırda aynı showroom içerisinde çok markalı Peugeot bayisi mevcut
olmamakla birlikte, bu yönde talepler gelmektedir. Konuyla ilgili bayilere yönelik
bir sirküler yayınlanması planlanmaktadır. 180
- Peugeot-Citroen grubunun teknik bilgileri paylaştığı service-box adlı bir sistemi
mevcuttur. Bu sistem yoluyla özel servisler internet ortamında, belli bir ücret
karşılığında herhangi bir yetkili Peugeot servisinin erişebildiği teknik bilgiye
erişebilmektedir. Teknik servis eğitimine de yetkili bayilerin verdiği ücreti vermek
şartıyla özel servisler de katılabilmektedir.
- Peugeot tüm bayilerine belli bir oranda pazarlama desteği vermektedir. Söz
konusu pazarlama yardımının tutarı ise bayinin hedef satış rakamlarına bağlı
olarak değişmektedir.

I.3.1.2. Bayiler 190
Raportörlerin Peugeot bayileri ile yaptıkları görüşmelerde Aktif İriyıl Otomotiv
Servis Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti., Berke Nakil Vasıtaları Tic. Ltd. Şti., Efe
Otomotiv Pazarlama A.Ş., Bayram Otomotiv Ticaret Servis Hizmetleri ve İnşaat
Ticaret Ltd. Şti., İrde Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. ve İrde Motorlu Araçlar Servis
Tic. A.Ş., Arkas Otomotiv Servis ve Tic. A.Ş., Dörtler Motorlu Araçlar Ticaret Ltd.
Şti., ABC Otomobilcilik ve Turizm Tic. A.Ş., Göral Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.,
Ünallar Otomotiv Tic. San. A.Ş., Yıldırımlar Servis San. ve Tic. A.Ş., Mepa
Otomotiv ve İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti., Gazikent Motorlu Araçlar Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti. ve Tekoto Motorlu Taşıtlar Ankara San. ve Tic. A.Ş. yetkilileri
konuya ilişkin olarak, Peugeot’nun satış ve serviste çok markalılığı 200
engellemediğini, uygulamada birden çok marka ile çalışan bayiler bulunduğunu;
servis hizmetlerinde orijinal yedek parça kullanımı konusunda baskı
uygulamadığını, bayilerin farklı kaynaklardan temin ettikleri orijinal ve eşdeğer
yedek parçaları servislerinde kullanmakta olduklarını; kendilerine ek satış yeri
açılması konusunda kısıtlama getirilmediğini, uygulamada ek satış yerlerinin
mevcut olduğunu; fiyatları piyasa şartlarında kendilerinin belirlediğini, bu konuda
Peugeot’nun tavsiye fiyat belirleme dışında etkisinin olmadığını; bayiler arasında
ayrımcılık yapılmadığını; Method Research Company’nin, Peugeot’nun yapmış
olduğu müşteri memnuniyeti çalışmalarının benzerini bayiler için yaptığını; Bayi
Konseyi’nin kuruluş amacının bayilerin Peugeot’ya karşı ortak pazarlık gücü 210
oluşturması olduğunu; “Konsey temsil yetki belgesi”nin kâr marjı, bayi reklam
paylarının kaldırılması gibi konularda Peugeot ile yapılan görüşmelerde bayilerin
diğer bayileri temsil ettiğini gösterdiğini ifade etmişlerdir.





09-01/8-7
6
I.3.2. Belgeler
Peugeot’nun bazı bayilerine gönderdiği yazılarda, kendileri ile yapılan 220
sözleşmelere, bayilerin Peugeot markası dışında bir veya daha fazla markanın
yeni araçlarını pazarlamaları halinde,
“a) Her takvim yılında, Peugeot markası dışındaki markaların yeni araç
alımlarının bir yıl önceki yıl gerçekleştirilen yeni araç alımlarının toplam değerinin
%70’ini geçemeyeceğini,
b) Özellikle araçların, hizmetlerin ve müşteriye sunulan başka ürünlerin
tanınması, reklâmı ve sunumu ile ilgili olarak, her ne şekilde olursa olsun
markaların birbiriyle karıştırılmasına izin vermiyeceğini,
c) Özellikle yetkili satıcının yararlanacağı Peugeot markasına özgü ekipman ve
eğitim için geçerli olmak üzere, hiçbir üçüncü şahsın, her ne türde olursa olsun 230
Distribütör tarafından yetkili satıcının kullanımına sunulan yatırımlardan ve
Distribütörün sahibi olduğu fikri haklardan ve/veya Know-how’dan her ne şekilde
olursa olsun yararlandırılamayacağını” taahhüt ettiklerine dair hükmün eklendiği
bildirilmektedir.
Ayrıca, çok markalılığa geçmekte olan bazı bayilere gönderilen yazılarda 2005/4
sayılı Tebliğ’e de atıfta bulunularak yukarıdaki hususlar hatırlatılmıştır.
Öte yandan, Bayi Konseyi’nce Method Research Company’e yaptırılan, bayilerin
belirlenen fiyatlardan daha düşük fiyatlar uygulayıp uygulamadıklarına ilişkin “gizli
müşteri araştırması” hakkında, bayiler arasında yapılan çok sayıda yazışma
tespit edilmiştir. 240

I.4. Gerekçe ve Hukuki Dayanak
Şikâyet dilekçesinde 2000 yılından bu yana yürütülen yetkili satıcılık ve servis
hizmetlerinin, Peugeot tarafından 19.7.2006 tarihinde gönderilen ihbarname ile
22.7.2008 tarihi itibarıyla sona erdirileceğinin bildirildiği ve bu feshin 2005/4 sayılı
Tebliğ hükümlerine aykırı olduğu, ayrıca bayilik sözleşmesinde çok markalılık gibi
konularda Tebliğ’e aykırı hükümler bulunduğu, ikinci el araç satışına ilişkin
kurallara da yer verilmesi nedeniyle Tebliğ kapsamı dışına çıkıldığı, Peugeot’nun
uygulamalarıyla Anadolu ve İstanbul bayileri arasında ayrımcılık yapıldığı ve
Peugeot ve bayileri arasında sabit kar marjı uygulamasının olduğu hususları ileri 250
sürülmüştür.
2005/4 sayılı Tebliğ’in feshe ilişkin 4. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi
aşağıdaki gibidir:
“c) sağlayıcı ile dağıtıcı veya yetkili servis arasında yapılan anlaşmanın,
1) en az beş yıl süreli olması ve anlaşmada yer alacak olan yenilememe isteğini
anlaşmanın sona ermesinden asgari altı ay önce bildirmeyi her iki tarafın da
kabul etmesi veya,
2) belirsiz bir süre için yapılması halinde feshi ihbar süresinin her iki taraf için de
en az iki yıl olması ancak bu sürenin; sağlayıcının anlaşmaya son vermesi
durumunda kanundan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek 260
09-01/8-7
7
zorunda olduğu veya dağıtım sisteminin önemli bir kısmını ya da tamamını
yeniden düzenlemesinin zorunlu olması nedeniyle sağlayıcının anlaşmayı sona
erdirmesi hallerinde en az bir yıla indirilmesi,
koşullarıyla uygulanır. Ancak bu durum, taraflardan birinin ana
yükümlülüklerinden birini yerine getirmemesi nedeniyle diğer tarafın anlaşmaya
son verme hakkını etkilemez.”
Buna göre, Tebliğ belirsiz süreli sözleşmelerin feshedilmesi için 2 yıllık bir ihbar
süresini öngörmekte, ancak dağıtım ağının önemli bir kısmının veya tamamının
yeniden düzenlenmesinin söz konusu olması halinde bu sürenin bir yıla
inebileceği hükmünü getirmektedir. Ayrıca 2005/4 sayılı Tebliğ, fesih bildiriminin 270
fesih gerekçelerini detaylı ve objektif bir şekilde içeren bir yazı ile yapılması
yükümlülüğünü de getirmiştir.
Şikâyet konusu husus da Peugeot tarafından yetkili servislik sözleşmesinin
mesnetsiz olarak feshedilmesidir. Başvuru dilekçesinde yer alan bilgilerden,
taraflar arasındaki anlaşmanın 4.6.2005 tarihinde revize edildiği ve belirsiz süreli
hale getirildiği, fesih ihbarnamesinin ise feshin geçerli olacağı tarih olan
22.7.2008 tarihinden iki yıl önce, 19.7.2006 tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bunun dışında kalan feshin haklı olup olmadığı gibi hususlar ise esasen 4. veya
6. madde altında değerlendirilmesi gereken bir rekabet kısıtlaması olmayıp yetkili
ve görevli mahkemelerce halli gereken özel hukuk konularıdır. Esasen, 2005/4 280
sayılı Tebliğ yetkili satıcı ve servisleri sağlayıcı karşısında korumayı amaçlayan
muhtelif hükümler içermektedir. Bu tür hükümler bireysel olarak
değerlendirildiklerinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi altında
değerlendirilebilecek nitelikte hükümler olmayıp, yetkili satıcıların sağlayıcı
karşısındaki bağımsızlıklarının güçlendirilmesi ile daha rekabetçi bir pazar
yapısının oluşabileceği düşüncesiyle dercedilmişlerdir. Bu nedenle her ne kadar
muafiyetin genel koşulları arasında düzenlenmiş olması dolayısıyla, uyulmaması
halinde sözleşmenin bir bütün halinde grup muafiyeti kapsamı dışına çıkması
olasılığı söz konusu olsa da, söz konusu hükümlere uyulmaması başlıbaşına bir
rekabet ihlali yapıldığı anlamına gelmemektedir. Buna karşılık ilgili hükümlerin 290
muafiyetin bir koşulu olarak sözleşmede yer almış olması nedeniyle, şikayet
konusunda olduğu gibi, aykırı hareket edilmesi özel hukuk uyuşmazlığını ortaya
çıkarmaktadır. Sonuç olarak, şikâyetçinin haksız feshe ilişkin iddiasının
mahkemelerce hükme bağlanması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Bir diğer iddia, yapılan sözleşmelerde ikinci el araç satışına ilişkin kuralların
düzenlendiği ve Tebliğ kapsamı dışına çıkıldığı yönündedir. Burada belirtilmesi
gereken husus, 2005/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde bir anlaşmanın grup muafiyeti
kapsamı dışına çıkmasının, ancak anlaşmanın Tebliğin 5. maddesinde belirtilen
aykırılıkları taşıması durumunda söz konusu olacağı, ikinci el araçlara ilişkin
düzenlemelere yer verilmesinin ise bu kısıtlamalar arasında yer almadığıdır. 300
Tebliğ’in ikinci el araç satışlarına uygulanmaması, bu yönde getirilen hükümlerin
Tebliğ kapsamında değerlendirilmeyeceği anlamına gelmektedir. Kaldı ki
anlaşmanın sadece yeni araç satışını düzenlemesi gibi bir zorunluluk
bulunmamaktadır. Sağlayıcı ile bayi arasında yapılan anlaşmada 2005/4 sayılı
Tebliğ kapsamına girmeyen, örneğin ikinci el araç satışı, aksesuar satışı gibi
09-01/8-7
8
konuların düzenlenmiş olması durumunda yapılacak olan, söz konusu hükümlerin
ilgili oldukları düzenlemeler bağlamında değerlendirilmesidir. Bu nedenle
şikâyetçinin bu iddiası da mevzuata aykırılık taşımamaktadır.
Dilekçede ayrıca çok markalılığın engellendiği iddiası yer almaktadır. Bununla
birlikte bu iddiaya ilişkin somut bir delil sunulmadığı gibi, dilekçenin ekinde yer 310
alan belgelerin incelenmesinden bazı bayilerin birden fazla markayı temsil
ettikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca önaraştırma döneminde yapılan incelemelerde
çok markalılığın önlenmesine yönelik olarak Peugeot tarafından herhangi bir
baskı yapılmadığı yetkili satıcılar tarafından ifade edilmiştir. Nitekim Peugeot’dan
alınan bazı belgeler de bunu doğrulamaktadır. Ayrıca, bazı bayilerin, tam olarak
Tebliğ’in öngördüğü şekilde, aynı showroom içerisinde çok markalılığı sağlamaya
yönelik girişimlerde bulunduğu belirlenmiştir.
Öte yandan, Peugeot’nun bayileri ile akdettiği yetkili satış, yetkili servis ve yetkili
yedek parça satış sözleşmeleri incelendiğinde şikâyetçinin iddia ettiği şekilde
2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırı olan herhangi bir düzenlemeye rastlanılmamıştır. 320
Şikayet dilekçesine ek olarak konulan elektronik posta mesajlarının
incelenmesinden, bayilerin, oluşturdukları Bayi Konseyi aracılığıyla fiyatların ve
kar marjlarının belirlenmesi ile banko satış-tedarikçi-sigorta şirketlerine
uygulanacak iskonto oranlarının tespiti konularında ortak hareket ettiği şüphesi
hasıl olmuştur. Önaraştırma sürecinde edinilen bilgi ve belgelerden Peugeot’nun
garanti uygulamaları, kampanyalar, bayilik kriterleri gibi konularda Konsey
taleplerine karşılık verdiği, bununla birlikte, fiyatlama, kâr marjları, indirim oranları
konularında müdahalede bulunmadığı ve bu birlikteliğe dahil olmadığı
anlaşılmıştır. Nitekim Peugeot’da yapılan yerinde incelemede söz konusu
uygulamalara Peugeot’nun katılımına yönelik herhangi bir belge bulunamadığı 330
gibi Peugeot yetkilileri, yapılan görüşmelerde Peugeot’nun böyle bir
müdahalesinin olamayacağını ve bu birlikteliği tasvip etmediğini vurgulamıştır.
Bayilerle yapılan görüşmelerde de Peugeot’nun fiyat üzerinde bir müdahalesinin
bulunmadığı, hatta bu uygulamaları desteklemediği açıklanmıştır.
Bununla birlikte Peugeot ile ekonomik bütünlük içinde bulunan bayilerin
(Tekoto’lar) Konsey yapılanması içerisindeki rollerinin ve Peugeot’nun bu yolla
fiyat birlikteliğine katılıp katılmadığının da tespit edilmesi gerekmektedir.
Peugeot’da ve Tekoto Ankara’da yapılan yerinde incelemelerde fiyat birlikteliği
uygulamasına Tekoto’nun katıldığına yönelik bir bulguya rastlanılmamıştır.
Nitekim Konsey üyeleri arasındaki yazışmalara Tekoto’nun dahil edilmemesi bu 340
kanıyı doğrulamaktadır.
Diğer taraftan, Bayi Konseyi’nce, Peugeot tarafından yaptırılan müşteri
memnuniyeti araştırmasına alternatif olması ve müşteri memnuniyetini ölçmek
amacının yanında fiyat birlikteliğinin devamını sağlamak adına, anlaşmaya
uymayan bayilerin tespit edilmesi için “Method Research Company” unvanlı bir
teşebbüs ile anlaşma yapılmıştır. Dosya mevcudu bilgilere göre, bu anlaşma
çerçevesinde adı geçen teşebbüs, “gizli müşteri araştırması” adıyla bir çalışma
yürütmektedir. Bu çalışmada, müşteri gibi davranan araştırma şirketi çalışanları
tarafından bayilerin belirlenen fiyatlardan daha düşük fiyatlar uygulayıp
09-01/8-7
9
uygulamadıkları ses kayıtları alınmak suretiyle tespit edilmektedir. Anılan 350
yazışmalardan bazı örnekler aşağıdaki şekildedir:
“Ayrıca Methot Araştırma kayıtları çarşamba günü ulaştıracağını söyledi.
İsterseniz aranızda konuşarak ne gün sizler için uygunsa İstanbul’da buluşup
dinleyip karar verelim. …”;
“Bugün Method kanalıyla gelen Ankara ve İstanbul ili sonuçları mevcut
arkadaşlarımızla dinlenmiş, gelen 5 bayi arkadaşımızla ilgili kayıtlarda cezayı
gerektirecek bir sonuç çıkmamıştır.”;
“Gazikent ile yapılan ve kayda alınan telefon görüşmesinde Gazikent’te çalışan
Özlem adındaki satıcının 37.100 ytl’lik araca 36500 ytl fiyat verdiği tespit
edilmiştir. Gereğinin yapılmasını arz ederim…” 360
“Bugün … şükrü-levent-bülent üçlüsü gelen kayıtları dinledik. Doğal olarak önce
(firmaların) sadece kendileri(ne) gönderi yaparak bilgilenmelerini ve bizlerde
olabilecek hataları ortadan kaldırmak için görüşlerini istiyoruz.
Bu arada sizin firmada da hata olduğunu düşündüğümüz kaydı size iletiyoruz.
Sizin de bir dinlemenizi istedik. …”.
İlgili önaraştırma raporuna göre, söz konusu tespitler fiyat birlikteliğinin
korunmasına yönelik olarak yapılan denetime ilişkindir. Mehaz mevzuatın
uygulamada bulunduğu, Avrupa Birliği’nde AB Komisyonu tarafından alınan
10.12.2003 tarih ve OJ 2005 L 110 sayılı “organik peroksit” kararında, üretici
veya dağıtıcı olmaması dolayısıyla kartele doğrudan taraf olmamakla birlikte 370
kartel çalışmalarında sekretarya ve lojistik hizmetleri vermek, toplantıları
düzenlemek gibi davranışlarla kartele yardımcı olduğu gerekçesiyle danışmanlık
şirketine de 1.000 Euro tutarında sembolik bir ceza uygulanmış ve bu karar
8.7.2008 tarih ve T- 99/04 sayılı İlk Derece Mahkemesi Kararı ile onaylanmıştır.
Bu bağlamda araştırma şirketinin de Konsey’le yapmış olduğu anlaşma
çerçevesinde fiyat birlikteliğini sağlamaya yardımcı eylemler içerisinde bulunduğu
anlaşılmaktadır. Ancak söz konusu şirketin Komisyon kararına konu olan
danışmanlık şirketi örneğinde olduğu gibi kartele “kasıtlı ve aktif bir şekilde”
katılımından söz edilemeyeceği için bu aşamada söz konusu teşebbüs hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmakla birlikte, teşebbüse 380
4054 sayılı Kanun’un kapsamını açıklayan ve Kanun’u ihlal eder nitelikteki
eylemlere yardımcı olmaması gerektiğini hatırlatan bir yazının gönderilmesinin
yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.

J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
- Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş.’nin bayilik sözleşmesini 2005/4 sayılı Motorlu
Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ne aykırı olarak feshetmiş olduğu, Peugeot ve bayileri arasında
ortak fiyatlandırmaya gidilerek fiyat tespiti yapıldığı, bayiler arasında ayrımcılık 390
yapıldığı, çok markalılığın engellendiği ve yapılan sözleşmelere ikinci el araç
satışıyla ilgili hükümler konulmak suretiyle muafiyet kapsamı dışına çıkıldığı
09-01/8-7
10
iddialarına ilişkin olarak soruşturma açılamasına gerek olmadığına, şikayetin
reddine,
- Peugeot Türkiye Bayi Konseyi tarafından gerçekleştirilen uygulamalarına
katılımına dair yeterli delil bulunamaması nedeniyle Peugeot Otomotiv Pazarlama
A.Ş. ile Tekoto Motorlu Taşıtlar İstanbul San. ve Tic. A.Ş. ve Tekoto Motorlu
Taşıtlar Ankara San. ve Tic. A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına, ancak Peugeot’ya bayilerinin 4054 sayılı Kanun’a uygun
davrandığını gözetmek suretiyle Kanun’un etkin uygulanmasını temin etmesine 400
yönelik olarak yazılı görüş gönderilmesine,
- Method Research Company unvanlı teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un kapsamını
açıklayan ve Kanun’u ihlal eder nitelikteki eylemlere yardımcı olmaması
gerektiğini hatırlatan bir yazının gönderilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy