Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-256
Karar Sayısı : 09-03/50-19
Karar Tarihi : 20.1.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER :Hilal YILMAZ, Selvi KOCABAY
C. ŞİKAYET EDEN : Birol ERGEN
Silivrikapı Cd. No:48/1 Kocamustafapaşa Fatih/İstanbul
D. ŞİKAYET EDİLEN: - Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.
Büyükdere Cd. No:145 Tofaş Han 34394 Zincirlikuyu/İstanbul
- Chevrolet Otomotiv Ticaret Ltd. Şti. 20
Kemal Paşa Yolu/İzmir
E. DOSYA KONUSU: Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. ve Chevrolet Otomotiv
Ticaret Ltd. Şti.’nin garantisi devam eden Tofaş ve Chevrolet marka araçlara
BRC marka LPG dönüşüm sistemi takılmasına izin verdiği, ancak BRC ile aynı
standartlara sahip olan Tartarini marka LPG dönüşüm sistemi takıldığında
araçların garantisinin sona erdirildiği ve bu durumun haksız rekabete yol açtığı
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Okcan Otomotiv’in benzinli araçlara 30
LPG dönüşümü yapan bir firma olduğu ve LPG dönüşümünde Tartarini marka
dönüşüm sistemi kullanıldığı belirtilmekte, Türkiye Makine Mühendisleri Odası ve
TSE’den alınan izinle yaklaşık 800 tip araca LPG dönüşüm sistemi uygulama yetkileri
olduğu ifade edilmektedir. Şikayetin devamında Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.
(Tofaş) ve Chevrolet Otomotiv Ticaret Ltd. Şti. (Chevrolet)’nin garantisi devam eden
Tofaş ve Chevrolet marka araçlara BRC marka LPG dönüşüm sistemi takılmasına
izin verdiği, ancak BRC ile aynı standartlara sahip olan Tartarini marka LPG
dönüşüm sistemi takıldığında araçların garantisinin sona erdirildiği belirtilmekte ve
bahsi geçen uygulamanın haksız rekabete yol açtığı iddia edilmektedir.
40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.11.2008 tarih ve 7460 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 12.1.2009 tarih, 2008-4-256/İİ-09-HY sayılı İlk İnceleme
Raporu 15.1.2009 tarih, REK.0.08.00.00-110/12 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-03
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
09-03/50-19
2
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, şikâyet hakkında 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek
olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
LPG ya da otogaz dönüşüm sistemleri benzinle çalışan araçların aynı zamanda LPG 50
ile çalışmasını sağlayan ve araca monte edilen sistemi ifade etmektedir. Türkiye’de
LPG dönüşüm sistemi pazarında yaklaşık 40 adet marka bulunmaktadır. Söz konusu
sistemler çoğunlukla yabancı menşeli olup sistemin Türkiye’de uygulanması ile
yetkilendirilmiş distribütör firma ve bayileri aracılığıyla tüketicilere hizmet
verilmektedir. Bir araca LPG dönüşümü yapabilmek için ilgili distribütör firma ve
bayilerinin TSE tarafından verilen “Hizmet Yeterlilik Belgesi” ile Makine Mühendisleri
Odası tarafından verilen "Mühendislik Yetki Belgesi" ve “Serbest Mühendislik
Müşavirlik Belgesi”ne sahip olmaları gereklidir. Pazarda LPG dönüşümü yapmaya
yetkili çok sayıda firma bulunmaktadır.
LPG dönüşüm sistemleri araç sahiplerinin tercihlerine göre yetkili bir firma tarafından 60
takılmaktadır. Mevcut uygulamada, garantisi bitmemiş araçlara, araç üreticisinin
tavsiye ettiği marka dışında bir kit ile LPG dönüşümü yapılması durumunda araçlar
üretici firma tarafından garanti kapsamı dışına çıkarılabilmektedir. Otomobil üreticileri
dönüşüm sistemini üretim aşamasında otomobile yerleştirebilmekte yahut üretildikten
sonra müşterinin isteği üzerine yetkili satıcı tarafından dönüşüm sistemi monte
ettirilebilecek LPG uyumlu otomobilleri piyasaya sürmektedirler. LPG dönüşümü
yapılabilen bir diğer aşama ise, müşterinin aracı satın aldıktan sonra kendisinin
aracına dönüşüm sistemini monte ettirmesidir.
Şikayete konu olan Chevrolet ve Tofaş’ın, hem fabrika montajlı LPG’li araçlarda, hem
de müşterinin isteği üzerine yetkili satıcı tarafından LPG dönüşümü yapılan araçlarda 70
BRC markalı LPG dönüşüm sistemini kullanmasının yanı sıra, müşterinin aracı satın
aldıktan sonra LPG dönüşümü yaptırırken BRC markasını kullanması durumunda,
araçların Chevrolet ve Tofaş tarafından verilen garantisi bozulmamakta, LPG
dönüşüm sistemi de aracın garanti kapsamına dahil edilmektedir. Söz konusu
uygulamanın sebebinin, Chevrolet ve Tofaş’ın BRC ile yaptıkları bir sözleşme ile
ekonomik menfaat sağlamaları ve/veya kendi araçlarının standartlarına BRC’yi uygun
görmeleri olabileceği anlaşılmaktadır. Böylece söz konusu otomobil üreticileri, garanti
süresinde müşterilerinin kalitesi düşük LPG dönüşüm sistemlerini monte
ettirmelerinden kaynaklanabilecek arızaların da önüne geçerek, oluşabilecek böyle
bir ekonomik yükten de kurtulabileceklerdir. Bu sebepler, şikayet konusu 80
münhasırlığın rekabet ötesi fayda sağlayan makul gerekçeleri olarak kabul
edilebilecek niteliktedir.
Ayrıca, 2-3 yıllık garanti süresi dolduktan veya otomobille yapılan yol 100.000 km’ye
ulaştıktan sonra bahsi geçen araçlara herhangi bir marka LPG dönüşüm sistemi
takılmasının önünde engel bulunmamaktadır. Bu noktada değerlendirilmesi gereken
husus Tofaş ve Chevrolet’nin piyasaya yeni sürülen garanti kapsamındaki LPG
dönüşümlü araçlarda sadece BRC markasını kullanmasının rekabeti kısıtlayıcı bir
etkisinin olup olmadığıdır.
Chevrolet ve Tofaş ile BRC markasının Türkiye yetkili distribütörü 2A Mühendislik
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (2A Mühendislik) arasında dikey bir ilişki bulunmaktadır. Söz 90
09-03/50-19
3
konusu dikey ilişkide 2A Mühendislik alt pazar olan LPG dönüşüm sistemleri
pazarında yer almakta, Tofaş ve Chevrolet ise üst pazar olan motorlu kara taşıtları
pazarında bulunmaktadır. Her iki pazarda da çok sayıda teşebbüs faaliyet
göstermekte olup her iki pazar da rekabetçi bir yapıya sahiptir. Raportörlerce yapılan
incelemede, 2A Mühendislik’in Tofaş ve Chevrolet dışında sadece Proton ve Opel ile
benzer bir anlaşması bulunduğu bilgisi edinilmiştir. Bu durum diğer marka LPG
dönüşüm sistemleri için piyasanın sadece bu dört markanın garanti kapsamındaki
araçları için kapandığını göstermektedir. Zira piyasada diğer dönüşüm sistemi
firmalarının çalışabileceği çok sayıda otomobil markası bulunmasının yanı sıra, söz
konusu dört markayı taşıyan garanti süresi sona ermiş otomobillere de LPG dönüşüm 100
sistemi uygulama imkânları bulunmaktadır. Bu çerçevede söz konusu uygulamanın
piyasayı kapatıcı bir etkisinin olmadığı anlaşılmıştır.
Bahsi geçen uygulamaya 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi açısından bakıldığında
ise, hem LPG dönüşüm sistemleri pazarının hem de motorlu kara taşıtları pazarının
oldukça rekabetçi yapıya sahip olmaları nedeniyle, herhangi bir markanın hakim
durumda olması mümkün değildir.
Sonuç olarak, Chevrolet ve Tofaş’ın hemen hemen aynı standartlara sahip çok
sayıda LPG dönüşüm sistemleri arasından BRC markasını seçmesinin, sözleşme
serbestisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu uygulamanın rekabeti
kısıtlayıcı bir amacı veya etkisi olmadığı kanaatine varılmıştır. 110
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara ilişkin olarak
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem
yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy